Luận án tiến sĩ của NCS Quách Văn Tuấn về quản lý đào tạo Đại học Phòng cháy chữa cháy

• Tác giả: Quách Văn Tuấn
• Người hướng dẫn: TS Phan Văn Tỵ
• Trường học: Học viện Chính trị
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý đào tạo ở Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy theo tiếp cận chuẩn đầu ra
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý đào tạo theo tiếp cận chuẩn đầu ra

Quản lý đào tạo ở trường đại học phòng cháy chữa cháy theo tiếp cận chuẩn đầu ra là hướng nghiên cứu mới. Phương pháp này đặt người học làm trung tâm. Kết quả đào tạo được đo lường bằng chuẩn đầu ra cụ thể. Chuẩn đầu ra định nghĩa rõ ràng kiến thức, kỹ năng, thái độ cần đạt. Hệ thống quản lý đào tạo phải đảm bảo đạt được các chuẩn này. Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy có đặc thù riêng. Đào tạo gắn liền với thực tiễn công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ. Quản lý đào tạo cần bao quát toàn bộ quy trình từ đầu vào đến đầu ra. Các yếu tố tác động gồm đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, chương trình đào tạo, phương pháp dạy học và hệ thống đánh giá. Nghiên cứu này đề xuất mô hình quản lý đào tạo phù hợp với thực tiễn tại trường.

1.1. Khái niệm chuẩn đầu ra trong đào tạo đại học

Chuẩn đầu ra là tập hợp các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, thái độ mà người học phải đạt được sau khi hoàn thành chương trình đào tạo. Chuẩn đầu ra là cơ sở để xây dựng chương trình, thiết kế bài giảng, đánh giá kết quả học tập. Tiếp cận chuẩn đầu ra đảm bảo tính hệ thống, minh bạch trong đào tạo. Người học biết rõ mình cần đạt được gì. Giảng viên có định hướng giảng dạy rõ ràng. Quản lý đào tạo theo chuẩn đầu ra giúp kiểm soát chất lượng hiệu quả hơn.

1.2. Đặc điểm đào tạo tại trường Đại học Phòng cháy chữa cháy

Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy đào tạo cán bộ chuyên trách công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ. Chương trình đào tạo kết hợp lý thuyết với thực hành chuyên sâu. Học viên phải thành thục kỹ năng xử lý tình huống khẩn cấp. Đội ngũ giảng viên cần có kinh nghiệm thực tế tại các đơn vị chữa cháy. Cơ sở vật chất đòi hỏi trang thiết bị chuyên dụng hiện đại. Học viên đến từ nhiều vùng miền, trình độ không đồng đều. Điều này đặt ra thách thức lớn cho quản lý đào tạo.

II. Phân tích thực trạng quản lý đào tạo tại trường PCCC

Thực trạng quản lý đào tạo tại Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy còn nhiều hạn chế. Chương trình đào tạo chưa đồng bộ với chuẩn đầu ra. Phương pháp giảng dạy chủ yếu theo lối truyền thụ kiến thức. Đánh giá kết quả học tập chưa đo lường được đầy đủ chuẩn đầu ra. Cơ sở vật chất, trang thiết bị đào tạo chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Đội ngũ giảng viên thiếu kinh nghiệm thực tế tại các đơn vị chữa cháy. Nhận thức về tiếp cận chuẩn đầu ra chưa đầy đủ. Công tác xây dựng chuẩn đầu ra thiếu sự tham gia của các bên liên quan. Hệ thống đảm bảo chất lượng chưa được xây dựng hoàn chỉnh. Khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn công tác còn lớn.

