Đảng bộ huyện Phong Châu lãnh đạo phát triển kinh tế trong giai đoạn 1977-1998

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh đảng bộ huyện phong châu vĩnh phú lãnh đạo phát triển kinh tế trong giai đoạn 1977 1998, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Ánh
• Người hướng dẫn: Nghd. Lê Đình Chỉnh
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Lịch sử
• Đề tài: Đảng bộ huyện Phong Châu (Vĩnh Phú) lãnh đạo phát triển kinh tế trong giai đoạn 1977-1998
• Loại tài liệu: Luận văn ThS
• Năm xuất bản: Không rõ
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng, phạm vi, nội dung nghiên cứu của đề tài
• 0.5. Các nguồn tài liệu
• 0.6. Phương pháp nghiên cứu
• 0.7. Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: BỐI CẢNH KINH TẾ – XÃ HỘI CỦA HAI HUYỆN LÂM THAO VÀ PHÙ NINH TRƯỚC KHI HỢP NHẤT THÀNH HUYỆN PHONG CHÂU (NĂM 1977)
• 1.1. Vài nét về vị trí địa lý tự nhiên
• 1.2. Tình hình kinh tế – xã hội của hai huyện Lâm Thao và Phù Ninh trước năm 1977
• 1.3. Về cải cách ruộng đất 1955-1956
• 1.4. Công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa trong những năm 1958-1960
• 1.5. Thực hiện kế hoạch Nhà nước 5 năm lần thứ nhất (1961-1965)
• 1.6. Vừa sản xuất vừa chiến đấu, làm tốt nhiệm vụ hậu phương chi viện cho tiền tuyến (1966-1977)
• 1.7. Tiểu kết
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG BỘ HUYỆN PHONG CHÂU LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ (1977-1986)
• 2.1. Kinh tế huyện Phong Châu trong những năm đầu hợp nhất (1977-1980)
• 2.2. Đổi mới cơ chế quản lý kinh tế nông nghiệp và thực hiện kế hoạch Nhà nước 5 năm lần thứ 3 (1981-1985)
• 2.2.1. Chủ trương đổi mới cơ chế quản lí kinh tế nông nghiệp
• 2.2.2. Phong Châu thực hiện Khoán 100 - Kinh tế nông nghiệp phục hồi và phát triển
• 2.3. Kinh tế công nghiệp, Tiểu thủ công nghiệp
• 2.3.1. Về công nghiệp
• 2.3.2. Về thủ công nghiệp
• 2.4. Tiểu kết
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẢNG BỘ HUYỆN PHONG CHÂU LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRONG THỜI KÌ ĐỔI MỚI (1986-1998)
• 3.1. Những chuyển biến bước đầu về kinh tế của huyện theo đường lối đổi mới của Đảng (1986-1990)
• 3.2. Phong Châu thực hiện Khoán 10 – bước chuyển căn bản trong cơ chế quản lý kinh tế nông nghiệp (1986-1990)
• 3.3. Đẩy mạnh sản xuất thủ công nghiệp, thực hiện mục tiêu phát triển hàng tiêu dùng, hàng xuất khẩu
• 3.4. Thực hiện kế hoạch Nhà nước 5 năm (1991-1995)- Những thành tựu về kinh tế
• 3.4.1. Về sản xuất nông nghiệp
• 3.4.2. Về chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 3.5. Kinh tế Phong Châu trong những năm 1996-1998
• 3.6. Phương hướng, mục tiêu phát triển kinh tế (1996-2000) và sự tập trung chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn
• 3.7. Một số thành tựu kinh tế – xã hội (1996-1998)
• 3.8. Tiểu kết
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ THÀNH TỰU VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM VỀ VAI TRÒ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ HUYỆN PHONG CHÂU TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ GIAI ĐOẠN 1977-1998
• 4.1. Vai trò lãnh đạo của Đảng bộ trong xây dựng và phát triển kinh tế
• 4.2. Một số bài học kinh nghiệm và phương hướng phát triển
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Bản đồ hành chính huyện Phong Châu
• Phụ lục 2. Vị trí hành chính huyện Phong Châu trong tỉnh Vĩnh Phú
• Phụ lục 3. Các đơn vị hành chính của huyện Phong Châu qua các thời kì
• Phụ lục 4. Những lần Đại hội Đảng bộ huyện Phong Châu
• Phụ lục 5. Danh sách các đồng chí Bí thư, Chủ tịch huyện Phong Châu từ 1977-1998
• Phụ lục 6. Các anh hùng lực lượng vũ trang huyện Phong Châu

Tóm tắt

I. Tổng quan về lãnh đạo phát triển kinh tế huyện Phong Châu giai đoạn 1977 1998

Huyện Phong Châu, được thành lập từ sự hợp nhất của hai huyện Lâm Thao và Phù Ninh vào năm 1977, đã trải qua nhiều biến động trong quá trình phát triển kinh tế. Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, huyện đã áp dụng nhiều chính sách phát triển kinh tế nhằm cải thiện đời sống nhân dân và xây dựng cơ sở hạ tầng. Giai đoạn này đánh dấu sự chuyển mình quan trọng trong việc áp dụng các chủ trương của Đảng vào thực tiễn địa phương.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển huyện Phong Châu

Phong Châu không chỉ là một vùng đất có truyền thống lịch sử lâu đời mà còn là nơi có nền văn hóa phong phú. Việc hợp nhất hai huyện Lâm Thao và Phù Ninh đã tạo ra một cơ hội mới cho sự phát triển kinh tế, đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức cho Đảng bộ trong việc lãnh đạo và quản lý.

