Phân tích lỗi từ ngữ và câu trong văn bản viết của học sinh THPT tại thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng

Luận văn thạc sĩ ngữ văn phân tích lỗi từ ngữ và câu trong văn bản viết của học sinh THPT tại thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng, đề xuất giải pháp khắc phục hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Hùng Vân
• Người hướng dẫn: PTS. Trần Đức Hùng
• Trường học: Trường Đại học Đồng Tháp
• Chuyên ngành: Ngữ văn
• Đề tài: Lỗi từ ngữ và câu trong văn bản viết của học sinh THPT tại thị xã Ngã Năm, Sóc Trăng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Đồng Tháp

Mục lục chi tiết

• CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG TIỀN ĐỀ LÝ THUYẾT LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý thuyết về văn bản
• 1.1.1. Khái niệm văn bản
• 1.1.2. Văn bản nói và văn bản viết
• 1.1.3. Đặc điểm của văn bản viết
• 1.2. Khái quát văn bản viết của học sinh trong chương trình Ngữ văn trung học phổ thông
• 1.2.1. Vài nét về chương trình và SGK phân môn Làm văn
• 1.2.2. Vấn đề phương pháp
• 1.2.3. Vai trò của các bài văn viết đối với học sinh trong trường trung học phổ thông
• 1.3. Vấn đề về lỗi sử dụng ngôn ngữ
• 1.3.1. Lỗi sử dụng ngôn ngữ
• 1.3.2. Lỗi từ ngữ và câu trong văn bản
• 1.4. Khái quát về tình hình dạy học Ngữ văn ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng
• 1.4.1. Nội dung dạy văn bản viết trong sách giáo khoa Ngữ văn cấp THPT
• 1.4.2. Tình hình dạy học Ngữ văn trong các trường trung học phổ thông ở thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng
• 1.5. Tiểu kết
• 2. CHƯƠNG 2: LỖI VỀ TỪ NGỮ TRONG VĂN BẢN VIẾT CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở THỊ XÃ NGÃ NĂM, TỈNH SÓC TRĂNG
• 2.1. Thống kê định lượng về lỗi dùng từ trong văn bản viết của học sinh
• 2.2. Các loại lỗi dùng từ ngữ trong văn bản viết của học sinh
• 2.2.1. Dùng từ ngữ không đúng âm thanh và hình thức cấu tạo
• 2.2.2. Dùng từ ngữ không đúng nghĩa
• 2.2.3. Dùng từ ngữ không đúng phong cách ngôn ngữ
• 2.3. Nguyên nhân mắc lỗi khi dùng từ trong văn bản viết của học sinh
• 2.3.1. Nguyên nhân khách quan
• 2.3.2. Nguyên nhân chủ quan
• 3. CHƯƠNG 3: LỖI VỀ CÂU TRONG VĂN BẢN VIẾT CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở THỊ XÃ NGÃ NĂM, TỈNH SÓC TRĂNG
• 3.1. Kết quả khảo sát lỗi viết câu trong văn bản viết của học sinh
• 3.2. Các loại lỗi viết câu trong văn bản viết của học sinh
• 3.2.1. Lỗi về cấu tạo ngữ pháp
• 3.2.2. Lỗi về quan hệ ngữ nghĩa trong câu
• 3.2.3. Lỗi về dấu câu
• 3.2.4. Lỗi về phong cách
• 3.3. Nguyên nhân mắc lỗi khi viết câu trong văn bản viết của học sinh
• 3.3.1. Nguyên nhân khách quan
• 3.3.2. Nguyên nhân chủ quan
• 3.4. Tiểu kết
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐƯỢC CÔNG BỐ

Tóm tắt

I. Lỗi từ ngữ trong văn bản viết của học sinh THPT

Phân tích các lỗi từ ngữ phổ biến trong văn bản viết của học sinh THPT tại Ngã Năm, Sóc Trăng. Các lỗi bao gồm dùng từ không đúng âm thanh, nghĩa, phong cách ngôn ngữ. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu hiểu biết về ngữ pháp và cú pháp, cũng như ảnh hưởng từ phương ngữ địa phương.