2.1. Hạn chế trong xây dựng và triển khai chuẩn đầu ra

Chuẩn đầu ra chưa được xây dựng khoa học, thiếu tính thực tiễn. Quá trình xây dựng thiếu sự tham gia của cơ quan sử dụng lao động. Chuẩn đầu ra chưa gắn chặt với yêu cầu nhiệm vụ PCCC và cứu nạn cứu hộ. Việc rà soát, cập nhật chuẩn đầu ra chưa được thực hiện thường xuyên. Chương trình đào tạo chưa được điều chỉnh theo chuẩn đầu ra. Phương pháp đánh giá còn đơn điệu, chưa đo lường được năng lực thực hành. Điều này dẫn đến chất lượng đào tạo chưa đáp ứng yêu cầu thực tế.

2.2. Vấn đề về đội ngũ giảng viên và cơ sở vật chất

Đội ngũ giảng viên chưa được đào tạo bài bản về phương pháp tiếp cận chuẩn đầu ra. Giảng viên thỉnh giảng chưa đáp ứng yêu cầu chất lượng giảng dạy. Cơ sở vật chất, trang thiết bị PCCC còn thiếu và lạc hậu. Phòng học, bãi tập thực hành chưa đạt chuẩn đào tạo. Thư viện, học liệu số chưa phong phú phục vụ tự học. Ngân sách đầu tư cho đào tạo còn hạn chế. Giảng viên mới thiếu kinh nghiệm thực tế tại các đơn vị chữa cháy chuyên nghiệp.

III. Biện pháp quản lý đào tạo theo tiếp cận chuẩn đầu ra

Biện pháp quản lý đào tạo cần triển khai đồng bộ trên nhiều phương diện. Thứ nhất, nâng cao nhận thức cho cán bộ, giảng viên về đào tạo theo chuẩn đầu ra. Thứ hai, xây dựng chuẩn đầu ra gắn với yêu cầu nhiệm vụ PCCC và cứu nạn cứu hộ. Thứ ba, rà soát, điều chỉnh chương trình đào tạo phù hợp chuẩn đầu ra. Thứ tư, đổi mới phương pháp dạy học theo hướng lấy người học làm trung tâm. Thứ năm, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị đào tạo. Thứ sáu, xây dựng hệ thống đánh giá kết quả học tập toàn diện. Thứ bảy, phát triển đội ngũ giảng viên đạt chuẩn năng lực. Các biện pháp phải được thực hiện có lộ trình, phù hợp điều kiện thực tế của nhà trường.

3.1. Đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá kết quả

Phương pháp dạy học cần chuyển từ truyền thụ sang phát huy tính chủ động của học viên. Áp dụng phương pháp học tập qua tình huống, mô phỏng, thực hành chữa cháy. Đánh giá kết quả học tập phải đo lường được chuẩn đầu ra. Sử dụng đa dạng hình thức đánh giá: đánh giá quá trình, đánh giá cuối kỳ, đánh giá thực hành kỹ năng. Xây dựng ngân hàng câu hỏi, bài thi gắn với chuẩn đầu ra. Tổ chức cho học viên tham gia thực tế tại các đơn vị chữa cháy.

3.2. Nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên giảng dạy

Đào tạo, bồi dưỡng giảng viên về lý luận và phương pháp tiếp cận chuẩn đầu ra. Tổ chức cho giảng viên đi thực tế tại các đơn vị PCCC chuyên nghiệp. Xây dựng cơ chế khuyến khích giảng viên nghiên cứu khoa học. Tuyển chọn giảng viên thỉnh giảng có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm thực tiễn lâu năm. Đánh giá năng lực giảng viên định kỳ theo tiêu chuẩn. Tạo điều kiện giảng viên tích lũy kinh nghiệm từ tình huống chữa cháy thực tế.

IV. Kết luận và ứng dụng quản lý đào tạo theo chuẩn đầu ra

Nghiên cứu đã làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn của quản lý đào tạo theo tiếp cận chuẩn đầu ra tại Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy. Kết quả nghiên cứu chỉ ra thực trạng và nguyên nhân hạn chế trong quản lý đào tạo. Các biện pháp đề xuất mang tính khả thi cao, phù hợp điều kiện thực tế. Ứng dụng kết quả nghiên cứu giúp nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ PCCC. Mô hình quản lý đào tạo theo chuẩn đầu ra có thể áp dụng tại các cơ sở đào tạo khối an ninh, quốc phòng. Từ đó, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo đảm an toàn phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ trong tình hình mới.

