Kỹ Năng Học Tập Siêu Tốc Thế Kỷ 21 - Phần 2

Khám phá những kỹ năng học tập siêu tốc thế kỷ XXI phần 2, giúp tối ưu hóa quá trình học tập và nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức.

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Kỹ Năng Học Tập
• Đề tài: Kỹ Năng Học Tập Siêu Tốc Thế Kỷ 21: Phần 2
• Loại tài liệu: Tài Liệu
• Năm xuất bản: 21
• Địa điểm: Thành Phố

Mục lục chi tiết

• 12. CHƯƠNG 12: SỰ KỲ DIỆU CỦA ÂM NHẠC
• 13. CHƯƠNG 13: TƯ DUY PHÂN TÍCH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kỹ Năng Học Tập Siêu Tốc Thế Kỷ 21

Kỹ năng học tập siêu tốc đang trở thành một yếu tố quan trọng trong thế kỷ 21. Trong bối cảnh thông tin bùng nổ, việc nắm bắt và áp dụng các phương pháp học tập hiệu quả là cần thiết. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc phát triển kỹ năng học tập không chỉ giúp cải thiện khả năng tiếp thu kiến thức mà còn nâng cao hiệu suất làm việc. Đặc biệt, những người có khả năng học tập siêu tốc thường có lợi thế cạnh tranh trong môi trường làm việc hiện đại.

1.1. Định Nghĩa Kỹ Năng Học Tập Siêu Tốc

Kỹ năng học tập siêu tốc được hiểu là khả năng tiếp thu và xử lý thông tin một cách nhanh chóng và hiệu quả. Điều này bao gồm việc sử dụng các phương pháp học tập hiện đại như tư duy phản biện và quản lý thời gian.

1.2. Tại Sao Kỹ Năng Học Tập Quan Trọng

Trong thời đại công nghệ thông tin, việc sở hữu kỹ năng học tập giúp cá nhân thích ứng nhanh chóng với những thay đổi. Nó không chỉ giúp cải thiện khả năng học tập mà còn tạo ra cơ hội nghề nghiệp tốt hơn.

II. Những Thách Thức Trong Việc Học Tập Siêu Tốc

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc phát triển kỹ năng học tập siêu tốc cũng đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự phân tâm từ môi trường xung quanh. Nhiều người gặp khó khăn trong việc duy trì sự tập trung khi học tập. Ngoài ra, áp lực từ công việc và cuộc sống cũng có thể làm giảm hiệu quả học tập.

2.1. Sự Phân Tâm Trong Học Tập

Môi trường học tập có thể chứa nhiều yếu tố gây phân tâm như tiếng ồn, công nghệ và các hoạt động xã hội. Điều này làm giảm khả năng tiếp thu thông tin và ảnh hưởng đến kỹ năng học tập.

2.2. Áp Lực Từ Cuộc Sống

Áp lực từ công việc và cuộc sống hàng ngày có thể làm giảm khả năng tập trung và hiệu suất học tập. Việc quản lý thời gian và áp lực là rất quan trọng để phát triển kỹ năng học tập siêu tốc.

III. Phương Pháp Học Tập Hiệu Quả Trong Thế Kỷ 21

Để phát triển kỹ năng học tập siêu tốc, cần áp dụng các phương pháp học tập hiệu quả. Một số phương pháp nổi bật bao gồm học tập chủ động, sử dụng công nghệ và tạo môi trường học tập tích cực. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện khả năng tiếp thu mà còn tạo động lực cho người học.

3.1. Học Tập Chủ Động

Học tập chủ động khuyến khích người học tham gia vào quá trình học, từ đó nâng cao khả năng ghi nhớ và hiểu biết. Việc đặt câu hỏi và thảo luận là những cách hiệu quả để phát triển kỹ năng học tập.

3.2. Sử Dụng Công Nghệ Trong Học Tập

Công nghệ hiện đại cung cấp nhiều công cụ hỗ trợ học tập như ứng dụng học tập và video trực tuyến. Việc sử dụng công nghệ giúp người học tiếp cận thông tin nhanh chóng và hiệu quả hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Kỹ Năng Học Tập Siêu Tốc

Kỹ năng học tập siêu tốc không chỉ có giá trị trong học tập mà còn trong công việc và cuộc sống hàng ngày. Những người có khả năng học tập tốt thường có khả năng giải quyết vấn đề và ra quyết định nhanh chóng. Họ cũng có thể thích ứng với những thay đổi trong môi trường làm việc một cách dễ dàng.