1.1. Dùng từ không đúng âm thanh

Học sinh thường mắc lỗi phát âm sai dẫn đến viết sai chính tả. Ví dụ, từ 'hoảnh' được viết thành 'hway'. Điều này phản ánh sự thiếu hiểu biết về quy tắc ngữ âm tiếng Việt.

1.2. Dùng từ không đúng nghĩa

Nhiều học sinh sử dụng từ không phù hợp với ngữ cảnh. Ví dụ, từ 'lang man' thay vì 'lãng mạn'. Điều này cho thấy sự thiếu hiểu biết về ngữ nghĩa và cách sử dụng từ ngữ.

1.3. Dùng từ không đúng phong cách

Học sinh thường sử dụng từ ngữ không phù hợp với phong cách văn bản. Ví dụ, dùng từ thông tục trong văn bản học thuật. Điều này làm giảm tính chuyên nghiệp của văn bản.

II. Lỗi câu trong văn bản viết của học sinh THPT

Khảo sát các lỗi câu trong văn bản viết của học sinh THPT tại Ngã Năm, Sóc Trăng. Các lỗi bao gồm câu thiếu chủ ngữ, vị ngữ, câu rườm rà, và câu không rõ nghĩa. Nguyên nhân chính là do thiếu kỹ năng viết và hiểu biết về cú pháp.

2.1. Câu thiếu thành phần

Nhiều học sinh viết câu thiếu chủ ngữ hoặc vị ngữ, làm câu trở nên không hoàn chỉnh. Ví dụ, 'Đi học muộn.' thay vì 'Tôi đi học muộn.'

2.2. Câu rườm rà

Học sinh thường viết câu dài dòng, không rõ ý. Ví dụ, 'Hôm nay tôi đi học và tôi gặp bạn và chúng tôi nói chuyện và sau đó tôi về nhà.'

2.3. Câu không rõ nghĩa

Nhiều câu viết không rõ nghĩa do sắp xếp từ ngữ không hợp lý. Ví dụ, 'Bạn tôi đi học muộn vì xe hỏng.' thay vì 'Vì xe hỏng, bạn tôi đi học muộn.'

III. Nguyên nhân và giải pháp

Phân tích nguyên nhân dẫn đến lỗi từ ngữ và câu trong văn bản viết của học sinh THPT tại Ngã Năm, Sóc Trăng. Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao kỹ năng viết và hiểu biết về ngữ pháp, cú pháp.

3.1. Nguyên nhân khách quan

Ảnh hưởng từ phương ngữ địa phương và thiếu tài liệu hướng dẫn chi tiết về ngữ pháp và cú pháp.

3.2. Nguyên nhân chủ quan

Học sinh thiếu sự chú ý và luyện tập trong việc sử dụng từ ngữ và câu. Nhiều em không nắm vững quy tắc ngữ pháp và cú pháp.

3.3. Giải pháp

Tăng cường giảng dạy ngữ pháp và cú pháp trong chương trình học. Khuyến khích học sinh đọc sách và luyện viết thường xuyên để cải thiện kỹ năng viết.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khảo sát thực tế trên 339 bài kiểm tra môn Ngữ văn của học sinh trung học phổ thông tại thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng ghi nhận 401 lỗi dùng từ cùng hàng trăm trường hợp sai sót về cấu tạo ngữ pháp câu. Thực trạng này cho thấy việc sử dụng từ ngữ và tạo lập câu văn trong văn bản viết của học sinh đang đối mặt với nhiều rào cản nghiêm trọng về chuẩn mực tiếng Việt. Đề tài tập trung giải quyết vấn đề sai lệch chuẩn ngôn ngữ viết trong môi trường giáo dục đặc thù, nơi có sự giao thoa văn hóa giữa ba dân tộc Kinh, Hoa và Khmer.

Mục tiêu nghiên cứu là nhận diện, thống kê và phân loại chi tiết các dạng lỗi từ ngữ và câu, từ đó làm sáng tỏ nguyên nhân khách quan và chủ quan, hướng đến việc đề xuất hệ thống giải pháp sư phạm nâng cao năng lực tạo lập văn bản. Phạm vi nghiên cứu được triển khai tại ba trường trung học phổ thông trọng điểm gồm Trường THPT Lê Văn Tám, Trường THPT Mai Thanh Thế và Trường THPT Ngã Năm trong năm học 2019 - 2020.

