Khóa luận: Thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại huyện Đoan Hùng - ĐH LĐXH

Tài liệu khóa luận tốt nghiệp mã số 1113030125 cung cấp thông tin nghiên cứu chi tiết, hệ thống cơ sở lý luận và giải pháp thực tiễn có giá trị tham khảo cao.

• Người hướng dẫn: ThS. Trần Thị Thanh
• Trường học: Trường Đại học Lao động – Xã hội
• Chuyên ngành: Bảo hiểm
• Đề tài: Hoàn thiện công tác thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại huyện Đoan Hùng tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về đề tài nghiên cứu Kltn 1113030125

Khóa luận tốt nghiệp Kltn 1113030125 tập trung phân tích hoạt động thu bảo hiểm xã hội bắt buộc. Đề tài thuộc chuyên ngành Bảo hiểm, mã số 7340204 tại Trường Đại học Lao động – Xã hội. Nghiên cứu lấy địa bàn huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ làm cơ sở khảo sát thực tế. Quá trình thu bảo hiểm xã hội giữ vị trí then chốt trong chu trình an sinh. Nguồn thu này bảo đảm quyền lợi lâu dài cho người lao động. Đồng thời, nguồn thu tạo nền tảng tài chính bền vững cho quỹ an sinh quốc gia. Đề tài hệ thống hóa lý luận cơ bản về cơ chế thu bảo hiểm. Tác giả phân tích các quy định pháp lý hiện hành như Nghị định 05/2015/NĐ-CP và Thông tư 47/2015/TT-BLĐTBXH. Các văn bản này quy định chi tiết về tiền lương, phụ cấp đóng bảo hiểm xã hội. Nghiên cứu sử dụng số liệu thực nghiệm giai đoạn 2016 đến 2020. Dữ liệu phản ánh chân thực bức tranh thu bảo hiểm tại địa phương cấp huyện. Công trình giúp các nhà quản lý nhận diện điểm mạnh và rào cản phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm.

1.1. Tính cấp thiết và mục tiêu nghiên cứu

Chính sách bảo hiểm xã hội bắt buộc đóng vai trò bảo đảm an sinh xã hội cho người lao động. Thu bảo hiểm là khâu đầu tiên và quyết định quy mô quỹ an sinh. Cơ quan quản lý cần nắm bắt chính xác số lượng đối tượng tham gia. Tại huyện Đoan Hùng, công tác thu gặp nhiều trở ngại do đặc thù kinh tế địa phương. Nhiều doanh nghiệp ngoài quốc doanh chưa tự giác kê khai lao động. Việc hoàn thiện quy trình thu bảo hiểm trở thành yêu cầu cấp bách. Mục tiêu đề tài là đánh giá toàn diện hoạt động thu bảo hiểm giai đoạn 2016 - 2020. Từ đó, đề tài xây dựng định hướng và nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý.

1.2. Cơ sở pháp lý và phạm vi đề tài

Nghiên cứu dựa trên Luật Bảo hiểm xã hội và các văn bản hướng dẫn thi hành. Các căn cứ chủ yếu gồm Thông tư 47/2015/TT-BLĐTBXH và Nghị định 05/2015/NĐ-CP của Chính phủ. Văn bản xác định rõ các khoản phụ cấp lương tính đóng bảo hiểm xã hội. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào cơ quan Bảo hiểm xã hội huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ. Mốc thời gian phân tích kéo dài 5 năm, từ năm 2016 đến năm 2020. Đối tượng khảo sát bao gồm các đơn vị sử dụng lao động thuộc khối hành chính, khối sự nghiệp, khối xã phường và khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh.

II. Thực trạng thu bảo hiểm xã hội qua Kltn 1113030125

Giai đoạn 2016 - 2020 ghi nhận nhiều nỗ lực của Bảo hiểm xã hội huyện Đoan Hùng. Số lượng đơn vị sử dụng lao động tham gia bảo hiểm bắt buộc tăng đều qua các năm. Tỷ lệ đơn vị tham gia trung bình toàn huyện đạt mức 84%. Năm 2019 ghi nhận mức tăng cao nhất với 18 đơn vị mới gia nhập hệ sinh thái an sinh. Thành công này bắt nguồn từ công tác thông tin, tuyên truyền sâu rộng tới người sử dụng lao động. Tuy nhiên, tình hình thu bảo hiểm vẫn bộc lộ nhiều hạn chế nghiêm trọng. Khối hành chính sự nghiệp, Đảng đoàn thể và cấp xã phường luôn đạt tỷ lệ tham gia 100%. Ngược lại, khối doanh nghiệp ngoài công lập có tỷ lệ bao phủ thấp, dao động từ 65,79% đến 73,56%. Nhiều doanh nghiệp mới thành lập cố tình né tránh trách nhiệm đóng bảo hiểm cho người lao động. Tình trạng nợ đọng và chậm đóng bảo hiểm vẫn diễn ra dai dẳng. Đội ngũ cán bộ thu bảo hiểm phải đối mặt với áp lực lớn trong việc xác minh bảng lương thực tế.

2.1. Kết quả phát triển đơn vị tham gia theo khối

Số liệu thống kê thể hiện sự phân hóa rõ rệt giữa các khối đơn vị. Khối cơ quan hành chính sự nghiệp và đoàn thể duy trì sự chấp hành tuyệt đối với tỷ lệ 100%. Khối xã, phường, thị trấn đạt số lượng tham gia từ 121 đơn vị năm 2016 lên 146 đơn vị năm 2020. Các doanh nghiệp nhà nước giữ vững số lượng tham gia đầy đủ theo kế hoạch. Khối ngoài công lập có bước chuyển biến tích cực nhưng còn chậm. Năm 2016, khối ngoài công lập chỉ có 100 trên 152 đơn vị tham gia, đạt 65,79%. Đến năm 2020, số đơn vị tham gia tăng lên 128 trên 174 đơn vị, đạt 73,56%.