1.2. Vai trò của Đảng bộ trong phát triển kinh tế

Đảng bộ huyện Phong Châu đã đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và lãnh đạo phát triển kinh tế. Các chính sách được đưa ra không chỉ nhằm thúc đẩy sản xuất nông nghiệp mà còn phát triển công nghiệp và dịch vụ, tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân.

II. Những thách thức trong phát triển kinh tế huyện Phong Châu giai đoạn 1977 1986

Giai đoạn đầu sau khi hợp nhất, huyện Phong Châu đối mặt với nhiều thách thức trong phát triển kinh tế. Các vấn đề như thiếu hụt nguồn lực, cơ sở hạ tầng yếu kém và sự chuyển giao công nghệ chậm đã ảnh hưởng đến tốc độ phát triển. Đảng bộ đã phải tìm ra những giải pháp phù hợp để vượt qua những khó khăn này.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực và cơ sở hạ tầng

Huyện Phong Châu gặp khó khăn trong việc huy động nguồn lực cho phát triển kinh tế. Cơ sở hạ tầng chưa được đầu tư đồng bộ, dẫn đến việc sản xuất nông nghiệp và công nghiệp gặp nhiều trở ngại.

2.2. Sự chuyển giao công nghệ chậm

Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất còn hạn chế, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Đảng bộ đã nhận thức được vấn đề này và tìm cách cải thiện thông qua các chương trình đào tạo và hợp tác với các đơn vị nghiên cứu.

III. Phương pháp lãnh đạo phát triển kinh tế huyện Phong Châu giai đoạn 1986 1998

Giai đoạn đổi mới từ năm 1986 đã mang lại nhiều cơ hội cho huyện Phong Châu trong việc phát triển kinh tế. Đảng bộ đã áp dụng nhiều phương pháp lãnh đạo mới, tập trung vào việc cải cách cơ chế quản lý và khuyến khích sự tham gia của người dân trong phát triển kinh tế.

3.1. Cải cách cơ chế quản lý kinh tế

Đảng bộ đã thực hiện nhiều cải cách trong cơ chế quản lý kinh tế, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp và hộ gia đình tham gia vào sản xuất. Các chính sách khuyến khích đầu tư đã được triển khai mạnh mẽ.

3.2. Khuyến khích sự tham gia của người dân

Đảng bộ đã chú trọng đến việc khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động sản xuất và kinh doanh. Các chương trình hỗ trợ kỹ thuật và tài chính đã giúp người dân nâng cao năng lực sản xuất.

IV. Kết quả phát triển kinh tế huyện Phong Châu giai đoạn 1991 1998

Trong giai đoạn này, huyện Phong Châu đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong phát triển kinh tế. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ đã diễn ra mạnh mẽ, góp phần nâng cao đời sống nhân dân.

4.1. Thành tựu trong sản xuất nông nghiệp

Sản xuất nông nghiệp đã có những bước tiến đáng kể, với năng suất lúa và các loại cây trồng khác tăng cao. Đảng bộ đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng khoa học kỹ thuật.

4.2. Phát triển công nghiệp và dịch vụ

Công nghiệp và dịch vụ cũng đã có sự phát triển mạnh mẽ, với nhiều doanh nghiệp được thành lập. Điều này không chỉ tạo ra việc làm mà còn đóng góp vào ngân sách địa phương.

V. Bài học kinh nghiệm từ lãnh đạo phát triển kinh tế huyện Phong Châu

Qua quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế, huyện Phong Châu đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Những bài học này không chỉ có giá trị cho huyện mà còn có thể áp dụng cho các địa phương khác trong cả nước.

5.1. Tầm quan trọng của sự lãnh đạo nhất quán

Sự lãnh đạo nhất quán của Đảng bộ đã tạo ra sự đồng thuận trong nhân dân, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Việc duy trì sự liên kết giữa các cấp lãnh đạo và người dân là rất cần thiết.

5.2. Đổi mới tư duy trong phát triển kinh tế

Đổi mới tư duy trong phát triển kinh tế là yếu tố quyết định đến thành công. Đảng bộ đã không ngừng tìm kiếm các phương pháp mới, sáng tạo để áp dụng vào thực tiễn địa phương.

VI. Tương lai phát triển kinh tế huyện Phong Châu

Nhìn về tương lai, huyện Phong Châu cần tiếp tục phát huy những thành tựu đã đạt được và khắc phục những hạn chế còn tồn tại. Việc xây dựng một chiến lược phát triển bền vững sẽ là mục tiêu hàng đầu trong thời gian tới.

6.1. Định hướng phát triển bền vững

Huyện cần xây dựng các chương trình phát triển bền vững, chú trọng đến bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế xã hội đồng bộ. Các chính sách hỗ trợ cho nông dân và doanh nghiệp cần được cải thiện.

