Mở đầu công trình là bài viết “Đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục chính trị - tư tưởng, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự trong tình hình mới” của 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Trần Đại Quang. Trên quan điểm lịch sử toàn diện, bài viết không những chỉ ra đƣợc tầm quan trọng của công tác giáo dục chính trị - tƣ tƣởng nói chung, với công tác xây dựng lực lƣợng Công an nói riêng mà còn đƣa ra những kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lƣợng công tác giáo dục chính trị - tƣ tƣởng trong Công an nhân dân. Nhìn chung, đây là một tƣ liệu quan trọng giúp độc giả có đƣợc cái nhìn bao quát hơn về công tác giáo dục chính trị- tƣ tƣởng trong CAND Công tác tổ chức xây dựng Đảng trong Công an nhân dân thời kỳ đổi mới [46] có cách tiếp cận mới về vấn đề không cũ, đã cung cấp một số vấn đề lý luận về tổ chức, tổ chức xây dựng Đảng – một trong những yếu tố quan trọng trong công tác xây dựng lực lƣợng CAND. Ngoài ra, cuốn sách còn đƣa ra một số tình huống và cách xử lý tình huống công tác xây dựng Đảng trong CAND.
Có thể nói, đây là một cuốn sách cần thiết cho mỗi CBCS CAND nói chung và ngƣời nghiên cứu nói riêng. Xây dựng lực lượng Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới [144] là công trình đƣợc nghiên cứu theo phƣơng pháp phân tích, tổng hợp và logic, đã làm sáng tỏ hơn các nội dung xây dựng lực lƣợng CAND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bƣớc hiện đại theo yêu cầu, nhiệm vụ của tình hình mới. Cuốn sách đƣợc nhóm tác giả bắt đầu nghiên cứu từ việc tìm hiểu tình hình thế giới đƣơng đại và những vấn đề đặt ra cho nhiệm vụ xây dựng lực lƣợng CAND; chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nƣớc đến thực trạng xây dựng lực lƣợng CAND thời kỳ đổi mới và nội dung xây dựng lực lƣợng CAND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bƣớc hiện đại trong thời kỳ mới; thông qua đó, nhóm tác giả đề xuất một số giải pháp xây dựng lực lƣợng CAND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bƣớc hiện đại trong tình hình mới. Với các góc độ nghiên cứu khác nhau, các công trình trên tập trung vào các nhóm vấn đề lớn sau: 1 – Chủ trƣơng, quan điểm của Đảng, Nhà nƣớc Việt Nam về xây dựng lực lƣợng CAND; 2 – Nội dung trọng tâm của công tác xây dựng lực 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com lƣợng; 3 – Giải pháp, kinh nghiệm góp phần nâng cao hiệu quả công tác xây dựng lực lƣợng CAND.
Các công trình thiên về mô tả quá trình xây dựng lực lƣợng CAND trong tiến trình lịch sử Việt Nam là: Lịch sử xây dựng lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, tập II (1954-1975) [39] là một trong số các công trình tổng kết lại quá trình xây dựng lực lƣợng CAND theo tiến trình lịch sử. Công trình đã phục dựng lại chặng đƣờng vẻ vang của công tác xây dựng lực lƣợng CAND trong sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nƣớc. Đây là thời kỳ lực lƣợng CAND không ngừng tăng cƣờng xây dựng về giáo dục chính trị - tƣ tƣởng, tổ chức, cán bộ, nghiệp vụ, trang bị vũ khí và phƣơng tiện kỹ thuật. Nhờ đó, lực lƣợng CAND trƣởng thành, lớn mạnh hơn, góp phần cùng cả nƣớc đánh thắng giặc Mỹ xâm lƣợc.
