ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------o0o--------- CAO ĐỨC HIẾU HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH GIAO THÔNG LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH Hà Nội - 2014 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------o0o--------- CAO ĐỨC HIẾU HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH GIAO THÔNG Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 01 LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN THỊ HƢƠNG LIÊN Hà Nội - 2014 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nêu trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng. Những kết luận của luận văn chưa từng được công bố trong bất cứ công trình khoa học nào.
Tác giả luận văn Cao Đức Hiếu LỜI CẢM ƠN Tác giả xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo đã luôn giúp đỡ, tạo điều kiện cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu tại Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội. Đặc biệt, tác giả vô cùng biết ơn TS.Nguyễn Thị Hương Liên, người đã tận tình hướng dẫn tác giả trong quá trình thực hiện luận văn. Tác giả cũng xin chân thành cảm ơn các cấp lãnh đạo cùng các đồng nghiệp trong ngành Kiểm toán Nhà nước đã động viên tinh thần và tạo điều kiện giúp đỡ, cung cấp tài liệu phục vụ nghiên cứu giúp cho tác giả hoàn thành luận văn này. Hà Nội, ngày tháng năm 2014 Tác giả luận văn Cao Đức Hiếu MỤC LỤC MỤC LỤC.
i DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.i DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH. ii LỜI NÓI ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Tình hình nghiên cứu.
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.
Phƣơng pháp nghiên cứu. Những đóng góp của luận văn. Kết cấu của đề tài. 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NHÀ NƢỚC CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH GIAO THÔNG.
Khái niệm, mô hình tổ chức, chức năng, nhiệm vụ Kiểm toán nhà nƣớc. Mô hình bộ máy Kiểm toán nhà nƣớc:. Chức năng Kiểm toán Nhà nƣớc. Nhiệm vụ Kiểm toán nhà nƣớc:.
Nội dung, vai trò của hoạt động kiểm toán nhà nƣớc trong chống thất thoát, lãng phí vốn đầu tƣ các Công trình giao thông. Khái niệm về thất thoát, lãng phí trong đầu tƣ xây dựng các Công trình giao thông.Tác hại của thất thoát, lãng phí. Nội dung kiểm toán của Kiểm toán Nhà nƣớc đối với các dự án đầu tƣ xây dựng Công trình giao thông. Vai trò của Kiểm toán Nhà nƣớc trong chống thất thoát, lãng phí các dự án đầu tƣ xây dựng Công trình giao thông.
Kinh nghiệm thế giới về mô hình tổ chức bộ máy và hoạt động của Kiểm toán Nhà nƣớc đối với các dự án đầu tƣ xây dựng Công trình giao thông. Kinh nghiệm về mô hình tổ chức bộ máy Kiểm toán Nhà nƣớc. Kinh nghiệm thế giới về hoạt động của Kiểm toán Nhà nƣớc đối với các dự án đầu tƣ xây dựng Công trình giao thông. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.28 CHƢƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH GIAO THÔNG 34 2.
Quá trình hình thành và phát triển của Kiểm toán nhà nƣớc tại Việt Nam. Thực trạng hoạt động kiểm toán nhà nƣớc đối với các dự án đầu tƣ xây dựng Công trình giao thông. Tổ chức bộ máy Kiểm toán Nhà nƣớc. Hê ̣thống quy trinh̀v , chuẩn mực, mâũ biểu kiểm toán dự án đầu tƣ xây dựng Công trình giao thông của Kiểm toán Nhà nƣớc.
Phƣơng pháp kiểm toán dự án đầu tƣ xây dựng Công trình giao thông của Kiểm toán Nhà nƣớc. Đội ngũ kiểm toán viên kiểm toán nhà nƣớc kiểm toán các dƣ ̣ánđầu tƣ xây dựng Công trình giao thông. Kết quả thực hiện các cuộc kiểm toán dự án đầu tƣ xây dựng Công trình giao thông của Kiểm toán Nhà nƣớc. Thực trạng thất thoa,́t lãng phí vốn đầu tƣ xây dựng Công trình giao thông qua phát hiện của Kiểm toán Nhà nƣớc.