6.2. Tăng cường hợp tác và liên kết

Việc tăng cường hợp tác với các địa phương khác và các tổ chức quốc tế sẽ giúp huyện Phong Châu có thêm nguồn lực và kinh nghiệm trong phát triển kinh tế. Hợp tác sẽ mở ra nhiều cơ hội mới cho sự phát triển.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 1977 - 1998 ghi nhận những biến động mang tính bước ngoặt của lịch sử kinh tế - xã hội Việt Nam, từ thời kỳ khủng hoảng của mô hình kinh tế tập trung quan liêu bao cấp đến công cuộc Đổi mới toàn diện và hội nhập kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Tại tỉnh Vĩnh Phú (nay là tỉnh Phú Thọ), huyện Phong Châu được thành lập vào tháng 10 năm 1977 trên cơ sở sáp nhập hai huyện Lâm Thao và Phù Ninh theo Quyết định số 178/CP của Hội đồng Chính phủ. Với quy mô tự nhiên 297 km², bao gồm 34 đơn vị hành chính cấp xã, dân số thời điểm sáp nhập là 170.197 nhân khẩu và diện tích đất canh tác nông nghiệp đạt 19.221 ha, Phong Châu giữ vị trí địa bàn kinh tế - chính trị trọng điểm của tỉnh.

Vấn đề cốt lõi mà công trình nghiên cứu tập trung giải quyết là phân tích, làm rõ tiến trình và vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng bộ huyện Phong Châu trong phát triển kinh tế qua 21 năm tồn tại và phát triển (1977 - 1998). Mục tiêu cụ thể của luận văn bao gồm: hệ thống hóa các chủ trương, nghị quyết của Đảng bộ huyện qua các kỳ đại hội; làm rõ sự vận dụng sáng tạo đường lối của Trung ương và Tỉnh ủy vào điều kiện thực tiễn địa phương; phân tích các bước chuyển biến then chốt từ cơ chế quản lý tập trung sang thực hiện Chỉ thị 100-CT/TW (Khoán 100) và Nghị quyết 10-NQ/TW (Khoán 10); đồng thời đánh giá khách quan các thành tựu, hạn chế và đúc kết những bài học kinh nghiệm có giá trị lịch sử và thực tiễn sâu sắc.

Ý nghĩa khoa học của đề tài được khẳng định qua việc cung cấp bức tranh toàn diện, có hệ thống và minh chứng định lượng về sự chuyển đổi mô hình kinh tế nông thôn cấp huyện ở trung du Bắc Bộ. Nghiên cứu giúp lượng hóa hiệu quả lãnh đạo qua các chỉ số sản lượng lương thực quy thóc, năng suất lúa bình quân và tỷ trọng cơ cấu các ngành kinh tế, đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho công tác tổng kết lịch sử địa phương và hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội nông thôn trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, đặt sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện trong mối quan hệ hữu cơ với quy luật vận động khách quan của kinh tế - xã hội và đường lối phát triển chung của Đảng Cộng sản Việt Nam. Nghiên cứu kết hợp lý thuyết quản lý kinh tế chuyển đổi trong nông nghiệp nhằm luận giải quá trình phá bỏ rào cản hành chính mệnh lệnh, giải phóng sức sản xuất của người lao động và xác lập kinh tế hộ gia đình là đơn vị kinh tế tự chủ.

Mô hình nghiên cứu tập trung vào chu trình lãnh đạo kinh tế cấp cơ sở: Hoạch định chủ trương -> Tổ chức chỉ đạo thực hiện thí điểm và nhân rộng -> Đánh giá, điều chỉnh cơ chế quản lý -> Tác động đến năng suất, sản lượng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Bốn khái niệm then chốt được sử dụng xuyên suốt công trình gồm:

• Cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp: Phương thức vận hành kinh tế dựa trên chỉ tiêu pháp lệnh, triệt tiêu động lực cá nhân của xã viên.
• Khoán sản phẩm trong nông nghiệp (Khoán 100): Cơ chế giao khoán ba khâu công việc đến nhóm và người lao động theo Chỉ thị 100-CT/TW năm 1981.
• Khoán hộ tự chủ (Khoán 10): Đột phá thể chế theo Nghị quyết 10-NQ/TW năm 1988, công nhận hộ nông dân là đơn vị kinh tế tự chủ và giao quyền sử dụng đất ổn định lâu dài.
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn: Tiến trình biến đổi tương quan tỷ trọng giữa trồng trọt, chăn nuôi, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ trên địa bàn huyện.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp lịch sử kết hợp chặt chẽ với phương pháp logic nhằm tái hiện chân thực tiến trình lãnh đạo kinh tế theo trình tự thời gian từ năm 1977 đến năm 1998, đồng thời làm sáng tỏ bản chất các bước ngoặt cơ chế quản lý. Bên cạnh đó, tác giả áp dụng phương pháp liên ngành giữa sử học, kinh tế học nông nghiệp và xã hội học, kết hợp phương pháp thống kê, phân tích định lượng và so sánh đối chiếu để xử lý nguồn tài liệu số liệu.

Cỡ mẫu và nguồn dữ liệu nghiên cứu bao quát toàn bộ 34 xã của huyện Phong Châu trong suốt 21 năm. Nguồn tư liệu gốc được khai thác trực tiếp từ Niên giám thống kê tỉnh Vĩnh Phú (1977 - 1997), Niên giám thống kê tỉnh Phú Thọ (1997 - 2007), 8 báo cáo chính trị tại các kỳ Đại hội Đảng bộ huyện Phong Châu từ khóa I đến khóa VII, các nghị quyết chuyên đề của Huyện ủy và tài liệu tổng kết sản xuất tại các hợp tác xã điển hình như Tứ Xã, Cao Xá, Sơn Vi, Diên Hồng.