4.1. Kỹ Năng Giải Quyết Vấn Đề

Kỹ năng học tập siêu tốc giúp cá nhân phát triển khả năng giải quyết vấn đề hiệu quả. Họ có thể phân tích tình huống và đưa ra giải pháp nhanh chóng, từ đó nâng cao hiệu suất làm việc.

4.2. Khả Năng Thích Ứng

Trong môi trường làm việc thay đổi nhanh chóng, khả năng thích ứng là rất quan trọng. Những người có kỹ năng học tập tốt có thể nhanh chóng điều chỉnh phương pháp làm việc của mình để phù hợp với yêu cầu mới.

V. Kết Luận Về Kỹ Năng Học Tập Siêu Tốc

Kỹ năng học tập siêu tốc là một yếu tố quan trọng trong thế kỷ 21. Việc phát triển những kỹ năng này không chỉ giúp cá nhân nâng cao khả năng học tập mà còn tạo ra nhiều cơ hội trong công việc và cuộc sống. Để thành công, cần áp dụng các phương pháp học tập hiệu quả và vượt qua những thách thức trong quá trình học.

5.1. Tương Lai Của Kỹ Năng Học Tập

Trong tương lai, kỹ năng học tập siêu tốc sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn. Các công nghệ mới và phương pháp học tập sẽ tiếp tục phát triển, tạo ra nhiều cơ hội cho người học.

5.2. Lời Khuyên Để Phát Triển Kỹ Năng Học Tập

Để phát triển kỹ năng học tập siêu tốc, cần thực hành thường xuyên và áp dụng các phương pháp học tập hiệu quả. Việc duy trì động lực và sự kiên nhẫn cũng rất quan trọng trong quá trình này.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Kỹ Năng Học Tập Siêu Tốc Thế Kỷ 21: Phần 2 của nhóm tác giả Colin Rose và Malcolm J. Nicholl là tài liệu học thuật thuộc lĩnh vực phương pháp luận học tập, tâm lý học nhận thức và phát triển kỹ năng tư duy ứng dụng. Trong chương trình đào tạo đại học và sau đại học, tài liệu này giữ vị trí bổ trợ phương pháp luận nghiên cứu, cung cấp các mô hình tối ưu hóa năng lực nhận thức, kỹ thuật tiếp thu kiến thức đa phương thức và các khung tư duy logic có cấu trúc.

Mục tiêu học tập của giáo trình tập trung vào việc trang bị cho người học khả năng hiểu rõ cơ sở sinh học thần kinh của quá trình ghi nhớ, làm chủ các kỹ thuật điều hòa sóng não thông qua âm nhạc Baroque để chuyển giao thông tin vào trí nhớ dài hạn, đồng thời áp dụng các khung tư duy phân tích và sáng tạo trong giải quyết vấn đề.

Giáo trình tiếp cận vấn đề theo hướng liên ngành, kết hợp chặt chẽ giữa khoa học thần kinh nhận thức, tâm lý học sư phạm (đặc biệt là phương pháp Suggestopedia của Bác sĩ Georgi Lozanov) và lý thuyết tư duy hệ thống. Cấu trúc nội dung được triển khai tuần tự từ các điều kiện sinh lý học hỗ trợ học tập (Chương XII: Sự kỳ diệu của âm nhạc) đến việc xây dựng khung logic phân tích (Chương XIII: Tư duy phân tích) và cơ chế kích hoạt sáng tạo (Chương XIV: Tư duy sáng tạo).

Điểm đặc thù của tài liệu là việc chuẩn hóa hơn 9.000 trang nghiên cứu lý thuyết thành các bộ công cụ tư duy cô đọng (A FAN, DANCE, SMART, A-B-C-D-E-F-G-I), đi kèm các dẫn chứng thực nghiệm định lượng từ các cơ sở nghiên cứu như Đại học California, Irvine và Đại học Konstanz (Đức).

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

                             KHOA HỌC NHẬN THỨC & TƯ DUY
 Chương XII: Âm nhạc            Chương XIII: Tư duy phân tích       Chương XIV: Tư duy sáng tạo

