MỞ ĐẦU.7 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ LOGISTICS TRONG NGOẠI THƢƠNG. KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA LOGISTICS. Khái niệm logistics. Đặc điểm của logistics.
Vai trò của logistics. Các điều kiện và cơ sở pháp lý của logistics. Các nhân tố thúc đẩy sự phát triển của logistics. Phân loại logistics.
LOGISTICS TRONG HOẠT ĐỘNG XUẤT NHẬP KHẨU. Logistics và vận tải - giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu. Quy trình áp dụng logistics trong hoạt động xuất nhập khẩu. KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN LOGISTICS CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI.
Logistics của một số nƣớc ASEAN. Kinh nghiệm phát triển logistics của Trung Quốc.41 HOẠT ĐỘNG LOGISTICS TRONG NGOẠI THƢƠNG TẠI VIỆT NAM. LOGISTICS VÀ VẬN TẢI - GIAO NHẬN HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU TẠI VIỆT NAM. Khái quát về hoạt động vận tải - giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu tại Việt Nam.
Nhận thức của các doanh nghiệp kinh doanh hoạt động vận tải - giao nhận về logistics. Cơ sở cho hoạt động logistics tại Việt Nam. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG LOGISTICS TRONG NGOẠI THƢƠNG VIỆT NAM. Các giai đoạn phát triển của logistics tại Việt Nam.
Các tổ chức thực hiện logistics ở Việt Nam. Phân tích, đánh giá việc áp dụng logistics trong hoạt động xuất nhập khẩu tại một số doanh nghiệp điển hình ở Việt Nam. ĐÁNH GIÁ VỀ HOẠT ĐỘNG LOGISTICS TRONG NGOẠI THƢƠNG TẠI VIỆT NAM. Những tồn tại và nguyên nhân.100 BIỆN PHÁP THÚC ĐẨY SỰ PHÁT TRIỂN CỦA LOGISTICS TRONG NGOẠI THƢƠNG TẠI VIỆT NAM.
CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI VIỆT NAM TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG LOGISTICS. Cơ hội cho sự phát triển logistics tại Việt Nam. Thách thức. MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM THÚC ĐẨY SỰ PHÁT TRIỂN LOGISTICS TẠI VIỆT NAM.
Các biện pháp về chính sách vĩ mô của nhà nƣớc. Đối với các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ logistics. 140 TÀI LIỆU THAM KHẢO.145 PHỤ LỤC II. Tính cấp thiết của đề tài.
Trong vòng 20 năm qua, toàn cầu hoá kinh tế đã làm thay đổi thế giới trên nhiều phƣơng diện, mở mang thêm các lĩnh vực hợp tác quốc tế từ mậu dịch hàng hoá đến mậu dịch vô hình, tác động mạnh mẽ tới hệ thống “cung – cầu”, làm biến đổi nhanh về số lƣợng và chất lƣợng của nó. Trƣớc đây, vai trò của “cung” luôn đƣợc đặt lên hàng đầu, nhƣng ngày nay, tình hình đã thay đổi: trong dây chuyền phân phối hàng hoá, vai trò quan trọng hàng đầu đã đƣợc chuyển từ “cung” sang “cầu”. Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế đó. Với giá trị kim ngạch xuất nhập khẩu khá lớn và tốc độ tăng trƣởng bình quân hàng năm cao, thị trƣờng cung cấp dịch vụ logistics cho hoạt động xuất nhập khẩu ở Việt Nam đang ngày càng đƣợc mở rộng.
Tuy nhiên, việc ứng dụng logistics ở Việt Nam hiện nay vẫn chủ yếu chỉ mang tính tự phát, manh mún, nhỏ lẻ và chƣa chuyên nghiệp. Hầu hết các hoạt động chính của chuỗi logistics trong quá trình xuất nhập khẩu tại các doanh nghiệp Việt Nam vẫn bị các đối tác nƣớc ngoài chỉ định hay chi phối. Cùng với đà hội nhập mạnh mẽ của nền kinh tế Việt Nam vào nền kinh tế thế giới, việc hiểu rõ hơn về logistics, đẩy mạnh áp dụng logistics một cách đầy đủ và chuyên nghiệp sẽ là một trong những yếu tố quan trọng giúp tăng cƣờng hiệu quả của hoạt động xuất nhập khẩu - một trong những hoạt động kinh tế chủ yếu của nền kinh tế đồng thời góp phần đẩy nhanh quá trình hội nhập của Việt Nam theo hƣớng chủ động, tích cực và thực tế. Do đó, đề tài: “Logistics trong ngoại thƣơng tại Việt Nam” có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn đối với tiến trình phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam.