2.2. Những tồn tại và thách thức trong quản lý thu

Tốc độ phát triển đơn vị tham gia mới chưa bắt kịp tốc độ thành lập doanh nghiệp. Đa số doanh nghiệp tư nhân vừa và nhỏ tìm cách lách luật về tiền lương đóng bảo hiểm. Chủ sử dụng lao động thường chia nhỏ thu nhập thành các khoản phụ cấp không tính đóng. Hoạt động đối soát giữa cơ quan bảo hiểm và cơ quan thuế còn thiếu đồng bộ. Tình trạng trốn đóng, chậm đóng ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi thai sản, ốm đau của người lao động. Ngoài ra, nhận thức của người lao động về an sinh xã hội còn hạn chế, chưa chủ động bảo vệ quyền lợi cá nhân.

III. Giải pháp hoàn thiện công tác thu theo Kltn 1113030125

Để khắc phục các bất cập, đề tài Kltn 1113030125 đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ. Trước hết, cơ quan bảo hiểm cần đổi mới hình thức tuyên truyền và đối thoại trực tiếp. Nội dung tuyên truyền phải nêu bật lợi ích thiết thực của bảo hiểm xã hội bắt buộc. Thứ hai, ngành bảo hiểm cần tăng cường phối hợp liên ngành với cơ quan Thuế, Phòng Lao động và Công an huyện. Việc chia sẻ dữ liệu mã số thuế giúp phát hiện sớm các doanh nghiệp trốn đóng bảo hiểm. Thứ ba, địa phương cần đẩy mạnh công tác thanh tra chuyên ngành đột xuất. Các chế tài xử phạt hành chính cần được áp dụng nghiêm minh đối với hành vi chây ỳ nợ đọng. Thứ tư, cơ quan bảo hiểm huyện Đoan Hùng cần hiện đại hóa quy trình nghiệp vụ bằng chuyển đổi số. Việc áp dụng giao dịch điện tử giúp rút ngắn thời gian kê khai và đóng nộp. Cuối cùng, việc nâng cao trình độ chuyên môn và đạo đức công vụ cho cán bộ thu giữ vai trò then chốt.

3.1. Tăng cường thanh tra và liên thông dữ liệu

Cơ quan bảo hiểm huyện cần xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu tự động với cơ quan thuế địa phương. Dữ liệu quyết toán thuế thu nhập cá nhân là cơ sở kiểm tra số lượng lao động thực tế. Đội ngũ quản lý thu dễ dàng rà soát chênh lệch lao động giữa sổ sách kế toán và hồ sơ bảo hiểm. Bên cạnh đó, các đoàn thanh tra liên ngành cần tiến hành kiểm tra đột xuất các đơn vị nợ đọng kéo dài. Biện pháp này nâng cao tính răn đe đối với chủ sử dụng lao động cố tình vi phạm. Cơ quan chức năng cần công khai danh tính các doanh nghiệp nợ bảo hiểm trên cổng thông tin địa phương.

3.2. Đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển nhân lực

Chuyển đổi số là chìa khóa nâng cao năng suất thu bảo hiểm xã hội bắt buộc. Cơ quan bảo hiểm huyện cần hướng dẫn doanh nghiệp cài đặt và sử dụng ứng dụng số VssID. Giao dịch điện tử giúp giảm thiểu thủ tục hành chính giấy tờ phức tạp. Doanh nghiệp thực hiện nộp tiền bảo hiểm qua hệ thống ngân hàng liên kết nhanh chóng. Song song với công nghệ, cơ quan cần đào tạo nâng cao kỹ năng cho cán bộ phụ trách thu. Đội ngũ cán bộ phải nắm vững luật pháp, kỹ năng đối thoại và phương pháp xử lý tranh chấp lao động. Phong cách phục vụ chuyên nghiệp sẽ củng cố niềm tin của doanh nghiệp.

IV. Giá trị ứng dụng thực tiễn của đề tài Kltn 1113030125

Đề tài Kltn 1113030125 mang lại giá trị thực tiễn to lớn cho công tác quản lý an sinh cấp cơ sở. Các phân tích định lượng trong luận văn phản ánh chân thực thực trạng thu bảo hiểm tại huyện Đoan Hùng. Mô hình nghiên cứu cung cấp tài liệu tham khảo quý giá cho cơ quan Bảo hiểm xã hội tỉnh Phú Thọ. Các khuyến nghị trong đề tài có khả năng chuyển hóa thành kế hoạch hành động cụ thể. Doanh nghiệp và người lao động trên địa bàn huyện được hưởng lợi trực tiếp từ quy trình thu minh bạch. Khi nguồn thu bảo hiểm được quản lý chặt chẽ, quỹ an sinh sẽ phát triển bền vững và ổn định. Người lao động được thụ hưởng đầy đủ các chế độ trợ cấp khi gặp rủi ro ốm đau hay nghỉ hưu. Ngoài ra, kết quả nghiên cứu đóng góp nguồn tư liệu giảng dạy cho sinh viên ngành Bảo hiểm. Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát trên phạm vi toàn tỉnh hoặc khu vực trung du miền núi.

4.1. Đóng góp đối với cơ quan quản lý an sinh

Kết quả nghiên cứu cung cấp bức tranh số liệu chi tiết về tỷ lệ tham gia bảo hiểm theo từng khối đơn vị. Cơ quan Bảo hiểm xã hội huyện Đoan Hùng có thể sử dụng dữ liệu này để giao chỉ tiêu thu sát thực tế. Luận văn chỉ ra chính xác các lỗ hổng trong quản lý đối tượng ngoài công lập. Nhờ đó, lãnh đạo cơ quan dễ dàng đưa ra quyết sách điều hành phù hợp. Đề tài hỗ trợ chuẩn hóa quy trình tiếp nhận hồ sơ và đôn đốc thu nợ. Hiệu quả thu tăng lên sẽ trực tiếp giảm thiểu áp lực thâm hụt ngân sách an sinh tại địa phương.

