Luận án tiến sĩ chính sách khuyến khích doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào phát triển công nghiệp chế biến nông thuỷ sản trên địa bàn thành phố cần thơ

Luận án tiến sĩ phân tích chính sách khuyến khích doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào phát triển công nghiệp chế biến nông thủy sản tại Cần Thơ.

• Tác giả: Phan Việt Châu
• Người hướng dẫn: Nguyễn Quốc Dũng
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Chính Sách Khuyến Khích Doanh Nghiệp Tư Nhân Đầu Tư Vào Phát Triển Công Nghiệp Chế Biến Nông, Thủy Sản Tại Cần Thơ
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Các nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.2. Những kết quả và "khoảng trống" đề tài luận án cần tiếp tục nghiên cứu
• 2. Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TẾ VỀ THỰC THI CHÍNH SÁCH KHUYẾN KHÍCH DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN ĐẦU TƯ VÀO CÔNG NGHIỆP CHẾ BIẾN NÔNG, THUỶ SẢN
• 2.1. Những lý luận về chính sách khuyến khích doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào phát triển công nghiệp chế biến nông, thuỷ sản
• 2.2. Lý luận về thực thi chính sách
• 2.3. Kinh nghiệm về thực thi chính sách khuyến khích doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào phát triển công nghiệp chế biến nông, thuỷ sản
• 3. Chương 3: TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP VÀ THỰC TRẠNG THỰC THI CHÍNH SÁCH KHUYẾN KHÍCH DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN ĐẦU TƯ VÀO PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP CHẾ BIẾN NÔNG, THỦY SẢN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ CẦN THƠ
• 3.1. Tổng quan về thành phố Cần Thơ
• 3.2. Sự phát triển của doanh nghiệp nói chung, doanh nghiệp tư nhân trong ngành công nghiệp chế biến nông, thuỷ sản nói riêng
• 3.3. Thực trạng chính sách khuyến khích doanh nghiệp tư nhân đầu tư phát triển công nghiệp chế biến nông, thuỷ sản
• 4. Chương 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH VÀ THỰC THI CHÍNH SÁCH KHUYẾN KHÍCH DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP CHẾ BIẾN NÔNG, THUỶ SẢN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ CẦN THƠ
• 4.1. Dự báo về thị trường nông, thuỷ sản và định hướng phát triển công nghiệp chế biến nông, thuỷ sản
• 4.2. Các giải pháp hoàn thiện chính sách và thực thi chính sách khuyến khích doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào phát triển công nghiệp chế biến nông, thuỷ sản trên địa bàn thành phố Cần Thơ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ CÔNG BỐ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Đầu Tư Chế Biến Nông Thủy Sản Tại Cần Thơ

Cần Thơ, thủ phủ của miền Tây, có tiềm năng lớn trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao và công nghiệp chế biến (CNCB) nông sản, đặc biệt là lúa gạo và thủy sản. Hai mặt hàng này chiếm tới 75% tỷ trọng xuất khẩu của thành phố. Tuy nhiên, trình độ công nghệ của ngành CNCB còn hạn chế, chế biến tinh và chế biến sâu chỉ chiếm 1% tỷ trọng. Điều này cho thấy tiềm năng phát triển ngành chế biến Cần Thơ còn rất lớn. Để khai thác tối đa lợi thế này, việc khuyến khích đầu tư chế biến nông thủy sản Cần Thơ là vô cùng quan trọng. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích thực trạng, thách thức và giải pháp để thu hút đầu tư tư nhân vào lĩnh vực này.

1.1. Vị thế Cần Thơ trong chuỗi giá trị nông sản ĐBSCL

Cần Thơ đóng vai trò trung tâm trong việc kết nối và phân phối nông sản của khu vực ĐBSCL. Vị trí địa lý thuận lợi và hạ tầng giao thông phát triển giúp Cần Thơ trở thành điểm tập kết quan trọng cho nông sản chủ lực Cần Thơ và các tỉnh lân cận. Do đó, đầu tư vào chế biến nông thủy sản tại Cần Thơ không chỉ phục vụ thị trường trong nước mà còn hướng đến xuất khẩu, góp phần nâng cao chuỗi giá trị nông sản Cần Thơ.

1.2. Tiềm năng xuất khẩu thủy sản và gạo từ Cần Thơ

Gạo và thủy sản là hai mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Cần Thơ, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu của thành phố. Tuy nhiên, giá trị gia tăng từ các sản phẩm chế biến sâu còn thấp. Việc đầu tư vào công nghệ chế biến hiện đại sẽ giúp Cần Thơ nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế và tăng cường thủy sản xuất khẩu Cần Thơ.

II. Thách Thức Hạn Chế Đầu Tư Chế Biến Nông Sản Cần Thơ

Mặc dù có tiềm năng lớn, việc thu hút đầu tư chế biến nông thủy sản Cần Thơ vẫn còn nhiều thách thức. Các doanh nghiệp chế biến nông sản, thủy sản của thành phố phần lớn là doanh nghiệp nhỏ và vừa (90%), tiềm lực tài chính và công nghệ còn hạn chế. Theo một nghiên cứu, mặc dù thành phố không ngừng nỗ lực cải thiện chỉ số năng lực cạnh tranh (PCI), cải cách hành chính, tạo lập môi trường đầu tư thuận lợi, số lượng dự án và quy mô đầu tư vẫn còn khiêm tốn. Cần Thơ cần phải có những giải pháp đột phá để khuyến khích đầu tư chế biến sâu nông thủy sản.

2.1. Khó khăn về vốn và công nghệ cho doanh nghiệp tư nhân

Các doanh nghiệp tư nhân (DNTN) trong ngành chế biến nông thủy sản tại Cần Thơ thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay và công nghệ hiện đại. Điều này hạn chế khả năng mở rộng sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Cần có những chính sách khuyến khích đầu tư Cần Thơ cụ thể để hỗ trợ DNTN vượt qua những khó khăn này.

