mở đầu giai đoạn giá vàng bắt đầu leo thang ngày một cao, từ 232 USD/ounce năm 1972 lên đến 875 USD/ounce vào thời điểm ngày 21/1/1981. Giá vàng giảm mạnh nhất là vào giai đoạn 1989 - 1999, khi chuẩn bị thành lập Khối đồng tiền chung châu Âu - đồng euro. Tổng lượng vàng dự trữ bán ra trong thời kỳ này khoảng 3,5 ngàn tấn. Điều đó đã khiến cho giá vàng giảm mạnh và đến ngày 1/7/1999, giá vàng tụt xuống còn 252,80 USD/ounce.
Đây là mức giá vàng thấp nhất trong vòng hơn 20 năm qua. Trước tình hình đó, ngày 26/9/1999 Thoả thuận châu Âu về vàng đã ra đời, theo thoả thuận này, các nước cam kết trong vòng 5 năm sẽ không bán vàng dự trữ quốc gia nhằm ngăn chặn giá vàng tụt dốc, tổng lượng vàng bán ra hàng năm cũng không được vượt quá 400 tấn. Biện pháp này đã khiến cho giá vàng bắt đầu có xu hướng hồi phục trở lại. Giá vàng đã vượt mức 300 USD/ounce từ đầu tháng 10 năm 1999 và lần đầu tiên đã lên đến mức trên 400 USD/ounce vào đầu tháng 12 năm 2003.
Bước sang năm 2004, giá vàng luôn dao động ở mức 400 USD/ounce, tuy giá vàng có giảm xuống dưới 400 USD/ounce trong các tháng 5,6,7 trong năm 2004 nhưng sau đó giá vàng lại đột ngột tăng giá. Và từ đó giá vàng liên tiếp đạt những mức kỷ lục về giá. Đặc biệt vào ngày 4 tháng 12, giá vàng đã đạt mức đỉnh điểm kỷ lục là 458 USD/ounce. Mức cao nhất trong lịch sử giá vàng 16 năm trở lại đây.
Giá vàng đã tăng 31% so với mức giá 349,5 USD/ounce thời điểm đầu năm 2003. Biểu đồ 1: Giá vàng thế giới giai đoạn 1975 - 2007 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 17 Nguồn: www.com Trong năm 2006, giá vàng thế giới có nhiều biến động chủ yếu do tác động của giá dầu và tình hình khủng hoảng chính trị tại Trung Đông, Bắc Hàn, Iran, và các diễn biến về hoạt động của tổ chức khủng bố Alqueda … Giá vàng từ trên 530 USD/ounce trong những ngày đầu năm đã vượt qua ngưỡng 700 USD/ounce ngày 11/05/2006. Hiện nay, vàng trên thị trường quốc tế đang giao dịch tại giá dao động trên dưới 600 USD/ ounce. Bảng số 1: Giá vàng thế giới năm 2006 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 18 Nguồn: www.com Biểu đồ 2: Giá vàng thế giới 03 tháng năm 2007 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 19 Nguồn: www.
Các nhân tố tác động đến giá vàng thế giới Trong điều kiện hội nhập kinh tế khu vực và toàn cầu hoá các nền kinh tế, hàng loạt các công cụ đầu tư có mức sinh lời hấp dẫn như cổ phiếu, trái phiếu trên các thị trường chứng khoán đã khiến cho các nhà đầu tư có nhiều phương án lựa chọn thích hợp nhất và sinh lời nhất bên cạnh việc lựa chọn vàng. Khi nền kinh tế thế giới phát triển ổn định, đồng tiền không bị mất giá thì đa số các nhà đầu tư đều lựa chọn đầu tư vào các cổ phiếu và trái phiếu, vì vậy đồng tiền của họ mới có thể sinh lời một cách nhanh nhất, thậm chí vì lợi nhuận cao, họ có thể bán cả vàng đi để đầu tư. Nhưng ngược lại, khi nền kinh tế xuất hiện những nhân tố bất ổn, kinh tế kém phát triển, đồng tiền bị mất giá thì các nhà đầu tư lại quay sang mua vàng và bán tháo các cổ phiếu và trái phiếu để bảo toàn vốn. Khi xác định các nhân tố ảnh hưởng đến giá vàng, chúng ta phải xác định rõ vai trò của vàng trong mối quan hệ cần phân tích.
