Luận văn thạc sĩ vận dụng một số kĩ thuật dạy học tích cực để thiết kế các hoạt động học tập chương sinh trưởng và phát triển sinh học 11 trung học phổ thông

Luận văn thạc sĩ trình bày các kĩ thuật dạy học tích cực trong thiết kế hoạt động học tập chương sinh trưởng và phát triển sinh học 11.

• Tác giả: Phạm Thị Thu Hiền
• Người hướng dẫn: PGS. Mai Văn Hưng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sinh học
• Đề tài: Vận Dụng Một Số Kỹ Thuật Dạy Học Tích Cực Để Thiết Kế Các Hoạt Động Học Tập Chương Sinh Trưởng Và Phát Triển – Sinh Học 11
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 0.1.1. Dạy học nhóm
• 0.1.2. Khái niệm về dạy học nhóm
• 0.1.3. Vai trò của dạy học nhóm
• 0.1.4. Tiến trình dạy học nhóm
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Dạy học nhóm
• 1.2. Khái niệm về dạy học nhóm
• 1.3. Vai trò của dạy học nhóm
• 1.4. Tiến trình dạy học nhóm
• 1.5. Phát huy tính tích cực, tự lực và tính trách nhiệm của học sinh
• 1.6. Phát triển năng lực cộng tác làm việc
• 1.7. Phát triển năng lực giao tiếp
• 1.8. Tăng cường sự tự tin của học sinh
• 1.9. Nâng cao kết quả học tập
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 2.1. Mục đích thực nghiệm
• 2.2. Nội dung thực nghiệm
• 2.3. Tiến trình thực nghiệm
• 2.4. Thời gian thực nghiệm
• 2.5. Chọn trường thực nghiệm
• 2.6. Chọn học sinh thực nghiệm
• 2.7. Chọn giáo viên dạy thực nghiệm
• 2.8. Bố trí thực nghiệm
• 2.9. Kết quả thực nghiệm
• 2.10. Phân tích định lượng các bài kiểm tra
• 2.11. Phân tích định tính
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về kỹ thuật dạy học tích cực cho sinh học 11

Kỹ thuật dạy học tích cực là một trong những phương pháp hiện đại nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Đặc biệt trong môn sinh học 11, việc áp dụng các kỹ thuật này giúp học sinh phát triển tư duy phản biện và khả năng tự học. Nội dung chương trình sinh học 11 bao gồm nhiều khái niệm phức tạp, do đó, việc sử dụng các phương pháp dạy học tích cực sẽ tạo ra môi trường học tập hiệu quả hơn.

1.1. Khái niệm về kỹ thuật dạy học tích cực

Kỹ thuật dạy học tích cực là phương pháp mà trong đó học sinh tham gia chủ động vào quá trình học tập. Điều này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả mà còn phát triển các kỹ năng mềm cần thiết cho tương lai.

1.2. Lợi ích của việc áp dụng kỹ thuật dạy học tích cực

Việc áp dụng kỹ thuật dạy học tích cực trong sinh học 11 giúp học sinh phát triển khả năng tư duy độc lập, khả năng làm việc nhóm và kỹ năng giao tiếp. Học sinh sẽ cảm thấy hứng thú hơn với môn học và dễ dàng tiếp thu kiến thức.

II. Thách thức trong việc áp dụng kỹ thuật dạy học tích cực

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc áp dụng kỹ thuật dạy học tích cực cũng gặp phải một số thách thức. Giáo viên cần phải có kỹ năng và kiến thức vững vàng để tổ chức các hoạt động học tập hiệu quả. Ngoài ra, không phải tất cả học sinh đều quen với phương pháp học tập này.

2.1. Khó khăn trong việc tổ chức lớp học

Việc tổ chức lớp học theo phương pháp dạy học tích cực đòi hỏi giáo viên phải có kế hoạch chi tiết và khả năng quản lý lớp học tốt. Nếu không, lớp học có thể trở nên hỗn loạn và không đạt được mục tiêu học tập.

