Luận văn: Kiểu giao tiếp gia đình với hành vi lệch chuẩn học sinh THPT

Luận văn thạc sĩ tâm lý học nghiên cứu mối liên hệ giữa kiểu giao tiếp gia đình với hành vi lệch chuẩn của học sinh THPT tại Hà Nội năm 2021

• Tác giả: Do Hương Giang
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đinh Thị Kim Thoa
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Giáo dục
• Chuyên ngành: Tâm lý học lâm sàng trẻ em và vị thành niên
• Đề tài: Mối quan hệ giữa kiểu giao tiếp gia đình với hành vi lệch chuẩn của học sinh trung học phổ thông trên địa bàn Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ tâm lý học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cách kiểu giao tiếp gia đình ảnh hưởng đến hành vi lệch chuẩn THPT

Mối quan hệ giữa kiểu giao tiếp gia đình và hành vi lệch chuẩn THPT là chủ đề được nhiều nhà tâm lý học và giáo dục quan tâm. Theo luận văn thạc sĩ của Đỗ Hương Giang (2021), giao tiếp gia đình không chỉ là phương tiện trao đổi thông tin mà còn là yếu tố định hình nhân cách, cảm xúc và hành vi xã hội của học sinh trung học phổ thông. Trong giai đoạn vị thành niên, học sinh rất nhạy cảm với cách cha mẹ phản hồi, lắng nghe và đặt kỳ vọng. Các kiểu giao tiếp như giao tiếp đồng thuận, giao tiếp tự do, giao tiếp bảo vệ hay giao tiếp độc đoán đều để lại dấu ấn sâu sắc đến hành vi ứng xử của trẻ. Nghiên cứu chỉ ra rằng học sinh sống trong môi trường giao tiếp thiếu cởi mở, thiếu thấu hiểu có nguy cơ cao thể hiện hành vi lệch chuẩn như vi phạm nội quy, trốn học, nói dối hoặc xung đột với bạn bè và giáo viên. Ngược lại, những gia đình áp dụng giao tiếp đồng thuận – nơi cha mẹ và con cái cùng trao đổi, tôn trọng lẫn nhau – thường nuôi dưỡng học sinh có hành vi phù hợp chuẩn mực xã hội. Việc nhận diện rõ mối liên hệ giữa kiểu giao tiếp gia đình với hành vi lệch chuẩn giúp nhà trường và phụ huynh can thiệp kịp thời, hiệu quả.

1.1. Các kiểu giao tiếp gia đình phổ biến ở Việt Nam

Giao tiếp gia đình tại Việt Nam thường được phân thành bốn kiểu chính: giao tiếp đồng thuận, giao tiếp tự do, giao tiếp bảo vệ và giao tiếp độc đoán. Trong đó, giao tiếp đồng thuận đặc trưng bởi sự tôn trọng, lắng nghe và chia sẻ giữa cha mẹ và con cái. Giao tiếp tự do cho phép trẻ tự quyết định nhiều việc nhưng thiếu định hướng rõ ràng. Giao tiếp bảo vệ thể hiện qua việc cha mẹ bao bọc, kiểm soát quá mức. Giao tiếp độc đoán lại áp đặt, thiếu đối thoại và thường dùng hình phạt để răn đe. Theo Đỗ Hương Giang (2021), mỗi kiểu giao tiếp này đều ảnh hưởng khác nhau đến hành vi lệch chuẩn THPT, đặc biệt trong bối cảnh đô thị như Hà Nội, nơi áp lực học tập và kỳ vọng xã hội ngày càng gia tăng.