Với vàng, là một hàng hóa thông thường và tất nhiên, giá cả sẽ chịu tác động của quan hệ cung cầu. Ngoài ra với tư cách là tiền tệ vàng lại chịu tác động bởi các nhân tố khác như tình tình kinh tế, chính trị, lạm phát, …. Do vậy, giá vàng chịu sự tác động của các nhân tố: Nguyên nhân thứ nhất - cung cầu - Cũng cũng như bất kỳ hàng hoá nào khác, giá cả của vàng cũng phụ thuộc vào quan hệ cung cầu. Mức cung vàng phụ thuộc vào chi phí khai thác và việc mở rộng hầm mỏ cũng như việc phát hiện các mỏ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 20 vàng mới.
Mức cầu vàng phụ thuộc vào khu vực kim hoàn, của các ngành công nghiệp có sử dụng vàng, mức cầu dự trữ của các ngân hàng quốc gia, mức cấu về đầu tư và đầu cơ, tình hình đầu tư và đầu cơ ở các nước. Hay nói cách khác, mức cầu vàng bao gồm cầu vàng vật chất và cầu vàng tiền tệ. Nhân tố thứ hai - đồng USD – Thông thường, Dollar Mỹ lên giá so với các đồng tiền mạnh khác sẽ đi đôi với hiện tượng giảm giá vàng và ngược lại. Điều này gần như một thông lệ.
Bởi vàng có vai trò đặc biệt trong hệ thống tiền tệ quốc tế. Tuy nhiên, mối quan hệ này không phải lúc nào diễn ra cũng theo đúng thông lệ. Nguyên nhân thứ ba - Giá dầu - Đây được xem là nguyên nhân chính tác động mạnh mẽ đến giá vàng. Nếu chúng ta chia thế giới tiền tệ gồm có hai hình thái tiền tệ là tiền danh nghĩa (tiền giấy nói chung) và tiền thật (vàng).
Trước hết, khi giá dầu tăng sẽ làm chi phí sản xuất của nền kinh tế tăng dẫn đến lạm phát do chi phí đẩy làm cho đồng tiền danh nghĩa mất giá, và đồng tiền thực tăng giá có nghĩa khi giá dầu tăng thì đồng nghĩa với giá vàng tăng. Ngoài ra, khi giá dầu tăng làm cho thu nhập các nước xuất khẩu dầu (các nước Trung Đông) tăng (luồng ngoại tệ - USD chảy vào các nước xuất khẩu dầu). Và để đa dạng hoá dự trữ ngoại hối trong tình hình tiền danh nghĩa đang mất giá, tất yếu các nước sẽ chuyển sang dự trữ bằng tiền thật (vàng) làm cho cầu vàng tiền tệ tăng dẫn đến sự gia tăng giá vàng. Do đó, có thể nói sự biến động của giá dầu bao giờ cũng dẫn đến sự biến động của giá vàng.
(xem phần phụ lục nghiên cứu bằng mô hình hồi quy) 7 Nguyên nhân thứ tư - Tình hình chính trị các nước trên thế giới – Tương tự, tình hình chính trị các nước trên thế giới biến động (nhất là các nước lớn và các nước xuất khẩu dầu – tham khảo nguyên nhân thứ ba) sẽ tác động đến tính an toàn (lưu thông, thanh toán, giá trị danh nghĩa, …) của đồng tiền danh nghĩa và đồng tiền thật được tìm thấy một sự trú ẩn an toàn trong giá trị. Và vì vậy tác động đến giá vàng Nguyên nhân thứ năm - Ảnh hưởng của kinh tế thế giới – Tác động đến nhu cầu tài chính của vàng tại các nhà đầu tư bởi vàng được xem là nơi trú ẩn và bảo toàn giá trị đầu tư an toàn nhất của các nhà đầu tư. 7 Tiểu luận Xác suất thống kê – Huỳnh Phước Nguyên năm 2004 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 21 Các nguyên nhân khác: Chính sách của nhà nước, tốc độ lạm phát, chỉ số Việt làm ở Mỹ, giá cổ phiếu, … Vàng là nơi trú ẩn an toàn nhất khi có những biến động về chính trị - kinh tế - xã hội trên thế giới. Khi phân tích các nhân tố tác động đến giá vàng, chúng ta cần đặt nó trong mối quan hệ vừa là hàng hoá, vừa là tiền tệ.