Tuy nhiên do ở mức sơ thảo nên cuốn sách dừng lại khái quát các mặt xây dựng lực lƣợng Công an nhân dân nói chung. An ninh miền Nam thời kỳ chống Mỹ 1954-1975 [22] là cuốn sách phục dựng lại quá trình xây dựng, phát triển và hoạt động của lực lƣợng An ninh miền Nam trong giai đoạn lịch sử cuộc kháng chiến chống chống Mỹ, cứu nƣớc của dân tộc. Trong cuốn sách, các nhà nghiên cứu đã khẳng định, sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng với lực lƣợng An ninh nói riêng cũng nhƣ ngành Công an nói chung là quan trọng và cần thiết. Chính nhờ có sự lãnh đạo của Đảng, lực lƣợng An ninh miền Nam đã dần đƣợc kiện toàn về tổ chức và hoàn thiện về mọi mặt.
Do vậy, việc các cấp Đảng bộ đều quan tâm xây dựng lực lƣợng An ninh về mặt tổ chức [22, tr. 366] trong thời kỳ 1954 – 1975 đã giúp lực lƣợng An ninh miền Nam nói riêng và An ninh nhân dân Việt Nam ngày càng lớn mạnh, trƣởng thành, góp phần vào những chiến công to lớn của dân tộc. Mặc dù chỉ tập trung nghiên cứu hoạt động của lực lƣợng An ninh miền Nam nhƣng bằng cách trình bày có hệ thống cùng với những nhận định, đánh giá của ngƣời nghiên cứu, công trình đã cho ngƣời đọc hiểu hơn về một phần tiến trình lịch sử cũng nhƣ một mảng trong công tác xây dựng lực lƣợng CAND Việt Nam. 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Lịch sử lực lượng An ninh nhân dân (1954-1965) [33] là công trình tập trung nghiên cứu hoạt động của lực lƣợng CAND sau khi Hiệp định Giơnevơ đƣợc ký kết.
Bằng phƣơng pháp lịch sử, công trình đã trình bày tiến trình lịch sử của lực lƣợng An ninh nhân dân trong một thời đoạn lịch sử của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nƣớc của dân tộc (1954 - 1965); đồng thời khắc họa chiến công và những đóng góp của lực lƣợng An ninh trong chiến đấu, đánh bại chiến lƣợc “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ. Trong khi trình bày quá trình xây dựng của lực lƣợng An ninh nhân dân, công trình đã nhấn mạnh đến tầm quan trọng của công tác xây dựng lực lƣợng có vai trò quyết định đến việc hoàn thành nhiệm vụ chính trị đƣợc giao. Lịch sử Công an nhân dân Việt Nam (1954-1975) [28] đã dựa trên cơ sở phân tích phông nền lịch sử của giai đoạn 1954 - 1975 và các quan điểm về đƣờng lối chống Mỹ, cứu nƣớc, tác giả đã chỉ ra nhiệm vụ cho lực lƣợng CAND trong cuộc kháng chiến. Nhìn chung, cuốn sách đã tái hiện tƣơng đối đầy đủ về các nhiệm vụ và chiến công của CAND đấu tranh chống phản cách mạng và các loại tội phạm khác, đảm bảo ANTT, phục vụ mục tiêu thống nhất Tổ quốc.
Đây là những công trình nghiên cứu một cách tƣơng đối đầy đủ và hệ thống về tiến trình lịch sử xây dựng, phát triển và trƣởng thành của lực lƣợng CAND Việt Nam. các công trình nêu trên bố cục nhất quán và bám sát phân kỳ lịch sử Việt Nam theo một cách khá thông thƣờng, với nhiều giai đoạn khác nhau nhƣ là những bậc thang trong sự phát triển đi lên của xã hội đã cho thấy lịch sử CAND là một bộ phận của tiến trình lịch sử Việt Nam. Ngoài một số các công trình nghiên cứu chung về xây dựng lực lƣợng Công an, có một số công trình về lịch sử CAND đƣợc viết dƣới dạng biên niên nhƣ: Công an nhân dân Việt Nam – Lịch sử biên niên 1945 – 1954 [21]; Công an nhân dân Việt Nam – Lịch sử biên niên 1954 – 1975 [25]; Công an nhân dân Việt Nam – Lịch sử biên niên 1975 – 1986 [26]; Công an nhân dân Việt Nam – Lịch sử biên niên 1986 – 1997 [27]. Mặc dù không phải những công trình nghiên cứu về xây dựng lực lƣợng CAND nhƣng thông qua các sự kiện đƣợc mô tả, liệt kê quá trình hình 15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com thành, xây dựng và trƣởng thành của CAND Việt Nam từ năm 1945 đến năm 1997, ngƣời đọc có thể nghiên cứu những chủ trƣơng của Đảng, Nhà nƣớc, ngành Công an thông qua các văn bản chỉ đạo đƣợc đƣa ra trong các công trình trên.