Ý nghĩa của công trình thể hiện rõ qua sự biến chuyển của các chỉ số thực nghiệm: tỷ lệ lỗi giảm từ mức 40,65% ở khối 10 xuống còn 24,69% ở khối 12. Điều này cung cấp cơ sở khoa học tin cậy giúp các nhà quản lý giáo dục và giáo viên bộ môn tối ưu hóa phương pháp giảng dạy, hoàn thiện chương trình Tiếng Việt thực hành và nâng cao chất lượng bài viết của học sinh trong toàn tỉnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết văn bản và ngữ pháp chức năng của các tác giả đầu ngành như Diệp Quang Ban và Bùi Minh Toán. Văn bản viết được xác định là sản phẩm hoàn chỉnh của hoạt động giao tiếp ngôn ngữ, sở hữu hai thuộc tính cơ bản là tính chỉnh thể và tính liên kết chặt chẽ. Hệ thống chuẩn mực ngôn ngữ tiếng Việt được đối chiếu toàn diện qua bốn bình diện cốt lõi: chuẩn mực ngữ âm và chữ viết, chuẩn mực từ ngữ, chuẩn mực ngữ pháp và chuẩn mực phong cách chức năng.

Các khái niệm trọng tâm bao gồm: đơn vị từ vựng (vỏ vật chất âm thanh, ý nghĩa biểu vật, biểu niệm, biểu thái), cấu trúc câu hạt nhân (chủ ngữ, vị ngữ, trạng ngữ) và quy tắc liên kết văn bản. Nghiên cứu đồng thời kế thừa khung phân loại lỗi của các nhà ngôn ngữ học như Cao Xuân Hạo, Hồ Lê và Lê Trung Hoa nhằm xác định các hiện tượng chập cấu trúc, sai lệch trật tự thành phần và vi phạm quy tắc kết hợp ngữ nghĩa trong câu.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thực nghiệm được thu thập từ 339 bài làm văn thuộc ba khối lớp 10, 11 và 12 tại ba trường trung học phổ thông trên địa bàn thị xã Ngã Năm. Cụ thể, mẫu nghiên cứu tại Trường THPT Lê Văn Tám gồm 117 bài (40 bài lớp 10, 40 bài lớp 11, 37 bài lớp 12); Trường THPT Mai Thanh Thế gồm 112 bài (41 bài lớp 10, 39 bài lớp 11, 32 bài lớp 12); Trường THPT Ngã Năm gồm 110 bài (40 bài lớp 10, 36 bài lớp 11, 34 bài lớp 12).

Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng nhằm phản ánh đầy đủ năng lực học tập ở các khối lớp khác nhau. Tác giả kết hợp đồng bộ các phương pháp phân tích định lượng, phân loại ngôn ngữ học và miêu tả cấu trúc để bóc tách từng nhóm lỗi cụ thể. Phương pháp phỏng vấn sâu trực tiếp 15 giáo viên Ngữ văn và 30 học sinh được thực hiện nhằm kiểm chứng nguyên nhân tâm lý và thói quen giao tiếp. Toàn bộ tiến trình thu thập, xử lý số liệu và tổng hợp kết quả diễn ra xuyên suốt trong giai đoạn 12 tháng của năm học 2019 - 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát định lượng trên 339 bài viết đã ghi nhận 401 lỗi dùng từ với sự phân hóa rõ rệt:

Thứ nhất, lỗi dùng từ không đúng âm thanh và hình thức cấu tạo chiếm tỷ lệ cao nhất với 131 trường hợp, tương đương 32,67% tổng số lỗi. Học sinh thường xuyên nhầm lẫn giữa các phụ âm đầu và vần gần âm như lãng mạn viết thành lãn mạng, bàng quan viết thành bàng quang, do ảnh hưởng mạnh mẽ từ phát âm địa phương.

Thứ hai, lỗi dùng từ không đúng nghĩa xuất hiện trong 103 trường hợp, chiếm 25,69%. Học sinh bộc lộ sự hạn chế khi sử dụng từ ngữ Hán - Việt hoặc nhầm lẫn giữa các từ gần nghĩa như chót lọt thay cho chót, truyền tụng thay cho truyền đạt, hoặc dùng từ sai nghĩa biểu thái như dùng thô bạo thay cho tàn nhẫn.