Giảm trừ giá trị thanh, quyết toán vốn đầu tƣ. Đánh giá tính tuân thủ [11]. Nhƣ̃ng tồn ta,ịhạn chế của hoạt động kiểm toán nhà nƣớc trong việc chống thất thoát, lãng phí vốn các dƣ ̣án đầu tƣ xây dựng Công trình giao thông. Về tổ chức bộ máy Kiểm toán Nhà nƣớc.
Về hê ̣thống quy trinh̀v , mâũ biểu, chuẩn mực kiểm toán vàphƣơng pháp kiểm toán của Kiểm toán Nhà nƣớc. Về hoạt động kiểm toán chuyên đề của Kiểm toán Nhà nƣớc. Về hiệu lực của hoạt động kiểm toán của Kiểm toán Nhà nƣớc. Về công tác lập kế hoạch kiểm toán tại Kiểm toán Nhà nƣớc.
Về viêc̣ đào taọ kiểm toán viên kiểm toán nhà nƣớc thực hiện kiểm toán các dự án đầu tƣ xây dựng Công trình giao thông.62 CHƢƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NHÀ NƢỚC TRONG CHỐNG THẤT THOÁT, LÃNG PHÍ VỐN CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH GIAO THÔNG. Hoàn thiêṇ cơ sởpháp ly. Luật Tổ chức Quốc hội, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật NSNN và các quy định có liên quan. Luật Kiểm toán Nhà nƣớc.
Hoàn thiện, chuẩn hóa quy trinh̀v ,chuẩn mực, mâũ biểu kiểm toán vàphƣơng pháp kiểm toán. Quy trinh̀v , biểu mẫu kiểm toán. Phƣơng pháp kiểm toán. Chuẩn mực kiểm toán.
Chú trọng công tác lập kế hoạch kiểm toán. Mở rộng phạm vi kiểm toán và loại hình kiểm toán. Mở rộng phạm vi kiểm toán. Tăng cƣờng kiểm toán hoạt động.
Tăng cƣờng kiểm toán chuyên đề. Nâng cao chất lƣơng̣ kiểm toán viên. 74 TÀI LIỆU THAM KHẢO. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Ký hiệu Nguyên nghĩa 1 BAI Kiểm toán và Thanh tra Hàn Quốc 2 BQLDA(PMU) Ban quản lý dự án 3 CTGT Công trình giao thông 4 ĐTPT Đầu tƣ phát triển 5 ĐTXD Đầu tƣ xây dựng 6 GDP Tổng sản phẩm nội địa 7 IFAC Liên đoàn kế toán quốc tế 8 INTOSAI Tổ chức Quốc tế các cơ quan Kiểm toán tối cao 9 KSND Kiểm sát Nhân dân 10 KTNN Kiểm toán Nhà nƣớc Việt Nam 11 KTTT Kinh tế thị trƣờng 12 KTV Kiểm toán viên 13 NPA Kiểm toán Nhà nƣớc Nhật Bản 14 NSNN Ngân sách Nhà nƣớc 15 ODA Hỗ trợ phát triển chính thức 16 PPP Hợp tác đầu tƣ với tƣ nhân 17 QLNN Quản lý Nhà nƣớc 18 QTKT Quy trình kiểm toán 19 UBND Ủy ban nhân dân 20 XDCB Xây dựng cơ bản i DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH STT Số hiệu Nội dung Trang Số lƣợng các cuộc kiểm toán dự án ĐTXD đƣợc Bảng 1 KTNN chuyên ngành IV kiểm toán giai đoạn 2007- 40 2.1 2013 Tổng hợp kết quả xử lý tài chính qua kết quả kiểm Bảng 2 toán các dự án ĐTXD CTGT nhóm A từ năm 2007 42 2.2 đến 2013 Hình 3 Nguyên nhân sai sót 45 2.1 ii LỜI NÓI ĐẦU 1.