Phương pháp chọn mẫu toàn bộ kết hợp chọn mẫu điển hình được lựa chọn nhằm bảo đảm tính bao quát của toàn địa bàn huyện, đồng thời phản ánh sâu sắc mô hình sản xuất nông nghiệp tại cả hai tiểu vùng: vùng đồng bằng ven sông Hồng, sông Lô và vùng đồi trung du. Lý do lựa chọn các phương pháp phân tích này là nhằm kiểm chứng mức độ chính xác của các chỉ tiêu kinh tế thông qua số liệu lưu trữ thực tế, tránh lối nhận định cảm tính và tạo cơ sở vững chắc cho các kết luận khoa học. Toàn bộ quá trình thu thập, xử lý và tổng hợp tư liệu được thực hiện hệ thống trong suốt timeline nghiên cứu đề tài.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích toàn diện 21 năm lãnh đạo phát triển kinh tế của Đảng bộ huyện Phong Châu mang lại những phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, giai đoạn 1977 - 1980 bộc lộ cuộc khủng hoảng sâu sắc của cơ chế quản lý hợp tác xã kiểu cũ. Mặc dù huyện đã nỗ lực phân loại đất canh tác, chuyển 600 ha đất bạch đàn và 671 ha đất ven sông vào sản xuất lương thực, nhưng tổng sản lượng quy thóc đã sụt giảm nghiêm trọng từ 30.086 tấn năm 1978 xuống chỉ còn 22.086 tấn vào năm 1980 (giảm 26,59%). Năng suất lúa bình quân giảm từ 1.971 kg/ha năm 1978 xuống 1.580 kg/ha năm 1980. Tình trạng "rong công phóng điểm" diễn ra phổ biến, cộng hưởng với thiên tai (7/10 vụ sản xuất chính bị hạn hán hoặc úng lụt, điển hình năm 1980 có 3.000 ha lúa chiêm bị hạn và 4.000 ha lúa mùa bị ngập), khiến đời sống nhân dân kiệt quệ, cao điểm giữa năm 1978 có trên 5.000 người rơi vào cảnh thiếu đói cục bộ.

Thứ hai, bước đột phá phục hồi kinh tế nhờ thực hiện Chỉ thị 100-CT/TW (1981 - 1985). Đảng bộ huyện đã nhanh chóng chỉ đạo triển khai khoán sản phẩm đến nhóm và người lao động, lấy hợp tác xã Tứ Xã làm hạt nhân thực nghiệm. Việc người nông dân được trực tiếp làm chủ ba khâu (gieo cấy, chăm sóc, thu hoạch) và hưởng trọn phần sản lượng vượt khoán đã tạo ra động lực sản xuất to lớn. Năng suất lúa toàn huyện nhanh chóng phục hồi và vượt ngưỡng 2.500 kg/ha, tổng sản lượng lương thực giai đoạn 1981 - 1985 liên tục tăng trưởng, góp phần hoàn thành vượt mức các mục tiêu mà Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ II (1980) đề ra.

Thứ ba, sự bứt phá mạnh mẽ và chuyển dịch cơ cấu kinh tế toàn diện thời kỳ Đổi mới (1986 - 1998) dưới tác động của Nghị quyết 10-NQ/TW. Giai đoạn 1986 - 1990 và kế hoạch 5 năm 1991 - 1995 ghi nhận bước phát triển nhảy vọt về sản lượng lương thực quy thóc, liên tục đạt các mốc kỷ lục trên 40.000 - 50.000 tấn/năm. Đàn trâu bò đạt trên 14.000 con, tự túc hoàn toàn sức kéo. Diện tích cây công nghiệp mũi nhọn được quy hoạch ổn định với 228 ha chè (thu hoạch 300 - 350 tấn búp tươi/năm), 377 ha sơn (thu hoạch 31 tấn nhựa/năm), 198 ha chuối và 110 ha dưa chuột xuất khẩu. Đến năm 1998, cơ cấu kinh tế huyện ghi nhận sự gia tăng tỷ trọng rõ rệt của tiểu thủ công nghiệp (sản phẩm mành cọ xuất khẩu, đũa sơn, ủ ấm Sơn Vi) và thương nghiệp dịch vụ, bình quân lương thực đầu người duy trì ở mức cao so với mặt bằng chung toàn quốc.

Thảo luận kết quả

Các số liệu thực nghiệm khẳng định rằng nguyên nhân gốc rễ dẫn đến sự suy thoái kinh tế trước năm 1981 không hoàn toàn do thiên tai hay chiến tranh biên giới, mà chủ yếu bắt nguồn từ mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung tước đoạt lợi ích trực tiếp của người lao động. Khi cơ chế quản lý được đổi mới qua Khoán 100 và hoàn thiện với Khoán 10, mối quan hệ sản xuất được điều chỉnh phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, từ đó giải phóng triệt để tiềm năng lao động của nông dân địa phương.

