Chương 1, 4, 5 2 TS. Nguyễn Phương Lan Chương 3, 7 3 ThS. Bế Hoài Anh Chương 2, 6 LỜI GIỚI THIỆU Trong xã hội hiện đại ngày nay, các mối quan hệ hôn nhân và gia đình luôn nhận được sự quan tâm của của gia đình và xã hội. Đặc biệt, do tính đa dạng, phong phú của các mối quan hệ xã hội, do sự giao lưu giữa nhiều luồng văn hoá giữa các vùng miền, quốc gia đã tạo ra tính phức tạp của các mối quan hệ này.
Các vụ việc hôn nhân và gia đình ngày càng gia tăng trên thực tế. Trong đó, phải kể đến các vụ việc về kết hôn, nam nữ chung sống như vợ chồng, tranh chấp về tài sản giữa vợ chồng, xác định cha, mẹ con, nuôi con nuôi, ly hôn. Đây được coi là một thực tế khách quan, đòi hỏi của xã hội một đội ngũ tư vấn viên chuyên nghiệp để giúp đỡ giải quyết các vụ việc hôn nhân và gia đình thấu tình đạt. Điều này có thể mang lại hanh phúc, tiếng cười trong từng gia đình Việt Nam; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng, bảo đảm sự tuân thủ pháp luật, đạo đức nghề nghiệp.Thêm vào đó, việc tư vấn thành công các vụ việc hôn nhân và gia đình sẽ góp phần là giảm tải các mâu thuẫn tranh chấp hoặc giảm tải các vụ việc khởi kiện ra toà án nhân dân.
Đứng trước thực trạng đó, trường đại học Mở Hà Nội đã biên soạn giáo trình kỹ năng tư vấn pháp luật trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình. Nội dung giáo trình được chi thành 7 chương. Bao gồm các nội dung chính sau đây: khái quát chung về kỹ năng tư vấn pháp luật trong lĩnh vực Hôn nhân và gia đình; tư vấn pháp luật các vụ việc về kết hôn, kết hôn trái pháp luật và chung sống như vợ chồng; tư vấn pháp luật các vụ việc về tài sản của vợ chồng; tư vấn pháp luật các vụ việc về bạo lực gia đình, tư vấn; tư vấn pháp luật các vụ việc về xác định cha, mẹ, con và nuôi con nuôi; tư vấn pháp luật các vụ việc về ly hôn; tư vấn pháp luật các vụ việc hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài. Trong từng chương của giáo trình, nhóm tác giả đã giải quyết triệt để các vấn đề về kỹ năng xác định thẩm quyền giải quyết vụ việc, kỹ năng xác định các quan hệ và tính chất của các quan hệ giữa các chủ thể trong vụ việc đó, áp dụng pháp luật trong giải quyết vụ việc, kỹ năng xác định chứng cứ trong các vụ việc và thực hành tư vấn các vụ việc điển hình về hôn nhân gia đình.
Đặc biệt, ở mỗi chương của giáo trình, nhóm tác giả có lồng ghép vấn đề bình đẳng giới trong việc vận dụng kỹ năng, vận dụng phap luật để giải quyết các vấn đề cụ thể của các vụ việc về hôn nhân và gia đình. Điều này đáp ứng được xu hướng phát triển của xã hội hiện đại, đâm bảo quyền con người. Thêm vào đó, giáo trình trang bị cho sinh viên những kiến thức có tính ứng dụng cao để đáp ứng chuẩn đầu ra bên cạnh những kiến thức hàn lâm về mặt lý luận về pháp luật ở các lĩnh vực của đời sống xã hội ở các trường đại học. Giáo trình kỹ năng tư vấn pháp luật trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình phù hợp với nhiều đối tượng người học như sinh viên Luật các hệ đào tạo từ chính quy đến vừa làm vừa học, văn bằng 2 ngành luật, các học viên học các khoá học ngắn hạn và dài hạn về Luật, các cán bộ làm công tác hội, hoà giải cơ sở… Giáo trình đươc hoàn thành do tập thể tác giả là các giảng viên giảng dạy đại hoc uy tín, nhiệt tâm với nghề, có kinh nghiệm trong giảng dạy nghiên cứu khoa học và tư vấn các vụ việc trên thực tế đời sống xã hội.
