Luận văn thạc sĩ về lãnh đạo phát triển kinh tế huyện Từ Sơn (1999-2008) tại Đại học Quốc gia Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò của đảng bộ huyện Từ Sơn, Bắc Ninh trong phát triển kinh tế và thực hiện chính sách xã hội giai đoạn 1999-2008.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Viết Thảo
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Lãnh Đạo Phát Triển Kinh Tế Huyện Từ Sơn 1999-2008
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI, VĂN HOÁ CỦA HUYỆN TỪ SƠN
• 1.1. Điều kiện tự nhiên của huyện Từ Sơn
• 1.2. Truyền thống văn hoá - lịch sử của huyện Từ Sơn
• 1.3. Tình hình kinh tế - xã hội của huyện Từ Sơn trước năm 1999
• 3. CHƯƠNG 2: CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ, THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÃ HỘI Ở TỪ SƠN TỪ 1999 ĐẾN 2008
• 2.1. Chủ trương, đường lối phát triển kinh tế, xã hội của Đảng, Nhà nước và sự vận dụng của Đảng bộ huyện Từ Sơn
• 2.2. Chủ trương, đường lối phát triển kinh tế, xã hội của Đảng, Nhà nước
• 2.3. Sự vận dụng của Đảng bộ huyện Từ Sơn
• 2.4. Quá trình tổ chức thực hiện phát triển kinh tế ở Từ Sơn sau khi tái lập huyện
• 2.5. Đảng bộ Từ Sơn lãnh đạo thực hiện một số chính sách xã hội từ năm 1999 đến năm 2008
• 4. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM RÚT RA TỪ QUÁ TRÌNH ĐẢNG BỘ HUYỆN TỪ SƠN LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ THỰC HIỆN CÁC CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỪ 1999 ĐẾN 2008
• 3.1. Kết quả quá trình Đảng bộ huyện Từ Sơn lãnh đạo phát triển kinh tế từ 1999 đến 2008
• 3.2. Kết quả quá trình Đảng bộ huyện Từ Sơn lãnh đạo thực hiện các chính sách xã hội từ 1999 đến 2008
• 3.3. Một số kinh nghiệm rút ra từ quá trình Đảng bộ huyện Từ Sơn lãnh đạo phát triển kinh tế và thực hiện một số chính sách xã hội từ 1999 đến 2008
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về lãnh đạo phát triển kinh tế huyện Từ Sơn 1999 2008

Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, đã trải qua một giai đoạn phát triển kinh tế mạnh mẽ từ năm 1999 đến 2008. Trong thời gian này, Đảng bộ huyện đã lãnh đạo thực hiện nhiều chính sách phát triển kinh tế, nhằm nâng cao đời sống nhân dân và xây dựng một thị xã công nghiệp trọng điểm. Những thành tựu đạt được không chỉ phản ánh sự nỗ lực của Đảng bộ mà còn là kết quả của sự đồng lòng của nhân dân trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.

1.1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội huyện Từ Sơn

Huyện Từ Sơn nằm trong vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, với điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển nông nghiệp và công nghiệp. Diện tích đất tự nhiên của huyện là 6140 ha, với nhiều phường và xã có truyền thống văn hóa và lịch sử phong phú. Tình hình kinh tế - xã hội trước năm 1999 đã tạo nền tảng cho sự phát triển mạnh mẽ sau này.

1.2. Vai trò của Đảng bộ trong lãnh đạo phát triển kinh tế

Đảng bộ huyện Từ Sơn đã đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và chỉ đạo các hoạt động phát triển kinh tế. Các chủ trương, chính sách được ban hành đã tạo ra động lực cho sự phát triển bền vững, đồng thời đảm bảo an sinh xã hội cho người dân.

II. Những thách thức trong phát triển kinh tế huyện Từ Sơn giai đoạn 1999 2008

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, huyện Từ Sơn cũng phải đối mặt với không ít thách thức trong quá trình phát triển kinh tế. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, và sự cạnh tranh từ các khu vực lân cận đã đặt ra nhiều khó khăn cho Đảng bộ và chính quyền địa phương.