So sánh với các nghiên cứu kinh tế nông thôn cùng thời kỳ tại vùng Đồng bằng sông Hồng và Trung du Bắc Bộ, Phong Châu là một điển hình tiêu biểu cho sự chuyển đổi thành công từ sản xuất độc canh cây lúa sang mô hình kinh tế nông - lâm - công nghiệp kết hợp. Sự hiện diện của các cơ sở công nghiệp lớn của Trung ương trên địa bàn như Nhà máy Supe Phốt phát Lâm Thao đã tạo điều kiện cung ứng vật tư phân bón kịp thời, hỗ trợ trực tiếp cho thâm canh nông nghiệp.

Các dữ liệu kinh tế trong luận văn được hệ thống hóa qua 12 bảng thống kê chuyên sâu (như Bảng 2.1 về diện tích, năng suất, sản lượng lương thực 1978 - 1980; Bảng 2.4 về năng suất lúa 1981 - 1985; Bảng 3.5 về cơ cấu ngành kinh tế đến năm 1995; Bảng 3.8 về bình quân lương thực đầu người 1996 - 1998). Cách trình bày dữ liệu theo chuỗi thời gian so sánh đối chiếu với các chỉ số bình quân cả nước giúp làm nổi bật tính thuyết phục của các luận cứ khoa học, khẳng định vai trò quyết định của việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng bộ huyện.

Đề xuất và khuyến nghị

Từ việc đúc kết những thành tựu và bài học kinh nghiệm trong 21 năm lãnh đạo của Đảng bộ huyện Phong Châu (1977 - 1998), nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm phát triển kinh tế địa phương trong giai đoạn tiếp theo:

1. Đẩy mạnh quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa chuyên canh chất lượng cao: Ủy ban nhân dân huyện và Phòng Nông nghiệp cần chủ trì rà soát, dồn điền đổi thửa, chuyển đổi 15 - 20% diện tích đất lúa kém hiệu quả sang trồng cây ăn quả, rau an toàn và nuôi trồng thủy sản; đặt mục tiêu nâng giá trị thu hoạch bình quân trên 1 ha canh tác tăng trưởng 12 - 15%/năm trong lộ trình 3 - 5 năm.
2. Khôi phục, phát triển tiểu thủ công nghiệp gắn với chế biến nông sản và chuỗi làng nghề: Phòng Kinh tế và Hạ tầng huyện phối hợp cùng các hợp tác xã làng nghề đẩy mạnh đầu tư công nghệ cho các sản phẩm truyền thống (ủ ấm Sơn Vi, chế biến chè búp, mộc dân dụng), phấn đấu nâng tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ trong cơ cấu kinh tế đạt trên 45% tổng giá trị sản xuất toàn địa bàn vào năm 2005.
3. Nâng cao năng lực lãnh đạo và tư duy quản lý kinh tế của cấp ủy, chính quyền cơ sở: Ban Thường vụ Huyện ủy định kỳ hàng năm tổ chức các lớp bồi dưỡng kiến thức kinh tế thị trường, kinh tế tập thể kiểu mới cho 100% bí thư chi bộ và chủ tịch UBND cấp xã; phấn đấu đạt tỷ lệ trên 85% tổ chức cơ sở Đảng đạt tiêu chuẩn trong sạch vững mạnh.
4. Tập trung nguồn vốn nâng cấp hạ tầng thủy lợi và giao thông nông thôn: Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện kết hợp các xã ven sông khẩn trương kiên cố hóa 70 - 80% hệ thống kênh mương nội đồng, gia cố hệ thống đê sông Hồng, sông Lô và hiện đại hóa các trạm bơm tiêu úng trọng điểm (như trạm bơm Vĩnh Lại, Diên Hồng) trong khung thời gian 24 - 36 tháng nhằm chủ động 100% công tác tưới tiêu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Nhà nghiên cứu lịch sử Đảng và lịch sử kinh tế Việt Nam: Nguồn tư liệu thực chứng phong phú, hệ thống số liệu lưu trữ nguyên bản về thời kỳ sáp nhập huyện (1977 - 1998) giúp hoàn thiện các công trình nghiên cứu về quá trình Đổi mới thể chế kinh tế nông nghiệp Việt Nam.
• Cán bộ lãnh đạo, chuyên viên hoạch định chính sách cấp huyện và tỉnh: Tài liệu cung cấp cơ sở thực tiễn để đánh giá tác động của các chính sách khoán, phân cấp quản lý kinh tế và bài học quản lý hành chính trong việc sáp nhập, chia tách địa giới đơn vị hành chính.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Khoa học Xã hội: Là tài liệu tham khảo chuẩn mực phục vụ giảng dạy và học tập các học phần Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Lịch sử Kinh tế quốc dân, Kinh tế phát triển nông thôn.
• Ban điều hành các hợp tác xã nông nghiệp và tổ chức kinh tế nông thôn: Tiếp cận góc nhìn thực tế về quy trình chuyển đổi cơ chế quản lý lao động, phân phối sản phẩm và phương thức tạo động lực kinh tế cho người lao động cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao giai đoạn 1978 - 1980 kinh tế huyện Phong Châu lại suy giảm nghiêm trọng?
Do tác động cộng hưởng giữa thiên tai khắc nghiệt (7/10 vụ sản xuất bị hạn hán, úng lụt) và rào cản của cơ chế quản lý tập trung quan liêu bao cấp. Cơ chế "rong công phóng điểm" trong các hợp tác xã triệt tiêu động lực lao động của xã viên, khiến sản lượng quy thóc năm 1980 giảm 26,59% so với năm 1978 (từ 30.086 tấn xuống 22.086 tấn), dẫn đến thiếu đói cục bộ.