2.2. Rào cản về thủ tục hành chính và mặt bằng sản xuất

Thủ tục hành chính phức tạp và thiếu mặt bằng sản xuất cũng là những rào cản lớn đối với các DNTN muốn đầu tư vào ngành chế biến nông thủy sản tại Cần Thơ. Việc cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi về mặt bằng sản xuất và giảm chi phí đầu tư sẽ giúp thu hút nhiều hơn các nhà đầu tư tiềm năng.

2.3. Thiếu liên kết giữa sản xuất và chế biến nông sản

Sự liên kết giữa sản xuất nông sản và chế biến còn yếu, dẫn đến tình trạng thiếu ổn định về nguồn cung nguyên liệu và chất lượng sản phẩm. Cần xây dựng các mô hình liên kết hiệu quả giữa nông dân và doanh nghiệp chế biến để đảm bảo nguồn cung ổn định và nâng cao chuỗi giá trị nông sản Cần Thơ.

III. Giải Pháp Chính Sách Ưu Đãi Đầu Tư Nông Nghiệp Cần Thơ

Để tháo gỡ những khó khăn và thu hút đầu tư chế biến nông thủy sản Cần Thơ, thành phố cần xây dựng và thực hiện các chính sách khuyến khích đầu tư Cần Thơ hiệu quả. Các chính sách này cần tập trung vào việc hỗ trợ tài chính, cải thiện thủ tục hành chính, tạo điều kiện về mặt bằng sản xuất và thúc đẩy liên kết giữa sản xuất và chế biến. Ngoài ra, cần tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp Cần Thơ về thông tin thị trường, đào tạo nguồn nhân lực và xúc tiến thương mại.

3.1. Ưu đãi về thuế phí và tiền thuê đất cho dự án chế biến

Miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, phí sử dụng hạ tầng và tiền thuê đất là những ưu đãi hấp dẫn có thể thu hút các nhà đầu tư vào ngành chế biến nông thủy sản tại Cần Thơ. Các chính sách này cần được thực hiện một cách minh bạch và công khai để tạo sự tin tưởng cho các nhà đầu tư.

3.2. Hỗ trợ vay vốn ưu đãi cho doanh nghiệp chế biến nông sản

Tạo điều kiện cho các DNTN tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi từ các ngân hàng và quỹ đầu tư là một giải pháp quan trọng để giúp các doanh nghiệp mở rộng sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh. Cần có cơ chế bảo lãnh tín dụng và giảm thiểu rủi ro cho các khoản vay đầu tư vào ngành chế biến.

3.3. Cải cách thủ tục hành chính rút ngắn thời gian cấp phép

Đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian cấp phép và áp dụng cơ chế một cửa liên thông sẽ giúp giảm chi phí và thời gian cho các nhà đầu tư, tạo môi trường đầu tư thuận lợi và hấp dẫn hơn. Cần công khai minh bạch các quy trình thủ tục để các nhà đầu tư dễ dàng tiếp cận thông tin.

IV. Ứng Dụng Mô Hình Liên Kết Sản Xuất Chế Biến Tại Cần Thơ

Để nâng cao hiệu quả của ngành chế biến nông thủy sản tại Cần Thơ, việc xây dựng các mô hình liên kết sản xuất chế biến là vô cùng quan trọng. Mô hình này cần đảm bảo sự hài hòa về lợi ích giữa nông dân, doanh nghiệp chế biến và các bên liên quan khác. Đồng thời, cần áp dụng công nghệ chế biến nông thủy sản hiện đại để nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm thiểu tổn thất sau thu hoạch. Cần có sự hỗ trợ từ nhà nước để xây dựng và nhân rộng các mô hình liên kết thành công.

4.1. Phát triển các hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới

Hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới đóng vai trò quan trọng trong việc liên kết sản xuất và chế biến, giúp nông dân tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật, tài chính và thị trường. Cần khuyến khích thành lập và phát triển các hợp tác xã kiểu mới có năng lực quản lý và điều hành hiệu quả.

4.2. Xây dựng thương hiệu nông sản Cần Thơ chất lượng cao

Xây dựng thương hiệu nông sản Cần Thơ chất lượng cao là một yếu tố quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm và khả năng cạnh tranh trên thị trường. Cần tập trung vào việc kiểm soát chất lượng sản phẩm, áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và quảng bá thương hiệu trên các kênh truyền thông khác nhau.

4.3. Phát triển thị trường tiêu thụ nông sản trong và ngoài nước

Mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản trong và ngoài nước là một nhiệm vụ quan trọng để đảm bảo đầu ra cho sản phẩm và tăng thu nhập cho nông dân và doanh nghiệp. Cần tăng cường xúc tiến thương mại, tham gia các hội chợ triển lãm quốc tế và xây dựng hệ thống phân phối hiệu quả.

V. Triển Vọng Phát Triển Ngành Chế Biến Sâu Tại Cần Thơ

Trong tương lai, ngành chế biến nông thủy sản tại Cần Thơ có nhiều cơ hội để phát triển, đặc biệt là trong lĩnh vực chế biến sâu nông thủy sản. Với sự phát triển của khoa học công nghệ và nhu cầu ngày càng cao của thị trường, các sản phẩm chế biến sâu có giá trị gia tăng cao sẽ là động lực tăng trưởng chính của ngành. Cần Thơ cần nắm bắt cơ hội này để trở thành trung tâm chế biến nông thủy sản hàng đầu của khu vực ĐBSCL. Theo Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII chỉ rõ: 'Hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích (CSKK) , tạo thuận lợi phát triển mạnh kinh tế tư nhân ở hầu hết các ngành và lĩnh vực kinh tế, trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế'.

5.1. Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ chế biến

Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ chế biến là yếu tố then chốt để tạo ra các sản phẩm chế biến sâu có giá trị gia tăng cao. Cần khuyến khích các doanh nghiệp hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học để phát triển các công nghệ mới và tiên tiến.

5.2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho ngành chế biến

Nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công của ngành chế biến nông thủy sản. Cần đầu tư vào đào tạo và nâng cao trình độ chuyên môn cho người lao động, đáp ứng yêu cầu của công nghệ sản xuất hiện đại.