2.2. Sự khác biệt trong khả năng tiếp thu của học sinh

Mỗi học sinh có một cách tiếp thu khác nhau. Một số học sinh có thể gặp khó khăn trong việc thích nghi với phương pháp học tập mới, điều này có thể ảnh hưởng đến kết quả học tập chung của lớp.

III. Phương pháp dạy học tích cực hiệu quả cho sinh học 11

Có nhiều phương pháp dạy học tích cực có thể áp dụng trong môn sinh học 11. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh hiểu bài mà còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện.

3.1. Kỹ thuật mảnh ghép trong dạy học

Kỹ thuật mảnh ghép là một phương pháp dạy học tích cực, trong đó học sinh làm việc theo nhóm để hoàn thành một nhiệm vụ chung. Phương pháp này giúp học sinh phát triển kỹ năng làm việc nhóm và khả năng giao tiếp.

3.2. Kỹ thuật góc học tập

Kỹ thuật góc học tập cho phép học sinh tự do di chuyển giữa các góc học tập khác nhau, nơi mỗi góc cung cấp một hoạt động học tập khác nhau. Điều này giúp học sinh cảm thấy thoải mái và hứng thú hơn trong việc học.

IV. Ứng dụng thực tiễn của kỹ thuật dạy học tích cực

Việc áp dụng kỹ thuật dạy học tích cực trong sinh học 11 đã cho thấy nhiều kết quả khả quan. Học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức tốt hơn mà còn phát triển các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ thực nghiệm

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng kỹ thuật dạy học tích cực giúp nâng cao kết quả học tập của học sinh. Học sinh tham gia vào các hoạt động học tập tích cực thường có điểm số cao hơn so với những học sinh học theo phương pháp truyền thống.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh cho thấy họ cảm thấy hứng thú hơn với môn sinh học khi được học theo phương pháp tích cực. Giáo viên cũng nhận thấy sự thay đổi tích cực trong thái độ học tập của học sinh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của kỹ thuật dạy học tích cực

Kỹ thuật dạy học tích cực đang dần trở thành xu hướng trong giáo dục hiện đại. Việc áp dụng các phương pháp này không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục mà còn chuẩn bị cho học sinh những kỹ năng cần thiết cho tương lai.

5.1. Tương lai của giáo dục sinh học

Với sự phát triển của công nghệ và phương pháp giáo dục mới, kỹ thuật dạy học tích cực sẽ tiếp tục được cải tiến và áp dụng rộng rãi hơn trong các trường học.

5.2. Khuyến nghị cho giáo viên

Giáo viên cần thường xuyên cập nhật kiến thức và kỹ năng dạy học tích cực để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh. Việc tham gia các khóa đào tạo và hội thảo sẽ giúp giáo viên nâng cao năng lực giảng dạy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo tại Việt Nam, việc áp dụng các kỹ thuật dạy học tích cực nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh trở thành yêu cầu cấp thiết. Theo khảo sát thực trạng tại trường THPT A Hải Hậu, tỉnh Nam Định năm học 2016-2017, 100% giáo viên (GV) đã biết về các kỹ thuật dạy học tích cực nhưng chỉ có khoảng 46% thỉnh thoảng sử dụng, 39% ít sử dụng và 15% không bao giờ áp dụng. Về phía học sinh (HS), 38,8% rất thích hoặc thích môn Sinh học, trong đó 84,8% mong muốn GV vận dụng kỹ thuật dạy học tích cực thay cho phương pháp truyền thống nhằm tăng hứng thú và hiệu quả học tập.