Chỉ thị 100-CT/TW (Khoán 100) đã tạo ra chuyển biến thực tế nào tại Phong Châu?
Chỉ thị 100 chuyển từ hình thức khoán việc tập thể sang khoán sản phẩm đến nhóm và người lao động trong 3 khâu chính. Nông dân được hưởng trọn sản lượng vượt khoán, kích thích tinh thần lao động, đưa năng suất lúa toàn huyện phục hồi vượt mức 2.500 kg/ha trong giai đoạn 1981 - 1985.

Nghị quyết 10-NQ/TW (Khoán 10) có vai trò quyết định ra sao đối với kinh tế huyện?
Nghị quyết 10 giải phóng triệt để lực lượng sản xuất khi thừa nhận hộ nông dân là đơn vị kinh tế tự chủ. Tại Phong Châu, cơ chế này giúp tổng sản lượng lương thực giai đoạn 1991 - 1995 và 1996 - 1998 liên tục lập kỷ lục, ổn định mức bình quân lương thực đầu người trên 300 - 350 kg/năm.

Luận văn sử dụng nguồn dữ liệu lưu trữ nào để chứng minh luận điểm?
Tác giả khai thác trực tiếp từ Niên giám thống kê tỉnh Vĩnh Phú (1977 - 1997), Niên giám thống kê tỉnh Phú Thọ (1997 - 2007), 8 báo cáo chính trị tại các kỳ Đại hội Đảng bộ huyện Phong Châu và tài liệu lưu trữ của các hợp tác xã điểm như Tứ Xã, Cao Xá.

Bài học kinh nghiệm lớn nhất về vai trò lãnh đạo của Đảng bộ huyện Phong Châu là gì?
Đó là bài học về sự nhạy bén, dám nhìn thẳng vào sự thật để đổi mới tư duy kinh tế, kết hợp hài hòa ba lợi ích (Nhà nước - tập thể - người lao động), lấy lợi ích thiết thân của người lao động làm động lực then chốt để phát triển sản xuất.

Kết luận

• Luận văn đã phục dựng một cách khoa học, khách quan và toàn diện tiến trình 21 năm Đảng bộ huyện Phong Châu (Vĩnh Phú) lãnh đạo phát triển kinh tế trong giai đoạn lịch sử đặc thù 1977 - 1998.
• Làm sáng tỏ quy luật vận động từ thực tiễn cơ sở, chứng minh rằng sự thay đổi cơ chế quản lý kinh tế nông nghiệp (từ khoán việc sang Khoán 100 và Khoán 10) là chìa khóa then chốt giải phóng sức sản xuất xã hội.
• Hệ thống hóa 12 bảng số liệu định lượng có giá trị lịch sử cao về biến động diện tích, năng suất, sản lượng và cơ cấu kinh tế cấp huyện qua các kỳ đại hội Đảng bộ.
• Đúc kết 4 bài học kinh nghiệm sâu sắc về đổi mới phương thức lãnh đạo kinh tế, kết hợp lợi ích kinh tế, phát huy tiềm năng địa phương và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở.
• Mở ra hướng nghiên cứu tiếp nối về đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của hai huyện Lâm Thao và Phù Ninh sau khi tái lập từ năm 1999 đến nay trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn.

Quý độc giả, nhà nghiên cứu và học viên quan tâm có thể khai thác trực tiếp toàn văn công trình luận văn tại hệ thống thư viện Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội để phục vụ công tác nghiên cứu và giảng dạy chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Bối cảnh kinh tế - xã hội của hai huyện Lâm Thao và Phù Ninh trƣớc khi hợp nhất thành huyện Phong Châu (năm 1977) Chương 2. Đảng bộ huyện Phong Châu lãnh đạo xây dựng và phát triển kinh tế (1977-1986) Chương 3: Đảng bộ huyện Phong Châu lãnh đạo phát triển kinh tế trong thời kỳ đổi mới (1986 – 1998) Chương 4: Một số thành tựu và bài học kinh nghiệm về vai trò lãnh đạo của Đảng bộ Hyện Phong Châu trong quá trình xây dựng và phát triển kinh tế giai đoạn 1977-1998 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đảng bộ huyện Phong Châu (Vĩnh Phú) lãnh đạo phát triển kinh tế trong giai đoạn 1977-1998 CHƢƠNG 1 BỐI CẢNH KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA HAI HUYỆN LÂM THAO VÀ PHÙ NINH TRƢỚC KHI HỢP NHẤT THÀNH HUYỆN PHONG CHÂU (NĂM 1977) 1.1 Vài nét về vị trí địa lý tự nhiên Trong lịch sử hình thành và phát triển, Phong Châu không chỉ là quê hương của người nguyên thủy được giới khảo cổ học phát hiện tại di tích văn hoá Sơn Vi thuộc thời đại đồ Đá cũ cách nay hàng vạn năm, mà vùng đất này còn tự hào là vùng Đất Tổ vua Hùng với sự ra đời của nhà nước Văn Lang- nhà nước đầu tiên của dân tộc Việt Nam. Phong Châu còn vinh dự mang tên hai nền văn hoá tiền Hùng Vương là Văn hoá Phùng Nguyên (xã Kinh Kệ) và văn hoá Gò Mun (xã Tứ Xã) thuộc hệ thống Văn hoá Đông Sơn, hợp thành văn hoá thời Hùng Vương, nền tảng của Văn minh Sông Hồng, cách ngày nay mấy ngàn năm. Theo Nghị quyết hợp nhất huyện của Hội đồng Chính phủ tháng 10/1977, hai huyện Lâm Thao và Phù Ninh sáp nhập lại thành huyện Phong Châu.