5.3. Xây dựng khu công nghiệp chế biến nông sản hiện đại

Xây dựng khu công nghiệp chế biến nông sản hiện đại với hạ tầng kỹ thuật đồng bộ và các dịch vụ hỗ trợ đầy đủ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu tư và phát triển sản xuất. Cần quy hoạch khu công nghiệp một cách khoa học và đảm bảo các tiêu chuẩn về môi trường.

VI. Kết Luận Chính Sách Khuyến Khích Đầu Tư Cần Thơ Hiệu Quả

Việc khuyến khích đầu tư chế biến nông thủy sản Cần Thơ là một nhiệm vụ quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của thành phố. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, doanh nghiệp và các bên liên quan khác. Với những chính sách và giải pháp phù hợp, Cần Thơ có thể trở thành trung tâm chế biến nông thủy sản hàng đầu của khu vực ĐBSCL, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

6.1. Đánh giá hiệu quả các chính sách hỗ trợ hiện hành

Cần đánh giá định kỳ hiệu quả của các chính sách hỗ trợ hiện hành để có những điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế. Việc đánh giá cần dựa trên các tiêu chí khách quan, minh bạch và có sự tham gia của các bên liên quan.

6.2. Đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách trong tương lai

Dựa trên kết quả đánh giá, cần đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách trong tương lai để nâng cao hiệu quả và thu hút đầu tư nhiều hơn vào ngành chế biến nông thủy sản tại Cần Thơ. Các giải pháp cần tập trung vào việc giải quyết những khó khăn và thách thức mà các doanh nghiệp đang gặp phải.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Công nghiệp chế biến (CNCB) nông, thuỷ sản giữ vai trò then chốt trong chuỗi giá trị nông nghiệp Việt Nam, với tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng bình quân đạt từ 5% đến 7%/năm và công suất thiết kế toàn quốc đạt 120 triệu tấn nguyên liệu/năm. Đề tài luận án tiến sĩ kinh tế "Chính sách khuyến khích doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào phát triển công nghiệp chế biến nông, thuỷ sản trên địa bàn thành phố Cần Thơ" (Mã số: 934 04 10) do NCS. Phan Việt Châu thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Nguyễn Quốc Dũng và GS.TS. Chu Văn Cấp tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (2021) là công trình nghiên cứu tiên phong tiếp cận trực diện bài toán thể chế và thực thi chính sách ở cấp độ đô thị trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi xuất phát từ thực trạng nghịch lý: Cần Thơ đóng vai trò đô thị loại I, trung tâm kinh tế vùng, nơi gạo và thuỷ sản chiếm tới 75% kim ngạch xuất khẩu và CNCB nông, thuỷ sản chiếm 85% giá trị sản xuất công nghiệp toàn địa bàn, nhưng "trình độ công nghệ của ngành này rất hạn chế, chế biến tinh và chế biến sâu chỉ chiếm 1% tỷ trọng" (Phan Việt Châu, 2021, tr. 2). Hơn 90% tổng số doanh nghiệp thuộc nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), tiềm lực tài chính mỏng và năng lực công nghệ hạn chế. Dù UBND thành phố đã ban hành các cơ chế hỗ trợ đặc thù như Quyết định số 07/2014/QĐ-UBND về hỗ trợ thuê đất, bù lãi suất sau đầu tư, giảm chi phí đào tạo và quảng bá, nguồn vốn tư nhân giải ngân vào khâu chế biến sâu vẫn rất khiêm tốn. Luận án giải quyết 3 câu hỏi nghiên cứu (RQs) và hệ thống giả thuyết tương ứng:

• RQ1: Thực trạng thực thi chính sách khuyến khích (CSKK) doanh nghiệp tư nhân (DNTN) đầu tư vào CNCB nông, thuỷ sản tại Cần Thơ đang diễn ra như thế nào và tồn tại những điểm nghẽn thể chế nào?
• RQ2: Mức độ tác động và sự tương thích giữa hệ thống công cụ chính sách (đất đai, tín dụng, khoa học - công nghệ, thị trường) với nhu cầu thực tế của DNTN ra sao?
• RQ3: Khung giải pháp nào có tính khả thi cao nhằm hoàn thiện nội dung và nâng cao chất lượng tổ chức thực thi chính sách (TTCS) đến năm 2025?

Luận án dựa trên khung lý thuyết phức hợp kết hợp Lý thuyết Chính sách công, Lý thuyết Động cơ Đầu tư tư nhân và Lý thuyết Thể chế kinh tế. Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu thực chứng giai đoạn 2013–2019 và đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2020–2025, khảo sát toàn diện mẫu gồm $N_1 = 45$ doanh nghiệp và $N_2 = 120$ cán bộ quản lý nhà nước trên địa bàn Cần Thơ.

---

Literature Review và Positioning

Tổng quan tài liệu luận án tổng hợp 4 dòng nghiên cứu chính:

1. Lý luận về chính sách công và can thiệp nhà nước: Frank Ellis (1992) khẳng định: "Chính sách là một thuật ngữ chung vì nó ngụ ý sự can thiệp của Nhà nước về kinh tế... Chính sách được xác định như là đường lối hành động mà chính phủ lựa chọn đối với một lĩnh vực của nền kinh tế, kể cả mục tiêu mà chính phủ tìm kiếm và sự lựa chọn phương pháp để theo đuổi các mục tiêu đó" (Ellis, dẫn theo luận án, tr. 29). Quan điểm này đồng thuận với James Anderson, J. Tinbergen, William Jenkins và Thomas Dye khi xem chính sách là tập hợp các quyết định lựa chọn công cụ để hiện thực hoá mục tiêu vĩ mô.
2. Khu vực kinh tế tư nhân và hành vi đầu tư: Ngô Kim Thanh (2013), Hà Huy Thành (2014) và Nguyễn Kế Tuấn (2013) nhấn mạnh DNTN là tế bào tạo ra của cải vật chất chủ yếu cho GDP, tuy nhiên hành vi đầu tư luôn bị chi phối bởi tỷ suất sinh lời kỳ vọng và rủi ro thị trường.
3. Điểm nghẽn đầu tư nông nghiệp và KHCN: Nguyễn Đỗ Anh Tuấn cùng các cộng sự Viện IPSARD (2016), Trần Thị Hồng Lan (2016) và Lưu Đức Khải (2016) chỉ ra rằng DNTN nông nghiệp gặp "rào cản kép": thiếu vốn (71,5% doanh nghiệp đánh giá vốn ảnh hưởng rất mạnh đến đổi mới công nghệ), năng lực cơ giới hoá yếu, thiếu liên kết chuỗi giá trị và e ngại rủi ro sinh học.
4. Lý thuyết tổ chức thực thi chính sách (Policy Implementation): Lê Chi Mai (2017) và Lê Thị Thu (2017) chỉ ra các bất cập kinh niên: khoảng cách giữa văn bản và thực tiễn ("luật chờ nghị định"), năng lực công chức hạn chế, phân công phối hợp liên ngành lỏng lẻo và thiếu cơ chế giám sát độc lập.