Luận văn tập trung nghiên cứu vận dụng một số kỹ thuật dạy học tích cực như kỹ thuật mảnh ghép, kỹ thuật góc, kỹ thuật hỏi ý kiến chuyên gia, kỹ thuật KWLH, kỹ thuật công não để thiết kế các hoạt động học tập trong chương Sinh trưởng và phát triển – Sinh học 11 THPT. Mục tiêu cụ thể là nâng cao chất lượng lĩnh hội kiến thức và phát huy tính tích cực, chủ động của HS trong quá trình học tập. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào chương Sinh trưởng và phát triển của môn Sinh học lớp 11 tại các trường THPT, với thực nghiệm tại trường THPT A Hải Hậu trong năm học 2016-2017.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học, góp phần phát triển năng lực tự học, kỹ năng hợp tác và tư duy phản biện của HS, đồng thời cung cấp tài liệu tham khảo cho GV trong việc thiết kế bài giảng theo hướng tích cực, hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về dạy học tích cực và dạy học nhóm, trong đó dạy học nhóm được hiểu là hình thức tổ chức học tập trong đó HS được chia thành các nhóm nhỏ, tự lực hoàn thành nhiệm vụ học tập trên cơ sở phân công và hợp tác. Các kỹ thuật dạy học tích cực được định nghĩa là những kỹ thuật nhằm phát huy sự tham gia tích cực, sáng tạo của HS trong quá trình học tập, bao gồm các kỹ thuật như mảnh ghép, góc học tập, hỏi ý kiến chuyên gia, KWLH, công não.

Ba khái niệm chính được vận dụng gồm:

• Dạy học nhóm: Tăng cường tương tác, phát triển kỹ năng giao tiếp và hợp tác.
• Kỹ thuật dạy học tích cực: Các biện pháp hành động nhỏ nhằm điều khiển quá trình dạy học, kích thích tư duy và sáng tạo.
• Quy trình thiết kế hoạt động học tập: Bao gồm xác định mục tiêu, phân tích nội dung, lựa chọn kỹ thuật phù hợp và thiết kế hoạt động.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa lý thuyết và thực nghiệm sư phạm:

• Nguồn dữ liệu: Tài liệu chuyên ngành, sách giáo khoa Sinh học 11, các công trình nghiên cứu liên quan, phiếu điều tra GV và HS tại trường THPT A Hải Hậu.
• Phương pháp phân tích: Phân tích định tính và định lượng qua phiếu điều tra, phỏng vấn, quan sát thực nghiệm; xử lý số liệu bằng phần mềm Microsoft Excel với các tham số thống kê toán học.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu lý thuyết và khảo sát thực trạng trong năm học 2016-2017; thiết kế hoạt động học tập và thực nghiệm sư phạm tại trường THPT A Hải Hậu; phân tích kết quả và đề xuất giải pháp.

Cỡ mẫu gồm 100 GV và 180 HS lớp 11 được chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện, đảm bảo tính đại diện cho thực trạng dạy học Sinh học tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng sử dụng kỹ thuật dạy học tích cực của GV: 100% GV biết về kỹ thuật dạy học tích cực nhưng chỉ 46% thỉnh thoảng sử dụng, 39% ít sử dụng và 15% không sử dụng. 38% GV chưa hiểu sâu sắc về kỹ thuật, 31% cho rằng HS quen với lối học thụ động, 56% cho rằng không đủ thời gian tổ chức.
2. Nhận thức và thái độ của HS: 38,8% HS rất thích hoặc thích môn Sinh học; 84,8% HS mong muốn GV sử dụng kỹ thuật dạy học tích cực thay cho phương pháp truyền thống; 94% HS cho rằng giờ học có kỹ thuật tích cực hấp dẫn và dễ tiếp thu hơn.
3. Hiệu quả thực nghiệm sư phạm: Qua ba bài kiểm tra sau khi áp dụng kỹ thuật dạy học tích cực, điểm trung bình HS tăng khoảng 15-20% so với nhóm đối chứng; tỷ lệ HS đạt điểm khá giỏi tăng từ 40% lên 65%.
4. Phân tích định tính: HS tích cực tham gia thảo luận, trình bày ý kiến, kỹ năng làm việc nhóm và tư duy phản biện được cải thiện rõ rệt; GV giảm áp lực giảng dạy, tăng tương tác với HS.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy việc vận dụng kỹ thuật dạy học tích cực trong dạy học chương Sinh trưởng và phát triển giúp nâng cao hiệu quả học tập, phát huy tính tích cực và sáng tạo của HS. Nguyên nhân thành công là do kỹ thuật phù hợp với nội dung phức tạp, đòi hỏi tư duy logic và vận dụng kiến thức thực tiễn. So sánh với các nghiên cứu trong ngành giáo dục cho thấy kết quả tương đồng, khẳng định vai trò quan trọng của kỹ thuật dạy học tích cực trong đổi mới phương pháp giảng dạy.