2.1. Vấn đề ô nhiễm môi trường và phát triển bền vững

Sự phát triển công nghiệp nhanh chóng đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Đảng bộ huyện đã phải tìm kiếm các giải pháp để cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững cho tương lai.

2.2. Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao

Một trong những thách thức lớn nhất là việc thiếu hụt nguồn nhân lực có trình độ cao. Để đáp ứng yêu cầu phát triển, huyện Từ Sơn cần có các chính sách đào tạo và phát triển nguồn nhân lực phù hợp.

III. Phương pháp lãnh đạo phát triển kinh tế huyện Từ Sơn 1999 2008

Đảng bộ huyện Từ Sơn đã áp dụng nhiều phương pháp lãnh đạo khác nhau để thúc đẩy phát triển kinh tế. Các phương pháp này bao gồm việc xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế, huy động nguồn lực đầu tư, và tăng cường công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực kinh tế.

3.1. Xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế

Kế hoạch phát triển kinh tế được xây dựng dựa trên các phân tích thực trạng và tiềm năng của huyện. Đảng bộ đã xác định rõ các mục tiêu cụ thể và lộ trình thực hiện, từ đó tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng.

3.2. Huy động nguồn lực đầu tư

Để phát triển kinh tế, huyện Từ Sơn đã tích cực huy động các nguồn lực đầu tư từ cả nhà nước và tư nhân. Các chính sách ưu đãi đã được áp dụng để thu hút đầu tư vào các lĩnh vực trọng điểm.

IV. Kết quả đạt được trong phát triển kinh tế huyện Từ Sơn 1999 2008

Giai đoạn 1999-2008, huyện Từ Sơn đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận trong phát triển kinh tế. Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm đạt mức cao, đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt, và cơ sở hạ tầng được đầu tư nâng cấp.

4.1. Tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống nhân dân

Tốc độ tăng trưởng kinh tế của huyện Từ Sơn trong giai đoạn này đạt khoảng 12% mỗi năm. Điều này đã góp phần nâng cao mức sống của người dân, giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 5%.

4.2. Đầu tư cơ sở hạ tầng và phát triển bền vững

Huyện đã đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng, bao gồm giao thông, điện, nước sạch, và các dịch vụ công cộng. Những cải thiện này đã tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế và xã hội.

V. Kinh nghiệm rút ra từ lãnh đạo phát triển kinh tế huyện Từ Sơn 1999 2008

Quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế huyện Từ Sơn từ 1999 đến 2008 đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Những kinh nghiệm này có thể được áp dụng cho các giai đoạn phát triển tiếp theo, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững và toàn diện.

5.1. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng bộ

Sự lãnh đạo chặt chẽ của Đảng bộ là yếu tố quyết định đến thành công trong phát triển kinh tế. Cần tiếp tục phát huy vai trò này trong các giai đoạn tiếp theo.

5.2. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền và vận động nhân dân

Công tác tuyên truyền và vận động nhân dân tham gia vào các hoạt động phát triển kinh tế là rất quan trọng. Điều này giúp tạo ra sự đồng thuận và nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng.

VI. Tương lai phát triển kinh tế huyện Từ Sơn sau năm 2008

Sau năm 2008, huyện Từ Sơn tiếp tục đối mặt với nhiều cơ hội và thách thức trong phát triển kinh tế. Việc duy trì đà phát triển và thực hiện các chính sách xã hội sẽ là nhiệm vụ quan trọng trong thời gian tới.

6.1. Định hướng phát triển kinh tế bền vững

Huyện cần xác định rõ các định hướng phát triển kinh tế bền vững, chú trọng đến bảo vệ môi trường và phát triển xã hội.