Luận án định vị mình tại giao điểm chưa được giải quyết thấu đáo: Trong khi các nghiên cứu trước đây chủ yếu dừng lại ở bình diện chính sách nông nghiệp vĩ mô toàn quốc hoặc phân tích kỹ thuật chế biến đơn thuần (Huỳnh Minh Tuấn, 2012; Mai Thị Thanh Xuân, 2016), công trình này phân tích trực diện chu trình thực thi chính sách khuyến khích DNTN đầu tư vào CNCB nông, thuỷ sản tại một địa bàn đô thị cấp tỉnh đặc thù.

So sánh quốc tế:

• Kinh nghiệm vùng Đông Bắc Thái Lan (Isan): Luận án kế thừa phân tích từ Nguyễn Huỳnh Phước (2020) về mô hình hỗ trợ đồng bộ ngành xay xát lúa gạo của Chính phủ Thái Lan thông qua tín dụng ưu đãi chuyên biệt, miễn giảm thuế nhập khẩu công nghệ sấy tách màu tự động và đầu tư công cho hệ thống logistics lúa gạo vùng.
• Kinh nghiệm nhóm quốc gia phát triển (Nhật Bản, Đức, Hàn Quốc, Philippines): Thiết lập các cơ quan chuyên trách hỗ trợ DNNVV (như KOSME của Hàn Quốc hay SMEA của Nhật Bản), bảo lãnh tín dụng không cần tài sản thế chấp truyền thống dựa trên đánh giá hợp đồng đầu ra và tài trợ trực tiếp 50–70% chi phí chuyển giao công nghệ sạch.

---

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Công trình mở rộng và cụ thể hoá Lý thuyết Thực thi Chính sách Công trong bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại địa phương cấp tỉnh:

1. Khái niệm hoá chu trình thực thi chính sách tích hợp: Làm rõ định nghĩa: "Tổ chức thực thi chính sách kinh tế - xã hội là quá trình biến các chính sách thành những kết quả trên thực tế thông qua các hoạt động có tổ chức trong bộ máy nhà nước nhằm thực hiện hoá những mục tiêu mà chính sách đã đề ra" (Giáo trình Chính sách KT-XH, 2010, tr. 23). Luận án bổ sung luận cứ chứng minh TTCS ở cấp tỉnh không chỉ là thực thi thụ động mà là giai đoạn tái cấu trúc và cụ thể hoá chính sách (local policy adaptation).
2. Xác lập mô hình 2 thành tố cấu trúc: Hệ thống hoá chính sách khuyến khích đầu tư thành 2 vế hữu cơ: Bảo đảm đầu tư (môi trường pháp lý ổn định, bảo vệ quyền tài sản tư nhân, cam kết minh bạch) và Khuyến khích đầu tư (ưu đãi thuế, hỗ trợ lãi suất, tiếp cận mặt bằng, chuyển giao KHCN).
3. Nhận diện tính đặc thù sinh thái - kinh tế của CNCB nông, thuỷ sản: Khẳng định chính sách cho ngành này phải giải quyết 4 đặc trưng riêng biệt: tính thời vụ nguyên liệu cao, rủi ro sinh học/thiên tai lớn, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm khắt khe và lượng phát thải hữu cơ cần xử lý môi trường nghiêm ngặt.

Khung phân tích độc đáo

Luận án xây dựng khung phân tích tích hợp đa chiều kết hợp 3 nhánh lý thuyết: (1) Lý thuyết can thiệp công của Frank Ellis, (2) Lý thuyết chuỗi giá trị nông sản hiện đại (Value Chain Framework), và (3) Khung phân tích chu trình chính sách (Policy Cycle Model).

Khung tiếp cận theo kênh tác động và tác nhân hưởng lợi trực tiếp, đánh giá toàn diện 6 trụ cột chính sách can thiệp: $$\text{CSKK} = f(\text{Pháp lý}, \text{Tín dụng}, \text{Đất đai}, \text{KHCN}, \text{Thị trường}, \text{Đào tạo})$$ Điều kiện biên (Boundary conditions): Áp dụng cụ thể đối với các DNTN chế biến lúa gạo và thủy sản hoạt động trên địa bàn thành phố Cần Thơ chịu sự điều tiết của pháp luật Việt Nam và phân cấp quản lý chính quyền đô thị loại I trực thuộc Trung ương.

