MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài “Tôi có thể đổi một tá những người cộng sản tồi lấy một chuyên gia tư sản thành thạo và nghiêm túc nghiên cứu nghiệp vụ của mình”.Lênin toàn tập, tập 45, NXBCTQG, H.110 ) Lênin khẳng định: để phát triển, đặc biệt là phát triển kinh tế phải có tính kế thừa và học hỏi - học hỏi cách quản lý, cách làm kinh tế ở các nước tư bản. Câu nói ấy có sức cảnh báo to lớn, bởi chúng ta đã thắng họ trên chiến trường, nhưng rất có thể chúng ta sẽ bị bóp nghẹt trên thương trường, hơn nữa nền kinh tế của họ đã phát triển trước ta cả thập kỷ. Bước ra từ vũng bùn nô lệ, Việt Nam - trong xu thế toàn cầu hóa các nền kinh tế thế giới, cũng không ngừng đẩy mạnh quá trình hội nhập, xóa bỏ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp để chuyển sang nền kinh tế mở cửa vận hành theo cơ chế thị trường, thúc đẩy công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước.
Thế nhưng, trên thực tế kinh tế thị trường chỉ tạo cơ hội cao nhất cho những tế bào của nền kinh tế - các doanh nghiệp phát triển, chứ không phát triển hộ các doanh nghiệp. Cho nên, doanh nghiệp luôn phải đối mặt với vô vàn khó khăn, phải chấp nhận những quy luật đào thải của thị trường, những biến động to lớn mà điển hình là cuộc khủng hoảng trong thập niên qua vẫn còn đang tác động không nhỏ. Năm 2007 Việt Nam chính thức gia nhập WTO mang lại nhiều cơ hội nhưng đồng thời các doanh nghiệp cũng đứng trước không ít những thử thách. Đó là sự cạnh tranh rất khốc liệt giữa một bên là doanh nghiệp trong nước vốn ít, kinh nghiệm quản lý còn non yếu với một bên là những tập đoàn kinh tế vững mạnh của quốc tế.
Vậy làm thế nào để thắng trong cạnh tranh? Để thắng trong cạnh tranh, các doanh nghiệp không những phải tự lực vươn lên trong quá trình sản xuất kinh doanh mà đòi hỏi còn phải hoàn thiện tăng cường kiểm tra, kiểm soát, nâng cao năng lực quản lý để hạn chế những 1 sai sót gian lận có thể xảy ra và đề ra những phương hướng, mục tiêu nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh. Kiểm soát nội bộ là một bộ phận quan trọng giúp cho nhà quản lý kiểm tra, giám sát được quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Đặc biệt dựa vào kiểm soát nội bộ, các nhà quản trị có thể quản lý hữu hiệu và hiệu quả hơn các nguồn lực kinh tế góp phần hạn chế tối đa những rủi ro phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh, đồng thời giúp doanh nghiệp xây dựng được một nền tảng quản lý vững chắc phục vụ cho quá trình mở rộng, và phát triển đi lên của doanh nghiệp. Nằm trong hệ thống kiểm soát nội bộ, kiểm soát chu trình bán hàng - thu tiền là nội dung quan trọng.
Bởi hoạt động bán hàng - thu tiền ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn vong của doanh nghiệp. Đây là quá trình tạo ra thu nhập, tạo điều kiện cho hoạt động tái sản xuất kinh doanh và thu về lợi nhuận. Tuy nhiên, chu trình này cũng là hoạt động xảy ra thường xuyên và dễ xảy ra gian lận, sai sót. Việc xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ hữu hiệu đối với chu trình bán hàng sẽ bảo đảm thu được tiền từ khách hàng, cung cấp cho khách hàng sản phẩm có chất lượng tốt.
từ đó nâng cao uy tín, hình ảnh và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Công ty TNHH đầu tư phát triển Vân Long cũng nằm trong khuôn khổ đó. Bởi sức ép của nền kinh tế thị trường, sự cạnh tranh khốc liệt của các doanh nghiệp trong và ngoài nước, Vân Long đã gặp không ít khó khăn. Nhưng bằng những chính sách linh hoạt hợp lý, đặc biệt với sự đẩy mạnh hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng - thu tiền, Vân Long vẫn khẳng định được uy tín cũng như chỗ đứng của mình trên thị trường.
Nhận biết được vai trò quan trọng của hệ thống kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng - thu tiền như đã nói trên đây, và qua thời gian thực tập tại công ty TNHH đầu tư và phát triển Vân Long, chúng tôi lựa chọn đề tài: “Tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng - thu tiền tại công ty TNHH đầu tư phát triển Vân Long”. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Tìm hiểu thực trạng xây dựng và hoạt động hệ thống kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng - thu tiền tại công ty TNHH đầu tư và phát triển Vân Long, từ đó đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng - thu tiền tại công ty. Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về hệ thống kiểm soát nội bộ và hệ thống kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng - thu tiền.