Các chương và chủ đề chính

• Chương XII - Sự kỳ diệu của âm nhạc: Trình bày cơ chế tác động của âm thanh đến não bộ và trí nhớ dài hạn. Nội dung phân tích cấu trúc nhịp điệu 60 phách/phút của nhạc Baroque (thời kỳ 1600–1750 với các nhà soạn nhạc Handel, Vivaldi, Corelli, Telemann, J.S. Bach) tương ứng với biên độ sóng não Alpha, tạo trạng thái thư giãn tối ưu cho việc tiếp nhận thông tin. Chương này giới thiệu quy trình giảng dạy ngoại ngữ qua 12 đoạn kịch với hai cấu trúc âm nhạc: "Bản hòa nhạc mang tính kích hoạt" (Active concert - đọc trên nền nhạc Mozart) và "Bản hòa nhạc giúp ôn lại" (Review concert - đọc trên nền nhạc Baroque). Đồng thời, chương cung cấp danh mục tác phẩm phân loại theo mục đích: thư giãn, ghi nhớ, hòa nhạc nghe lại, nhạc tượng hình và ôn tập.
• Chương XIII - Tư duy phân tích: Thiết lập ranh giới và mối quan hệ tương hỗ giữa tư duy sáng tạo và tư duy phân tích. Trọng tâm của chương là việc cung cấp các mô hình tư duy có cấu trúc: khung ra quyết định A FAN (Assumptions - For - Against - Now what), quy trình giải quyết vấn đề DANCE (Definition - Alternatives - Narrow Down - Choose and check consequences - Effect), kỹ thuật 5 Whys (Năm câu hỏi tại sao) của Doug Jones, kỹ thuật PMI (Plus - Minus - Interesting) của Edward de Bono, và bộ 8 tiêu chuẩn tư duy A-B-C-D-E-F-G-I.
• Chương XIV - Tư duy sáng tạo: Khảo sát bản chất của sự sáng tạo dựa trên nền tảng tích lũy tri thức chuyên môn sâu. Tác giả phân tích các rào cản nhận thức do thói quen "gán nhãn" của vỏ não, thái độ cần thiết để vượt qua định kiến văn hóa, và các trường hợp thực hành đổi mới nghệ thuật - kỹ thuật (Giotto, Picasso, William Gordon).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng hệ thống tri thức dựa trên ba trụ cột lý thuyết chính:

1. Lý thuyết thần kinh học nhận thức: Giải thích sự phân công chức năng giữa bán cầu não trái (xử lý ngôn ngữ, logic, lời nói) và bán cầu não phải (xử lý âm điệu, kết cấu, trực giác), cùng sự tương tác giữa hệ viền (limbic system - trung tâm cảm xúc) và vỏ não mới (neocortex - tư duy duy lý). Tính dẻo của não bộ (neuroplasticity) được củng cố qua dữ liệu quét cộng hưởng từ (MRI) trên vỏ não của người chơi nhạc cụ tại Đại học Konstanz.
2. Lý thuyết tư duy phản biện và mô hình hóa thực tế: Khái niệm "bản đồ thực tế" phân định rõ giữa thực tế khách quan và biểu tượng nhận thức (minh họa qua lịch sử bản đồ học nước Úc và các dị bản lịch sử). Phân biệt giữa "sự thật" (fact) có thể kiểm chứng và "niềm tin" (belief) hình thành từ trải nghiệm cá nhân hoặc thiên kiến xã hội.
3. Nguyên lý tư duy hệ thống và mục tiêu định lượng: Ứng dụng quy chuẩn SMART (Specific - Measurable - Attainable - Relevant - Timetabled) trong thiết lập kế hoạch, và phương pháp phân tích nguyên nhân gốc rễ (Root Cause Analysis) để tránh các giải pháp tạm thời mang tính bề nổi.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng phân tích logic và thẩm định giả định: Người học phát triển năng lực nhận diện ngụy biện logic tuần hoàn, phát hiện lỗ hổng trong các tiền đề (assumptions), và áp dụng tiêu chuẩn khách quan để đánh giá dữ liệu từ nhiều góc nhìn đối lập (For/Against).
• Kỹ năng học tập đa giác quan: Năng lực vận dụng các thể loại âm nhạc cổ điển vào từng giai đoạn tiếp thu thông tin, sử dụng kỹ thuật liên tưởng hình ảnh để lưu trữ dữ liệu vào hệ thống trí nhớ dài hạn.
• Kỹ năng giải quyết vấn đề phức hợp: Năng lực truy vấn liên tục bằng kỹ thuật "5 Whys" để bóc tách các tầng nguyên nhân trong quản trị quy trình, kết hợp với các bước phân kỳ (Alternatives) và hội tụ (Narrow Down) trong mô hình DANCE.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình sử dụng phương pháp sư phạm cấu trúc hóa nhận thức (Structured Cognitive Pedagogy), chuyển đổi các nguyên lý tâm lý học trừu tượng thành các bộ quy tắc hành động tường minh. Quá trình học tập được dẫn dắt thông qua hệ thống câu hỏi định hướng (question-driven inquiry) do Richard Paul (Viện Tư duy Sáng tạo) và Mathew Lippman (chương trình Triết học cho trẻ em) đề xuất.