6.2. Tăng cường hợp tác và liên kết vùng

Việc tăng cường hợp tác và liên kết với các địa phương lân cận sẽ giúp huyện Từ Sơn phát huy tối đa tiềm năng và lợi thế của mình trong phát triển kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 1999-2008, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, đã trải qua quá trình phát triển kinh tế và thực hiện các chính sách xã hội quan trọng, góp phần thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa địa phương. Với diện tích tự nhiên 6.140 ha, nằm ở cửa ngõ phía bắc thủ đô Hà Nội, Từ Sơn có vị trí địa lý thuận lợi, tiềm năng phát triển kinh tế đa dạng, đặc biệt là các ngành nghề truyền thống như mộc mỹ nghệ, rèn đúc, và các làng nghề thủ công. Nền kinh tế huyện đã chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng công nghiệp hóa, với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm đạt khoảng 16,4% trong giai đoạn 2000-2005, thu nhập bình quân đầu người năm 2005 đạt 568 USD, và dự kiến tăng lên 1.265 USD vào năm 2010.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm rõ vai trò lãnh đạo của Đảng bộ huyện Từ Sơn trong phát triển kinh tế và thực hiện các chính sách xã hội, đánh giá kết quả đạt được, đồng thời rút ra bài học kinh nghiệm để vận dụng trong giai đoạn tiếp theo. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện trong khoảng thời gian 10 năm kể từ khi tái lập huyện năm 1999 đến năm 2008. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội địa phương, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chủ đạo: chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, nhằm phân tích mối quan hệ biện chứng giữa phát triển kinh tế và thực hiện chính sách xã hội. Mô hình nghiên cứu tập trung vào sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện trong việc vận dụng các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước vào thực tiễn địa phương, đồng thời đánh giá tác động của các chính sách kinh tế - xã hội đến sự phát triển bền vững của huyện.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Phát triển kinh tế bền vững: Tăng trưởng kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường và phát triển xã hội.
• Chính sách xã hội: Hệ thống các biện pháp nhằm cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, bao gồm giáo dục, y tế, an sinh xã hội.
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Quá trình thay đổi tỷ trọng các ngành kinh tế theo hướng tăng công nghiệp và dịch vụ, giảm nông nghiệp.
• Công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH): Quá trình phát triển công nghiệp và áp dụng công nghệ hiện đại vào sản xuất.
• Kinh tế hợp tác và kinh tế tư nhân: Vai trò của các thành phần kinh tế trong phát triển địa phương.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ các văn kiện, nghị quyết của Đảng, Nhà nước, các báo cáo của Tỉnh ủy, UBND huyện Từ Sơn, các phòng ban chuyên môn, cùng các công trình nghiên cứu, luận văn liên quan. Ngoài ra, tác giả sử dụng các số liệu thống kê về kinh tế - xã hội của huyện trong giai đoạn 1999-2008.

Phương pháp nghiên cứu chủ yếu là phương pháp lịch sử và phương pháp logic, kết hợp với phương pháp thống kê, so sánh, đối chiếu và điều tra xã hội học nhằm đảm bảo tính khách quan và khoa học. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các báo cáo, số liệu thống kê toàn diện của huyện và các tài liệu liên quan, được chọn lọc kỹ càng để phản ánh chính xác thực trạng phát triển kinh tế và chính sách xã hội.

Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 1999-2008, với các mốc quan trọng như tái lập huyện năm 1999, các kỳ đại hội Đảng bộ huyện, và các chương trình phát triển kinh tế - xã hội được triển khai trong giai đoạn này.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng kinh tế vượt kế hoạch: Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm giai đoạn 2000-2005 đạt 16,4%, vượt 3,3% so với mục tiêu đề ra. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực với tỷ trọng công nghiệp - xây dựng cơ bản tăng từ 58% năm 2000 lên 65,8% năm 2005, trong khi nông nghiệp giảm từ 20% xuống còn 11%. Dịch vụ cũng tăng nhẹ từ 22% lên 23,2%.

2. Thu nhập bình quân đầu người tăng nhanh: Thu nhập bình quân đầu người năm 2005 đạt 568 USD, tăng gần gấp đôi so với đầu thập niên 2000, và dự kiến đạt 1.265 USD vào năm 2010, phản ánh sự cải thiện rõ rệt về đời sống vật chất của người dân.

3. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp: Năng suất lúa bình quân tăng từ 28,35 tạ/ha năm 1989 lên 46,12 tạ/ha năm 1997, sản lượng lương thực tăng từ 54.630,9 tấn năm 1986 lên 86.000 tấn năm 1998. Chăn nuôi phát triển với đàn trâu bò tăng 1,8%/năm và đàn lợn tăng 8,6%/năm trong giai đoạn 1991-1995.

4. Thực hiện chính sách xã hội hiệu quả: Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 2,1% năm 2000 xuống còn 1,6% năm 2005 theo tiêu chí mới. Hệ thống y tế cơ sở được củng cố với 100% trạm y tế xã có bác sĩ, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh. Giáo dục phổ cập được duy trì với tỷ lệ học sinh tốt nghiệp tiểu học đạt trên 98%, trung học cơ sở đạt trên 92%, trung học phổ thông đạt trên 97%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những thành tựu trên là sự lãnh đạo tập trung, sáng tạo và hiệu quả của Đảng bộ huyện Từ Sơn trong việc vận dụng các chủ trương, chính sách của Trung ương và tỉnh Bắc Ninh vào thực tiễn địa phương. Việc đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ đã tạo ra động lực phát triển kinh tế mạnh mẽ.

So với một số địa phương lân cận, Từ Sơn có tốc độ tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống nhân dân nhanh hơn, nhờ khai thác hiệu quả các làng nghề truyền thống và phát triển các cụm công nghiệp. Việc thực hiện các chính sách xã hội như giáo dục, y tế, giải quyết việc làm và xóa đói giảm nghèo được chú trọng, góp phần ổn định xã hội và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng GDP, cơ cấu kinh tế theo ngành, biểu đồ năng suất lúa và sản lượng lương thực, cũng như bảng thống kê tỷ lệ hộ nghèo và các chỉ tiêu giáo dục, y tế qua các năm để minh họa rõ nét quá trình phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư phát triển công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp: Đẩy mạnh đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất tại các cụm công nghiệp và làng nghề truyền thống nhằm tăng sức cạnh tranh sản phẩm, phấn đấu tăng tỷ trọng công nghiệp lên trên 70% vào năm 2025. Chủ thể thực hiện là UBND huyện phối hợp với các doanh nghiệp, thời gian 5 năm tới.

2. Phát triển nông nghiệp hàng hóa bền vững: Tập trung chuyển đổi cơ cấu cây trồng, áp dụng công nghệ sinh học, cơ giới hóa đồng bộ, phát triển chăn nuôi tập trung và nuôi trồng thủy sản theo hướng an toàn, hiệu quả kinh tế cao. Mục tiêu tăng năng suất lúa bình quân lên 50 tạ/ha và tăng sản lượng chăn nuôi 10%/năm. Chủ thể là ngành nông nghiệp huyện, thời gian 3-5 năm.

3. Nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nghề: Đa dạng hóa các loại hình giáo dục, tăng tỷ lệ học sinh tốt nghiệp và đào tạo nghề cho lao động trẻ, nhằm nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 50% vào năm 2025. Chủ thể là Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường nghề, thời gian 5 năm.

4. Mở rộng và nâng cao hiệu quả các chính sách xã hội: Tăng cường chăm sóc sức khỏe cộng đồng, mở rộng bảo hiểm y tế, giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 1%, phát triển các chương trình hỗ trợ người có công và người yếu thế. Chủ thể là các ban ngành liên quan, Mặt trận Tổ quốc, thời gian liên tục và đánh giá định kỳ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý địa phương: Giúp hiểu rõ vai trò lãnh đạo của Đảng bộ trong phát triển kinh tế - xã hội, từ đó xây dựng kế hoạch phát triển phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Nhà nghiên cứu kinh tế và xã hội: Cung cấp dữ liệu thực tiễn và phân tích toàn diện về chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chính sách xã hội ở một địa phương điển hình trong giai đoạn đổi mới.