Bên cạnh các công trình nghiên cứu trong nƣớc, một số công trình nghiên cứu trên thế giới về những lĩnh vực liên quan đến lực lƣợng An ninh, Cảnh sát cúng rất đáng đƣợc quan tâm và có giá trị nghiên cứu cao. Dù chƣa thực sự thu hút nhiều nhà nghiên cứu song tìm hiểu về lực lƣợng An ninh, Cảnh sát của bất kỳ một nhà nƣớc nào vẫn luôn là mảng đề tài hấp dẫn mang đến nhiều cách nhìn nhận khác nhau về một cơ quan mà ngƣời ta hay gọi là công cụ chuyên chính của một nhà nƣớc. Một trong những công trình nghiên cứu nƣớc ngoài về lực lƣợng Công an Việt Nam là chuyên luận “Fraternal Surport: The East German “stasi” and the Democratic Republic of Vietnam during the Vietnam war” [197] (Hỗ trợ anh em: Cơ quan An ninh quốc gia CHDC Đức và lực lƣợng An ninh Việt Nam DCCH trong chiến tranh Việt Nam) của tác giả Martin Grossheim (nguồn: http://www.org/), trong dự án lịch sử Chiến tranh lạnh quốc tế đƣợc xuất bản bởi Trung tâm quốc tế Woodrow Wilson ở Washington, D. Chuyên luận đã cung cấp những thông tin mang tính giá trị cao, giúp ngƣời đọc có cách nhìn đa chiều khi tiếp cận một vấn đề vốn bị đóng kín nhiều năm - đó là hoạt động, vai trò của lực lƣợng An ninh của Việt Nam nói riêng đối với sự thiết lập, kiện toàn bộ máy Nhà nƣớc trong chiến tranh Việt Nam.
Ngoài chuyên luận nói trên, còn có những công trình nghiên cứu về mô hình của lực lƣợng Cảnh sát của các nƣớc trên thế giới, về sự cần thiết cải cách lực lƣợng này để phù hợp với việc đảm nhận các nhiệm vụ ngày càng phức tạp. Tiêu biểu nhƣ cuốn Police organisation in India [202] (Tổ chức Cảnh sát ở Ấn độ) của tác giả Chenthilkumar Paramasivam do tổ chức Commonwealth human rights initiative Ấn Độ ấn hành, (nguồn: www. Cuốn sách dài 60 trang, 16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com trƣớc hết đã mô tả về cấu trúc và tổ chức của lực lƣợng Cảnh sát ở Ấn Độ; đƣa ra 13 quy tắc ứng xử và cách thức phát triển lực lƣợng Cảnh sát nhƣ tuyển dụng, đào tạo và hiện đại hóa lực lƣợng Cảnh sát. Thông qua việc tìm hiểu những cách thức của Cảnh sát Ấn Độ trong xây dựng quy tắc ứng xử, tuyển dụng, đào tạo và hiện đại hóa lực lƣợng, công trình mang lại những giá trị tham khảo nhất định cho việc nghiên cứu xây dựng lực lƣợng CAND Việt Nam từng bƣớc hiện đại, nhanh chóng hội nhập với lực lƣợng Cảnh sát hoặc An ninh trên thế giới.
Báo cáo nghiên cứu Police reform in Latin America [200] (Cải cách Cảnh sát ở Châu Mĩ La tinh) của hai tác giả Stephen Johnson và Lohanna Mendelson cho rẳng cải cách trong lực lƣợng Cảnh sát là một việc cực kỳ phức tạp và không dễ dàng có một công thức chung.