                              QUY TRÌNH HỌC TẬP 3 PHA
Pha 1: Tiếp nhận chủ động         Pha 2: Củng cố tiềm thức        Pha 3: Kiểm chứng logic
(Active Concert - Mozart)         (Review Concert - Baroque)      (Khung A FAN & DANCE)

Hệ thống case studies và bài tập thực hành được trích xuất trực tiếp từ thực tế nghiên cứu và công nghiệp:

• Case study công nghiệp tại nhà máy đúc khuôn thép Mỹ (trích từ High Performance Teamwork của Doug Jones): Phân tích quy trình áp dụng 5 câu hỏi "Tại sao?" để giải quyết vấn đề kim loại vụn thừa, giúp cắt giảm chi phí thay thế thanh phát sáng từ 20 lần/tuần xuống 1 lần/tuần, tiết kiệm hơn 600.000 USD/năm thông qua việc tổ chức đào tạo chéo giữa đội sản xuất và đội vệ sinh.
• Case study đo lường nhận thức xã hội qua công cụ PMI của Edward de Bono: Thử nghiệm trên nhóm 30 thiếu niên về vấn đề học phí, cho thấy việc thay đổi cấu trúc tư duy (dừng lại xem xét Plus - Minus - Interesting) đã đảo chiều quyết định cảm tính từ 29/30 đồng thuận sang 28/30 phản đối sau khi cân nhắc toàn diện các yếu tố ngân sách.
• Bài tập cảm thụ âm nhạc đa giác quan: Sử dụng Bản giao hưởng số 6 Pastorale của Beethoven kết hợp hệ thống 8 câu hỏi khai thác chi tiết (cảm giác trải qua, hình ảnh không gian/màu sắc nhận biết, nhận diện nhạc cụ, cấu trúc chuyển động) nhằm kích hoạt khả năng tư duy không gian và xử lý ngôn ngữ.

Phương pháp đánh giá dựa trên bộ 8 tiêu chuẩn tư duy A-B-C-D-E-F-G-I:

1. A - Assumptions (Kiểm tra tính chính xác của các giả định).
2. B - Big Idea (Xác định rõ ràng ý tưởng cốt lõi).
3. C - Clarity (Đảm bảo sự rõ ràng, không mơ hồ).
4. D - Depth (Độ sâu của phân tích, tránh đơn giản hóa quá mức).
5. E - Eyes (Nhận diện góc nhìn và quan điểm của chủ thể đưa thông tin).
6. F - Fact or belief (Tách bạch giữa chứng cứ thực tế và niềm tin cá nhân).
7. G - Goal (Mục đích tư duy đã được xác định cụ thể theo SMART chưa).
8. I - Implications (Đánh giá toàn diện các hệ quả và hàm ý phát sinh).

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác: Tài liệu trích dẫn chi tiết các nghiên cứu khoa học thực nghiệm có đối chứng, tiêu biểu là công trình của Gordon Shaw và Frances H. Rauscher tại Đại học California, Irvine trên nhóm 33 trẻ (3–4 tuổi) trong 8 tháng (nhóm nghe nhạc đạt điểm bài tập lắp ráp không gian cao hơn 80% so với nhóm đối chứng). Thử nghiệm trên 36 sinh viên tốt nghiệp với bản Sonata D Major K. 448 của Mozart ghi nhận sự gia tăng chỉ số IQ không gian lên tới 9 điểm (từ 110 lên 119).
• Chuẩn hóa danh mục tác phẩm âm nhạc cổ điển: Toàn bộ danh mục tác phẩm được phân định theo đúng chức năng nhận thức và cấu trúc nhạc học:

Danh mục chức năng	Tác phẩm tiêu biểu được trích xuất
Nhạc thư giãn	Handel: Concerto for Harp and Lute Larghetto op. 6, Concerto for Harp in F Major op. 5, Concerto Grosso in C Major ("Alexander's Feast").
Nhạc Baroque ghi nhớ	J.S. Bach: Suite 3 ("Air on a G String"), Concerto in F Minor; Vivaldi: Four Seasons - Spring, Largo, Concerto in C Major for Piccolo; Albinoni: Concerto for Oboe in D Minor; Pachelbel: Canon in D Major; Handel: Concerto for Harp and Lute in B-flat Major.
Hòa nhạc nghe lại	Mozart: Concerto no. 21 in C Major K. 467; Beethoven: Piano Concerto no. 5 in E-flat, Symphony no. 6 ("Pastorale"); Grieg: Peer Gynt Suite - Morning; Mahler: Symphony no. 5; Schubert: Octet in F Major D. 803.
Bản nhạc kích hoạt	Beethoven: Violin Concerto in D Major op. 61, Piano Concerto no. 5 ("Emperor"); Tchaikovsky: Piano Concerto no. 1 in B-flat Minor; Mozart: Violin Concerto no. 7 in D Major, Symphony no. 29 in A Major, Symphony no. 40 in G Minor, Symphony ("Haffner"), Symphony ("Prague"); Haydn: Symphony no. 67 in F Major, Symphony no. 101 ("L'Horloge"); Brahms: Violin Concerto in D Major op. 77.
Bản nhạc giúp ôn lại	Corelli: Concerti Grossi op. 2, 8, 5, 9, 10, 11, 12; Handel: Water Music, Concerto for Organ and Orchestra op. 6; J.S. Bach: Fantasy in G Major/C Minor, Trio in D Minor, Dogmatic Chorales; Vivaldi: Five Concertos for Flute and Chamber Orchestra.

• Hệ thống cảnh báo nhận thức trực quan: Cung cấp ví dụ thực tế về bẫy nhận thức thông qua cuộc phỏng vấn các cử nhân khoa học tốt nghiệp tại Học viện Công nghệ Massachusetts (MIT) về nguồn gốc khối lượng chất xơ của cây (nhầm lẫn giữa chất dinh dưỡng trong đất và sự hấp thụ khí từ không khí), nhấn mạnh sự cần thiết của tư duy phản biện độc lập với kiến thức trường lớp thụ động.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Bậc học và chuyên ngành: Giáo trình được thiết kế cho sinh viên đại học từ năm thứ nhất đến các học viên cao học thuộc mọi khối ngành (Khoa học Xã hội, Khoa học Tự nhiên, Kỹ thuật, Kinh tế và Quản trị). Tài liệu đặc biệt hữu ích cho các môn học về Phương pháp nghiên cứu khoa học, Kỹ năng giải quyết vấn đề và Nhập môn tâm lý học nhận thức.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học không bắt buộc phải có nền tảng chuyên sâu về âm nhạc học hay giải phẫu thần kinh học. Yêu cầu duy nhất là năng lực đọc hiểu văn bản học thuật và khả năng vận dụng các bước kiểm tra logic vào các tình huống thực tế.
• Ứng dụng cho giảng viên: Giảng viên có thể sử dụng giáo trình để thiết kế các bài giảng tương tác, đưa quy trình âm nhạc 2 pha vào việc giảng dạy ngôn ngữ, hoặc ứng dụng bài tập 5 Whys và PMI làm công cụ điều phối thảo luận nhóm trong các hội thảo chuyên đề (seminars).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?

Tài liệu phù hợp với sinh viên đại học, học viên cao học, giảng viên và các nhà nghiên cứu cần một khung phương pháp luận có hệ thống để nâng cao hiệu suất tiếp thu kiến thức, cải thiện trí nhớ dài hạn và rèn luyện kỹ năng phân tích phản biện trong học thuật cũng như công việc.

2. Người học có cần kiến thức nhạc lý chuyên sâu để áp dụng phương pháp không?

Không. Các tác phẩm âm nhạc trong giáo trình được phân loại theo nhịp điệu (khoảng 60 phách/phút) và chức năng thần kinh học (tạo sóng não Alpha). Người học chỉ cần tuân thủ đúng danh mục các bản nhạc Baroque và Cổ điển đã được chỉ định cho từng pha học tập (kích hoạt hoặc ôn tập).

3. Điểm khác biệt căn bản giữa tư duy phân tích và tư duy sáng tạo trong giáo trình là gì?

Tư duy sáng tạo tập trung vào việc tạo ra các phương án mới (Alternatives) bằng cách liên kết các dữ kiện hiện có và loại bỏ cơ chế "gán nhãn" xơ cứng. Tư duy phân tích đóng vai trò kiểm định tính logic, sàng lọc các phương án khả thi (Narrow Down), đánh giá rủi ro (For/Against) và xác định nguyên nhân gốc rễ (5 Whys). Hai quá trình này đan xen và bổ trợ lẫn nhau.

4. Quy trình giải quyết vấn đề DANCE được thực hiện như thế nào?

Quy trình gồm 5 bước tuần tự:

• D (Definition): Xác định chính xác vấn đề và mục tiêu SMART.
• A (Alternatives): Tìm kiếm nhiều phương án giải quyết khác nhau.
• N (Narrow Down): Thu hẹp và loại bỏ các phương án không tối ưu dựa trên tiêu chí ban đầu.
• C (Choose & Check consequences): Lựa chọn giải pháp tốt nhất và kiểm tra các hệ quả phát sinh bằng khung A FAN.
• E (Effect): Chuyển hóa giải pháp thành hành động thực tế.