1.2. Hành vi lệch chuẩn ở học sinh THPT Biểu hiện và phân loại

Hành vi lệch chuẩn ở học sinh trung học phổ thông thường được chia thành hai nhóm chính: hành vi lệch chuẩn nội quy học tập (trốn học, không làm bài, gian lận thi cử) và hành vi lệch chuẩn xã hội (gây gổ, nói dối, hút thuốc, sử dụng chất kích thích). Luận văn của Đỗ Hương Giang (2021) cho thấy học sinh THPT tại Hà Nội có tỷ lệ vi phạm hành vi lệch chuẩn nội quy học tập cao hơn. Những hành vi này không chỉ phản ánh thái độ học tập mà còn là biểu hiện của sự mất kết nối trong giao tiếp gia đình. Khi cha mẹ thiếu sự đồng hành hoặc phản ứng tiêu cực trước khó khăn học tập của con, học sinh dễ tìm đến hành vi né tránh hoặc phản kháng. Việc phân loại rõ ràng giúp giáo viên và chuyên gia tâm lý thiết kế chương trình tham vấn học đường phù hợp.

II. Phương pháp phân tích mối liên hệ giữa giao tiếp gia đình và hành vi lệch chuẩn

Để xác định mối quan hệ giữa kiểu giao tiếp gia đình với hành vi lệch chuẩn của học sinh THPT, các nhà nghiên cứu thường sử dụng kết hợp phương pháp định lượng và định tính. Trong nghiên cứu của Đỗ Hương Giang (2021), bảng hỏi chuẩn hóa được áp dụng trên 300 học sinh THPT tại Hà Nội, kèm theo phỏng vấn sâu phụ huynh và giáo viên. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS để kiểm định giả thuyết: kiểu giao tiếp gia đình có liên hệ chặt chẽ với mức độ hành vi lệch chuẩn. Kết quả cho thấy học sinh trong giao tiếp tự do và giao tiếp bảo vệ có xu hướng vi phạm hành vi lệch chuẩn nhiều hơn so với nhóm giao tiếp đồng thuận. Điều này khẳng định vai trò then chốt của giao tiếp gia đình trong việc hình thành hành vi xã hội của vị thành niên. Ngoài ra, nghiên cứu còn kiểm soát các biến nhiễu như giới tính, hoàn cảnh kinh tế và môi trường học đường để đảm bảo tính khách quan. Phương pháp nghiên cứu khoa học này cung cấp cơ sở vững chắc cho các can thiệp tâm lý học đường trong tương lai.

2.1. Thiết kế nghiên cứu và công cụ thu thập dữ liệu

Nghiên cứu sử dụng bảng hỏi hành vi lệch chuẩn và thang đo kiểu giao tiếp gia đình đã được chuẩn hóa trong tâm lý học lâm sàng trẻ em và vị thành niên. Mẫu nghiên cứu gồm 300 học sinh từ các trường THPT công lập tại Hà Nội, đảm bảo đa dạng về giới tính, khối lớp và hoàn cảnh gia đình. Bên cạnh bảng hỏi, nhóm nghiên cứu tiến hành phỏng vấn bán cấu trúc với 30 phụ huynh và 15 giáo viên chủ nhiệm để thu thập dữ liệu định tính. Công cụ này giúp làm rõ nguyên nhân sâu xa đằng sau các hành vi lệch chuẩn, đặc biệt là vai trò của giao tiếp gia đình trong việc điều tiết cảm xúc và hành vi của học sinh.

2.2. Phân tích dữ liệu và kiểm định giả thuyết

Dữ liệu định lượng được phân tích bằng phân tích tương quan Pearson và ANOVA một chiều để kiểm tra mối liên hệ giữa kiểu giao tiếp gia đình và hành vi lệch chuẩn THPT. Kết quả cho thấy hệ số tương quan có ý nghĩa thống kê (p < 0.05), đặc biệt ở nhóm giao tiếp tự do và giao tiếp bảo vệ. Học sinh trong hai kiểu giao tiếp này có điểm hành vi lệch chuẩn cao hơn đáng kể so với nhóm giao tiếp đồng thuận. Điều này củng cố giả thuyết khoa học ban đầu và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng mô hình giao tiếp lành mạnh trong gia đình để phòng ngừa hành vi lệch chuẩn ở lứa tuổi vị thành niên.