Chúng tôi hy vọng rằng, cuốn giáo trình kỹ năng tư vấn pháp luật trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình sẽ đáp ứng được nhu cầu thực tế của người học trong lĩnh vực tư vấn về hôn nhân và gia đình. Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không thể không có những thiếu sót, hạn chế nhất định. Chúng tôi rất mong nhận được sự dóng góp ý kiến của bạn đọc để giáo trình được hoàn thiện hơn trong những lần tái bản. Trân trọng giới thiệu! MỤC LỤC Trang Danh mục chữ viết tắt 1 CHƢƠNG 1 3 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ KỸ NĂNG TƢ VẤN PHÁP LUẬT 3 TRONG LĨNH VỰC HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH 1.
Khái niệm chung về kỹ năng tư vấn pháp luật trong lĩnh vực hôn 3 nhân và gia đình 1. Đặc điểm vụ việc trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình 3 1. Khái niệm kỹ năng tư vấn pháp luật trong lĩnh vực hôn nhân 5 và gia đình 1. Nguyên tắc tư vấn pháp luật các vụ việc trong lĩnh vực hôn 6 nhân và gia đình 1.
Nguyên tắc chung khi áp dụng pháp luật giải quyết các vụ 8 việc hôn nhân và gia đình 2. Yêu cầu đối với người tư vấn trong tư vấn các vụ việc thuộc lĩnh vực 10 hôn nhân và gia đình 2. Yêu cầu đối với người tư vấn về kiến thức pháp luật 10 2. Yêu cầu đối với tư vấn viên về kiến thức giới, bình đẳng giới 10 2.
Yêu cầu đối với tư vấn viên về kiến thức tâm lý, phong tục tập 10 quán, văn hoá 2. Yêu cầu đối với tư vấn viên về đạo đức nghề nghiệp 11 2. Yều cầu đối với tư vấn viên về bảo mật thông tin của khách 11 hàng 3. Các nhóm kỹ năng tư vấn pháp luật trong lĩnh vực hôn nhân và gia 13 đình 3.
Nhóm kỹ năng thiết lập mối quan hệ thân thiện, tin cậy đối với 13 khách hàng 3. Nhóm kỹ năng thu thập thông tin vụ việc hôn nhân và gia 14 đình 3. Nhóm kỹ năng lựa chọn giải pháp cho vụ việc hôn nhân và gia 16 đình 4. Phương thức tư vấn pháp luật trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình 17 4.
Phương thức tư vấn trực tiếp 17 4. Phương thức tư vấn gián tiếp 18 CHƢƠNG 2 21 TƢ VẤN PHÁP LUẬT CÁC VỤ VIỆC VỀ KẾT HÔN, KẾT HÔN TRÁI PHÁP LUẬT 21 VÀ CHUNG SỐNG NHƢ VỢ CHỒNG 1. Kỹ năng xác định thẩm quyền giải quyết các vụ việc về kết hôn, kết 21 hôn trái pháp luật và chung sống như vợ chồng 1. Kỹ năng xác định thẩm quyền giải quyết theo thủ tục hành 20 chính 1.
Kỹ năng xác định thẩm quyền giải quyết theo thủ tục tư pháp 25 2. Kỹ năng xác định các quan hệ trong từng vụ việc về kết hôn, kết hôn 27 trái pháp luật và chung sống như vợ chồng 3. Áp dụng pháp luật để tư vấn vụ việc về kết hôn, kết hôn trái pháp luật 30 và chung sống như vợ chồng 3. Áp dụng pháp luật giải quyết vụ việc về kết hôn 30 3.
Áp dụng pháp luật giải quyết vụ việc về kết hôn trái pháp luật 32 3. Áp dụng pháp luật giải quyết vụ việc về chung sống như vợ 35 chồng 4. Kỹ năng xác định chứng cứ trong vụ việc kết hôn, kết hôn trái pháp 37 luật và chung sống như vợ chồng 5. Thực hành tư vấn các vụ việc kết hôn, kết hôn trái pháp luật và chung 39 sống như vợ chồng 5.