Biểu đồ so sánh điểm trung bình và tỷ lệ HS đạt điểm khá giỏi giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng minh họa rõ sự cải thiện về chất lượng học tập. Bảng phân tích thái độ và hành vi HS trong giờ học cũng cho thấy sự tăng cường tương tác và chủ động học tập.

Tuy nhiên, việc áp dụng còn gặp khó khăn do hạn chế về thời gian, cơ sở vật chất và năng lực sư phạm của GV. Do đó, cần có sự hỗ trợ đào tạo và điều chỉnh phù hợp để phát huy tối đa hiệu quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng GV về kỹ thuật dạy học tích cực: Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu, nâng cao năng lực sư phạm và kỹ năng tổ chức hoạt động học tập tích cực. Mục tiêu đạt 80% GV thành thạo kỹ thuật trong vòng 1 năm, do Sở GD&ĐT phối hợp với các trường đại học thực hiện.
2. Xây dựng và phổ biến tài liệu, giáo án mẫu vận dụng kỹ thuật tích cực: Phát triển bộ giáo án mẫu cho chương Sinh trưởng và phát triển, giúp GV dễ dàng áp dụng, tiết kiệm thời gian chuẩn bị. Thực hiện trong 6 tháng, do Bộ môn Sinh học các trường đại học chủ trì.
3. Cải thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị hỗ trợ dạy học: Đầu tư phòng học, thiết bị đa phương tiện, tài liệu học tập để tạo điều kiện thuận lợi cho việc tổ chức các hoạt động học tập theo kỹ thuật tích cực. Mục tiêu hoàn thành trong 2 năm, do nhà trường và địa phương phối hợp thực hiện.
4. Khuyến khích HS tham gia tích cực qua các hoạt động nhóm, thảo luận: Xây dựng môi trường học tập thân thiện, khuyến khích HS phát biểu, tranh luận, trình bày ý kiến nhằm phát triển kỹ năng giao tiếp và tư duy phản biện. GV cần linh hoạt tổ chức và đánh giá hiệu quả hoạt động.
5. Đánh giá và điều chỉnh chương trình, nội dung SGK phù hợp: Cập nhật nội dung chương trình Sinh học 11 để tăng cường các phần kiến thức thực tiễn, phù hợp với kỹ thuật dạy học tích cực, giúp HS dễ tiếp cận và vận dụng kiến thức. Bộ GD&ĐT cần phối hợp với các chuyên gia thực hiện trong 3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên Sinh học THPT: Nhận được hướng dẫn cụ thể về cách vận dụng kỹ thuật dạy học tích cực trong thiết kế bài giảng, nâng cao hiệu quả giảng dạy và phát triển năng lực HS.
2. Cán bộ quản lý giáo dục: Có cơ sở để xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng GV, cải thiện điều kiện dạy học và đổi mới phương pháp giảng dạy trong nhà trường.
3. Sinh viên sư phạm chuyên ngành Sinh học: Tài liệu tham khảo quý giá giúp hiểu rõ lý thuyết và thực tiễn vận dụng kỹ thuật dạy học tích cực, chuẩn bị tốt cho công tác giảng dạy tương lai.
4. Nhà nghiên cứu giáo dục: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm và phân tích sâu sắc về hiệu quả kỹ thuật dạy học tích cực trong môn Sinh học, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về đổi mới phương pháp dạy học.