---

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng lập trường nhận thức luận thực chứng (positivism) kết hợp thực tiễn luận (pragmatism), vận dụng phương pháp tiếp cận hệ thống, tiếp cận logic - lịch sử và thiết kế nghiên cứu hỗn hợp (mixed methods research design):

• Cấp độ vĩ mô: Phân tích tài liệu thứ cấp, văn bản quy phạm pháp luật và chuỗi số liệu thống kê 2013–2019 từ Cục Thống kê TP. Cần Thơ, Tổng cục Thống kê, Bộ NN&PTNT.
• Cấp độ vi mô: Điều tra xã hội học và phỏng vấn sâu hai nhóm chủ thể tham gia trực tiếp vào chu trình chính sách: Nhóm hoạch định/thực thi (cán bộ công quyền) và Nhóm thụ hưởng (chủ doanh nghiệp tư nhân).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập dữ liệu sơ cấp được kiểm soát nghiêm ngặt qua 2 công cụ:

1. Phỏng vấn bán cấu trúc (Semi-structured interviews): Dành riêng cho chủ sở hữu hoặc nhà quản trị cấp cao của doanh nghiệp chế biến nông, thuỷ sản nhằm đo lường nhu cầu nội tại, rào cản hành chính và khả năng tiếp cận chính sách.
2. Bảng hỏi khảo sát chuẩn hoá (Standardized survey questionnaire): Dành cho đội ngũ cán bộ, công chức tại các cơ quan thực thi chính sách, sử dụng thang đo Likert 5 mức độ (từ 1: Rất không tốt/Rất không hoàn thiện đến 5: Rất tốt/Rất hoàn thiện) để định lượng hoá mức độ hoàn thiện của chính sách và hiệu quả triển khai.

Tam giác đạc (Triangulation) được thiết lập giữa dữ liệu thống kê nhà nước, đánh giá định lượng của cán bộ công quyền và phản hồi định tính - định lượng của cộng đồng doanh nghiệp tư nhân, đảm bảo độ giá trị nội tại (internal validity) và giá trị cấu trúc (construct validity).

Data và phân tích

Mẫu điều tra được phân bổ khoa học, đại diện cho thực trạng ngành:

Đặc trưng mẫu	Nhóm Doanh nghiệp ($N = 45$)	Nhóm Cán bộ công chức ($N = 120$)
Cơ cấu giới tính	Nam: 51,0% (23 người); Nữ: 49,0% (22 người)	Nam: 75,0% (90 người); Nữ: 25,0% (30 người)
Độ tuổi trung bình	50 tuổi	41 tuổi
Thâm niên công tác	Hoạt động trung bình: 13 năm	Thâm niên trung bình: 16 năm
Phân bổ lĩnh vực / Đơn vị công tác	- Chế biến lúa gạo/nông sản khác: 53,4% (24 DN) - Chế biến thuỷ sản: 46,6% (21 DN)	- Sở Công Thương: 45,0% (54 người) - Sở Kế hoạch và Đầu tư: 35,0% (42 người) - Trung tâm Hỗ trợ DNNVV: 15,0% (18 người) - Quỹ Bảo lãnh tín dụng: 5,0% (6 người)
Trình độ học vấn / Quy mô	- Doanh nghiệp siêu nhỏ: 31,1% (14 DN) - Doanh nghiệp nhỏ: 28,9% (13 DN) - Doanh nghiệp vừa: 33,3% (15 DN) - Doanh nghiệp lớn: 6,7% (3 DN)	- Thạc sĩ: 60,0% (72 người) - Đại học: 25,0% (30 người) - Tiến sĩ: 15,0% (18 người)
Địa bàn tập trung	Bình Thuỷ: 13,6%, Ninh Kiều: 6,5%, Thốt Nốt, Cái Răng	Bình Thuỷ: 14,2%, Thốt Nốt: 13,3%, Ninh Kiều...

Công cụ xử lý dữ liệu bao gồm thống kê mô tả, phân tích so sánh đối chéo (cross-tabulation), kiểm định độ hội tụ thông tin nhằm triệt tiêu thiên lệch phản hồi (response bias).

---

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. "Nghịch lý giá trị gia tăng" và điểm nghẽn chế biến sâu: Ngành chế biến lúa gạo và thủy sản tạo ra 75% kim ngạch xuất khẩu của Cần Thơ, nhưng công nghệ chủ yếu là sơ chế thô (xay xát lúa gạo thông thường, phi lê cá đông lạnh). Tỷ lệ sản phẩm qua chế biến tinh và chế biến sâu chỉ đạt mức báo động 1%, làm thất thoát phần lớn thặng dư giá trị gia tăng xuất khẩu.
2. Khoảng cách triển khai thể chế (Implementation Gap): Dù thành phố ban hành Quyết định số 07/2014/QĐ-UBND với các gói hỗ trợ cụ thể, số lượng DNTN tiếp cận được chính sách chỉ đếm trên đầu ngón tay. Nguyên nhân chủ yếu do quy định "hỗ trợ sau đầu tư" – giải ngân sau khi dự án đã hoàn thành nghiệm thu – trong khi thời điểm doanh nghiệp khát vốn nhất lại là giai đoạn chuẩn bị mặt bằng và nhập khẩu dây chuyền máy móc.
3. Độ lệch nhận thức giữa cơ quan thực thi và doanh nghiệp: Khảo sát chỉ ra 71,5% DNTN đánh giá thiếu vốn và lãi suất thương mại cao là rào cản số một đối với đổi mới KHCN; trong khi đó, thủ tục bảo lãnh tại Quỹ bảo lãnh tín dụng DNNVV còn quá chặt chẽ, vẫn đòi hỏi tài sản thế chấp tương đương ngân hàng thương mại, vô hiệu hoá chức năng trợ lực tín dụng.
4. Xung đột đất đai và vùng nguyên liệu: Doanh nghiệp chế biến không thể tích tụ đất đai để xây dựng vùng nguyên liệu ổn định quy mô lớn do vướng mắc hạn điền và thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp sang đất công nghiệp, dẫn đến tình trạng máy móc hoạt động cầm chừng theo mùa vụ.
5. Đánh giá thực trạng từ đội ngũ công chức ($N = 120$): Điểm đánh giá trung bình về mức độ hoàn thiện của chính sách và hiệu quả thực thi chỉ dao động ở mức trung bình (2,8 – 3,2 trên thang điểm 5). Khâu lập kế hoạch thực thi, truyền thông chính sách và phối hợp liên ngành giữa Sở Công Thương, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở NN&PTNT bị đánh giá là mắt xích yếu nhất.