5. Giáo trình đề xuất những tài liệu tham khảo bổ trợ nào?

Tài liệu trích dẫn trực tiếp các công trình chuyên khảo:

• Language Teacher's Suggestopedic Manual và Suggestology and Outlines of Suggestopedy (Georgi Lozanov, Evalina Gateva).
• Rhythms of Learning (Don Campbell).
• High Performance Teamwork (Doug Jones).
• The Courage to Create (Rollo May).
• Teaching Children to Learn (Robert Fisher).
• Teaching as a Subversive Activity (Neil Postman).

---

Kết luận

Giáo trình Kỹ Năng Học Tập Siêu Tốc Thế Kỷ 21: Phần 2 của Colin Rose và Malcolm J. Nicholl cung cấp một khung phương pháp luận học tập chuẩn xác, kết hợp giữa cơ sở sinh học thần kinh và các mô hình tư duy phân tích có cấu trúc. Lộ trình học tập đề xuất bắt đầu từ việc tối ưu hóa môi trường nhận thức thông qua âm nhạc sóng não Alpha, tiến tới áp dụng các công cụ kiểm soát lập luận A FAN, DANCE, 5 Whys, và hoàn thiện bằng tư duy sáng tạo dựa trên nền tảng chuyên môn sâu. Tài liệu đóng vai trò là nguồn tham chiếu học thuật tin cậy cho sinh viên và giảng viên trong việc chuẩn hóa năng lực tự học và giải quyết vấn đề ở bậc đại học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHUONG XII S V KY D I E U CUA A M NHAC Am nhac - chiec cau noi giua tam hdn va cam xuc. BEETHOVEN Nha bac hpc vi dai Albert Einstein dang phai vat lpn vcri mot cong thdc rat phuc tap. Cau tra ldi cho nhirng tran trd van ne tranh ong. Ong la ngudi say me vdi tieng dan vi cam tir khi len sau.

Cam cay dan len va ngay lap tdc ong thay minh lac vao the gidi khac la. Ong dang song trong giai dieu nhimg ban sonata ciia hai thien tai Beethoven va Mozart. Dpt nhien, dng dung phat day. Cau tra ldi cho van de ve vat ly da xuat hien trong tam tri dng.

Ong reo len: "Ta hieu rdi!" "Mpt giai phap da dpt nhien xua't hien trong suy nghi ciia anh ay", em gai dng nhd lai va khang dinh rang am nhac nhu da "lam cho dau dc ciia anh ay thu gian, tao dieu kien cho anh suy nghi". 297 KY NANG HQC TAP SIEU TOC THE' KY XXI Ngudi con trudng ciia ong ke lai: "Bait ky khi nao cam tha'y ciing dudng hoac lam vao mQt tinh huong kho khan trong cong viec, ong lai an minh vao am nhac va do chinh la giai phap cho tat ca nhung kho khan ciia ong." Ban than Einstein cung da noi ve niem dam me ciia ong danh cho am nhac va nhung nghien ciiu vat ly ciia minh rang: "Ca hai duQc sinh ra ciing mQt liic va ho trd cho nhau. Am nhac la nghe thuat suy nghi bang giai di'eu. Jules Combarie Nhu vay, am nhac la nguon dinh duong tinh than vo gia ciia nhung thien tai \ i dai nha't, dong gdp vao sU phat trien mang tinh dipt bien ciia nen khoa hQC the gidi the ky XX.

Tu* nhan vat vi dai t6i mot nhan vat hai htfofc? Charlie Brown. Qua la ky quae khi dat nhirng nghien ciiu vi dai ciia Einstein canh cac nhan vat ciia mQt trong nhiing loat phim hoat hinh ndi tieng nhait the gidi - Peanuts. Tuy nhien, tren thyc te, ca hai deu co diem ttfcrng dong khi nha biem hQa Charles Schulz tin rang am nhac chinh la ngudn cam hiing dang sau each nhin cuoc song rat ky la, thong qua nhiing nhan vat ma ong tao nen. Schulz noi: "Toi da nghi ra khong biet bao nhieu y tudng tai nhirng buoi hda nhac.

Tdi nghi tat ca chiing ta deu trai qua 298 COLIN ROSE VA MALCOLM J. NICHOLL cam giac nhu bi thoi mien khi xem ngudi nhac trudng chi huy gian giao hudng. Khi dd, tam tri ciia toi bat dau mo mang. Sau do, chiing ta nhan ra rang am nhac chi con dong lai chiit it rdi bien mat.