Thứ ba, lỗi lặp từ và lỗi dùng từ không đúng phong cách ngôn ngữ lần lượt ghi nhận 92 lỗi (chiếm 22,94%) và 75 lỗi (chiếm 18,70%). Nhiều bài viết đưa nguyên vẹn khẩu ngữ sinh hoạt hàng ngày vào bài văn nghị luận trang trọng.

Thứ tư, phân bố lỗi theo khối lớp thể hiện xu hướng giảm dần rõ rệt: Khối lớp 10 mắc nhiều lỗi nhất với 163 lỗi (chiếm 40,65%), khối lớp 11 có 139 lỗi (chiếm 34,66%) và khối lớp 12 giảm xuống còn 99 lỗi (chiếm 24,69%). Về phương diện trường học, Trường THPT Mai Thanh Thế ghi nhận 153 lỗi (38,15%), Trường THPT Lê Văn Tám ghi nhận 136 lỗi (33,92%) và Trường THPT Ngã Năm có 112 lỗi (27,93%). Về câu, các lỗi phổ biến nhất là câu thiếu thành phần hạt nhân chủ - vị, câu sắp xếp sai vị trí định ngữ và câu vi phạm quan hệ ngữ nghĩa logic.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu được hệ thống hóa qua bảng phân loại ma trận lỗi và biểu đồ cột tương quan giữa các khối lớp. Biểu đồ chỉ ra độ dốc suy giảm lỗi từ vựng từ 40,65% ở lớp 10 xuống 24,69% ở lớp 12, phản ánh quá trình tích lũy vốn từ và sự cẩn trọng tăng dần theo độ tuổi của người học.

Nguyên nhân khách quan bắt nguồn từ đặc trưng phát âm của phương ngữ Tây Nam Bộ, khiến học sinh đồng nhất cách phát âm và chữ viết, kết hợp với việc phân bổ thời lượng phân môn Làm văn trong chương trình hiện hành còn khiêm tốn (khoảng 31 đến 37 tiết mỗi năm trên tổng số 105 đến 123 tiết Ngữ văn). Nguyên nhân chủ quan xuất phát từ vốn từ vựng nghèo nàn, tâm lý lười đọc sách và thói quen hành văn theo lối nói tự do. Kết quả này tương đồng với các công trình nghiên cứu của Nguyễn Xuân Khoa và Nguyễn Đức Dân về hiện tượng chập cấu trúc, đồng thời làm sáng tỏ nét đặc thù ngôn ngữ tại vùng đất Sóc Trăng.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, đổi mới phương pháp giảng dạy phân môn Làm văn và Tiếng Việt thực hành. Giáo viên cần gia tăng 20% thời lượng dành cho việc luyện tập sửa lỗi trực tiếp trên bài viết của học sinh, áp dụng triệt để phương pháp dạy học phân hóa, triển khai ngay từ học kỳ 1 của năm học mới.

Thứ hai, xây dựng sổ tay chuyên đề phân biệt chính tả và chuẩn hóa ngữ pháp phương ngữ Nam Bộ. Tổ chuyên môn Ngữ văn tại các trường THPT trên địa bàn thị xã Ngã Năm cần phối hợp biên soạn tài liệu này trong vòng 6 tháng, đặt mục tiêu cắt giảm ít nhất 30% các lỗi sai về âm thanh và hình thức cấu tạo từ.

Thứ ba, thiết lập câu lạc bộ đọc sách và rèn luyện kỹ năng viết câu chuẩn mực cho 100% học sinh các khối 10 và 11. Đơn vị nhà trường cần tổ chức các buổi tọa đàm văn hóa đọc định kỳ hàng tháng, khuyến khích học sinh tích lũy tối thiểu 50 mục từ mới mỗi tháng nhằm làm giàu vốn từ vựng.

Thứ tư, tăng cường công tác thanh tra chuyên môn và bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm từ Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sóc Trăng. Cần tổ chức định kỳ mỗi năm 2 đợt hội thảo khoa học chuyên sâu về kỹ thuật chấm chữa bài làm văn, bảo đảm giáo viên chuyển đổi từ hình thức chấm điểm đơn thuần sang đánh giá năng lực tạo lập văn bản toàn diện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm giáo viên Ngữ văn cấp trung học phổ thông: Cung cấp nguồn ngữ liệu thực tế và các dẫn chứng sai sót điển hình để xây dựng giáo án chữa lỗi chính tả, rèn luyện cấu trúc câu cho học sinh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Nhóm sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Ngôn ngữ học hoặc Sư phạm Ngữ văn: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo giá trị về quy trình khảo sát định lượng, kỹ thuật thống kê mẫu và phương pháp phân loại lỗi ngôn ngữ theo chuẩn mực học thuật.