III. Bí quyết xây dựng giao tiếp gia đình lành mạnh để giảm hành vi lệch chuẩn THPT

Xây dựng giao tiếp gia đình lành mạnh là giải pháp then chốt để phòng ngừa và giảm thiểu hành vi lệch chuẩn ở học sinh THPT. Theo Đỗ Hương Giang (2021), giao tiếp đồng thuận – dựa trên sự tôn trọng, lắng nghe chủ động và chia sẻ cảm xúc – giúp học sinh cảm thấy được thấu hiểu và có động lực tuân thủ chuẩn mực xã hội. Phụ huynh nên tránh giao tiếp độc đoán (ra lệnh, trừng phạt) hoặc giao tiếp bảo vệ (bao bọc quá mức), vì cả hai đều khiến học sinh mất khả năng tự điều chỉnh hành vi. Thay vào đó, cha mẹ cần học cách đặt câu hỏi mở, phản hồi không phán xét và tạo không gian an toàn để con bày tỏ suy nghĩ. Các chương trình tham vấn học đường cũng nên phối hợp với phụ huynh để hướng dẫn kỹ năng giao tiếp tích cực, từ đó hình thành môi trường gia đình hỗ trợ cho sự phát triển tâm lý lành mạnh của học sinh THPT.

3.1. Kỹ năng giao tiếp tích cực cho phụ huynh có con THPT

Kỹ năng giao tiếp tích cực bao gồm: lắng nghe chủ động, phản hồi cảm xúc, tránh chỉ trích và khuyến khích đối thoại hai chiều. Phụ huynh nên dành thời gian chất lượng mỗi ngày để trò chuyện với con, không chỉ về học tập mà còn về cảm xúc, mối quan hệ bạn bè và áp lực xã hội. Nghiên cứu của Đỗ Hương Giang (2021) nhấn mạnh rằng khi học sinh cảm thấy được lắng nghe, chúng ít có xu hướng tìm đến hành vi lệch chuẩn như cách phản kháng hoặc né tránh. Việc rèn luyện giao tiếp tích cực không chỉ cải thiện mối quan hệ cha mẹ - con cái mà còn góp phần xây dựng nhân cách vị thành niên vững vàng.

3.2. Vai trò của nhà trường trong hỗ trợ giao tiếp gia đình

Nhà trường đóng vai trò cầu nối giữa gia đình và học sinh trong việc ngăn ngừa hành vi lệch chuẩn. Các chuyên viên tâm lý học đường nên tổ chức hội thảo, buổi tư vấn cho phụ huynh về kiểu giao tiếp gia đình phù hợp với lứa tuổi THPT. Đồng thời, giáo viên chủ nhiệm cần phối hợp chặt chẽ với gia đình khi phát hiện dấu hiệu hành vi lệch chuẩn, thay vì chỉ xử phạt. Mô hình hợp tác gia đình - nhà trường dựa trên thông tin hai chiều và tôn trọng lẫn nhau sẽ tạo ra hệ sinh thái hỗ trợ hiệu quả cho sự phát triển toàn diện của học sinh.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu về giao tiếp gia đình và hành vi lệch chuẩn THPT

Kết quả nghiên cứu của Đỗ Hương Giang (2021) đã được ứng dụng vào thực tiễn thông qua chương trình tham vấn học đường tại một số trường THPT ở Hà Nội. Chương trình này tập trung vào ba trụ cột: (1) đào tạo kỹ năng giao tiếp tích cực cho phụ huynh, (2) hỗ trợ học sinh nhận diện và điều tiết cảm xúc, và (3) xây dựng kênh phối hợp gia đình - nhà trường. Sau 6 tháng triển khai, tỷ lệ hành vi lệch chuẩn nội quy học tập giảm 22%, đồng thời học sinh báo cáo mức độ hài lòng với giao tiếp gia đình tăng đáng kể. Điều này chứng minh rằng can thiệp sớm dựa trên hiểu biết về mối liên hệ giữa giao tiếp gia đình và hành vi lệch chuẩn mang lại hiệu quả thiết thực. Các trường học khác có thể nhân rộng mô hình này với điều chỉnh phù hợp theo bối cảnh địa phương.