Câu hỏi thường gặp

1. Kỹ thuật dạy học tích cực là gì?
   Kỹ thuật dạy học tích cực là các biện pháp, cách thức hành động nhỏ nhằm kích thích sự tham gia tích cực, sáng tạo của HS trong quá trình học tập, giúp HS tự kiến tạo kiến thức và phát triển kỹ năng.

2. Tại sao nên áp dụng kỹ thuật dạy học tích cực trong môn Sinh học?
   Sinh học là môn khoa học thực nghiệm, kiến thức gắn liền với thực tiễn. Kỹ thuật tích cực giúp HS hiểu sâu, vận dụng kiến thức linh hoạt, phát triển kỹ năng thực hành và tư duy phản biện.

3. Các kỹ thuật dạy học tích cực phổ biến được sử dụng trong nghiên cứu là gì?
   Bao gồm kỹ thuật mảnh ghép, kỹ thuật góc, kỹ thuật hỏi ý kiến chuyên gia, kỹ thuật KWLH và kỹ thuật công não, mỗi kỹ thuật phù hợp với từng loại nội dung và mục tiêu học tập khác nhau.

4. Làm thế nào để GV lựa chọn kỹ thuật phù hợp?
   GV cần căn cứ vào mục tiêu bài học, nội dung kiến thức, đặc điểm HS và điều kiện cơ sở vật chất để lựa chọn kỹ thuật phù hợp, đảm bảo phát huy tối đa tính tích cực của HS.

5. Những khó khăn khi áp dụng kỹ thuật dạy học tích cực là gì?
   Bao gồm hạn chế về thời gian, không gian lớp học, năng lực sư phạm của GV, sự quen thuộc của HS với phương pháp truyền thống và yêu cầu chuẩn bị tài liệu, thiết bị hỗ trợ.

Kết luận

• Vận dụng kỹ thuật dạy học tích cực trong chương Sinh trưởng và phát triển – Sinh học 11 THPT giúp nâng cao hiệu quả học tập, phát huy tính tích cực và sáng tạo của HS.
• Kỹ thuật mảnh ghép, góc học tập, hỏi ý kiến chuyên gia, KWLH và công não là những công cụ hiệu quả trong thiết kế hoạt động học tập.
• Thực nghiệm sư phạm cho thấy điểm số và kỹ năng của HS được cải thiện rõ rệt khi áp dụng kỹ thuật tích cực.
• Cần tăng cường đào tạo GV, cải thiện cơ sở vật chất và điều chỉnh chương trình để phát huy tối đa hiệu quả.
• Đề nghị các nhà quản lý, GV và sinh viên sư phạm tham khảo và áp dụng các kết quả nghiên cứu để đổi mới phương pháp dạy học.

Các trường THPT và Sở GD&ĐT nên triển khai tập huấn kỹ thuật dạy học tích cực, xây dựng giáo án mẫu và đầu tư trang thiết bị hỗ trợ trong năm học tới nhằm nâng cao chất lượng dạy học Sinh học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, phụ lục luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn. Vận dụng một số kĩ thuật dạy học tích cực để thiết kế các hoạt động học tập chƣơng Sinh trƣởng và phát triển – Sinh học 11THPT. Thực nghiệm sƣ phạm.

6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Dạy học nhóm. Khái niệm về dạy học nhóm. Về thuật ngữ “dạy học theo nhóm“ đƣợc các tác giả nêu ra dƣới những cách gọi khác nhau: dạy học hợp tác, dạy theo nhóm nhỏ, dạy học hợp tác – nhóm.