Sự biến động giá vàng không phụ thuộc đơn thuần vào nhu cầu vật chất mà phụ thuộc rất lớn vào nhu cầu tài chính. Dự báo giá vàng trong thời gian tới Bởi vì việc lưu giữ vàng thường được coi như là một phương thức để dành khác ngoài việc lưu giữ đồng Mỹ-kim, nên mỗi khi giá vàng gia tăng thường được giải thích là do tình trạng lạm phát gia tăng hoặc là đồng Mỹ-kim xuống giá trên thị trường thế giới. Thế nhưng hai điều này đã không xảy ra trong thời gian qua. Cho dù là đồng đô-la đã xuống giá nhiều so với các ngoại tệ khác trong nhiều năm qua, nhưng gần đây thì nó đã tăng lên trở lại mà không còn tiếp tục tụt dài dài như so với đồng euro trong những năm trước.
Ngoài ra, chỉ số lạm phát căn bản, tức là nếu không tính thực phẩm và nhiên liệu, chỉ ở mức xấp xỉ 2% cho một năm. Và dẫu rằng giá dầu thô đã tăng cao trong năm qua, nó cũng chỉ làm cho mức lạm phát tăng lên chưa đến 3%. Phải chăng những nhà đầu tư vàng đã nhìn ra những dấu hiệu cảnh báo lâm nguy khác mà các con số thống kê thông thường không để lộ ra? Hoặc có lẽ một lời giải thích đơn giản hơn về việc tăng giá vàng là vì tình trạng khan hiếm của nó. Mà không riêng gì vàng, những thứ khác cũng đã tăng giá khá cao trong vòng vài năm qua.
Nguyên liệu đồng (copper) hiện nay được bán ra trên thị trường với giá khoảng 2 Mỹ-kim cho một cân, tức là đã tăng giá khoảng 70% so với thời điểm 4 năm về trước. Giá dầu thô cũng vậy, ở mức khoảng 60 Mỹ-kim cho một thùng, tức là đã tăng hơn gấp đôi nếu so với thời điểm cuối năm 2003. Nhu cầu tiêu thụ toàn cầu, đặc biệt là ở hai xứ con rồng châu Á đông dân khủng khiếp là Trung Cộng và Ấn Độ, đã khiến cho nguyên liệu và vật liệu trên thế giới không còn dư thừa rộng rãi như những năm về trước. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 22 Ngoài thành phần giới đầu tư và con buôn tìm cách đầu cơ tích trữ vàng, một số khách hàng quan trọng khác cũng muốn tiêu thụ vàng là các ngân hàng trung ương trên thế giới, và yếu tố này có thể khiến cho giá vàng còn tiếp tục ở giá cao trong trường kỳ.
Trong quá khứ, số lượng vàng tồn kho trong ngân khố của nhà nước thường được coi là nền tảng chính để định mức giá trị của đồng tiền quốc gia đó, tức là muốn ấn hành số lượng tiền giấy bao nhiêu thì phải có một tài sản bằng vàng tương đương ở trong kho, bằng không thì đó chỉ là đống giấy lộn, tuy rằng có in con dấu của nhà nước. Khi nhu cầu gia tăng trong lúc mức sản xuất vẫn còn thấp thì sẽ tạo ra tình trạng giá cả phải tăng theo đúng quy luật tự nhiên. Trong nhiều trường hợp, người ta vẫn còn có quan niệm xem vàng là một món đầu tư đáng tin tưởng hơn những đồng tiền khác, cho dù là trong thực tế đầu tư vào vàng không đem lại lợi nhuận như tiền lời trong nhà băng hay chứng khoán bán lấy lời.