Implications đa chiều

• Hàm ý lý thuyết: Khẳng định hiệu lực của chính sách khuyến khích kinh tế không nằm ở độ hấp dẫn của văn bản trên giấy mà phụ thuộc vào chi phí giao dịch hành chính trong quá trình thực thi (transaction costs of policy compliance).
• Hàm ý thực tiễn và chính sách:
  • Đổi mới cơ chế tài chính: Chuyển từ "hỗ trợ sau đầu tư thuần tuý" sang cơ chế tạm ứng 30%–50% kinh phí hỗ trợ lãi suất ngay khi doanh nghiệp ký hợp đồng mua sắm thiết bị công nghệ cao và có cam kết tiến độ.
  • Mô hình khu liên hợp chế biến lúa gạo hiện đại: Chuyển đổi từ các cơ sở xay xát đơn lẻ sang mô hình khu liên hợp khép kín: Sấy tách tạp chất $\rightarrow$ Xay xát $\rightarrow$ Tách màu quang học $\rightarrow$ Đánh bóng $\rightarrow$ Đóng gói tự động $\rightarrow$ Tận dụng phụ phẩm (trấu làm củi trấu, cám làm dầu cám) theo chu trình kinh tế tuần hoàn.
  • Đơn giản hoá thủ tục đất đai: Quy hoạch các cụm công nghiệp chế biến nông sản tập trung gần vùng nguyên liệu (Thốt Nốt, Cờ Đỏ, Vĩnh Thạnh) với hạ tầng xử lý nước thải hoàn chỉnh, hỗ trợ giảm 50% tiền thuê đất trong 5 năm đầu cho các dự án cam kết tỷ lệ chế biến sâu trên 30%.

---

Limitations và Future Research

1. Giới hạn không gian: Nghiên cứu giới hạn trên địa bàn địa giới hành chính thành phố Cần Thơ; mô hình thực thi chính sách có thể chịu tác động bởi tính chất đô thị loại I, do đó mức độ tổng quát hoá sang các tỉnh thuần nông khác ở ĐBSCL (như Đồng Tháp, An Giang, Sóc Trăng) cần có sự điều chỉnh.
2. Đặc điểm mẫu doanh nghiệp: Quy mô mẫu $N = 45$ doanh nghiệp tuy phản ánh đúng cơ cấu doanh nghiệp chế biến tại Cần Thơ nhưng tỷ lệ doanh nghiệp lớn còn thấp (6,7%), hạn chế khả năng chạy các mô hình kinh tế lượng phức tạp như SEM (Structural Equation Modeling) hay Logit đa biến.
3. Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp dừng ở mốc 2019, chưa đánh giá đầy đủ tác động gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu do đại dịch COVID-19 và biến động địa chính trị sau năm 2020.
4. Định hướng nghiên cứu tương lai:
   • Mở rộng nghiên cứu so sánh liên tỉnh (cross-provincial comparative study) trong toàn vùng kinh tế trọng điểm ĐBSCL.
   • Ứng dụng mô hình định lượng phân tích độ co giãn của dòng vốn đầu tư tư nhân theo các mức hỗ trợ lãi suất và thuế suất.
   • Nghiên cứu cơ chế tài chính carbon và chuyển đổi số trong logistics chế biến nông sản xuất khẩu.

---

Tác động và ảnh hưởng

• Ảnh hưởng học thuật: Luận án đóng góp hệ thống luận cứ khoa học thực chứng cho các viện nghiên cứu, trường đại học (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Đại học Cần Thơ, Viện IPSARD) trong việc giảng dạy môn Khoa học Quản lý kinh tế và Hoạch định chính sách công.
• Tác động tới cơ quan hoạch định: Cung cấp cơ sở thực tiễn trực tiếp để HĐND và UBND thành phố Cần Thơ sửa đổi Quyết định số 07/2014/QĐ-UBND, ban hành các nghị quyết mới về cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao giai đoạn 2021–2025 tầm nhìn 2030.
• Chuyển đổi ngành công nghiệp chế biến: Thúc đẩy tái cơ cấu ngành lúa gạo và thủy sản từ xuất khẩu thô sang chế biến giá trị gia tăng cao, hỗ trợ DNTN vượt qua các rào cản kỹ thuật khắt khe (VietGAP, GlobalGAP, HACCP, tiêu chuẩn xuất khẩu sang EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản).
• Lợi ích kinh tế - xã hội: Giúp tăng thu nhập cho nông dân liên kết qua hợp đồng bao tiêu, giảm tổn thất sau thu hoạch từ mức 10–12% xuống dưới 5%, đồng thời giải quyết việc làm tại chỗ cho hàng chục ngàn lao động nông thôn.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học ngành Quản lý kinh tế, Chính sách công: Tiếp cận khung phân tích hoàn chỉnh về chu trình thực thi chính sách cấp địa phương và bộ công cụ khảo sát thực chứng chuyên sâu.
• Các nhà nghiên cứu kinh tế nông nghiệp: Sử dụng dữ liệu thực tế về cơ cấu chi phí, rào cản KHCN và quy trình chế biến lúa gạo/thủy sản tại thủ phủ ĐBSCL.
• Lãnh đạo các DNTN chế biến nông, thuỷ sản: Nắm rõ quyền lợi, lộ trình pháp lý và các kênh tiếp cận chính sách ưu đãi của Nhà nước để xây dựng dự án đầu tư khả thi.
• Các nhà hoạch định chính sách cấp tỉnh (Sở KH&ĐT, Sở Công Thương, Sở NN&PTNT): Nhận diện các điểm nghẽn trong khâu tổ chức thực thi để thiết kế quy trình giải ngân, cấp phép và bảo lãnh tín dụng minh bạch, hiệu quả.

---

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?

Luận án mở rộng Lý thuyết Thực thi Chính sách Công (Policy Implementation Theory) của Frank Ellis và các học giả trường phái chính sách bằng việc chứng minh: Tại các nền kinh tế chuyển đổi cấp địa phương, khoảng cách thực thi (implementation gap) không chỉ xuất phát từ nguồn lực tài chính mà chủ yếu do sự thiếu hụt "năng lực hấp thu thể chế" của doanh nghiệp tư nhân nhỏ và vừa kết hợp với cơ chế phân bổ kinh phí hỗ trợ sau đầu tư bất hợp lý.

2. Điểm cải tiến phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây là gì?