Nhóm cán bộ quản lý giáo dục và chuyên viên biên soạn chương trình: Cung cấp luận cứ thực tiễn từ 339 bài viết khảo sát để điều chỉnh tỷ lệ phân bổ tiết học Làm văn, nâng cao tính thực hành của sách giáo khoa môn Ngữ văn.

Nhóm học sinh trung học phổ thông: Hỗ trợ người học tự đối chiếu, nhận diện các lỗi sai thường gặp trong bài kiểm tra định kỳ, từ đó chủ động trau dồi kỹ năng diễn đạt và chuẩn hóa văn phong nghị luận.

Câu hỏi thường gặp

Dạng lỗi dùng từ nào xuất hiện nhiều nhất trong bài viết của học sinh trung học phổ thông tại thị xã Ngã Năm?

Lỗi không đúng âm thanh và hình thức cấu tạo chiếm tỷ lệ cao nhất với 131 trên tổng số 401 lỗi, tương đương 32,67%. Nguyên nhân chính do học sinh phát âm sai theo phương ngữ Nam Bộ rồi phản ánh trực tiếp vào chữ viết, ví dụ viết lãng mạn thành lãn mạng hoặc dùng sai phụ âm cuối.

Vì sao học sinh khối lớp 10 lại có tỷ lệ mắc lỗi cao hơn đáng kể so với học sinh khối lớp 12?

Khảo sát ghi nhận khối 10 chiếm 40,65% tổng số lỗi, trong khi khối 12 chỉ chiếm 24,69%. Sự chênh lệch này xuất phát từ việc học sinh đầu cấp chưa thích nghi hoàn toàn với yêu cầu văn phong học thuật phức tạp của bậc THPT, vốn từ vựng tích lũy còn hạn chế và kỹ năng diễn đạt chưa được rèn luyện sâu sắc.

Phương ngữ Tây Nam Bộ tác động cụ thể ra sao đến việc tạo lập câu văn của học sinh?

Học sinh thường đưa các cấu trúc khẩu ngữ địa phương vào văn bản viết trang trọng, đồng thời phát âm lẫn lộn giữa các vần và phụ âm như tr với ch, gi với d, khiến câu văn mất đi tính chuẩn mực. Hiện tượng này xuất hiện trong hơn 30% số bài kiểm tra được khảo sát.

Thời lượng phân môn Làm văn hiện nay có đáp ứng đủ yêu cầu rèn luyện kỹ năng viết cho học sinh không?

Chương trình hiện tại phân bổ khoảng 31 đến 37 tiết Làm văn mỗi năm trên tổng số 105 đến 123 tiết Ngữ văn, tức chỉ chiếm khoảng 30% thời lượng. Tỷ lệ này chưa đủ để giáo viên thực hiện kỹ lưỡng các tiết trả bài và hướng dẫn từng học sinh sửa chữa lỗi câu, từ ngữ chi tiết.

Giải pháp nào có thể giúp học sinh giảm thiểu lỗi câu và từ ngữ một cách nhanh chóng nhất?

Biện pháp khả thi nhất là tổ chức các chuyên đề Tiếng Việt thực hành định kỳ 2 tuần một lần, kết hợp cho học sinh tự chấm chéo và chữa lỗi bài viết của nhau theo bảng tiêu chí chuẩn hóa ngữ pháp, giúp giảm thiểu 25% lỗi sai sau một học kỳ áp dụng.