Thực hành tư vấn các vụ việc kết hôn 39 5. Thực hành tư vấn các vụ việc kết hôn trái pháp luật 43 5. Thực hành tư vấn các vụ việc chung sống như vợ chồng 46 CHƢƠNG 3 51 TƢ VẤN PHÁP LUẬT CÁC VỤ VIỆC 51 VỀ TÀI SẢN CỦA VỢ CHỒNG 1. Tư vấn pháp luật các vụ việc xác định tài sản chung, tài sản riêng của 51 vợ, chồng 1.
Kỹ năng xác định tài sản chung, tài sản riêng của vợ, chồng 52 trong chế độ tài sản theo thỏa thuận 1. Kỹ năng xác định tài sản chung, tài sản riêng của vợ, chồng 56 theo chế độ tài sản luật định 2. Tư vấn pháp luật các vụ việc xác định nghĩa vụ và trách nhiệm về tài 59 sản của vợ chồng trong các quan hệ dân sự, kinh tế 2. Tư vấn các vụ việc xác định trách nhiệm của vợ chồng đối với 60 đời sống chung của gia đình 2.
Tư vấn các vụ việc xác định nghĩa vụ chung, nghĩa vụ riêng về 61 tài sản của vợ chồng 2. Tư vấn các vụ việc liên quan đến quyền, nghĩa vụ về tài sản 63 của vợ chồng với người thứ ba 2. Tư vấn các vụ việc về quyền, nghĩa vụ của vợ chồng đối với tài 65 sản đưa vào hoạt động sản xuất kinh doanh 2. Tư vấn giải quyết các vụ việc trong các trường hợp chia tài 66 sản chung của vợ chồng 3.
Một số tình huống thực hành tư vấn pháp luật 67 3. Thực hành tư vấn xác định nghĩa vụ riêng, nghĩa vụ chung 67 của vợ chồng 3. Thực hành tư vấn giải quyết các vụ việc về tài sản của vợ 68 chồng CHƢƠNG 4 73 TƢ VẤN PHÁP LUẬT 74 CÁC VỤ VIỆC BẠO LỰC GIA ĐÌNH 1. Tư vấn nhận diện chung về bạo lực gia đình 74 1.
Nhận diện bạo lực gia đình và dấu hiệu bạo lực gia đình 74 1. Nhận diện về đặc điểm của bạo lực gia đình 75 1. Nhận diện về các hành vi bạo lực gia đình 75 1. Nguyên tắc phòng, chống bạo lực gia đình 77 2.
Đặc điểm của các vụ việc bạo lực gia đình 79 3. Kỹ năng xác định các vụ việc có bạo lực gia đình và áp dụng pháp 80 luật tư vấn trong các vụ việc đó 3. Kỹ năng xác định các vụ việc có bạo lực gia đình 80 3. Kỹ năng vận dụng pháp luật tư vấn các vụ việc bạo lực gia 81 đình 4.
Thực hành tư vấn các vụ việc bạo lực gia đình 90 CHƢƠNG 5 93 TƢ VẤN PHÁP LUẬT CÁC VỤ VIỆC 93 VỀ XÁC ĐỊNH CHA, MẸ, CON VÀ NUÔI CON NUÔI 1. Kỹ năng phân biệt các vụ việc xác định cha, mẹ, con và nuôi con nuôi 93 theo thẩm quyền giải quyết 1. Kỹ năng phân biệt các vụ việc xác định cha, mẹ, con theo 93 thẩm quyền giải quyết 1. Kỹ năng phân biệt các vụ việc nuôi con nuôi theo thẩm quyền 96 giải quyết 2.
Kỹ năng xác định các quan hệ trong từng vụ việc về xác định cha, mẹ, 96 con và nuôi con nuôi 2. Kỹ năng xác định các quan hệ trong từng vụ việc về xác định 94 cha, mẹ, con 2. Kỹ năng xác định các quan hệ trong từng vụ việc về nuôi con 99 nuôi 3.