So với các nghiên cứu của Nguyễn Huỳnh Phước (2020) hay Huỳnh Minh Tuấn (2012) chỉ dùng phương pháp định tính hoặc thống kê đơn biến, luận án đã thực hiện điều tra kép song song hai nhóm chủ thể: $N = 45$ chủ doanh nghiệp tư nhân và $N = 120$ cán bộ quản lý thuộc 4 cơ quan chức năng (Sở Công Thương chiếm 45%, Sở KH&ĐT chiếm 35%, Trung tâm Hỗ trợ DNNVV chiếm 15%, Quỹ Bảo lãnh tín dụng chiếm 5%), sử dụng thang đo chuẩn hoá để kiểm tra chéo độ tin cậy.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu thực chứng là gì?

Phát hiện bất ngờ nhất là mặc dù chính quyền địa phương ban hành nhiều chính sách ưu đãi đất đai và tín dụng, nhưng tỷ lệ doanh nghiệp chế biến sâu chỉ đạt đúng 1% và phần lớn doanh nghiệp tư nhân chọn vay vốn ngân hàng thương mại với lãi suất thị trường thay vì tiếp cận Quỹ bảo lãnh tín dụng nhà nước do e ngại thủ tục thẩm định phức tạp, thanh tra kiểm tra kéo dài làm lỡ chu kỳ kinh doanh mùa vụ.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập nghiên cứu (Replication protocol) không?

Có. Luận án mô tả chi tiết mẫu biểu phỏng vấn bán cấu trúc dành cho doanh nghiệp và bảng hỏi khảo sát định lượng 5 mức độ Likert dành cho cán bộ công chức (được đính kèm trong phần Phụ lục từ trang 174), quy định rõ tiêu chí chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên theo địa bàn quận/huyện và thâm niên công tác.

5. Chương trình nghị sự nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo như thế nào?

Luận án định hình lộ trình nghiên cứu đến năm 2030 tập trung vào 3 trụ cột: (1) Mô hình chính sách thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải khí nhà kính trong chế biến lúa gạo - thuỷ sản; (2) Tác động của các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (EVFTA, CPTPP) đến rào cản kỹ thuật của DNTN địa phương; (3) Số hoá quy trình truy xuất nguồn gốc và liên kết vùng nguyên liệu thông qua hợp đồng thông minh.

---

Kết luận

1. Khái quát hoá khung lý luận: Luận án đã hệ thống hoá và làm sâu sắc thêm cơ sở lý luận về chính sách khuyến khích và tổ chức thực thi chính sách khuyến khích DNTN đầu tư vào CNCB nông, thuỷ sản tại đô thị trung tâm vùng.
2. Làm rõ bức tranh thực chứng: Đánh giá toàn diện thực trạng giai đoạn 2013–2019, chỉ ra nghịch lý giữa tỷ trọng đóng góp kim ngạch xuất khẩu cao (75%) với năng lực chế biến tinh/sâu cực kỳ khiêm tốn (1%) của DNTN Cần Thơ.
3. Chỉ diện điểm nghẽn thể chế: Xác định chính xác 4 rào cản cốt tử: cơ chế hỗ trợ sau đầu tư chưa linh hoạt, ách tắc bảo lãnh tín dụng, hạn điền cản trở tích tụ đất đai và chi phí chuyển giao công nghệ cao.
4. Hệ thống giải pháp 6 trụ cột: Đề xuất đồng bộ các giải pháp có tính khả thi cao giai đoạn 2020–2025: chuyển sang cơ chế tạm ứng hỗ trợ vốn, xây dựng khu liên hợp chế biến lúa gạo/thuỷ sản khép kín, thành lập cụm công nghiệp chuyên ngành và đào tạo nguồn nhân lực quản trị.
5. Mở ra các hướng nghiên cứu mới: Đặt nền móng cho các nghiên cứu tiếp theo về liên kết chuỗi giá trị nông sản vùng ĐBSCL trong bối cảnh thích ứng biến đổi khí hậu và chuyển đổi số nông nghiệp toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận án đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng, 12 tiết.tho an tien si luan an tien si1 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gm (LUAN.tho 11 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Các nghiên cứu về chính sách và chính sách khu ến khích đầu tƣ 1. Các nghiên cứu của các tác giả nước ngoài Nghiên cứu về chính sách nói chung có các tác giả: James Anderson, nhà kinh tế học ngƣời Anh - Frank Ellis, J.Tinbergen - nhà kinh tế học của Hà Lan.

Theo các ông, không có định nghĩa thống nhất về chính sách: Chính sách là hành động có mục đích để đạt các mục tiêu nào đó ho c chính sách là đƣờng lối hành động mà Chính phủ lựa chọn hay chính sách là thuật ngữ ngụ ý sự can thiệp của nhà nƣớc về kinh tế. Nghiên cứu về CSKK đầu tƣ, các tác giả tiếp cận đến chính sách công là Frank Ellis, William Jenkin, Thomas R. Các tác giả cho rằng chính sách công là một tập hợp các quyết định có liên quan đến nhằm lựa chọn mục tiêu, giải pháp và công cụ chính sách để giải quyết vấn đề chính sách theo mục tiêu tổng thể đ định của đảng cầm quyền. Các nghiên cứu của các tác giả trong nước Nghiên cứu về chính sách nói chung, đƣợc đề cập khá nhiều trong Từ điển Bách khoa Việt Nam, trong giáo trình chính sách kinh tế - x hội của Khoa Khoa học quản lý của Trƣờng Đại học Kinh tế quốc dân và các công trình nghiên cứu (sách) của tác giả V V n Ph c, Trần Thị Minh Châu.

Các nghiên cứu tập trung làm rõ khái niệm, vai trò của chính sách về các cách tiếp cận nghiên cứu chính sách dƣới các góc độ: Triết học, kinh tế, x hội học. Nghiên cứu về chính sách khuyến khích đầu tƣ, chủ yếu tập trung vào chính sách công. Các nghiên cứu của các tác giả Nguyễn Hữu Hải, Đ ng Ngọc Lợi, V n Tất Thu,. đều đ làm rõ khái niệm chính sách công, bản chất của chính sách công và vai trò của chính sách công.tho an tien si luan an tien si1 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gm (LUAN.tho 12 Các nghiên cứu trực tiếp về chính sách khuyến khích đầu tƣ của các tác giả: Bùi Anh Tuấn, Trần Thị Minh Châu, Trần Nguyễn Tuyên, Đỗ Hải Hồ,.