Kết luận

• Công trình đã khảo sát toàn diện 339 bài kiểm tra của học sinh 3 trường THPT trên địa bàn thị xã Ngã Năm, phát hiện và phân loại chính xác 401 lỗi dùng từ cùng hệ thống lỗi cấu tạo câu.
• Kết quả nghiên cứu xác lập bức tranh định lượng rõ nét về thực trạng dùng từ sai âm thanh (32,67%), sai nghĩa (25,69%), lặp từ (22,94%) và sai phong cách (18,70%).
• Đề tài chứng minh quy luật suy giảm tỷ lệ lỗi từ khối 10 (40,65%) xuống khối 12 (24,69%), khẳng định vai trò quyết định của quá trình rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ trong nhà trường.
• Luận văn đóng góp hệ thống giải pháp sư phạm đồng bộ, gắn liền với kế hoạch hành động 12 tháng nhằm chuẩn hóa tiếng Việt cho học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số và giao thoa văn hóa.
• Quý thầy cô, các nhà nghiên cứu và học sinh hãy tham khảo ngay luận văn này để khai thác kho tư liệu thực nghiệm phong phú, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ văn và giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu và thể thức kết thúc như. trong văn bản hành chính, ở dấu hiệu chữ viết. Bên cạnh tính chỉnh thể, trong văn bản còn có tính liên kết. Đó là những mối quan hệ qua lại chặt chẽ giữa các câu, giữa các đoạn, giữa các phi.

các bộ phận của văn bản. Nhờ vào tính chất này mà văn bản thé hiện trọn vẹn về nội dung và hình thức. Tính liên kết thể. trên cả hai phương điện của văn bản là liên kết nội dung và các phương tiện hình thức của sự liên kết.

Tính liên kết nội dung, mỗi văn bản chỉ có khả năng đề cập đến một đề tải, là nội dung hiện thực khách quan phản ánh trong văn bản. Văn bản ồm nhiêu từ, ngữ, câu, đoạn nhưng những bộ phận này trong văn bản phải tập trung thể hiện để tài văn bản. Sự liên kết về hình thức thể hiện sự liên kết giữa câu với câu, giữa đoạn với đoạn trong văn bản. Các phương tiện liên kết thuộc các phương thức như: phương thức lặp (lấp lại từ ngữ đã xuất hiện), phương thức thế (eó thể thế bằng đại từ, thế bằng từ đồng nghĩa, gân nghĩa.), phương thức liện tưởng (liên tướng đồng loại, liên tướng định vị.), phương thức nối như nối bằng quan hệ từ, kết tỉ " Mỗi văn bản hướng tới một mục tiêu nhất định, đó là mục đích giao tiếp của văn bản.

Mục tiêu của văn bản quy định việc lựa chọn chất liệu nội dung, việc tô chức chất liệu nội dung, việc lựa chọn phương tiện ngôn ngữ và. tô chức văn bản theo một cách thức nhất định (phong cách chức năng). Qua các đặc trưng cơ bản trên có thể nhận định rằng: “văn bản là sản phẩm của hoạt động giao tiếp ngôn ngữ ở dạng viết hoặc dạng nói, thường là tập hợp của các câu, có tính trọn vẹn về nội dung, tính hoàn chỉnh về hình thức, có tính liên kết chặt chẽ và hướng tới một mục tiêu giao tiếp nhất định ” (43, tr. Văn bản nói và văn bản viết Văn bản nói là lời trò chuyện trong đời sống hàng ngày ở gia đình giữa con cháu với bố mẹ, ông bà.

ở nơi công cộng như trường học, nhà #a, bênh viện, cửa hàng. lời phát biểu ở các buổi phỏng vấn trên các phương tiện thông tin đại chúng. là lời giảng bài trong các tiết học. Văn bản viết là văn bản ghỉ bằng chữ viết như thư từ, sách, báo, các văn.

bản hành chính pháp luật,. Văn bản nói và van ban vi có những điểm khác nhau về các phương diệt thất liệu sử dụng, hoàn cảnh sử dụng và các phương tiện trong hệ thống tiếng Việt. Thứ nhất, về chất liệu sử dụng, văn bản nói tồn tại dạng âm thanh, có sự kết hợp ngữ điệu và các phương tiện bên ngoài ngôn ngữ như nét mặt, cử chỉ, điệu bộ. Văn bản viết tổn tại ở dạng viết, được ghi lại bằng.

chữ viết, có hệ thống dấu câu đặc thủ đối với từng loại ngôn ngữ. Thứ hai, về hoàn cảnh sử dụng, văn bản nói có tính chất tức thời, không được dàn dựng trước, không có cơ hội gọt giữa, kiểm tra và có người nghe trực tiếp (mặt đối mặt). Văn bản viết có điều kiện dàn dung, có cơ hội chỉnh sửa và kiểm tra thường không có người nhận trực tiếp. Thứ ba, về các phương tiện trong hệ thống tiếng Việt: 12 ~ Văn bản nói sử dụng đúng và tốt hệ thống ngữ âm tránh phát âm khó nghe, nói lướt.