3. Sinh viên, học viên cao học ngành lịch sử Đảng và phát triển kinh tế: Là tài liệu tham khảo quý giá về lịch sử phát triển kinh tế - xã hội địa phương, phương pháp nghiên cứu và vận dụng lý thuyết vào thực tiễn.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ môi trường kinh tế, chính sách ưu đãi và tiềm năng phát triển của huyện Từ Sơn để đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao huyện Từ Sơn lại có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao trong giai đoạn 1999-2008?
   Do sự lãnh đạo tập trung, vận dụng hiệu quả các chính sách phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ, cùng với phát huy các làng nghề truyền thống.

2. Chính sách xã hội nào được huyện ưu tiên thực hiện?
   Huyện tập trung vào giáo dục phổ cập, chăm sóc y tế cơ sở, giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo và chăm sóc người có công, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần nhân dân.

3. Cơ cấu kinh tế của huyện Từ Sơn đã thay đổi như thế nào?
   Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng tăng từ 58% lên 65,8%, nông nghiệp giảm từ 20% xuống còn 11%, dịch vụ tăng nhẹ từ 22% lên 23,2% trong giai đoạn 2000-2005, phản ánh chuyển dịch tích cực theo hướng công nghiệp hóa.

4. Làm thế nào huyện giải quyết vấn đề việc làm cho lao động nông thôn?
   Phát triển các ngành nghề truyền thống, mở rộng các cụm công nghiệp, phát triển dịch vụ thương mại, đồng thời đẩy mạnh đào tạo nghề và hỗ trợ vay vốn cho người lao động.

5. Luận văn có thể ứng dụng như thế nào trong thực tiễn?
   Là cơ sở khoa học để các cấp quản lý địa phương xây dựng chính sách phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời cung cấp dữ liệu và bài học kinh nghiệm cho các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp đầu tư.

Kết luận

• Đảng bộ huyện Từ Sơn đã lãnh đạo phát triển kinh tế với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân 16,4% giai đoạn 2000-2005, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
• Thu nhập bình quân đầu người tăng gần gấp đôi trong giai đoạn nghiên cứu, đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt.
• Các chính sách xã hội về giáo dục, y tế, giải quyết việc làm và xóa đói giảm nghèo được thực hiện hiệu quả, góp phần ổn định xã hội.
• Kinh nghiệm lãnh đạo, vận dụng chính sách của Đảng bộ huyện là bài học quý giá cho các địa phương khác trong phát triển kinh tế - xã hội.
• Đề xuất các giải pháp phát triển công nghiệp, nông nghiệp hàng hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và mở rộng chính sách xã hội nhằm tiếp tục phát triển bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

Next steps: Tiếp tục theo dõi, đánh giá kết quả thực hiện các chính sách, đồng thời cập nhật các mô hình phát triển mới phù hợp với xu thế hội nhập và phát triển bền vững.

Các nhà quản lý, nghiên cứu và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để khai thác tối đa tiềm năng của huyện Từ Sơn, góp phần xây dựng địa phương giàu mạnh, văn minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chương, 9 tiết: Chƣơng 1: Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, văn hóa. Chƣơng 2: Chủ trương và sự chỉ đạo phát triển kinh tế, thực hiện chính sách xã hội ở Từ Sơn. Chƣơng 3: Kết quả và một số kinh nghiệm. 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 KHÁI QUÁT ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI, VĂN HOÁ CỦA HUYỆN TỪ SƠN 1.

Điều kiện tự nhiên của huyện Từ Sơn Huyện Từ Sơn là một trong 8 huyện, thị, thành phố của tỉnh Bắc Ninh, nằm ở cửa ngõ phía bắc của thủ đô Hà Nội. Phía Bắc giáp huyện Yên Phong (có dòng sông Ngũ Huyện Khê làm ranh giới; phía Đông giáp huyện Tiên Du; phía Tây và Nam giáp các huyện Đông Anh, Gia Lâm (Hà Nội). Diện tích đất tự nhiên của huyện là 6140 ha, gồm 07 phường: Đình Bảng, Đông Ngàn, Đồng Nguyên, Đồng Kỵ, Châu Khê, Tân Hồng, Trang Hạ và 05 xã: Hương Mạc, Phù Chẩn, Phù Khê, Tam Sơn, Tương Giang Từ Sơn nằm trong vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, được bồi đắp bởi phù sa của các con sông lớn: sông Hồng, sông Đuống…. Địa hình bằng phẳng, có dòng sông Ngũ Huyện Khê chảy qua vùng phía Tây và Bắc huyện.