4.2. Ý nghĩa đối với người lao động và doanh nghiệp

Việc hoàn thiện công tác thu bảo hiểm xã hội đem lại lợi ích trực tiếp cho người lao động. Quyền lợi về hưu trí, ốm đau, thai sản và tai nạn lao động được bảo đảm theo đúng quy định pháp luật. Người lao động yên tâm làm việc và gắn bó dài lâu với doanh nghiệp. Về phía người sử dụng lao động, việc tuân thủ đóng bảo hiểm giúp xây dựng văn hóa doanh nghiệp chuẩn mực. Doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý và mức xử phạt hành chính nặng nề. Mối quan hệ lao động hài hòa góp phần ổn định tình hình sản xuất kinh doanh bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Bảo hiểm xã hội (BHXH) là chính sách an sinh xã hội trụ cột do Nhà nước tổ chức thực hiện và quản lý phi lợi nhuận. Trong quy trình thực hiện chính sách BHXH, công tác thu giữ vị trí then chốt, là khâu đầu tiên tạo lập nguồn quỹ tài chính độc lập nhằm đảm bảo khả năng chi trả các chế độ ngắn hạn và dài hạn cho người lao động (NLĐ). Tuy nhiên, trên phạm vi cả nước nói chung và địa bàn cấp huyện nói riêng, công tác quản lý thu BHXH bắt buộc vẫn đối mặt với nhiều áp lực: tình trạng chậm đóng, nợ đọng kéo dài lên tới hàng tỷ đồng, các đơn vị sử dụng lao động (NSDLĐ) lách luật bằng hợp đồng lao động dưới 2 tháng, không đóng bảo hiểm thất nghiệp cho cơ sở dưới 10 lao động, hoặc kê khai mức tiền lương làm căn cứ đóng thấp hơn nhiều so với thu nhập thực tế.

Tại huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ, cơ quan BHXH huyện đã có nhiều nỗ lực mở rộng đối tượng và thu đúng, đủ chỉ tiêu. Dù vậy, số lượng đơn vị và lao động tham gia khu vực ngoài công lập vẫn chưa tương xứng với tiềm năng kinh tế địa phương; nợ đọng BHXH kéo dài nhiều năm tại một số doanh nghiệp làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi hợp pháp của NLĐ (như chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, hưu trí). Trước yêu cầu hoàn thiện cơ chế quản lý, quy trình nghiệp vụ và nâng cao hiệu quả thu quỹ, đề tài khóa luận "Hoàn thiện công tác thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ" đã được thực hiện.

Mục tiêu chung của nghiên cứu là phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đánh giá thực trạng công tác thu BHXH bắt buộc tại BHXH huyện Đoan Hùng giai đoạn 2016 – 2020, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị khả thi nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu, đảm bảo phát triển bền vững sự nghiệp BHXH trên địa bàn.

Các mục tiêu cụ thể được xác định gồm:

1. Phân tích thực trạng thu BHXH bắt buộc tại BHXH huyện Đoan Hùng giai đoạn 2016 – 2020;
2. Đánh giá những kết quả đạt được, tồn tại, hạn chế và nguyên nhân trong công tác thu BHXH bắt buộc tại cơ quan BHXH huyện Đoan Hùng;
3. Đề xuất các nhóm giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH bắt buộc tại BHXH huyện Đoan Hùng trong giai đoạn tiếp theo.

Nhiệm vụ nghiên cứu được cụ thể hóa qua 3 câu hỏi nghiên cứu:

1. Cơ sở lý luận nào được sử dụng để nhận diện và đánh giá thực trạng công tác thu BHXH bắt buộc tại cấp huyện?
2. Thực trạng công tác thu BHXH bắt buộc tại BHXH huyện Đoan Hùng diễn ra như thế nào trong giai đoạn 2016 – 2020 về quản lý đối tượng, mức đóng, căn cứ tiền lương và tình hình nợ đọng?
3. Những giải pháp và kiến nghị cụ thể nào cần được triển khai để hoàn thiện công tác thu BHXH bắt buộc trên địa bàn huyện Đoan Hùng?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác thu BHXH bắt buộc tại BHXH huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ.
• Phạm vi không gian: Địa bàn hành chính huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ.
• Phạm vi thời gian: Phân tích số liệu thứ cấp giai đoạn 5 năm từ năm 2016 đến năm 2020; các đề xuất giải pháp có định hướng áp dụng cho những năm tiếp theo.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào công tác quản lý đối tượng tham gia, căn cứ tiền lương - tiền công đóng BHXH, quy trình nghiệp vụ thu, phân cấp thu, quản lý dòng tiền thu và quản lý nợ đọng BHXH bắt buộc.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên hệ thống khái niệm chuẩn mực về BHXH theo Từ điển Bách khoa Việt Nam, Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, cùng quy định tại Khoản 1 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014. Quỹ BHXH được xác định là quỹ tài chính độc lập với ngân sách nhà nước, vận hành theo nguyên tắc tập trung, thống nhất, công khai, minh bạch, hạch toán độc lập theo 3 quỹ thành phần (Quỹ ốm đau và thai sản; Quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; Quỹ hưu trí và tử tuất) và hình thành từ 5 nguồn thu theo Điều 82 Luật BHXH 2014.

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và căn cứ pháp lý được tác giả hệ thống hóa và áp dụng gồm:

• Luật Bảo hiểm xã hội số 71/2006/QH11 ngày 29/06/2006 và Nghị định số 152/2006/NĐ-CP ngày 22/12/2006;
• Luật Bảo hiểm xã hội số 58/2014/QH13 ngày 20/11/2014;
• Quyết định số 959/QĐ-BHXH ngày 09/09/2015 và Quyết định số 595/QĐ-BHXH ngày 14/04/2017 của BHXH Việt Nam ban hành quy trình thu BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ-BNN; quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT;
• Quyết định số 1414/QĐ-BHXH ngày 04/10/2016 của Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của BHXH địa phương;
• Thông tư số 59/2015/TT-BLĐTBXH, Thông tư số 47/2015/TT-BLĐTBXH và Nghị định số 05/2015/NĐ-CP hướng dẫn về hợp đồng lao động và tiền lương tháng đóng BHXH;
• Các Nghị định của Chính phủ điều chỉnh mức lương cơ sở (Nghị định 66/2013/NĐ-CP, Nghị định 47/2016/NĐ-CP, Nghị định 47/2017/NĐ-CP, Nghị định 72/2018/NĐ-CP, Nghị định 38/2019/NĐ-CP) và tiền lương tối thiểu vùng (như Nghị định 90/2019/NĐ-CP);
• Quyết định số 1650/QĐ-TCCB ngày 12/07/1995 của Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam về việc thành lập BHXH huyện Đoan Hùng.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai:

• Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu thứ cấp: Kế thừa và tổng hợp các số liệu hành chính, báo cáo tài chính, báo cáo chuyên môn của BHXH huyện Đoan Hùng giai đoạn 2016 – 2020, số liệu Niên giám thống kê huyện Đoan Hùng năm 2019, Báo cáo chính trị Đại hội Đảng bộ huyện Đoan Hùng lần thứ XXII nhiệm kỳ 2015 – 2020.
• Phương pháp thống kê mô tả: Phân tổ số liệu đối tượng tham gia theo khối quản lý hành chính, khối doanh nghiệp nhà nước, xã phường thị trấn và doanh nghiệp ngoài công lập.
• Phương pháp so sánh và phân tích dãy số thời gian: Tính toán lượng tăng giảm tuyệt đối và tốc độ phát triển liên hoàn qua các năm để đánh giá biến động số đơn vị tham gia, số lao động và tỷ lệ nợ đọng.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp lý luận: Luận giải mối liên hệ giữa thể chế, chính sách tiền lương, bối cảnh kinh tế - xã hội địa phương và năng lực bộ máy quản lý đối với hiệu quả thu quỹ.

Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp chính thức do Cơ quan BHXH huyện Đoan Hùng cung cấp, kết hợp văn bản pháp luật, niên giám thống kê và báo cáo kinh tế - xã hội địa phương.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Lý luận chung về BHXH và công tác thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc

Chương I hệ thống hóa cơ sở lý luận về BHXH và công tác quản lý thu BHXH bắt buộc. Về mặt bản chất, thu BHXH là quá trình phân phối và phân phối lại thu nhập quốc dân theo quy luật số đông bù số ít, gắn kết lợi ích giữa NLĐ, NSDLĐ và Nhà nước.

Chương này làm rõ sự chuyển biến về đối tượng tham gia giữa hai thời kỳ: trước ngày 01/01/2016 (theo Luật BHXH 2006) và từ ngày 01/01/2016 trở đi (theo Luật BHXH 2014). Luật BHXH 2014 đã mở rộng diện tham gia bắt buộc đối với người làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng, người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, người quản lý doanh nghiệp hưởng tiền lương và lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam có giấy phép lao động.

Về căn cứ đóng và cơ cấu tỷ lệ đóng, tác giả tổng hợp khung quy định áp dụng trong giai đoạn nghiên cứu:

• Tỷ lệ đóng BHXH bắt buộc: NSDLĐ đóng 18% (14% quỹ hưu trí - tử tuất, 3% quỹ ốm đau - thai sản, 1% quỹ TNLĐ - BNN); NLĐ đóng 8% (quỹ hưu trí - tử tuất). Tổng tỷ lệ trích nộp các khoản BHXH, BHYT, BHTN giữa hai bên là 32% (NSDLĐ đóng 21,5% hoặc 22% tùy giai đoạn áp dụng BHTNLĐ-BNN; NLĐ đóng 10,5%).
• Tiền lương làm căn cứ đóng: Phân định giữa khu vực hưởng lương từ ngân sách nhà nước (theo ngạch bậc, chức vụ và mức lương cơ sở điều chỉnh qua các Nghị định từ 1.150.000 đồng lên 1.490.000 đồng) và khu vực doanh nghiệp (từ 01/01/2018 tính trên mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác; giới hạn tối đa không quá 20 lần mức lương cơ sở).
• Quy trình tổ chức thu: Phân cấp quản lý từ Trung ương đến cấp tỉnh, cấp huyện; lập kế hoạch thu theo mẫu biểu quy định (Mẫu K01-TS), quy định chuyển nộp dòng tiền vào tài khoản chuyên thu, kiểm soát thời hạn lập báo cáo chỉ tiêu quản lý thu và cấp sổ, thẻ (Mẫu B01-TS).
• Năm nhóm yếu tố tác động đến công tác thu gồm: hệ thống thể chế chính sách; chính sách lao động - tiền lương; trình độ phát triển kinh tế - xã hội địa phương; nhận thức của NLĐ và NSDLĐ; năng lực tổ chức điều hành của cơ quan BHXH.

Chương II: Thực trạng công tác thu BHXH bắt buộc tại BHXH huyện Đoan Hùng tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2016 – 2020

Chương II đi sâu phân tích bối cảnh thực tế và kết quả triển khai nghiệp vụ thu tại địa bàn huyện Đoan Hùng. Huyện Đoan Hùng có diện tích 30.244,47 ha với 22 đơn vị hành chính (1 thị trấn, 21 xã), dân số 115.131 người (niên giám 2019), quy mô lực lượng lao động là 55.954 người (chiếm 48,6% dân số; lao động nông - lâm nghiệp chiếm 75,2%, phi nông nghiệp chiếm 24,8%). Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 7,51%/năm; thu nhập bình quân đầu người đạt 40,1 triệu đồng/năm. Cơ quan BHXH huyện Đoan Hùng (thành lập theo Quyết định số 1650/QĐ_TCCB ngày 12/07/1995) hiện quản lý trên 400 đơn vị sử dụng lao động với hơn 10.000 người tham gia BHXH, BHYT, BHTN và thực hiện chi trả chế độ thường xuyên cho khoảng 7.000 người với số tiền trên 220 tỷ đồng/năm.

Bộ máy nhân sự gồm 17 cán bộ, công chức, viên chức và người lao động (11 nữ chiếm 64,7%, 6 nam chiếm 35,3%; 15 người có trình độ đại học và trên đại học chiếm 88,24%; 12 người có trình độ trung cấp lý luận chính trị; 16 đảng viên chiếm 94,12%). Cơ cấu tổ chức gồm Ban Giám đốc và 3 tổ nghiệp vụ: Tổ Thu, sổ thẻ và kiểm tra (6 cán bộ, trong đó có 4 cán bộ chuyên quản thu); Tổ Kế toán – chi trả và Giám định BHYT (2 cán bộ); Tổ Thực hiện chính sách BHXH, Tiếp nhận và quản lý hồ sơ (3 cán bộ). Cơ sở vật chất gồm 1 trụ sở 3 tầng (xây dựng năm 2014 với 15 phòng làm việc, 2 hội trường), 15 bộ máy vi tính, 3 máy photocopy/scan và 20 bộ bàn ghế làm việc.