Dieu nay that sir khien ban phat dien khi biet rang ban da dpi ba thang rong de nghe ban Concerto thir hai ciia Brahms. Nhung rdi rot cupc, ban nhan ra rang minh da nghi ve mot di'eu gi khac khi nghe nhac. Va ban cho ring: " That la lang phi thdi gian." Nhung khi suy nghi theo each nay, tam tri ciia ban bat dau nghi het dieu nay tdi di'eu khac va bat chpt, ban co cam giac thang hoa ciing am nhac - chinh tir cam xiic nay, chiing ta co the nay sinh nhirng y tudng tuyet vdi nha't." Khong phai ai ciing la ngtrcii Hy Lap. Cach do hang the ky, trudc khi nha vat ly hpc va nha biem hpa kham pha ra siic manh ky dieu ciia am nhac, Plato ciing da khong kiem ldi khi mieu ta am nhac la "mpt cong cu than ky hon bat ke mpt cong cu nao khac cho nen giao due." Ong tin rang am nhac chinh la mon hpc dau tien tre nen hpc.

Ong co cam giac rang khi tap trung vao nhiing giai dieu va sir phdi am nhe nhang, toan bp y thdc ciia tre dupe sap xep mpt each "ngan nap" theo trat tu. Khi ngon ngii ddi di, am nhac se den. Heinrich Heine 299 KY NANG HQC TAP SIEU TQC THE' KY XXI Vao thdi ky Trung cd, cac tu si da sd dyng am nhac de giup hp nhd dUQc nhutig doan Kinh thanh rat dai. Bac si Georgi Lozanov, cha de ciia phuong phap hoc sieu tdc, da khang dinh miic anh hudng ldn ciia am nhac trong viec thiic day sir phat trien ciia tri tup.

Lozanov nhan ra rang giai dieu ciia loai nhac Baroque co anh hudng ldn tdi kha nang tiep nhan va nhd duoc thdng tin. Vao giua nhutig nam 1600 tdi nam 1750, nhutig nha sang tac nhac Baroque nhu Handel, Vivaldi, Corelli, Telemann va Johann Sebastian Bach - la nhung ngudi ddng vai trd chii chot trong \iec tao ra thU am nhac cd tac dung nang cao tinh than va giai thoat tam tri con ngudi khdi nhutig ndi lo tran tuc. Nhac Baroque deu, trang nghiem vdi nhip la 60 phach mdt phut, tuong duong vdi bien dd cua song nao khi nd d tinh trang thu gian. Day chinh la bien dd song nao alpha.

Tinh trang thu gian ciia tri dc chinh la di'eu kien ly tudng cho viec hoc. NhUng ngudi de xua't ra phuong phap hQC sieu tdc chuyen sU dung am nhac, hoan toan ddng y vdi y kien nay. Bac si Ivan Bazakov, sinh vien cu cua Lozanov, ngUdi da boi suot mdt dem de trdn khdi mien Tay vao nam 1976, cho rang,am nhac cd mdt sUc manh khung khie'p nhd vao sU em dju va deu dan theo ket cau ciia nd. Ong ndi: "Nhd am nhac, tri nhd ciia ban ldn len trong cam giac binh on cung vdi niem tin rang ban se mai mai ghi nhd di'eu nay'." Ddng tac gia ngudi My ciia Rhythms of Learning (Giai di$u cua hoc hanh), Don Campbell cho biet: "Am nhac Baroque lam cho chung ta diem tinh.

Ban se lang nghe tdt hem 300 COLIN ROSE VA MALCOLM J. NICHOLL vi ban hoat dQng dung vdi nhip dp ciia cor the. Do la su ket hQp 1 hai hoa giiia tri 6c, co the, trai tim va tam hdn. Am nhac la hinh thdc van hda va sir the hien cao nha't ciia loai ngirdi.

No cho phep chiing ta ket ndi tdi mQt cai gi do to tat horn. Am nhac chinh la ma giai dieu ciia am thanh lien quan tdi ban cau nao trai trong khi ban cau nao phai lai lien quan tdi ket cau ciia am thanh." Vai tro ciia am nhac trong cac khoa hoc sieu toe Nhu ban da biet, nhimg khoa hQC Sieu tdc tai nha giiip cho hgc vien hoc ngoai ngir, thdng qua 12 doan kich nghe qua bang vdi nhirng doan hdi thoai song ddng va tac dpng ciia am thanh, giiip nang cao kha nang ghi nhd ciia hQC vien. Sau khi hQC vien bat dau nhd dupe tit vung va cau true cau ciia nhung vd kich nay, chiing tdi lai lap lai npi dung hpc, nhung tren nen nhac cd dien, thudng la nhac Mozart. Npi dung dupe dpc len theo van phong ciia mpt vd kich vdi nhip di?u liic thang liic tram ciia am nhac.