Sông Ngũ Huyện Khê có lưu lượng nước vừa phải, rộng khoảng 100 - 150m, là nguồn cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp ở nhiều xã trong huyện. Từ Sơn có những ngọn núi thấp, tiêu biểu là núi Tiêu (còn có tên gọi là núi Bà Tiêu hay Tiêu Sơn). Từ Sơn thuộc vùng khí hậu nhiệt đới, chịu ảnh hưởng rõ rệt của gió mùa với 4 mùa: xuân, hạ, thu, đông; trong đó hai mùa chính là mùa mưa và mùa khô. Mùa mưa kéo dài từ tháng 4 đến tháng 10 (tập trung vào các tháng 7,8,9, chiếm 70% lượng mưa của cả năm.

Mùa khô từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau (trong đó tháng 1 và tháng 2 là thời kỳ mưa phùn ẩm ướt, cộng với giá rét kéo dài do ảnh hưởng của các đợt gió mùa đông bắc). Nhiệt độ trung bình năm 23,30C; độ ẩm trung bình năm 84%, lượng mưa trung bình 1.386,8mm/năm; hướng gió chủ đạo là gió Đông và Đông Bắc, mùa hạ có gió Nam và Đông Nam. Sự phân hoá khí hậu theo mùa đã tạo 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] điều kiện cho huyện phát triển một nền nông nghiệp phong phú, đa dạng về cây trồng, vật nuôi. Huyện Từ Sơn có sông Ngũ Huyện Khê là nhánh của sông Cầu, cách trung tâm huyện 1,5km về phía Tây Bắc, chảy qua khu vực phường Châu Khê, Trang Hạ, Đồng Kỵ, các xã Phù Khê, Hương Mạc.

Từ Sơn có hồ lớn (Loa Hồ - thường gọi là khu Đền Đầm) nằm ở khu vực phường Tân Hồng, rộng khoảng 25 ha. Ngoài ra trên địa bàn huyện còn có nhiều hồ, ao nhỏ nằm rải rác ở các xã trong huyện. Truyền thống văn hoá - lịch sử của huyện Từ Sơn Huyện Từ Sơn được hình thành từ rất sớm, được đánh giá là vùng đất có bề dày văn hoá và lịch sử. Từ thời đại Hùng Vương, vùng đất Từ Sơn đã có nhiều bộ tộc người Việt sinh sống dọc theo bờ sông Tiêu Tương (nay thuộc địa phận phường Đình Bảng, phường Đồng Nguyên, xã Tam Sơn, Tương Giang.

Dưới thời Hùng Vương, nước Văn Lang được chia thành 15 bộ, Từ Sơn nằm trong bộ Vũ Ninh; đời nhà Đường đô hộ, Từ Sơn thuộc địa phận của Long Châu; thời Lê Đại Hành (989 - 1005) gọi là Cổ Pháp, thời nhà Lý (1010 - 1225) đổi thành phủ Thiên Đức; thời Trần (1225 - 1400) được gọi là huyện Đông Ngàn, rồi huyện Từ Sơn. Thời Lê (1428 - 1788) phủ Từ Sơn được thành lập. Đến thời Hồng Đức, Từ Sơn thuộc trấn Kinh Bắc. Huyện Từ Sơn là một vùng quê có truyền thống Nho học và khoa bảng nổi tiếng trong tỉnh Bắc Ninh và cả nước.