Chỉ tiêu phân tích	2016	2017	2018	2019	2020
Số đơn vị SDLĐ thuộc diện tham gia (đơn vị)	308	320	328	345	351
Số đơn vị SDLĐ thực tế đã tham gia (đơn vị)	256	270	278	296	305
Lượng tăng liên hoàn đơn vị đã tham gia (đơn vị)	-	+14	+8	+18	+9
Tốc độ tăng liên hoàn đơn vị đã tham gia (%)	-	105,47	102,96	106,48	103,04
Tỷ lệ tham gia của đơn vị SDLĐ (%)	83,12	84,38	84,76	85,80	86,90

Phân tích số đơn vị tham gia theo từng khối quản lý giai đoạn 2016 – 2020:

• Khối Doanh nghiệp Nhà nước (DNNN): Duy trì tỷ lệ tham gia 100% qua các năm (năm 2016: 7/7 đơn vị; 2017: 7/7 đơn vị; 2018: 8/8 đơn vị; 2019: 8/8 đơn vị; 2020: 9/9 đơn vị).
• Khối Hành chính sự nghiệp (HCSN), Đảng, Đoàn thể: Duy trì tỷ lệ tham gia 100% (năm 2016: 121/121 đơn vị; 2017: 131/131 đơn vị; 2018: 136/136 đơn vị; 2019: 142/142 đơn vị; 2020: 146/146 đơn vị).
• Khối xã, phường, thị trấn: Đạt tỷ lệ 100% (giai đoạn 2016 – 2019 gồm 28/28 đơn vị; năm 2020 sáp nhập còn 22/22 đơn vị).
• Khối Doanh nghiệp ngoài công lập (NCL): Tỷ lệ tham gia còn thấp nhất nhưng có xu hướng tăng dần: năm 2016 đạt 65,79% (100/152 đơn vị); năm 2017 đạt 67,53% (104/154 đơn vị); năm 2018 đạt 67,95% (106/156 đơn vị); năm 2019 đạt 70,66% (118/167 đơn vị); năm 2020 đạt 73,56% (128/174 đơn vị).

Đánh giá chung:

• Kết quả đạt được: Số đơn vị và số thu BHXH bắt buộc tăng trưởng đều qua các năm; các khối cơ quan nhà nước, HCSN chấp hành nghiêm túc quy định; bộ máy cán bộ thu có trình độ chuyên môn cao, cơ sở vật chất đáp ứng tốt nhiệm vụ.
• Hạn chế: Tỷ lệ bao phủ tại khối ngoài công lập còn khoảng trống lớn (gần 27% số đơn vị ngoài công lập chưa tham gia vào năm 2020); hiện tượng ký hợp đồng ngắn hạn dưới 2 tháng để lách luật, trốn đóng BHXH còn phổ biến; nợ đọng dây dưa kéo dài tại một số doanh nghiệp ngoài công lập.
• Nguyên nhân: Hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ gặp khó khăn; ý thức chấp hành pháp luật của chủ SDLĐ và hiểu biết về quyền lợi BHXH của NLĐ còn hạn chế; công tác phối hợp liên ngành (Thuế, Lao động, Công an) trong thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm chưa đủ thường xuyên và nghiêm khắc.

Chương III: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại BHXH huyện Đoan Hùng tỉnh Phú Thọ

Trên cơ sở đánh giá thực trạng và nhận diện các nguyên nhân tồn tại, Chương III xây dựng định hướng, mục tiêu và 8 nhóm giải pháp hoàn thiện:

1. Quản lý chặt chẽ đối tượng tham gia BHXH: Thực hiện rà soát định kỳ toàn bộ đơn vị sản xuất kinh doanh mới thành lập; đối chiếu dữ liệu đăng ký kinh doanh và khai trình lao động để không bỏ sót nguồn thu.
2. Hoàn thiện quy trình tổ chức thu BHXH bắt buộc: Chuẩn hóa quy trình giao dịch một cửa, kiểm soát chặt chẽ hồ sơ đầu vào, luân chuyển hồ sơ đúng thời hạn giữa các bộ phận chuyên môn.
3. Tăng cường phối kết hợp với các ban ngành liên quan: Tăng cường cơ chế chia sẻ thông tin với Chi cục Thuế huyện Đoan Hùng về quyết toán thuế thu nhập cá nhân và chi phí tiền lương, phối hợp với Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội, Liên đoàn Lao động huyện kiểm tra việc ký kết hợp đồng lao động.
4. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền chính sách BHXH: Đa dạng hóa hình thức truyền thông đến các chủ doanh nghiệp tư nhân, hợp tác xã và NLĐ tại các làng nghề, cụm công nghiệp Sóc Đăng.
5. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính: Đơn giản hóa biểu mẫu, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ phát sinh cho đơn vị SDLĐ.
6. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ thu: Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng đôn đốc thu nợ và kiểm tra, nâng cao đạo đức công vụ cho đội ngũ 4 cán bộ chuyên quản thu.
7. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin: Triển khai triệt để phần mềm quản lý thu, giao dịch hồ sơ điện tử liên thông dữ liệu giữa huyện, tỉnh và Trung ương.
8. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử phạt: Định kỳ kiểm tra đột xuất các đơn vị nợ đọng dây dưa, công khai danh tính đơn vị nợ BHXH kéo dài và chuyển hồ sơ cơ quan pháp luật xử lý nghiêm khi có dấu hiệu trốn đóng.

Đồng thời, luận văn đưa ra các kiến nghị cụ thể:

• Đối với Nhà nước: Tiếp tục hoàn thiện chế tài xử phạt hành chính và hình sự đối với hành vi trốn đóng, nợ đọng BHXH; điều chỉnh đồng bộ chính sách tiền lương và quy định hợp đồng lao động.
• Đối với BHXH Việt Nam: Nâng cấp hệ thống phần mềm quản lý thu tập trung; hoàn thiện cơ chế phân cấp và giao chỉ tiêu kế hoạch thu sát với đặc thù kinh tế từng địa phương.
• Đối với BHXH tỉnh Phú Thọ: Tăng cường hỗ trợ nghiệp vụ thanh tra chuyên ngành cho BHXH huyện; định kỳ thẩm định số thu và phân bổ kịp thời kinh phí hỗ trợ công tác thu.