Dạy học nhóm đôi khi coi nhƣ một phƣơng pháp dạy học, một hình thức xã hội, một hình thức hợp tác của dạy học, hay là một hình thức tổ chức dạy học hoặc một phƣơng tiện dạy học theo nghĩa rộng [9, 17, 19, 21]. Theo các tác giả [7], dạy học nhóm là một hình thức xã hội của dạy học , trong đó HS của một lớp học đƣợc chia thành các nhóm nhỏ trong khoảng thời gian, mỗi nhóm tự lực hoàn thành các nhiệm vụ học tập trên cơ sở phân công và hợp tác làm việc. Kết quả hoạt động của nhóm sau đó đƣợc trình bày và đánh giá trƣớc toàn lớp [7. Dạy học theo nhóm nhỏ là phƣơng pháp dạy học trong đó GV sắp xếp HS thành những nhóm nhỏ theo hƣớng tạo ra sự tƣơng tác trực tiếp giữa các HS với nhau trong các hoạt động; mà theo đó các thành viên trong nhóm trao đổi và giúp đỡ nhau làm việc để hoàn thành nhiệm vụ chung của nhóm qua đó giúp HS chủ động lĩnh hội kiến thức, hình thành và phát triển kĩ năng và các phẩm chất đạo đức [9.

Tuy có những quan niệm rộng, hẹp khác nhau nhƣng các tác giả đều đƣa ra những dấu hiệu chung của dạy học theo nhóm là mối quan hệ giúp đỡ, gắn kết và hợp tác giữa các thành viên, mà theo đó HS trong nhóm trao đổi và cùng nhau phối hợp làm việc để hoàn thành nhiệm vụ chung của nhóm. Vai trò của dạy học nhóm. 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Phát huy tính tích cực, tự lực và tính trách nhiệm của học sinh: Trong học nhóm, học sinh phải tự lực giải quyết nhiệm vụ học tập , đòi hỏi sự tham gia tích cực của các thành viên, trách nhiệm với nhiệm vụ và kết quả làm việc của mình. Dạy học nhóm hỗ trợ tƣ duy, tình cảm và hành động độc lập , sáng tạo của học sinh Phát triển năng lực cộng tác làm việc: Công việc nhóm là phƣơng pháp làm việc đƣợc học sinh ƣa thích.

Học sinh đƣợc luyện tập những kỹ năng cộng tác làm việc nhƣ tinh thần đồng đội, sự quan tâm đến những ngƣời khác và tính khoan dung. Phát triển năng lực giao tiếp: thông qua cộng tác làm việc trong nhóm, giúp HS phát triển năng lực giao tiếp nhƣ biết lắng nghe, chấp nhận và phê phán ý kiến ngƣời khác, biết trình bày, bảo vệ ý kiến của mình trong nhóm. Tăng cƣờng sự tự tin của HS: HS đƣợc liên kết với nhau qua giao tiếp, các em sẽ mạnh dạn hơn và ít sợ mắc sai lầm. Mặt khác, thông qua giao tiếp sẽ khắc phục những thô bạo, cục cằn.

Nâng cao kết quả học tập: Những nghiên cứu so sánh kết quả học tập của HS cho thấy, những trƣờng học đạt kết quả dạy học đặc biệt tốt là những trƣờng có áp dụng và tổ chức tốt hình thức dạy học nhóm. Tuy nhiên, dạy học nhóm nhỏ đòi hỏi nhiều thời gian, khó tổ chức với lớp học quá đông. Nếu nhƣ GV không kiểm soát tƣơng tác giữa các HS trong nhóm, thì một vài HS có thể lãng phí thời gian vào việc thảo luận những vấn đề không có liên quan hay một số thành viên quá tích cực trong khi các thành viên khác không hoạt động, vì thế đòi hỏi GV cần có năng lực sƣ phạm nắm vững tiến trình tổ chức hoạt động [7. Tiến trình dạy học nhóm.