Chiing tdi gpi dd la Ban Ma nhac mang tinh kich hoat (Active concert). Tat nhien ket qua khdng co gi xa la, am nhac da giiip cho cac hQC vien de nhd tii vung hpn. Tat ca chiing ta deu biet rang ldi ciia bai hat thudng rat de thupc. Khi ldi ndi quyen vao ciing vdi am nhac, tri dc ciia chiing ta se dd vat va hpn khi hpc vi am nhac hoan toan cd the ket hpp chat che hoat dpng ciia ban cau nao trai (ldi) va ban cau nao phai (nhac).

Chiing ta cung biet rang am nhac cd anh hudng rat Ion den trung tam cam xiic 301 KY NANG HQC TAP SIEU TOC THE' KY XXI ciia he thong cam giac - canh cong budc vao the gidi cua tri nhd dai han (xem Chudng II). Am nhac khdng the dupe the hien bing ldi khdng phai vi no mcthb ma vi nd con rdhtin ca ldi ndi. Mendelssohn Muc dich ciia chiing toi khi ap dung each hpc nay la lam cho ngon ngii co the nhd dude bang cam xiic. Nhd do, ngon ngd se dupe in sau trong tri nhd dai han.

Tat nhien, hpc vien cua chiing tdi khang djnh rang phuong phap nay that sU rat hieu qua. Trong doan cudi cung ciia vd kich, chung toi mdi nhung hpc vien ngdi xudng, thu gian, tham chi nham mat lai va lang nghe lai doan bang do. Tren hen ban nhac dupe goi la Ban nhac giup on lai, ndi dung bai hoc dupe dpc mgt each diu dang va thudng dupe dQC tren nen nhac Baroque. Mdi ban nhac deu dupe ket thiic bang giai dieu tuoi sang the hien sU han hoan.

6 day, muc dich hoi khac mpt chut, la tao ra tam trang thu thai va tinh tao nhu chu thich cua bac si Lozanov, mpt trong nhiing sinh vien cua chiing tdi rang: "Hay de ngon ngii trdi nhp vao trong tiem thUc cua tdi." Du cho ly do cua sif thanh cdng do la gi, Ban nhac giiip on lai that sU da mang lai hieu qua. Cac hoc vien thudng rat bat ngd vdi khdi lupng kien thUc ma hp cd the nhd dupe trong ngay horn sau vdi rait it cdng sUc. 302 COLIN ROSE VA MALCOLM J. NICHOLL Kiem nghiem Ro rang am nhac co tac dpng kich thich hoat dpng nao, nhuhg am nhac con chua dung nhieu di'eu ky dieu hpn the.

Cac nha khoa hpc da phat hien ra, vi sao Plato va Einstein (gan day la Lozanov va nhimg ngUdi khac) da hoan toan dung dan khi noi am nhac chinh la mpt cdng cu h6 trp hpc tap than ky. Nhimg nghien cuu mdi day da chi ra rang, am nhac that sU huan luyen cho tri 6c lam quen vdi hinh thdc dao tao cao cap han. Trong mpt thU nghiem tai trudng Dai hpc California, Irvine, cac nha nghien cuu Gordon Shaw va Frances H. Rauscher phan chia 33 tre emtir3 den 4 tudi thanh hai nhom.

Trong suot mpt khoa hpc keo dai 8 thang, mpt nhom dupe nghe rat nhieu loai nhac, nhom khac lai khong dupe nghe mpt ban nhac nao. Den cudi buoi kiem tra, nhung hpc sinh dupe nghe nhac ghi dupe sd diem cao han 80% trong bai tap lap rap hinh mau va xep hinh vdi toe dp nhanh nhat cd the. Day la nhimg bai tap doi hoi hpc sinh phai ve len mpt hinh anh bang bp 6c cua minh va sau do sap xep nhirng vat the do nham tai tao lai hinh anh trong tri nhd cua chiing - nhung ky nang nay sau nay dupe chuyen hda thanh kha nang toan hpc va ky sU. Trong nhung bai tap khac, nhiing diia tre nay dupe dua cho mpt vat the dac hoac nhiing biic ve de co the tai tao lai.

Lan nay, chiing khdng can phai tudng tupng. Ket qua cho thay, khong cd sii khac biet giua hai nhom. Ldi giai thich hpp ly cho di'eu nay van chua dupe dUa ra.