4.1. Giá trị lý luận và thực tiễn của đề tài

Đề tài đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý đào tạo theo tiếp cận chuẩn đầu ra. Làm rõ khái niệm, đặc điểm, nguyên tắc quản lý đào tạo tại trường PCCC. Phân tích các yếu tố tác động đến quản lý đào tạo. Xây dựng khung lý thuyết về quản lý đào tạo theo chuẩn đầu ra. Góp phần bổ sung kho tàng lý luận quản lý giáo dục Việt Nam. Kết quả nghiên cứu là cơ sở thực tiễn để nhà trường đổi mới quản lý đào tạo.

4.2. Hướng phát triển và mở rộng ứng dụng

Các biện pháp đề xuất có thể áp dụng tại các cơ sở đào tạo khối an ninh, quốc phòng. Hướng phát triển cần tiếp tục nghiên cứu đánh giá hiệu quả áp dụng thực tế. Mở rộng nghiên cứu sang đào tạo sau đại học tại trường. Xây dựng hệ thống đảm bảo chất lượng đào tạo theo chuẩn đầu ra. Hợp tác quốc tế trong đào tạo cán bộ PCCC. Nghiên cứu áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý đào tạo theo chuẩn đầu ra.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUÁCH VĂN TUẤN QU¶N Lý §µO T¹O ë TR¦êNG §¹I HäC PHßNG CH¸Y CH÷A CH¸Y THEO tiÕp cËn CHUÈN §ÇU RA LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2021 BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUÁCH VĂN TUẤN QU¶N Lý §µO T¹O ë TR¦êNG §¹I HäC PHßNG CH¸Y CH÷A CH¸Y THEO tiÕp cËn CHUÈN §ÇU RA Chuyên ngành: Quản lý giáo dục Mã số : 914 01 14 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TS Phan Văn Tỵ 2. TS Trần Thị Tuyết Oanh HÀ NỘI - 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tác giả. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định, không trùng lặp với các công trình khác đã công bố TÁC GIẢ LUẬN ÁN NCS Quách Văn Tuấn DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ CHỮ VIẾT TẮT 1 Bộ Công an BCA 2 Cán bộ quản lý CBQL 3 Chuẩn đầu ra CĐR 4 Công an nhân dân CAND 5 Cơ sở vật chất CSVC 6 Cứu nạn cứu hộ CNCH 7 Nghiên cứu khoa học NCKH 8 Giáo dục và đào tạo GD&ĐT 9 Phòng cháy chữa cháy PCCC 10 Quản lý đào tạo QLĐT 11 Quản lý giáo dục QLGD MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN DANH MỤC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ MỞ ĐẦU 5 Chƣơng 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 13 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài luận án 13 1. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình và những vấn đề đặt ra để luận án tiếp tục giải quyết 28 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ ĐÀO TẠO Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY THEO TIẾP CẬN CHUẨN ĐẦU RA 33 2. Những vấn đề lý luận về đào tạo ở Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy theo tiếp cận chuẩn đầu ra 33 2. Những vấn đề lý luận về quản lý đào tạo ở Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy theo tiếp cận chuẩn đầu ra 50 2. Các yếu tố tác động tới quản lý đào tạo ở Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy theo tiếp cận chuẩn đầu ra 62 Chƣơng 3: CƠ CỞ THỰC TIỄN CỦA QUẢN LÝ ĐÀO TẠO Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY THEO TIẾP CẬN CHUẨN ĐẦU RA 70 3. Khái quát về Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy 70 3. Tổ chức khảo sát thực trạng 73 3. Thực trạng đào tạo ở Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy theo tiếp cận chuẩn đầu ra 76 3. Thực trạng quản lý đào tạo ở Trường Đại học Phòng Cháy chữa cháy theo tiếp cận chuẩn