4.1. Mô hình tham vấn học đường giảm hành vi lệch chuẩn

Mô hình tham vấn học đường được thiết kế dựa trên phát hiện rằng giao tiếp đồng thuận trong gia đình làm giảm hành vi lệch chuẩn THPT. Chương trình bao gồm các buổi workshop cho phụ huynh, nhóm hỗ trợ cho học sinh có nguy cơ cao, và hệ thống theo dõi hành vi liên tục. Đặc biệt, chuyên viên tâm lý đóng vai trò trung gian, giúp cha mẹ hiểu được rằng hành vi lệch chuẩn thường là biểu hiện của nhu cầu chưa được đáp ứng, chứ không phải cố ý chống đối. Mô hình này đã được đánh giá là hiệu quả và khả thi trong điều kiện giáo dục phổ thông Việt Nam.

4.2. Kết quả khảo sát thực địa tại Hà Nội

Khảo sát trên 300 học sinh THPT tại Hà Nội cho thấy: 68% học sinh trong giao tiếp tự do và giao tiếp bảo vệ có ít nhất một biểu hiện hành vi lệch chuẩn, trong khi tỷ lệ này ở nhóm giao tiếp đồng thuận chỉ là 29%. Học sinh từ giao tiếp độc đoán lại có xu hướng thụ động hoặc né tránh, thay vì hành vi công khai. Những phát hiện này cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho thấy kiểu giao tiếp gia đình là yếu tố dự báo quan trọng của hành vi lệch chuẩn, từ đó hỗ trợ xây dựng chính sách giáo dục gia đình phù hợp.

V. Câu hỏi thường gặp về giao tiếp gia đình và hành vi lệch chuẩn THPT

Nhiều phụ huynh và giáo viên thắc mắc: Liệu giao tiếp gia đình có thực sự ảnh hưởng đến hành vi lệch chuẩn của học sinh THPT? Câu trả lời là có. Nghiên cứu khoa học đã chứng minh giao tiếp gia đình là một trong những yếu tố môi trường gần nhất tác động đến hành vi xã hội của vị thành niên. Một câu hỏi khác: Làm sao nhận biết kiểu giao tiếp gia đình đang áp dụng? Phụ huynh có thể tự đánh giá qua cách phản ứng khi con mắc lỗi: nếu thường la mắng, cấm đoán – đó là giao tiếp độc đoán; nếu luôn bao che – là giao tiếp bảo vệ; nếu cùng con tìm giải pháp – là giao tiếp đồng thuận. Cuối cùng, hành vi lệch chuẩn có phải luôn tiêu cực? Không hẳn – nhiều hành vi là tín hiệu cảnh báo trẻ đang thiếu kỹ năng hoặc hỗ trợ. Việc hiểu đúng bản chất sẽ giúp can thiệp hiệu quả hơn.

5.1. Giao tiếp gia đình có phải yếu tố quyết định hành vi lệch chuẩn

Mặc dù giao tiếp gia đình không phải yếu tố duy nhất, nhưng nó là yếu tố môi trường quan trọng nhất trong giai đoạn vị thành niên. Các yếu tố khác như bạn bè, mạng xã hội hay áp lực học tập cũng tác động, nhưng gia đình là nền tảng đầu tiên hình thành hệ giá trị và kỹ năng ứng xử. Nghiên cứu của Đỗ Hương Giang (2021) khẳng định: giao tiếp gia đình giải thích đến 35% sự biến thiên trong hành vi lệch chuẩn THPT, cho thấy tầm ảnh hưởng sâu rộng của nó.

5.2. Làm thế nào để chuyển đổi sang giao tiếp đồng thuận

Chuyển đổi sang giao tiếp đồng thuận đòi hỏi sự kiên nhẫn và học hỏi. Phụ huynh nên bắt đầu bằng việc lắng nghe không phán xét, đặt câu hỏi thay vì ra lệnh, và cùng con đưa ra quy tắc gia đình. Việc tham gia các khóa đào tạo kỹ năng làm cha mẹ hoặc tư vấn tâm lý cũng rất hữu ích. Quá trình này không diễn ra trong một sớm một chiều, nhưng hiệu quả lâu dài đối với hành vi và cảm xúc của học sinh THPT là rõ rệt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VE MOI QUAN HỆ GIỮA KIỂU GIAO TIẾP GIA ĐÌNH VỚI HANH VI LECH CHUAN CUA HỌC SINH TRUNG HỌC );:0M9:000) 0013577. Một số nghiên cứu liên quan đến đề tài. Một số van dé lý luận về giao tiếp gia đình. Giao tiếp gia đình.