---

Kết quả và đóng góp

• Kết quả nghiên cứu thực nghiệm / thực tiễn: Khóa luận phản ánh bức tranh toàn diện về công tác thu BHXH bắt buộc tại BHXH huyện Đoan Hùng giai đoạn 2016 – 2020. Số đơn vị SDLĐ tham gia tăng từ 256 đơn vị (năm 2016) lên 305 đơn vị (năm 2020), đạt tỷ lệ bao phủ trung bình 84%. Khối cơ quan HCSN, DNNN, xã phường đạt tỷ lệ tham gia tuyệt đối 100%, trong khi khối doanh nghiệp ngoài công lập tăng trưởng từ 65,79% lên 73,56%.
• Giải pháp đề xuất: Tác giả đã thiết lập hệ thống 8 giải pháp mang tính nghiệp vụ và quản lý, tập trung vào đối chiếu dữ liệu thuế, liên thông dữ liệu điện tử, siết chặt thanh tra liên ngành và phân loại nợ đọng để xử lý dứt điểm.
• Đóng góp khoa học và thực tiễn: Công trình cung cấp nguồn dữ liệu thực chứng có hệ thống về công tác thu BHXH tại một huyện trung du miền núi phía Bắc; phân tích rõ tác động của các mốc thay đổi luật pháp (Luật BHXH 2014, các mốc 2016, 2018) và đưa ra các khuyến nghị có giá trị ứng dụng trực tiếp cho Ban Giám đốc BHXH huyện Đoan Hùng trong việc giao chỉ tiêu và kiểm soát nợ đọng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Luận văn chủ yếu sử dụng phương pháp thống kê mô tả trên nguồn dữ liệu thứ cấp được cung cấp từ cơ quan BHXH huyện; chưa triển khai điều tra bảng hỏi diện rộng đối với NLĐ và chủ doanh nghiệp ngoài công lập để đo lường mức độ tuân thủ pháp luật bằng mô hình kinh tế lượng. Phạm vi nghiên cứu dừng lại ở cấp huyện với các số liệu đến năm 2020.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu sang phân tích tác động của các chính sách hỗ trợ người lao động và doanh nghiệp trong các giai đoạn biến động kinh tế sau năm 2020; ứng dụng các mô hình định lượng để đánh giá các nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi trốn đóng BHXH của khu vực doanh nghiệp tư nhân trên toàn địa bàn tỉnh Phú Thọ.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng: Tài liệu tham khảo trực tiếp cho sinh viên chuyên ngành Bảo hiểm, Quản lý công, Kinh tế lao động, Công tác xã hội khi thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc đề tài nghiên cứu về quản lý thu an sinh xã hội.
• Giá trị nội dung:
  • Chương I cung cấp khung lý thuyết chuẩn xác và hệ thống bảng tổng hợp tỷ lệ trích nộp, mức lương cơ sở, mức lương tối thiểu vùng theo các văn bản quy phạm pháp luật tại Việt Nam.
  • Chương II là mẫu hình tham khảo về phương pháp xây dựng báo cáo phân tích thực trạng quản lý thu BHXH cấp quận/huyện, với hệ thống bảng biểu phân tổ chi tiết theo khối quản lý hành chính và kinh tế.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ tham gia BHXH bắt buộc của các đơn vị sử dụng lao động tại huyện Đoan Hùng trong giai đoạn 2016 – 2020 biến động như thế nào?
Số đơn vị SDLĐ tham gia tăng liên tục từ 256 đơn vị (năm 2016, chiếm 83,12%) lên 270 đơn vị (2017, đạt 84,38%), 278 đơn vị (2018, đạt 84,76%), 296 đơn vị (2019, đạt 85,80%) và đạt 305 đơn vị (năm 2020, chiếm 86,90%). Tỷ lệ tham gia trung bình của toàn huyện trong giai đoạn đạt 84%.

2. Khối đơn vị nào có tỷ lệ tham gia BHXH bắt buộc thấp nhất trên địa bàn huyện Đoan Hùng?
Khối doanh nghiệp ngoài công lập (NCL) có tỷ lệ tham gia thấp nhất, dù có xu hướng tăng từ 65,79% (100/152 đơn vị năm 2016) lên 73,56% (128/174 đơn vị năm 2020). Trong khi đó, các khối DNNN, HCSN, Đảng, Đoàn thể và khối xã, phường, thị trấn luôn đạt tỷ lệ tham gia tuyệt đối 100%.

3. Cơ cấu bộ máy và nhân lực phụ trách công tác thu tại BHXH huyện Đoan Hùng được tổ chức ra sao?
Cơ quan có 17 cán bộ (11 nữ, 6 nam; 88,24% có trình độ đại học trở lên). Bộ máy gồm Ban Giám đốc và 3 tổ nghiệp vụ; trong đó bộ phận thu thuộc Tổ Thu, sổ thẻ và kiểm tra gồm 4 cán bộ chuyên quản thu phụ trách trực tiếp việc theo dõi, đôn đốc và quản lý thu các đơn vị trên địa bàn huyện.

4. Những chiêu thức né tránh đóng BHXH bắt buộc phổ biến của doanh nghiệp được khóa luận chỉ ra là gì?
Các doanh nghiệp vi phạm thường ký hợp đồng lao động thời hạn dưới 2 tháng để không thuộc diện tham gia bắt buộc; không đóng BHTN cho các cơ sở có dưới 10 lao động; ký hợp đồng lao động đã lâu nhưng trì hoãn đóng bảo hiểm; hoặc kê khai mức lương đóng BHXH thấp hơn nhiều so với thu nhập thực tế của người lao động.