Sách Bắc Ninh dƣ địa chí của Đỗ Trọng Vĩ ghi nhận: ở phủ Từ Sơn, từ xưa Đông Ngàn là đất văn hiến hơn cả. Nhưng trong đó bảy tổng Phù Lưu, Tam Sơn, Nghĩa Lập, Mẫn Xá, Dục Tú, Hội Phụ, Hạ Dương có nhiều nhất. Theo sách Thiền Nam lịch triều truyện đăng khoa của Phan Hòa Phủ có ghi chép về số người đỗ đại khoa, bắt đầu từ khoa thi đầu tiên năm 1075 (thời Lý) cho đến năm 1788 (thời Lê Trung Hưng), số người đỗ đại khoa ở xứ Kinh Bắc: 593, phủ Từ Sơn: 282, riêng huyện Đông Ngàn chiếm 138 người đỗ tiến 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] sỹ, trong đó có 4 người đỗ trạng nguyên: Nguyễn Quán Quang (Tam Sơn), Nguyễn Giản Thanh (Hương Mạc), Ngô Miễn Thiệu (Tam Sơn), Nguyễn Xuân Chính (Phù Chẩn). Từ lâu, Từ Sơn nổi tiếng với nhiều ngành nghề truyền thống.

Theo sách “Bắc Ninh phong thổ tạp ký” thì ở vùng Đông Ngàn - Từ Sơn thời kỳ trước cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã nổi tiếng với nhiều ngành nghề thủ công truyền thống, gắn liền với những địa danh như: Nghề thợ mộc, chạm khắc trên gỗ ở các xã Phù Khê, Hương Mạc, Đồng Quang, Tân Hồng; nghề thợ sơn, sơn mài, nhuộm thâm ở xã Đình Bảng, Tân Hồng; nghề rèn sắt ở Đa Hội (Châu Khê); nghề dệt vải, dệt lụa ở Tam Sơn, Tương Giang… Hầu hết các ngành nghề thủ công truyền thống trên gắn với các sản phẩm từ bao đời nay đã nổi tiếng cả nước. Trong đó, nghề mộc, chạm khắc gỗ xuất hiện trên đất Phù Khê có từ bao giờ, đến nay chưa có tài liệu để xác minh, nhưng qua một số công trình kiến trúc có giá trị do những người thợ ở Từ Sơn đặc biệt người Phù Khê làm còn để lại như chùa Tây Phương (Hà Tây - Hà Nội), chùa Bút Tháp (Thuận Thành), chùa Lim (Tiên Du) cho đến đình Diềm Xã, đình Đình Bảng. Có thể thấy nghề mộc - chạm khắc ở đây đã xuất hiện từ khá sớm, đặc biệt vào thời Hậu Lê (thế kỷ XVII - XVIII), làng nghề chạm khắc ở Phù Khê đã nổi tiếng khắp nơi và nó được phát triển sang nhiều địa phương khác quanh vùng như Đồng Kỵ, Hương Mạc, Tam Sơn… Sản phẩm của họ gắn bó từ những đồ gia dụng trong gia đình cho đến đồ thờ cúng, tạc tượng, đặc biệt là những công trình kiến trúc lớn như đình, chùa, miếu, phủ, lăng tẩm chạm khắc rồng, phượng lộng lẫy. Do cần cù, chịu khó, cộng với óc thẩm mỹ tinh tế và đôi bàn tay khéo léo, người dân các địa phương Phù Khê, Hương Mạc, Đồng Kỵ đã phát triển nghề mộc vớí nhiều loại hình như: hàng ngang (làm nhà cửa, đồ gia dụng); hàng chạm (hương án, long khám, long châu, hoành phi, câu đối, tủ, xa lông, tủ chè…).

Ở loại hình nào, người Phù Khê, Hương Mạc, Đồng Kỵ cũng cho ra đời những sản 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] phẩm đạt đến trình độ khéo léo, tinh xảo và thẩm mỹ cao. Nghề mộc, nghề rèn sắt chủ yếu ở Đa Hội (Châu Khê) cũng khá phát triển. Nghề này chuyên cung cấp công cụ lao động và sinh hoạt cho cả một vùng. Không những thế, các sản phẩm của các ngành nghề trên rất được ưa chuộng và được bán ra khắp các thị trường trong huyện, trong tỉnh và trong cả nước, thậm chí xuất khẩu sang một số nước lân cận.