đầu ra 88 3. Thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tác động đến quản lý đào tạo ở Trường Đại học Phòng Cháy chữa cháy theo tiếp cận chuẩn đầu ra 103 3. Đánh giá chung về thực trạng và nguyên nhân của thực trạng quản lý đào tạo ở Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy theo tiếp cận chuẩn đầu ra 104 Chƣơng 4: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐÀO TẠO Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY THEO TIẾP CẬN CHUẨN ĐẦU RA 114 4. Tổ chức giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho cán bộ, giảng viên và học viên về đào tạo theo tiếp cận chuẩn đầu ra 114 4. Chỉ đạo xây dựng, bổ sung, chỉnh lý chuẩn đầu ra gắn với yêu cầu nhiệm vụ phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ 118 4. Chỉ đạo rà soát, điều chỉnh và cập nhật chương trình đào tạo theo tiếp cận chuẩn đầu ra 123 4. Tổ chức bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ quản lý và giảng viên đáp ứng yêu cầu đào tạo theo tiếp cận đầu ra 128 4. Đảm bảo điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật phục vụ cho đào tạo theo tiếp cận chuẩn đầu ra 134 4. Tổ chức đánh giá mức độ đáp ứng chuẩn đầu ra của học viên 138 4. Mối quan hệ giữa các biện pháp 142 Chƣơng 5: KHẢO NGHIỆM VÀ THỬ NGHIỆM 145 5.1 Khảo nghiệm sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 145 5.2 Thử nghiệm và kết quả thử nghiệm biện pháp 151 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 174 CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ Đà ĐƢỢC CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 180 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 181 PHỤ LỤC 189 DANH MỤC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ Bảng 3. Kết quả khảo sát về thực trạng công tác tuyển sinh 76 Bảng 3. Kết quả khảo sát về thực trạng chuẩn đầu ra 77 Bảng 3. Kết quả khảo sát về thực trạng chương trình đào tạo theo tiếp cận chuẩn đầu ra 79 Bảng 3. Kết quả khảo sát về thực trạng hoạt động giảng dạy của giảng viên 81 Bảng 3. Kết quả khảo sát về thực trạng học tập và rèn luyện học viên 82 Bảng 3. Kết quả khảo sát về thực trạng cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật dạy học 84 Bảng 3. Kết quả khảo sát về thực trạng đánh giá, công nhận kết quả học tập của học viên 86 Bảng 3. Kết quả khảo sát về thực trạng quản lý công tác tuyển sinh 88 Bảng 3. Kết quả khảo sát về thực trạng quản lý xây dựng, điều chỉnh, bổ sung chuẩn đầu ra 90 Bảng 3. Kết quả khảo sát về thực trạng quản lý phát triển chương trình đào tạo theo tiếp cận chuẩn đầu ra 92 Bảng 3. Kết quả khảo sát về thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên 95 Bảng 3. Kết quả khảo sát về thực trạng quản lý hoạt động học tập và rèn luyện học viên 97 Bảng 3. Kết quả khảo sát về thực trạng quản lý cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật dạy học 99 Bảng 3. Kết quả khảo sát về thực trạng quản lý đánh giá, công nhận kết quả học tập và rèn luyện của học viên 101 Bảng 3. Kết quả khảo sát về thực trạng mức độ tác động của các yếu tố đến quản lý đào tạo 103 Bảng 5. Tổng hợp kết quả khảo nghiệm về tính cần thiết của các biện pháp 145 Bảng 5. Tổng hợp kết quả khảo nghiệm về tính khả thi của các biện pháp 147 Bảng 5. Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 149 Bảng 5. Mức độ đánh giá chỉ đạo rà soát, điều chỉnh và cập nhật nội dung chương trình đào tạo theo tiếp cận chuẩn đầu ra 156 Bảng 5. Mức độ tác động của biện pháp chỉ đạo rà soát, điều chỉnh và cập nhật chương trình theo tiếp cận chuẩn đầu ra trước thử nghiệm 159 Bảng 5. Mức độ tác động của biện pháp chỉ đạo rà soát, điều chỉnh và cập nhật chương trình đào tạo theo tiếp cận chuẩn đầu ra sau thử nghiệm 161 Bảng 5. Mức độ tác động của biện pháp chỉ đạo rà soát, điều chỉnh và cập nhật chương trình đào tạo theo tiếp cận chuẩn đầu ra trước và sau thử nghiệm 163 Bảng 5. Mức độ đáp ứng của chương trình đào tạo với chuẩn đầu ra trước thử nghiệm 166 Bảng 5. Mức độ đáp ứng của chương trình đào tạo với chuẩn đầu ra sau thử nghiệm 168 Bảng 5. Mức độ đáp ứng của chương trình đào tạo với chuẩn đầu ra trước và sau thử nghiệm 170 Biểu đồ 5. Tổng hợp kết quả khảo nghiệm về tính cần thiết của các biện pháp 146 Biểu đồ 5. Tổng hợp kết quả khảo nghiệm về tính khả thi của các biện pháp 148 Biểu đồ 5. Tổng hợp kết quả khảo nghiệm về tính cần thiết của các biện pháp 149 Biểu đồ 5. Tương quan mức độ tác động của biện pháp chỉ đạo rà soát, điều chỉnh và cập nhật chương trình đào tạo theo tiếp cận chuẩn đầu ra trước và sau thử nghiệm 165 Biểu đồ 5. Tương quan mức độ đáp ứng của chương trình đào tạo với chuẩn đầu ra trước và sau thử nghiệm 172 Sơ đồ 2.1 Vận dụng mô hình CIPO trong quản lý đào tạo ở Trường Đại học PCCC theo tiếp cận CĐR 55 Sơ đồ 3.1 Cơ cấu tổ chức bộ máy của Trường Đại học PCCC 71 Sơ đồ 3.2 Mô tả đánh giá quá trình đào tạo tại Trường Đại học PCCC 49 Sơ đồ 4.1 Nội dung đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ cho cán bộ giảng viên 131 5 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Hiện nay, trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế, nền kinh tế tri thức, sự phát triển nhanh chóng của khoa học kỹ thuật và công nghệ, cuộc cách mạng Công nghiệp lần thứ tư đã và đang tác động tới mọi mặt của đời sống xã hội, đặc biệt là tác động rất mạnh mẽ đến giáo dục và đào tạo. Đối với lĩnh vực giáo dục và đào tạo, giáo dục đại học là một trong những bậc học chịu ảnh hưởng mạnh mẽ nhất của những vấn đề trên. Trong thời đại ngày nay, lượng thông tin và tri thức của nhân loại hàng năm tăng theo cấp số nhân. Điều này đòi hỏi người học phải có khả năng thích ứng liên tục và nhanh chóng cả về kiến thức, kỹ năng và mức độ tự chủ và trách nhiệm. Nếu như trước đây, ưu tiên số một của giáo dục và đào tạo là trang bị kiến thức cho người học, giúp cho người học ghi nhớ được nhiều nhất kiến thức tùy theo khả năng của họ thì ngày nay các phương tiện lưu trữ thông tin sẵn sàng cung cấp thông tin một cách nhanh chóng cho con người. Do đó, ưu tiên số một của người học không phải là ghi nhớ tri thức mà là nhanh chóng tiếp cận, vận dụng tri thức và sáng tạo ra tri thức mới. Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện GDĐT, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế đã nêu rõ một trong những nhiệm vụ và giải pháp là “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học. Trên cơ sở mục tiêu đổi mới giáo dục và đào tạo, cần xác định rõ và công khai mục tiêu, chuẩn đầu ra của từng bậc học, môn học, chương trình, ngành và chuyên ngành đào tạo. Coi đó là cam kết bảo đảm chất lượng của cả hệ thống và từng cơ sở giáo dục và đào tạo; là căn cứ giám sát, đánh giá chất lượng giáo dục, đào tạo”[2].