Tình hình nghiên cứu. Logistics là vấn đề khá mới mẻ tại Việt Nam, do vậy những nghiên cứu về logistics tại Việt Nam chƣa nhiều. Cho đến nay, mới có một số sách và bài nghiên cứu về logistics nhƣ sau: -4 1) Giáo trình: “Giao nhận vận tải hàng hoá quốc tế” - PGS. Đinh Ngọc Viện - NXB Giao thông Vận tải 2002.
Đây là giáo trình tham khảo của môn học “Vận tải và giao nhận hàng hoá trong Ngoại thương” trong chƣơng trình đào tạo hệ đại học và cao học của trƣờng Đại học Ngoại thƣơng cùng với giáo trình của GS. Nội dung chủ yếu của giáo trình là nghiên cứu về hoạt động giao nhận vận tải (forwarding) một trong những bộ phận của chuỗi các hoạt động logistics. 2) Giáo trình: “Vận tải và giao nhận hàng hoá xuất nhập khẩu” của GS. Hoàng Văn Châu – NXB Khoa học Kỹ thuật 2003.
Cuốn sách này đã trình bày những nội dung cơ bản nhất về vận tải và giao nhận hàng hoá bằng container, vận tải đa phƣơng thức và logistics. Đây là nội dung chỉ mang tính giới thiệu cho sinh viên có những kiến thức cơ bản nhất về logistics, một phần kiến thức nhỏ trong toàn bộ nội dung của cuốn sách về vận tải và giao nhận hàng hoá xuất nhập khẩu. 3) Giáo trình: “Logistics – những vấn đề cơ bản” của PGS. Đoàn Thị Hồng Vân – NXB Thống kê 2003.
Cuốn sách này đã giới thiệu những nội dung cơ bản về logistics. Nội dung của cuốn sách chỉ dừng lại phân tích logistics dƣới góc độ lý thuyết cơ bản và cũng chƣa có liên hệ tới logistics tại Việt Nam. 4) Giáo trình: “Vận tải và giao nhận trong ngoại thương” - NXB Lý luận Chính trị 2005. Đây là giáo trình giảng dạy của bộ môn “Vận tải và giao nhận trong Ngoại thương” trong chƣơng trình đào tạo sinh viên và học viên cao học của trƣờng Đại học Ngoại thƣơng.
Giáo trình đã trình bày cho sinh viên những khái niệm về hoạt động giao nhận, vận tải hàng hoá xuất nhập khẩu, các hình thức, phƣơng thức và nghiệp vụ cơ bản của quá trình vận chuyển, giao nhận hàng hóa trong ngoại thƣơng cũng nhƣ các kiến thức cơ bản để giải quyết các tranh chấp phát sinh trong thực tế. Toàn bộ chƣơng trình học nhằm mục đích trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản để có thể hiểu và làm quen với công việc trong thực tế sau khi tốt nghiệp. Giáo trình chỉ đề cập tới một số hoạt động riêng biệt của logistics. -4 5) Giáo trình: “Quản trị logistics” của PGS.
Đoàn Thị Hồng Vân – NXB Thống kê 2006. Giáo trình này đã giới thiệu một cách khái quát về logistics cũng nhƣ những vấn đề chung nhất của logistics trong nền kinh tế hiện nay, các hình thức tổ chức của logistics, vai trò của logistics trong kinh tế và trong các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Tuy vậy, đây cũng là một nghiên cứu tổng quát về logistics và quản trị logistics, chƣa đi sâu vào nghiên cứu logistics trong điều kiện thực tế của Việt Nam. 6) Bên cạnh đó, các nghiên cứu về chuỗi logistics (supply chain) và quản trị chuỗi logistics (logistics management): “Logisticscal management: The Intergrated Supply Chain Process”– Donal J.
Bowsersox and David J. Closs – The Mc Graw – Hill, London (1996). “Logistics and supply chain management: Strategies for reducing cost and improve service” - Martin Christopher – Prentice Hall Publisher, London (1998). “Fundamentals of logistics management” – James R.