Văn bản viết phải đảm bảo đúng chuẩn chính tả trừ những trường hợp cần phản ánh những đặc thủ vùng miền, địa phương và thổ ngữ; viết đúng dấu câu, con chữ và tuân thủ những về quy định hình thức của các văn bản pháp quy. ~ Văn bản nói cho phép sử dụng lớp từ ngữ riêng mang phong cách hội thoại, thường là khẩu ngữ như đẹp hết sáy, xả hơi tí, ăn cơm cái đã. Van bản viết tránh dùng những từ ngữ mang phong cách riêng của hội thoại (trừ sáng tác văn học có sử dụng hội thoại), cằn chọn lớp từ ngữ phủ với phong cách chức năng của văn bản. ~ Văn bản nói thường dùng câu ngắn gọn, có thể dùng câu rút gọn, câu đặc biệt.

Văn bản viết thường dùng câu ghép, nhiều bậc, có thể dùng câu tỉnh lược nhưng phải phù hợp phong cách chức năng văn bản, tránh. dùng từ ngữ thừa, lặp lại nhiều lần. Đặc điễm của văn bản viết 'Văn bản viết gồm các đặc điểm cơ bản sau: Thực hiện bằng chữ viết (chép, in, khắc) do đó lưu giữ lâu dài đến phạm vi người đọc rộng lớn. Không có người nghe, không sử dụng âm thanh và các yếu tố phi ngôn ngữ nên văn bản viết có hệ thống dấu câu, kí hiệu quy ước làm cho.

văn bản đầy đủ về ý nghĩa. Dùng để đọc nên văn bản viết có những từ ngữ đặc thù không có trong văn bản nói Do yêu cầu diễn đạt sáng rõ, mạc lạc, văn bản viết có kiểu câu dài, nhiều thành phần được nối kết chặt chẽ bằng các quan hệ từ, văn bản tỉnh. luyện, trau chuốt. Khái quát văn bản viết của học sinh trong chương trình Ngữ văn trung học phổ thông 1.

Vài nết về chương trình và SGK phân môn Làm văn Môn Ngữ văn là môn học có vị trí quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu chung của giáo dục phổ thông góp phần hình thành những con người có trình độ học vấn phổ thông trung học, trang bị cho người học những kiến thức cơ bản hoặc ra đời trở thành người lao động hoặc tham gia các bậc học cao hơn. Môn học này không chỉ giúp HS tiếp xúc rộng rãi và sâu sắc hơn với những giá trị tỉnh thần cao đẹp, đa dạng và phong phú của văn học, mà còn có vai trò to lớn trong việc giáo dục tư tưởng, tình cảm cao đẹp cho HS, giúp các em tiếp nhận hệ thống những giá trị tư tưởng lớn của văn học dân tộc và nhân loại như chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa anh hùng, chủ nghĩa nhân văn.thể hiện ở nhiều khía cạnh và dưới nhiều màu sắc khác nhau, trong những quan hệ đa dạng và phong phú của con người, cũng như trong cuộc đấu tranh cho độc lập, tự do, cho lẽ pÌ sự công bằng, cho hạnh phúc và nhân phẩm. Môn Ngữ văn gồm ba phân môn: Văn học, Tiếng Việt và Làm văn. Phân môn Làm văn có vị trí đặc biệt quan trọng trong việc giảng dạy môn Ngữ văn ở nhà trường phổ thông.

Tỉ lệ số tiết dạy Làm văn trong chương trình khá nhiều, chiếm một phần ba dung lượng của môn Ngữ văn. Cụ thể, trong chương trình cơ bản, lớp 10 có 35 tiết so với 105 tiết một lớp một năm, lớp 11 có 37 tiết so với 123 tiết một lớp một năm, lớp 12 có 31 tiết so với 105 tiết một lớp một năm. Các tiết đạy Làm văn được bố trí xen kẽ với các tiết dạy Tiếng Việt và Văn Học theo chủ trương tích hợp ba phân môn trong môn Ngữ văn. Phân môn Làm văn giúp HS hoàn chỉnh các trì thức về làm văn, những vấn đề lí thuyết và thực hành; rèn luyện củng cố, bổ sung, nâng cao những đơn vị kiến thức đã được học ở cấp tiêu học và 14 THCS.