Trước khi sáp nhập, huyện Lâm Thao có diện tích là: 130 km2 với 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đảng bộ huyện Phong Châu (Vĩnh Phú) lãnh đạo phát triển kinh tế trong giai đoạn 1977-1998 8.500 ha đất nông nghiệp. Huyện Phù Ninh có diện tích: 167 km2 với 10.721 ha đất nông nghiệp [24; 221]. Như vậy, địa danh của huyện Phong Châu trước khi sáp nhập chính là hai huyện Phù Ninh và huyện Lâm Thao là vùng đất giữa tỉnh Phú Thọ cũ, giáp với thị xã Phú Thọ về phía Tây, với huyện Đoan Hùng về phía Bắc; hai con Sông Hồng và Sông Lô là ranh giới tự nhiên giữa Lâm Thao – Phù Ninh với huyện Tam Thanh từ phía Nam và huyện Lập Thạch ở phía Đông. Địa bàn Phong Châu chia hai vùng rõ rệt: vùng trung du chủ yếu trồng cây công nghiệp (sơn, chè, cà phê, chẩu…) và vùng đồng bằng ven sông- một trong những vựa lúa của tỉnh.

Trong địa bàn huyện có nhiều đường giao thông thuỷ, bộ quan trọng, trong đó, đường thuỷ có sông Hồng, sông Lô; đường bộ có Quốc lộ 2; đường sắt có tuyến Hà Nội – Lào Cai chạy qua. Sau khi hợp nhất (1977), diện tích toàn huyện của là 297km2, có 34 xã với 170.197 khẩu, trong đó diện tích đất canh tác là 19.221 ha gồm có: - Diện tích trồng lúa là 16.000 ha - Diện tích chuyên màu là 3.221 ha - Đất đồi: 18.303 ha Còn lại là đất đầm, hồ, ao, đất thổ cư và đất xây dựng cơ bản… Bình quân đầu người các loại đất là 0.187 ha, bình quân thu nhập một lao động/ tháng là: 12,75 kg thóc…[1; 136]. Khí hậu của Phong Châu mang đầy đủ đặc điểm của vùng khí hậu miền Bắc nước ta- khí hậu nhiệt đới chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc từ tháng 10 đến tháng 4 và gió Tây Nam trong suốt thời gian còn lại của năm. Lượng mưa trung bình của huyện là 1.720 mm, nhiệt độ trung bình năm là 27- 29 độ C, độ ẩm từ 75-90%.

Một đặc điểm quan trọng của khí hậu đặc biệt liên quan đến sản xuất nông nghiệp và đời sống con người là sự thay đổi nhiệt độ từ tháng 5 đến tháng 9, nhiệt độ trung bình là 27-29 độ C xuống 20 độ C từ 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đảng bộ huyện Phong Châu (Vĩnh Phú) lãnh đạo phát triển kinh tế trong giai đoạn 1977-1998 tháng 12 đến tháng 3 và khoảng 16 độ C vào tháng 1. Mưa phùn, sương muối kéo dài 5-7 ngày là hiện tượng thường xuyên xảy ra vào những tháng mùa đông. Bão lụt, hạn hán, lượng mưa lớn gây ra lũ lụt tràn qua các sông và các vấn đề khó khăn trong tưới tiêu nước… là những đe doạ chủ yếu của thiên nhiên đối với sản xuất nông nghiệp của huyện. Do có phù sa mầu mỡ của sông Hồng và sông Lô bồi đắp nên đất đai vùng đồng bằng rất phì nhiêu, màu mỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp phát triển.

Bởi vậy, nông nghiệp là ngành kinh tế chủ đạo của huyện. Với điều kiện địa hình thuận lợi, nguồn tài nguyên đa dạng, dồi dào, với bản chất cần cù lao động, sáng tạo của nhân dân, Phong Châu có rất nhiều điều kiện và khả năng trở thành một vùng phát triển phồn vinh, giàu đẹp.2 Tình hình kinh tế - xã hội của hai huyện Lâm Thao và Phù Ninh trƣớc năm 1977 Như đã nêu ở trên, trước khi sáp nhập, huyện Phong Châu chính là địa bàn của hai huyện Phù Ninh và Lâm Thao, vốn một vùng đất khá rộng thuộc tỉnh Phú Thọ. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân Việt Nam kết thúc thắng lợi, cũng vào thời điểm đó, ngày 18/6/1954 tên lính viễn chinh Pháp cuối cùng rút khỏi bốt Hạ Nông (Tam Nông), tỉnh Phú Thọ được hoàn toàn giải phóng. Trong bối cảnh chung của miền Bắc, hai huyện Lâm Thao và Phù Ninh cũng chịu nhiều hậu quả do chiến tranh để lại.