Stock and Lisa M. Ellram - Mc Graw Hill, Singapore (1998). “Supply chain management: Strategy, Planning and Operation” – Sunil Chopra and Peter Meind – Prentice Hall, Upper Saddle River, New Jersey (2001). “The Handbook of Logistics and Distribution Management” - Alan Rushton, John Oxley, Phil Croucher.
Institute of Logistics and Transportation (2005). “Global Logistics Management” - Kent N. Các nghiên cứu trên chủ yếu tập trung vào nghiên cứu chuỗi cung ứng logistics, một hình thức phát triển cao và liên kết hoá các hoạt động logistics. Tuy nhiên, tất cả các tài liệu nƣớc ngoài trên đây đều chỉ dừng lại phân tích logistics dƣới góc độ lý thuyết cơ bản mà chƣa đi vào phân tích những vấn đề cụ thể và thực tế trong việc triển khai áp dụng logistics tại Việt Nam.
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn. Mục đích nghiên cứu. Với những kiến thức đã thu đƣợc trong quá trình học tập và nghiên cứu tại trƣờng Đại học Ngoại thƣơng, trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội cùng kinh nghiệm thực tế của bản thân với hơn năm năm làm việc cho những công ty cung cấp dịch vụ logistics chuyên nghiệp hàng đầu thế giới nhƣ Evergreen Marine Corporation – Evergreen Logistics, Hanjin Shipping Group – Hanjin Logistics và quá trình nghiên cứu thực tế áp dụng logistics tại Việt Nam cũng nhƣ xem xét các trƣờng hợp thành công điển hình của một số quốc gia trên thế giới, mục đích của luận văn nhằm: - Hệ thống hoá những vấn đề lý luận về logistics nhƣ khái niệm, bản chất, quy trình, nội dung và cơ sở pháp lý để vận dụng trong việc xây dựng quy trình áp dụng logistics tại Việt Nam, phù hợp với đặc thù của Việt Nam. - Tìm hiểu thực tiễn áp dụng logistics của một số nƣớc trên thế giới để rút ra những kinh nghiệm quý báu cho việc áp dụng dịch vụ này tại Việt Nam.
- Phân tích, đánh giá thực tiễn việc áp dụng logistics tại Việt Nam, luận văn muốn tìm hiểu những khó khăn, vƣớng mắc trong quá trình áp dụng dịch vụ này trong lĩnh vực xuất nhập khẩu tại Việt Nam để tìm ra các biện pháp khắc phục những khó khăn vƣớng mắc trên đồng thời đƣa ra những kiến nghị nhằm phát triển logistics nói chung cũng nhƣ phát triển và ứng dụng dịch vụ logistics trong lĩnh vực xuất nhập khẩu nói riêng nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động ngoại thƣơng trong tiến trình Việt Nam hội nhập với khu vực và thế giới. Nhiệm vụ nghiên cứu. - Nghiên cứu, phân tích, hệ thống hoá những lý thuyết về logistics nói chung và trong hoạt động ngoại thƣơng nói riêng. - Nghiên cứu, đánh giá thực trạng áp dụng logistics tại các doanh nghiệp Việt Nam cũng nhƣ nghiên cứu các mô hình của nƣớc ngoài nhằm chỉ rõ những thuận lợi, khó khăn cho hoạt động logistics với điều kiện thực tế tại -6 Việt Nam, đề xuất các giải pháp nhằm đẩy mạnh việc áp dụng logistics trong ngoại thƣơng trong điều kiện Việt Nam đang tích cực hội nhập kinh tế quốc tế.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu của luận văn. Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là hoạt động logistics trong ngoại thƣơng tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu.
Logistics là một khái niệm rất rộng, đƣợc ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau của cuộc sống nhƣ sản xuất, thƣơng mại, quân sự, quản lý xã hội… nhƣng trong khuôn khổ của luận văn này, logistics đƣợc giới hạn nghiên cứu chỉ là hoạt động logistics trong ngoại thƣơng giai đoạn từ năm 1998 đến 2008. Đây là mốc thời gian quan trọng đánh dấu quá trình phát triển liên tục và mạnh mẽ của nền kinh tế Việt Nam.