Tiến trình dạy học nhóm đƣợc chia thành ba giai đoạn cơ bản đƣợc tóm tắt theo sơ đồ dƣới đây [7. 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] (Làm việc toàn lớp) NHẬP ĐỀ VÀ GIAO - Giới thiệu chủ đề NHIỆM VỤ - Xác định nhiệm vụ các nhóm - Thành lập nhóm (Làm việc nhóm) - Chuẩn bị chỗ làm việc LÀM VIỆC NHÓM - Lập kế hoạch làm việc - Thỏa thuận quy tắc làm việc - Tiến hành giải quyết nhiệm vụ - Chuẩn bị báo cáo kết quả (Làm việc toàn lớp) ĐÁNH GIÁ - Các nhóm trình bày kết quả - Đánh giá kết quả a. Nhập đề và giao nhiệm vụ. Giai đoạn này thực hiện toàn lớp, bao gồm những hoạt động chính sau: - Giới thiệu chủ đề chung của giờ học: thông thƣờng GV thực hiện việc giới thiệu chủ đề, nhiệm vụ chung cũng nhƣ những chỉ dẫn cần thiết, thông qua thuyết trình, đàm thoại hay làm mẫu.

Đôi khi việc này đƣợc giao cho HS trình bày với điều kiện là đã có sự thống nhất và chuẩn bị trƣớc cùng với GV. - Xác định nhiệm vụ của các nhóm: Xác định và giải thích nhiệm vụ cụ thể của các nhóm , xác định rõ những mục tiêu cụ thể cần đạt đƣợc. - Thành lập các nhóm làm việc: có rất nhiều phƣơng án thành lập nhóm khác nhau. Tùy theo mục tiêu dạy học để quyết định cách thành lập nhóm.

Làm việc nhóm. Trong giai đoạn này các nhóm tự lực thực hiện nhiệm vụ đƣợc giao, trong đó những hoạt động chính là: - Chuẩn bị chỗ làm việc nhóm: Cần sắp xếp bàn ghế phù hợp với công việc nhóm, sao cho các thành viên có thể đối diện nhau để thảo luận. Cần làm nhanh để không tốn thời gian và giữ trật tự. 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Lập kế hoạch làm việc: Chuẩn bị tài liệu học tập; đọc sơ qua tài liệu; làm rõ xem mọi ngƣời có hiểu yêu cầu của nhiệm vụ hay không; phân công công việc trong nhóm; lập kế hoạch thời gian.

- Thỏa thuận về quy tắc làm việc :Mỗi thành viên có phần nhiệm vụ của mình; từng ngƣời ghi lại kết quả làm việc; mỗi ngƣời lắng nghe những ngƣời khác; không ai đƣợc ngắt lời ngƣời khác. - Tiến hành giải quyết nhiệm vụ: Đọc kĩ tài liệu; cá nhân thực hiện công việc đã phân công; thảo luận trong nhóm về việc giải quyết nhiệm vụ; sắp xếp kết quả công việc. - Chuẩn bị báo cáo kết quả trƣớc lớp: Xác định nội dung, cách trình bày kết quả; phân công nhiệm vụ trình bày trong nhóm; làm các hình ảnh minh họa; quy định tiến trình trình bày của nhóm. Trình bày và đánh giá kết quả.

- Đại diện các nhóm trình bày kết quả trƣớc toàn lớp: thông thƣờng trình bày miệng hoặc trình bày miệng với báo cáo viết kèm theo. Có thể trình bày có minh họa thông qua biểu diễn hoặc trình bầy mẫu kết quả làm việc nhóm. - Kết quả trình bày của các nhóm đƣợc đánh giá và rút ra những kết luận cho việc học tập tiếp theo. Một số lưu ý khi dạy học nhóm.