- Phản ánh thực trạng hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng - thu tiền tại công ty TNHH đầu tư và phát triển Vân Long. - Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng - thu tiền tại công ty.Câu hỏi nghiên cứu - Hệ thống kiểm soát nội bộ tại công ty có tồn tại không? - Hệ thống kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng - thu tiền (nếu tồn tại) hoạt động như thế nào? - Hệ thống kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng - thu tiền có hoạt động liên tục không, và tính hiệu lực như thế nào? 1. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 1. Đối tượng nghiên cứu - Cơ sở lý luận và thực tiễn về hệ thống kiểm soát nội bộ nói chung và hệ thống kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng - thu tiền nói riêng.
- Hệ thống kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng - thu tiền tại công ty TNHH đầu tư và phát triển Vân Long. Phạm vi nghiên cứu 1. Phạm vi không gian: Đề tài được tập trung nghiên cứu tại công ty TNHH đầu tư và phát triển Vân Long. Phạm vi nội dung: Tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng - thu tiền tại công ty TNHH đầu tư phát triển Vân Long 1.
Phạm vi thời gian - Số liệu được sử dụng từ năm 2007 đến năm 2010 của công ty TNHH đầu tư và phát triển Vân Long - Đề tài được thực hiện từ ngày 27/12/2010 đến ngày 27/05/2011 4 Phần II TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở lý luận về hệ thống kiểm soát nội bộ và hệ thống kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng - thu tiền 2. Những vấn đề cơ bản về hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp 2. Khái niệm và mục tiêu của hệ thống kiểm soát nội bộ a.
Khái niệm về kiểm soát nội bộ và hệ thống kiểm soát nội bộ Hiện nay kiểm soát nội bộ và hệ thống kiểm soát nội bộ được hiểu với nhiều quan điểm khác nhau, sau đây là một số quan điểm được biết đến một cách phổ biến: Kiểm soát nội bộ theo quan điểm của COSO Theo định nghĩa của COSO (Commettee of Sponsoring Organization): Kiểm soát nội bộ là một quy trình chịu ảnh hưởng bởi hội đồng quản trị, các nhà quản lý và các nhân viên khác của một tổ chức, được thiết kế để cung cấp một sự bảo đảm hợp lý trong việc tổ chức thực hiện các mục tiêu sau: - Hiệu lực và hiệu quả của các hoạt động. - Tính chất đáng tin cậy của BCTC. - Sự tuân thủ các luật lệ và qui định hiện hành. Tuy nhiên theo Chuẩn mực thực hành của Viện Kiểm toán viên nội bộ quốc tế (IIA), các mục tiêu kiểm soát nội bộ được diễn tả theo một cách khác: “Các mục tiêu hàng đầu của kiểm soát nội bộ nhằm: - Độ tin cậy và tính trung thực của thông tin.
- Tuân thủ các chính sách, kế hoạch, thủ tục, luật pháp và qui định. - Bảo vệ tài sản. - Sử dụng hiệu quả và kinh tế các nguồn lực. - Việc hoàn tất các mục đích và mục tiêu cho các hoạt động hoặc chương trình.com, 2010) 5 Đây chỉ là sự khác biệt trong việc sắp xếp các mục tiêu của kiểm soát nội bộ, còn về bản chất thì các mục tiêu trong khái niệm của Viện Kiểm toán viên nội bộ quốc tế (IIA) và trong báo cáo của COSO là một.
Hệ thống kiểm soát nội bộ theo quan điểm của Liên Đoàn kế toán quốc tế Hệ thống kiểm soát nội bộ là một hệ thống bao gồm các chính sách, tiêu chuẩn, thủ tục được thiết lập tại đơn vị nhằm cung cấp một sự đảm bảo hợp lí trong công ty việc thực hiện các mục tiêu sau: + Đảm bảo độ tin cậy và sự trung thực của thông tin. + Khuyến khích sự tuân thủ về chính sách, kế hoạch, thủ tục, luật pháp và các qui định. + Đảm bảo công tác bảo vệ tài sản. + Đảm bảo hiệu quả của các hoạt động và hiệu năng quản lí.
Theo đó, hệ thống kiểm soát nội bộ là một chức năng thường xuyên của các đơn vị, tổ chức, và trên cơ sở xác định rủi ro có thể xảy ra trong từng khâu công việc để tìm ra biện pháp ngăn ngừa nhằm thực hiện có hiệu quả tất cả các mục tiêu đặt ra của đơn vị. Mục tiêu của hệ thống kiểm soát nội bộ Hệ thống kiểm soát nội bộ trong một tổ chức được thiết lập để đảm bảo thực hiện các mục tiêu sau: Đảm bảo công tác bảo vệ tài sản của đơn vị: Hệ thống kiểm soát nội bộ sẽ bảo vệ các tài sản của đơn vị (bao gồm tài sản cố định hữu hình và tài sản cố định vô hình) và cả các tài sản phi vật chất như sổ sách kế toán, các tài liệu quan trọng… khỏi bị đánh cắp, hư hại hoặc bị lạm dụng vào những mục đích khác nhau. Bảo đảm độ tin cậy của các thông tin: Thông tin kinh tế tài chính do bộ máy kế toán xử lý và tổng hợp là căn cứ quan trọng cho việc hình thành các quyết định của nhà quản lý vì vậy các thông tin cung cấp phải đảm bảo tính kịp thời về thời gian, tính chính xác và độ tin cậy về thực trạng hoạt động và phản ánh đầy đủ khách quan các nội dung kinh tế chủ yếu của mọi hoạt động.