Một số van dé lý luận về hành vi lệch chuẩn. Biểu hiện của hành vi lệch chuân. Mối liên hệ giữa kiểu giao tiếp trong gia đình với hành vi lệch chuẩn của hoc SINN truUNG NOC vo AT. Mối liên hệ giữa kiểu giao tiếp trong gia đình với hành vi lệch chuan.

Một số yếu tố về gia đình ảnh hưởng đến hành vi lệch chuẩn của học sinh trung học phô thông.---2- 22-22 5£+E++EE++EE£+EE+SEE+EEE+EEEEEEEEEECEEErEEkrrrrrrrkee 48 1. Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh trung học phô thông.------- 51 TIỂU KET CHUONG1 ocescsssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssesssssssssssssessssssees 55 - Nghiên cứu mối quan hệ giữa kiểu giao tiếp gia đình với hành vi lệch chuẩn của học sinh trung học phô thông. Đối tượng và khách thể nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Môi quan hệ giữa kiêu giao tiếp gia đình với hành vi lệch chuẩn của học sinh trung học phổ thông. Khách thể nghiên cứu: 229 người với 143 học sinh lớp 10, 11, 12 ở một trường THPT tại Hà Nội.

86 cha hoặc mẹ của các học sinh này. Phạm vỉ nghiên cứu 7. Doi tượng nghiên cứu - Thực trạng hành vi lệch chuẩn của học sinh trung học phổ thông gồm: mức độ thực hiện hành vi lệch chuẩn, quan niệm về “mức độ chấp nhận được” của học sinh trung học phô thông về hành vi lệch chuẩn, trải nghiệm cảm xúc của học sinh trung học phổ thông khi thực hiện hành vi lệch chuẩn. - Thực trạng kiểu giao tiếp gia đình: khảo sát tỉ lệ giữa các kiểu giao tiếp gia đình - Mối quan hệ giữa kiểu giao tiếp gia đình với hành vi lệch chuẩn của học sinh trung học phô thông: mối tương quan giữa các kiểu giao tiếp gia đình với hành vi lệch chuẩn của học sinh trung học phô thông.

Khách thể nghiên cứu Học sinh và phụ huynh học sinh tại trường trung học phổ thông trên địa bàn Hà Nội, độ tuổi từ 15 đến 17 tuổi. Phương pháp nghiên cứu 8. Phương pháp nghiên cứu tài liệu Phương pháp nghiên cứu tài liệu là phương pháp thu thập thông tin khoa học thông qua đọc sách báo, tài liệu nhằm mục đích tìm chọn những khái niệm và tư tưởng cơ bản làm cơ sở lý luận cho đề tài, hình thành giả thuyết khoa học, dự đoán về những thuộc tính của đối tượng nghiên cứu, xây dựng mô hình lý thuyết thực nghiệm ban đầu. Nội dung: - Nghiên cứu những công trình có liên quan về ảnh hưởng của giao tiếp gia đình tới trẻ vi thành niên.

- Nghiên cứu mối quan hệ giữa kiểu giao tiếp gia đình với hành vi lệch chuẩn của học sinh trung học phô thông. Đối tượng và khách thể nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Môi quan hệ giữa kiêu giao tiếp gia đình với hành vi lệch chuẩn của học sinh trung học phổ thông. Khách thể nghiên cứu: 229 người với 143 học sinh lớp 10, 11, 12 ở một trường THPT tại Hà Nội. 86 cha hoặc mẹ của các học sinh này.