5. Giải pháp trọng tâm nào được đề xuất nhằm kiểm soát triệt để số lao động và quỹ lương đóng BHXH tại địa phương?
Khóa luận nhấn mạnh giải pháp tăng cường phối hợp liên ngành giữa cơ quan BHXH với Chi cục Thuế huyện Đoan Hùng (đối chiếu mã số thuế và chi phí tiền lương quyết toán thuế) và Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội huyện để nắm bắt biến động lao động thực tế tại các doanh nghiệp.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả đã khái quát hóa một cách có hệ thống cơ sở lý luận và khung pháp lý về công tác thu bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định hiện hành. Dựa trên số liệu thực tế giai đoạn 2016 – 2020, nghiên cứu đã phân tích chi tiết kết quả đạt được, chỉ ra những khoảng trống trong quản lý thu tại khối doanh nghiệp ngoài công lập ở huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ. Hệ thống giải pháp và kiến nghị được xây dựng sát với điều kiện thực tiễn, cung cấp cơ sở khoa học và ứng dụng có giá trị cho công tác quản lý an sinh xã hội tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ BHXH VÀ CÔNG TÁC THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC 1. Khái quát chung về Bảo hiểm xã hội 1. Khái niệm Bảo hiểm xã hội Theo từ điển Bách khoa Việt Nam thì “BHXH là sự bảo đảm, thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi họ mất hoặc giảm thu nhập do bị ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, tàn tật thất nghiệp, tuổi già, tử tuất, dựa trên cơ sở một quỹ tài chính do sự đóng góp của các bên tham gia BHXH, có sự bảo hộ của Nhà nước theo pháp luật, nhằm bảo đảm, an toàn đời sống cho người lao động và gia đình họ, đồng thời góp phần bảo đảm an toàn xã hội”. Theo ILO, “BHXH là sự bảo vệ của xã hội đối với tất cả các thành viên của mình thông qua một loạt các biện pháp công cộng để đối phó với những 24 khó khăn về kinh tế, xã hội do bị ngừng việc hoặc bị giảm bớt nhiều về thu nhập, gây ra bởi ốm đau, gây mất khả năng lao động, tuổi già và chết, việc cung cấp chăm sóc y tế và tự cấp cho các gia đình đông con”.

Ở Việt Nam, theo quan điểm của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội thì BHXH là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập đối với người lao động khi họ gặp phải những biến cố làm giảm hoặc mất khả năng lao động hoặc mất việc làm, bằng cách hình thành và sử dụng một quỹ tài chính tập trung do sự đóng góp của người sử dụng lao động và gia đình họ, góp phần bảo đảm an toàn xã hội. Theo quan niệm của BHXH Việt Nam thì BHXH là sự bảo vệ của xã hội đối với người lao động thông qua việc huy động các nguồn đóng góp để trợ cấp cho họ, nhằm khắc phục những khó khăn về kinh tế và xã hội do bị ngừng hoặc bị giảm thu nhập gây ra bởi ốm đau, thai sản, tai nạn, thất nghiệp, mất khả năng lao động, tuổi già và chết; đồng thời, bảo đảm chăm sóc y tế và trợ cấp cho các thân nhân trong gia đình người lao động, để góp phần ổn định cuộc sống của bản thân người lao động và gia đình họ, góp phần an toàn xã hội. Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật BHXH năm 2014 thì “BHXH là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của NLĐ khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ BHXH”. 16 Từ các quan niệm về BHXH nêu trên, có thể đưa ra khái niệm về BHXH như sau: BHXH là hệ thống bảo đảm khoản thu nhập thay thế cho người lao động khi người lao động bị mất hoặc giảm thu nhập, thông qua việc hình thành và sử dụng quỹ tài chính do sự đóng góp của các bên tham gia và có sự ủng hộ của Nhà nước.

Vai trò của Bảo hiểm xã hội BHXH ra đời và phát triển đã ngày càng khẳng định được vai trò của mình trên nhiều phương diện khác nhau trong thực tế cuộc sống cũng như trong phát triển kinh tế đất nước. Có thể khái quát vai trò của BHXH trên các mặt sau: - Đối với NLĐ: BHXH góp phần ổn định cuộc sống cho NLĐ khi gặp rủi ro, khắc phục những khó khăn thông qua các khoản trợ cấp được chi trả bằng nguồn quỹ BHXH. Trong cuộc sống hàng ngày, khi NLĐ gặp rủi ro như ốm đau, TNLĐ – BNN hay thai sản,… làm họ bị gián đoạn công việc, và phải mất một khoản chi phí thì việc tham gia BHXH sẽ giúp học trang trải những khoản chi phí nói trên làm giảm bớt nỗi lo cho mỗi cá nhân, bù đắp thu nhập tạm thời trong khaorng thời gian đó. Nhờ sự thay thế hoặc bù đắp thu nhập kịp thời mà NLĐ sẽ khắc phục nhanh chóng về tổn thất vật chất, nhanh chóng phục hồi sức khỏe, ổn định cuộc sống.

- Đối với NSDLĐ: Việc tham gia BHXH của NSDLĐ giúp họ trang trải những khoản chi phí không mong muốn cho những điều khoản (trợ cấp ốm đau, thai sản, TNLĐ – BNN…) ghi trong hợp đồng mà NSDLĐ phải đảm bảo. Như vậy BHXH đã góp phần làm giảm gánh nặng cho đơn vị khi NLĐ không đi làm việc và nhờ đó còn giúp NLĐ có điều kiện nhanh chóng quay trở lại công việc của mình. - Đối với xã hội: Với tư cách là một trong những chính sách kinh tế - xã hội của Nhà nước, hoạt động BHXH đem lại sự an toàn và hiệu quả cho xã hội, đặc biệt trong công việc năng lực làm việc, khả năng sáng tạo của sức lao động. Hệ thống BHXH phát triển sẽ hỗ trợ cho thị trường lao động phát triển tốt hơn từ đó đảm bảo quyền lợi về an sinh xã hội cho NLĐ, giảm gánh nặng cho ngân sách Nhà nước trong việc hỗ trợ người cao tuổi không có thu nhập từ lương hưu.