Học xong lớp 12, học sinh sẽ được trang bị một hệ thống những van dé lí thuyết cơ bản và rèn luyện những kĩ năng chính trong việc tạo lập văn bản. Qua việc thực hành, phân môn Làm văn dần dần nâng cao. năng lực sử dụng ngôn ngữ và nâng cao năng lực tư duy. Đó là việc HS vận dụng vốn ngôn ngữ sẵn có và vốn ngôn ngữ đã tiếp thu cùng với quá trình tư duy lôgie tạo nên một sản phẩm hoàn chỉnh.

Phân môn Làm văn trong trường phổ thông củng cố, năng cao vốn tri thức về sáu kiểu văn bản. Ở lớp 10 chủ yếu ôn lại các kiểu văn bản đã học ở THCS và học thêm một số nội dung mới. Nội dung ôn luyện là các vấn để lí thuyết đã học của bốn kiểu văn: tự sự, miêu tả, biểu cảm, thuyết minh. Nội dung mới cần hình thành và rèn luyện là năng lực liên tưởng, tưởng tượng, khả năng quan sát, thể nghiệm đời sống; iết suy nghĩ, phát hiện vấn để từ đời sống; biết đọc vi lũy kiến thức,.

Ở lớp I1, chương trình tập trung ôn lại và mở rộng, nâng cao các trí thức và kĩ năng về văn bản nghị luận, trọng tâm là giới thiệu và luyện tập các thao tác lập luận như phân tích, so sánh, bác bỏ và bình luận. Ở lớp 12, trọng tâm các nghị luận, luyện tập kết hợp các thao tác và hoàn chỉnh kĩ năng viết bài, đi sâu kĩ lưỡng vào bố cục bài ăn, kĩ năng viết mở bài, thân bài kết bài. Về kiểu văn bản hành chính — cong vụ, học sinh THPT sẽ học một số văn bản hành chính công vụ trên tỉnh thần không lặp lại những gì đã học ở cấp dưới. Như vậy, bài viết HS gồm các kiểu văn bản tự sự, văn bản thuyết minh và văn bản nghị luận là chủ yếu.

Vấn đề phương pháp giảng dạy tạo lập văn bản Về việc dạy lí thuyết, khác với các bộ môn khác lí thuyết phân môn Lam văn là lí thuyết thực hành. Vì vậy, chúng ta cần thông qua phần thực. hành để rút ra lý thuyết, từ thực hành để khẳng định lý thuyết và ngược. lại, lý thuyết cần phải có ví dụ cụ thể đi kèm nhằm mục đích chứng thực.

Mục đích cuối cùng của việc dạy làm văn là giúp HS rèn được kĩ năng tạo lập các loại văn bản đảm bảo các yêu cầu về nội dung, hình thức. Hiện nay ở nhà trường phổ thông, giáo viên thường vận dụng phương pháp truyền đạt trực tiếp các khái niệm, các vấn đề lí thuyết; rèn luyện theo. mẫu để giảng dạy. Phương pháp truyền đạt trực tiếp sẽ giúp cho HS tiếp.

nhận những lí thuyết cần nắm từ giáo viên. Phương pháp này tuy tiết kiệm thời gian nhưng không phủ hợp với đối tượng HS có khả năng tư duy trừu tượng không tốt. Nói đến phương pháp rèn luyện theo mẫu, nhiều người cho rằng đây là phương pháp lạc hậu vì lả bắt chước. iếu tính chủ động và sáng tạo của HS.

Thật ra, văn bản là sản phẩm của hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ. Các văn bản được tạo lập trong hoàn cảnh giao tiếp, mục. đích giao tiếp nhất định, theo một hình thức thể loại nhất định. Vì vậy, trước khi tạo ra lời hay ý đẹp, sự sáng tạo trong mỗi văn bản của mình, HS phải biết cách bắt chước để viết đúng.

Hiện nay, khi dạy theo mẫu, viên thường sử dụng mẫu của sách giáo khoa.