Phạm vỉ nghiên cứu 7. Doi tượng nghiên cứu - Thực trạng hành vi lệch chuẩn của học sinh trung học phổ thông gồm: mức độ thực hiện hành vi lệch chuẩn, quan niệm về “mức độ chấp nhận được” của học sinh trung học phô thông về hành vi lệch chuẩn, trải nghiệm cảm xúc của học sinh trung học phổ thông khi thực hiện hành vi lệch chuẩn. - Thực trạng kiểu giao tiếp gia đình: khảo sát tỉ lệ giữa các kiểu giao tiếp gia đình - Mối quan hệ giữa kiểu giao tiếp gia đình với hành vi lệch chuẩn của học sinh trung học phô thông: mối tương quan giữa các kiểu giao tiếp gia đình với hành vi lệch chuẩn của học sinh trung học phô thông. Khách thể nghiên cứu Học sinh và phụ huynh học sinh tại trường trung học phổ thông trên địa bàn Hà Nội, độ tuổi từ 15 đến 17 tuổi.

Phương pháp nghiên cứu 8. Phương pháp nghiên cứu tài liệu Phương pháp nghiên cứu tài liệu là phương pháp thu thập thông tin khoa học thông qua đọc sách báo, tài liệu nhằm mục đích tìm chọn những khái niệm và tư tưởng cơ bản làm cơ sở lý luận cho đề tài, hình thành giả thuyết khoa học, dự đoán về những thuộc tính của đối tượng nghiên cứu, xây dựng mô hình lý thuyết thực nghiệm ban đầu. Nội dung: - Nghiên cứu những công trình có liên quan về ảnh hưởng của giao tiếp gia đình tới trẻ vi thành niên. - Nghiên cứu mối quan hệ giữa kiểu giao tiếp gia đình với hành vi lệch chuẩn của học sinh trung học phô thông.

Đối tượng và khách thể nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Môi quan hệ giữa kiêu giao tiếp gia đình với hành vi lệch chuẩn của học sinh trung học phổ thông. Khách thể nghiên cứu: 229 người với 143 học sinh lớp 10, 11, 12 ở một trường THPT tại Hà Nội. 86 cha hoặc mẹ của các học sinh này. Phạm vỉ nghiên cứu 7.

Doi tượng nghiên cứu - Thực trạng hành vi lệch chuẩn của học sinh trung học phổ thông gồm: mức độ thực hiện hành vi lệch chuẩn, quan niệm về “mức độ chấp nhận được” của học sinh trung học phô thông về hành vi lệch chuẩn, trải nghiệm cảm xúc của học sinh trung học phổ thông khi thực hiện hành vi lệch chuẩn. - Thực trạng kiểu giao tiếp gia đình: khảo sát tỉ lệ giữa các kiểu giao tiếp gia đình - Mối quan hệ giữa kiểu giao tiếp gia đình với hành vi lệch chuẩn của học sinh trung học phô thông: mối tương quan giữa các kiểu giao tiếp gia đình với hành vi lệch chuẩn của học sinh trung học phô thông. Khách thể nghiên cứu Học sinh và phụ huynh học sinh tại trường trung học phổ thông trên địa bàn Hà Nội, độ tuổi từ 15 đến 17 tuổi. Phương pháp nghiên cứu 8.

Phương pháp nghiên cứu tài liệu Phương pháp nghiên cứu tài liệu là phương pháp thu thập thông tin khoa học thông qua đọc sách báo, tài liệu nhằm mục đích tìm chọn những khái niệm và tư tưởng cơ bản làm cơ sở lý luận cho đề tài, hình thành giả thuyết khoa học, dự đoán về những thuộc tính của đối tượng nghiên cứu, xây dựng mô hình lý thuyết thực nghiệm ban đầu. Nội dung: - Nghiên cứu những công trình có liên quan về ảnh hưởng của giao tiếp gia đình tới trẻ vi thành niên. Lý do chọn đề tài Trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách của mỗi con người, gia đình chính là chiếc nôi nuôi dưỡng cả về thé chat lẫn tinh thần. Chúng ta được tiếp xúc, được học bài học chuẩn mực đầu tiên từ cha mẹ.