17 BHXH đã thực hiện việc phân phối giữa những người có thu nhập cao với những người có thu nhập thấp, giữa những người khỏe mạnh, có việc làm với những người không may gặp tai nạn rủi ro, bị mất việc làm. Nhờ đó, BHXH đã góp phần quan trọng làm giảm bớt khoảng cách giàu nghèo trong xã hội, góp phần đảm bảo thực hiện công bằng xã hội, đồng thời góp phần đảm bảo an ninh quốc gia. Qũy Bảo hiểm xã hội * Khái niệm quỹ BHXH Tại Khoản 4, Điều 3, Luật bảo hiểm xã hội 2014 quy định quỹ bảo hiểm xã hội là quỹ tài chính độc lập với ngân sách nhà nước, được hình thành từ đóng góp của người lao động, người sử dụng lao động và có sự hỗ trợ của Nhà nước. Cũng tại Khoản 4, Điều 5, Luật bảo hiểm xã hội 2014 quy định Quỹ bảo hiểm xã hội phải được quản lý tập trung, thống nhất, công khai, minh bạch.

Quỹ được sử dụng đúng mục đích, hạch toán độc lập theo các quỹ thành phần. Các quỹ thành phần của quỹ bảo hiểm xã hội gồm có:  Quỹ ốm đau và thai sản.  Quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.  Quỹ hưu trí và tử tuất.

* Nguồn hình thành quỹ Bảo hiểm xã hội Căn cứ theo quy định tại Điều 82, Luật Bảo hiểm xã hội 2014 có 5 nguồn hình thành quỹ bảo hiểm xã hội chính bao gồm: nguồn do người sử dụng lao động đóng; nguồn do người lao động đóng; nguồn do tiền sinh lời của hoạt động đầu tư từ quỹ; hỗ trợ của Nhà nước và các nguồn thu hợp pháp khác. - Nguồn do người sử dụng lao động đóng: Người sử dụng lao động là lực lượng đóng góp quỹ BHXH chiếm tỷ trọng tương đối lớn và được thực hiện theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội. Mức đóng góp được tính dựa trên tỷ lệ % quỹ lương của doanh nghiệp, đơn vị chi cho NLĐ. Người sử dụng lao động tham gia đóng BHXH sẽ bướt đi gánh nặng khi không may người lao động của mình gặp rủi ro, tai nạn, ốm đau đồng thời góp phần xây dựng hệ thống an sinh xã hội 18 - Nguồn do NLĐ đóng: Thông qua việc đóng góp một phần thu nhập vào quỹ bảo hiểm xã hội sẽ giúp NLĐ giảm đi gánh nặng khi rủi ro xảy ra và đảm bảo khi về già có một nguồn thu nhập ổn định giúp trang trải cuộc sống.

NLĐ có đóng mới có hưởng, các chính sách lương hưu hoặc trợ cấp mai táng, thai sản… được hoạt động dựa trên nguồn quỹ BHXH. Mức đóng góp cũng dựa trên tiền lương, tiền công quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội. - Tiền sinh lời của hoạt động đầu tư quỹ: Tiền sinh lời của hoạt động đầu tư quỹ là một trong những mục quan trọng giúp gia tăng quỹ BHXH. Đầu tư vốn nhàn rỗi của quỹ BHXH phải đảm bảo các yêu cầu: (1) Phải đảm bảo an toàn tuyệt đối cho nguồn quỹ, có khả năng thanh khoản cao; (2) Phải có lãi; (3) Đáp ứng nhu cầu thanh toán thường xuyên việc chi trả các chế độ BHXH phát sinh.

- Hỗ trợ của Nhà nước: Khi quỹ BHXH bị thâm hụt do nhiều nguyên nhân, dẫn đến việc không đảm bảo cho việc thực hiện an sinh xã hội, khi đó Nhà nước sẽ thực hiện hỗ trợ thêm vào quỹ BHXH để cho thể tiếp tục thực hiện các chính sách an sinh. - Các nguồn thu hợp pháp khác: Các nguồn thu khác của Quỹ Bảo hiểm xã hội như: Đóng góp ủng hộ của các cá nhân, tổ chức từ thiện trong và ngoài nước; Khoản tiền thu nộp phạt từ các đơn vị chậm đóng BHX; Khoản tiền phạt từ các đơn vị, cá nhân làm sai Luật bảo hiểm xã hội. * Mục đích sử dụng quỹ Bảo hiểm xã hội Xác định mục đích của quỹ BHXH là một trong những vấn đề quan trọng nhằm đảm bảo quỹ được sử dụng đúng với mục đích thành lập quỹ. Đồng thời tránh việc thất thoát gây ảnh hưởng đến hoạt động của tổ chức cũng như quyền lợi của người tham gia BHXH.

Căn cứ vào Điều 82, Luật Bảo hiểm xã hội, quỹ BHXH được sử dụng chủ yếu cho 2 mục đích chính sau: - Chi trả các chế độ BHXH cho người lao động theo quy định Đây là khoản chi chính và chiếm tỉ trọng cao nhất trong quỹ BHXH, quỹ được chi cho các khoản gồm: chi trả lương hưu, đóng bảo hiểm y tế, chi trả chế độ cho NLĐ bị bệnh nghề nghiệp, chi trả trợ cấp thai sản… 19 Chi trả các chế độ cho NLĐ cũng là mục đích chính để hình thành quỹ BHXH, đảm bảo cho họ có một cuộc sống tốt hơn, có thể an tâm làm việc và đỡ đi một phần gánh nặng khi về già hoặc không may gặp rủi ro. - Chi trả chi phí quản lý bảo hiểm xã hội Ngoài việc dùng vào việc chi trả chế độ bảo hiểm cho các đối tượng được hưởng theo quy định, quỹ bảo hiểm xã hội còn được sử dụng để chi trả chi phí quản lý BHXH. Các chi phí quản lý bao gồm chi phí như: + Chi phí tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội; tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ về bảo hiểm xã hội. + Chi phí tổ chức thu, chi trả bảo hiểm xã hội và hoạt động bộ máy của cơ quan bảo hiểm xã hội các cấp.

+ Chi phí cải cách thủ tục bảo hiểm xã hội, hiện đại hóa hệ thống quản lý; phát triển, quản lý người tham gia, người thụ hưởng BHXH. Lý luận chung về công tác thu BHXH 1.