Số lƣợng HS trong một nhóm nên vừa đủ, thƣờng khoảng 4-6 HS, có rất nhiều cách để thành lập nhóm theo các tiêu chí khác nhau nhƣ năng lực, theo hình ghép, ngẫu nhiên, nhóm có các đặc điểm chung …không nên áp dụng một tiêu chí duy nhất trong một năm học. Các nhóm có thể nhận nhiệm vụ giống nhau hoặc khác nhau thƣờng là các phần trong một chủ đề chung. Dạy học nhóm thƣờng đƣợc áp dụng để đi sâu, luyện tập, vận dụng, củng cố một chủ đề đã học, nhƣng cũng có thể dung để tìm hiểu một chủ đề mới. Dạy học nhóm đòi hỏi ngƣời giáo viên phải có năng lực lập kế hoạch và tổ chức hoạt động, HS cần có phƣơng pháp và thông thạo về cách dạy học nhóm.

10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] GV cần sắp xếp phân bố thời gian hợp lí; đồng thời chú ý đến việc tích cực hóa hoạt động nhận thức của HS. Trong khi thực hiện dạy học nhóm cần chú ý một số vấn đề sau [7. - Cần luyện tập cho HS quy tắc dạy học nhóm. - Trao đổi về tiến trình dạy học nhóm.

- Luyện tập về kỹ thuật dạy học nhóm. - Duy trì trật tự cần thiết trong làm việc nhóm. - GV quan sát các nhóm làm việc khi cần thiết. Để dạy học nhóm có hiệu quả cần thiết vận dụng các kỹ thuật dạy học tích cực, chúng tôi tiến hành nghiên cứu một số kỹ thuật có thể vận dụng trong dạy học nhóm.

Kỹ thuật dạy học tích cực. Khái niệm kỹ thuật dạy học. Theo từ điển Tiếng Việt của Hoàng Phê (2009) kỹ thuật đƣợc định nghĩa, “là tổng thể nói chung những phƣơng pháp, phƣơng thức sử dụng trong 1 lĩnh vực hoạt động nào đó của con ngƣời”[23]. Theo Hilbert Meyer trong khi xây dựng mô hình các thành tố cơ bản của phƣơng pháp dạy học đã đƣa ra khái niệm về kỹ thuật dạy học là các tình huống hành động được thực hiện thông qua các kỹ thuật hành động phương pháp dạy học [7.

Mô hình này cũng đƣa ra ba bình diện theo độ rộng của khái niệm đó là quan điểm dạy học, phƣơng pháp dạy học và kỹ thuật dạy học. Trong đó, quan điểm dạy học là khái niệm rộng, ở bình diện vĩ mô, định hƣớng cho sự lựa chọn phƣơng pháp dạy học cụ thể. Các phƣơng pháp dạy học là khái niệm hẹp hơn, ở bình diện trung gian, đƣa ra mô hình hành động cho các giờ học cụ thể. Kỹ thuật dạy học là khái niệm nhỏ nhất, ở bình diện vi mô, thực hiện các tình huống hành động nhỏ.

Mỗi phƣơng pháp có các kỹ thuật dạy học đặc thù, tuy nhiên một kỹ thuật dạy học có thể sử dụng trong nhiều phƣơng pháp khác nhau, việc phân biệt ba bình diện này có tính chất tƣơng đối [7. 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Theo các tác giả [7], kỹ thuật dạy học là những động tác, cách thức hành động của GV và HS trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học [7. Các kỹ thuật dạy học chƣa phải là các phƣơng pháp dạy học độc lập. Các kỹ thuật dạy học vô cùng phong phú về số lƣợng.

Tác giả [29] cho rằng, kỹ thuật dạy học là những biện pháp, cách thức hành động của ngƣời dạy và ngƣời học trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học. Các KTDH chƣa phải là các PPDH độc lập, mà là những thành phần của PPDH [29. Khái niệm về kỹ thuật dạy học tích cực.