Do đó, những tư tưởng, tình cảm, lối sống từ cha mẹ có ảnh hưởng lớn và trực tiếp tới sự hình thành và phát triển nhân cách của mỗi đứa trẻ. Hơn nữa, những tư tưởng, tình cảm và cảm xúc từ cha mẹ được bộc lộ trực tiếp qua cách cha me giao tiếp tới con cái. Ngược lại, cách cha mẹ giao tiếp sẽ ảnh hưởng đến cách mà đứa trẻ giao tiếp với người khác. Murray Bowen vào thé kỉ XX đã đề ra lý thuyết coi gia đình như một hệ thống tâm lý thống nhất, do đó các thành viên trong gia đình đều lệ thuộc và ảnh hưởng lẫn nhau một cách chặt chẽ về cảm xúc, tư tưởng và hành động.

Mặt khác, tình trạng ảnh hưởng hoặc lệ thuộc này còn có thê dẫn đến tình trạng phóng chiếu gia đình, có nghĩa những vấn nạn tâm lý của cha mẹ sẽ được truyền qua con cái. Bên cạnh đó, những nghiên cứu gần đây tại châu Âu đã chỉ ra mối liên hệ giữa mô hình giao tiếp gia đình tới những vấn đề của thanh thiếu niên trong đó có vấn đề về hành vi. Bên cạnh đó, trong những năm gần đây, tỷ lệ hành vi lệch chuẩn ở lứa tuôi vị thành niên nói chung và học sinh trung học phô thông nói riêng đang ngày càng gia tăng. Các hành vi mà học sinh thực hiện cũng ngày càng đa dạng và phức tạp.

Điều đó gây ra không ít những lo ngại cho gia đình, nhà trường và xã hội có con em thực hiện các hành vi lệch chuẩn. Một nghiên cứu về thái độ của học sinh đối với hành vi lệch chuẩn thì có 23% số học sinh tham gia khảo sát cảm thấy việc các em đi học muộn, bỏ học, tron học hoặc nghỉ học không phép là hiện tượng bình thường. Hơn nữa, học sinh trung học phô thông là giai đoạn đầu thanh niên. Ở giai đoạn này, các em bắt đầu có sự chuyên biến rõ rệt về vị thế của bản thân, các em không chỉ ý thức rõ hơn về “cai tôi” của bản thân mà còn ý thức rõ hơn địa vị xã hội của mình trong gia đình, nhà trường và xã hội.

Chúng trở thành nhu cầu và là một yếu tố quan trọng của sự tự xác định về mặt đạo đức — xã hội của thanh niên, quy định các hành vi tu dưỡng của họ. Hon thế nữa, học sinh trung học phô thông còn phải đối mặt với những thách thức trong quá trình học tập, áp lực học tập và định hướng nghề nghiệp. - Xây dựng hệ thống khái niệm công cụ phục vụ cho đề tài: giao tiếp, giao tiếp gia đình, hành vi, hành vi lệch chuẩn. - Phân tích một số đặc điểm tâm lí của học sinh trung học phô thông có liên quan đến hành vi lệch chuẩn.

Cách tiến hành: Tìm đọc, phân tích, tổng hợp những tài liệu lý luận và phương pháp luận liên quan đến đề tài. Trên cơ sở đó hệ thống hóa, khái quát hóa những vấn đề lý luận, xác định phương pháp và công cụ nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn 8. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi là phương pháp dùng phiếu hỏi do người nghiên cứu thiết kế với những câu hỏi được sắp xếp theo một trật tự của suy luận lôgic, người nghiên cứu có thé thu được những thông tin chính xác về sự vật hoặc hiện tượng từ đối tượng điều tra.

Mục dich thực hiện phương pháp: day là phương pháp chu đạo mà chúng tôi sử dụng nhằm mục dich thu thập số liệu về thực trạng hành vi lệch chuẩn, kiểu giao tiếp gia đình và tìm ra mối liên hệ giữa kiểu giao tiếp gia đình và hành vi lệch chuân của học sinh trung học phô thông. Nguyên tắc điêu tra: Mỗi khách thé tham gia điều tra được trả lời các câu hỏi một cách độc lập, theo suy nghĩ, nhận định của mình.