Tính cấp thiết của đề tài Đất nƣớc ta đang trong những năm qua đều phát triển với tốc độ tƣơng đối cao. Một trong những yếu tố góp phần quan trọng quyết định sự tăng trƣởng này là hoạt động đầu tƣ xây dựng cơ bản, trong có đó xây dựng các công trình giao thông ngày càng đƣợc tăng cƣờng để xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, tạo động lực cho quá trình đổi mới và phát triển đất nƣớc. Tuy nhiên, quá trình này đã bộc lộ nhiều nhƣợc điểm, yếu kém nhƣ nhiều dự án bị kéo dài tiến độ thực hiện, chất lƣợng không bảo đảm, vƣợt chi phí dự tính ban đầu, tiêu cực trong quá trình đầu tƣ xây dựng làm cho dự án bị thất thoát, lãng phí vốn đầu tƣ, hiệu kinh tế - xã hội thấp, gây bức xúc trong nhân. Tình trạng này đang đƣợc Đảng, Quốc hội, Chính phủ quan tâm, tìm biện pháp hạn chế, khắc phục.
Kiểm toán Nhà nƣớc (KTNN) là một cơ quan có chức năng kiểm tra tài chính công quan trọng của Nhà nƣớc. Qua gần 30 năm hoạt động, KTNN đã thể hiện rõ vai trò quan trọng không thể thiếu trong công tác kiểm tra, kiểm soát việc quản lý sử dụng các nguồn lực tài chính và tài sản công của Nhà nƣớc; trong đó, riêng lĩnh vực đầu tƣ xây dựng (ĐTXD) các công trình giao thông (CTGT), qua kiểm toán các dự án đầu tƣ xây dựng và các Chƣơng trình mục tiêu đã kiến nghị thu hồi về ngân sách hàng nghìn tỷ đồng. Ngoài ra, còn phát hiện nhiều sai phạm về việc chấp hành trình tự, thủ tục đầu tƣ, chấp hành các luật về Đầu tƣ xây dựng, Luật đấu thầu, Luật Xây dựng và các chế độ tài chính kế toán khác để kiến nghị các đơn vị khắc phục kịp thời, các cơ quan nhà nƣớc điều chỉnh chính sách cho phù hợp. Trong bối cảnh KTNN Việt Nam đã gia nhập Tổ chức Quốc tế các cơ quan Kiểm toán tối cao (INTOSAI), Tổ chức các cơ quan kiểm toán tối cao châu Á (ASOSAI), từng bƣớc hội nhập với quốc tế, áp dụng theo các nguyên 1 tắc, chuẩn mực quốc tế cũng nhƣ trƣớc áp lực ngày càng cao trong việc công khai kết quả kiểm toán, tính minh bạch trong kết quả kiểm toán.
Mặc dù KTNN đã đạt đƣợc các kết quả đáng ghi nhận, nhƣng thực tế hoạt động ĐTXD các CTGT trong những năm qua vẫn còn nhiều bất cập, hạn chế. Vậy câu hỏi đặt ra là: Hoạt động kiểm toán nhà nƣớc đối với các dự án ĐTXD CTGT đang diễn ra nhƣ thế nào? Giải pháp nào để KTNN có thể góp phần phòng chống thất thoát, lãng phí vốn đầu tƣ các dự án đầu tƣ xây dựng công trình giao thông? Với kiến thức đã thu nhận đƣợc trong quá trình học tập, kết hợp với kinh nghiệm tích lũy trong thực tế nơi đang công tác, tôi quyết định chọn đề tài: Hoạt động kiểm toán Nhà nước đối với các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông. Tình hình nghiên cứu Cho đến nay, đã có một số đề tài nghiên cứu đề cập đến những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến nội dung nghiên cứu của đề tài ở những góc độ và giai đoạn khác nhau, đó là: Tác giả Lê Hùng Minh cùng các đồng nghiệp tại KTNN (2007) đã nghiên cứu đề tài Thực trạng và giải pháp chống thất thoát ngân sách trong hoạt động kiểm toán đầu tư xây dựng cơ bản của Kiểm toán Nhà nước Việt Nam [15].