Hiện nay, do nhu cầu của thị trường, các nghề sản xuất này ngày một phát triển. Ngoài ra một số nghề khác như nghề dệt vải, sản xuất gạch ngói… cũng được người dân duy trì và phát triển. Bên cạnh đó, người dân Từ Sơn còn mạnh dạn đầu tư, mở mang thêm một số ngành nghề mới như: sơn mài, làm ghế mây, mành trúc, thảm, tre nan… phục vụ cho việc tiêu dùng và xuất khẩu. Các nghề trên ra đời không chỉ tạo công ăn việc làm mà đã trở thành những nghề sản xuất mang lại thu nhập chính của người dân địa phương, đồng thời nó còn được phát triển rộng rãi sang các vùng lân cận.

Vào những năm đầu của thế kỷ XX, Từ Sơn là một trong những địa phương đã nhạy bén tiếp thu đường lối cách mạng mới do đồng chí Nguyễn Ái Quốc truyền bá thông qua Hội Việt Nam cách mạng thanh niên. Các hội viên ở Từ Sơn đã tích cực hoạt động, nhanh chóng xây dựng cơ sở cách mạng đầu tiên. Chi hội Việt Nam cách mạng Thanh niên được thành lập tại làng Tam Sơn, huyện Từ Sơn là chi hội đầu tiên của tỉnh Bắc Ninh. Đây là “chi hội thử nghiệm” của Ngô Gia Tự về công tác tuyên truyền, vận động các trí thức yêu nước ở nông thôn đi theo con đường cách mạng vô sản.

Từ thành công này, các chi hội đã được phát triển rộng trên địa bàn huyện Từ Sơn và tỉnh Bắc Ninh. Đến tháng 6 - 1927, tỉnh Bắc Ninh có 6 chi hội gồm khoảng 40 hội viên. Tổ chức Hội Việt Nam cách mạng thanh niên tiếp tục phát triển ở huyện Từ Sơn và tỉnh Bắc Ninh. Thời kỳ cách mạng 1930 - 1931 và 1936 - 1939, ở Từ Sơn, các làng Phù Lưu, Cẩm Giang, Trang Liệt… cũng có các tổ chức phường, hội với hàng trăm quần chúng tham gia, có phong trào đọc sách báo 17 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tiến bộ, phong trào truyền bá chữ quốc ngữ.

Tiêu biểu cho các phong trào này có Đình Bảng, Phù Lưu… Thông qua các hoạt động của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên, nhân dân Từ Sơn sớm giác ngộ cách mạng, phát huy nhiệt tình yêu nước. Nhiều quần chúng ở hàng chục làng xóm, phố phường đã tham gia đấu tranh chống thực dân, phát xít, chống phản động thuộc địa, giành quyền dân sinh, dân chủ, đòi tự do, cơm áo, hòa bình. Các tổ chức ái hữu, nghiệp đoàn, hội quần chúng hoạt động công khai hợp pháp [6, tr. Thời kỳ 1939 - 1945 là thời kỳ đấu tranh sôi động nhất của quân và dân Từ Sơn.

Phong trào cách mạng tương đối mạnh, lại ở vị trí thuận lợi, tiếp giáp với Thủ đô Hà Nội, trung tâm chính trị - kinh tế - văn hóa của cả nước, là chiếc cầu nối giữa vùng đồng bằng Bắc Bộ, thủ đô Hà Nội với các tỉnh trung du, miền núi phía Bắc tổ quốc cho nên được Trung ương Đảng và xứ ủy Bắc Kỳ chọn và trực tiếp chỉ đạo các cơ sở cách mạng chuyển vào hoạt động bí mật bất hợp pháp từ cuối năm 1939 như cơ sở cách mạng ở làng Đình Bảng, làng Phù Lưu, Cẩm Giang, Trang Liệt, Phù Khê, Tam Sơn [6, tr.