Nền kinh tế bị tàn phá nặng nề, đất đai bị bỏ hoang, sản xuất bị đình trệ, tình trạng yếu kém trong sản xuất nông nghiệp đã không đáp 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đảng bộ huyện Phong Châu (Vĩnh Phú) lãnh đạo phát triển kinh tế trong giai đoạn 1977-1998 ứng được nhu cầu lương thực, thực phẩm khiến cho đời sống nhân dân trong huyện gặp nhiều khó khăn. Trước tình hình đó, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện, nhân dân hai huyện Lâm Thao và Phù Ninh đã nêu cao tinh thần yêu nước, quyết tâm khắc phục khó khăn, tích cực sản xuất, khôi phục kinh tế- xã hội, từng bước tháo gỡ những khó khăn, khắc phục hậu quả chiến tranh, dần đưa nhân dân thoát khỏi cảnh nghèo đói, lạc hậu, thực hiện xây dựng cuộc sống ấm no hạnh phúc trên miền Đất Tổ ngàn năm văn hiến của mình. Chấp hành Chỉ thị của Trung ương Đảng và Tỉnh uỷ về việc trao trả tù binh tại Việt Trì theo quy định của Hiệp định đình chiến, cuối tháng 7 đầu tháng 8 năm 1954, nhân dân hai huyện Lâm Thao và Phù Ninh đã đóng góp hàng ngàn ngày công, hàng vạn tàu lá cọ, hàng ngàn cây tre nứa và hàng chục tấn lương thực thực phẩm. Ngoài ra, hai huyện còn huy động được hàng ngàn ngày công khác sửa đường Quốc lộ số 2, san lấp ụ cản xe địch trên đê sông Hồng… Cũng trong thời gian này, một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu đặt ra cho chính quyền hai huyện Lâm Thao- Phù Ninh nhằm ổn định tình hình chính trị, xã hội là phải nhanh chóng chống lại âm mưu và hành động của bọn phản động dụ dỗ, cưỡng ép đồng bào theo đạo Thiên chúa vào Nam.

Tại hai huyện Lâm Thao và Phù Ninh có khá đông đồng bào theo Đạo Thiên chúa. Theo thống kê cho thấy, Lâm Thao có 19/20 xã có đồng bào Thiên chúa giáo, chiếm 9,8% dân số. Tương tự, Phù Ninh có 17/26 xã có đồng bào theo Đạo Thiên chúa, chiếm 5,05% dân số [1; 15]. Trước tình hình đó, nhằm ngăn chặn hành động phá hoại của địch, thi hành Chỉ thị của Trung ương và của Tỉnh uỷ, ngoài việc tăng cường tuyên truyền sâu rộng trong các tầng lớp nhân dân về chính sách tôn giáo, chính sách tự do tín ngưỡng của Đảng và Nhà nước, Huyện uỷ hai huyện Lâm Thao 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đảng bộ huyện Phong Châu (Vĩnh Phú) lãnh đạo phát triển kinh tế trong giai đoạn 1977-1998 và Phù Ninh còn tổ chức những cuộc nói chuyện để vạch mặt những âm mưu, thủ đoạn đen tối của bọn phản động đội lốt Thiên chúa giáo tuyên truyền những khẩu hiệu phản động, chia rẽ cách mạng với giáo dân.

Thêm nữa, dưới sự chỉ đạo sâu sát của Tỉnh ủy, nhiều “Đội công tác” đã được bổ sung về công tác tại những xã có đông giáo dân, phối hợp với cán bộ địa phương làm tốt công tác vận động quần chúng chống lại âm mưu của phản động, xây dựng cơ sở, củng cố phong trào. Nhờ đó, lòng tin của quần chúng nhân dân đối với chính quyền cách mạng ngày càng được củng cố, từng bước làm thất bại sự phá hoại của bọn phản động, tình hình chính trị- xã hội trên địa bàn huyện, nhất là vùng nông thôn theo Đạo Thiên chúa dần dần ổn định. Cùng với những nhiệm vụ nêu trên, nhiệm vụ chống đói cũng là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu cần phải được Đảng bộ và chính quyền các cấp trong huyện quan tâm thực hiện trong thời gian này. Trong các năm 1955, 1956, do tình hình hạn hán, mưa bão lớn đã gây ảnh hưởng khá nghiêm trọng đến tình hình sản xuất nông nghiệp ở hai huyện.

Năm 1956, tại huyện Lâm Thao, theo thống kê của huyện cho thấy, do hạn hán, lúa vụ chiêm của huyện có khoảng hơn 2.000 mẫu ruộng bị thiệt hại và vụ mùa có hơn 1.000 mẫu bị ngập úng đã gây hậu quả nghiêm trọng về sản lượng lương thực của huyện. Tương tự, huyện Phù Ninh vụ chiêm cũng có khoảng 1.478 mẫu bị khô hạn và vụ mùa bị ngập úng khoảng 1. Ngoài thiệt hại về lương thực, trận mưa bão tháng 7 năm 1956 đã làm đổ hơn 100 nóc nhà, cây cối, hoa màu bị đổ…[1; 17]. Trong hoàn cảnh đó, tình hình thiếu lương thực đã gây ảnh hưởng lớn tới cuộc sống của nhiều hộ nông dân trên địa bàn nhiều xã của hai huyện, nạn đói hoành hành, làm hàng ngàn người chết.

Trước thực trạng đó, dưới sự lãnh đạo của Tỉnh uỷ, nhiều đoàn cán bộ các ngành đã trực tiếp xuống các huyện, các xã chỉ đạo công tác cứu đói. 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.