đ đề cập đến quan niệm về đầu tƣ, chính sách đầu tƣ, vai trò của đầu tƣ trong phát triển kinh tế - x hội, đầu tƣ trong nƣớc và ngoài nƣớc. Các nghiên cứu về chính sách khu ến khích doanh nghiệp tƣ nhân đầu tƣ phát triển c ng nghiệp chế iến n ng sản và thuỷ sản Chính sách khuyến khích DNTN đầu tƣ phát triển CNCB là một chính sách cụ thể của chính sách mang tính tổng hợp - chính sách khuyến khích đầu tƣ phát triển nông nghiệp - do đó, còn rất ít các nghiên cứu chuyên về đề tài này. Song, xét theo các khía cạnh liên quan ho c một số m t nào đó trong CSKK DNTN đầu tƣ phát triển CNCB nông sản và thuỷ sản thì đ có một số nghiên cứu. Luận án tổng quan nghiên cứu vấn đề này theo các nhóm dƣới đây: 1.

Nghiên cứu về doanh nghiệp tư nhân thuộc thành phần kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Trước hết, các nghiên cứu về khái niệm doanh nghiệp và DNTN. Một số tác giả có quan niệm: Doanh nghiệp là đơn vị kinh tế thực hiện hạch toán kinh tế độc lập, có đầy đủ tƣ cách pháp nhân, thành lập theo Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài, ho c theo Hiệp định ký kết giữa Chính phủ Việt Nam với nƣớc ngoài. Theo mục 7, điều 1, Chƣơng 1, Luật Doanh nghiệp 2014, Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế, có tài sản và tên riêng, có trụ sở giao dịch ổn định, đƣợc cấp giấy đ ng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật để thực hiện các hoạt động kinh doanh trên thị trƣờng. Quá trình kinh doanh thực hiện một cách liên tục, một số ho c tất cả các công đoạn của quá trình đầu tƣ từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm ho c cung ứng dịch vụ trên thị trƣờng nhằm mục đích để sinh lợi [48].

Nhƣ vậy, doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế vị lợi, m c dù thực tế một số tổ chức doanh nghiệp có tác động hoạt động không hoàn toàn nhằm mục tiêu lợi nhuận. "Doanh nghiệp là đơn vị sản xuất, đơn vị kinh tế và đơn vị x hội cơ sở" [53].tho an tien si luan an tien si1 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gm (LUAN.tho 13 Doanh nghiệp tƣ nhân, theo Điều 183, Luật Doanh nghiệp 2014, Doanh nghiệp tƣ nhân là loại hình doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và phải chịu trách nhiệm toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp [48]. Về quy mô DNTN, quy mô sở hữu và vấn đề điều hành quản lý DNTN. Doanh nghiệp tƣ nhân gắn với hình thức sở hữu tƣ nhân (SHTN), loại hình DNTN có thể tồn tại với những quy mô khác nhau, bao gồm cả quy mô nhỏ, vừa và nhỏ.

Quy mô kinh doanh hoàn toàn phụ thuộc vào n ng lực của chủ sở hữu, quy mô sở hữu của bản thân họ và khả n ng huy động các nguồn lực từ bên ngoài. Chủ sở hữu có thể trực tiếp thực hiện quyền sở hữu và điều hành quá trình sản xuất kinh doanh ho c uỷ quyền cho ngƣời khác thực hiện các công việc này dƣới hình thức hợp đồng thuê quản lý điều hành. Quá trình sản xuất kinh doanh do những ngƣời lao động làm thuê thực hiện [53 và 69]. Thứ hai, vai trò của doanh nghiệp (có vai trò của DNTN).

Theo Ngô Kim Thanh (2013), nền kinh tế của mỗi quốc gia đƣợc cấu thành bởi nhiều yếu tố khác nhau, trong đó, hệ thống doanh nghiệp đƣợc coi là yếu tố quan trọng hàng đầu. Sự phát triển có hiệu quả và bền vững của nền kinh tế quốc dân, suy đến cùng, phụ thuộc vào sự phát triển hiệu quả và bền vững của hệ thống doanh nghiệp. Đến lƣợt mình, sự phát triển của hệ thống doanh nghiệp chịu sự tác động trực tiếp của môi trƣờng kinh tế vĩ mô. Mức độ đạt đƣợc của hệ thống mục tiêu kinh tế - x hội của mỗi doanh nghiệp lại phụ thuộc vào môi trƣờng kinh doanh và khả n ng thích ứng của doanh nghiệp với hoàn cảnh môi trƣờng kinh tế [53].

Các nghiên cứu đều có sự thống nhất cao là thừa nhận doanh nghiệp nhƣ là một hình thức tổ chức sản xuất của cải trực tiếp có tính tiên tiến và hiệu quả nhất. Đồng thời, trên thực tế, doanh nghiệp đ khẳng định vai trò chủ chốt trong việc tạo nên sự giàu có và đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia. Vì thế, ƣu tiên phát triển doanh nghiệp và tinh thần doanh nghiệp đ đƣợc in đậm dấu ấn ở những quốc gia thịnh vƣợng [57]. Trong các nghiên cứu của Hà Huy Thành (2014), Ngô Kim Thanh (2013), Nguyễn Kế Tuấn (2013), đ khẳng định vai trò của doanh nghiệp (có DNTN) nhƣ sau: (LUAN.tho an tien si luan an tien si1 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gm (LUAN.tho 14 Trong sự phát triển kinh tế - x hội, doanh nghiệp có vị trí đ c biệt quan trọng của nền kinh tế, là bộ phận chủ yếu tạo ra tổng sản phẩm trong nƣớc (GDP).

Doanh nghiệp là đơn vị kinh tế, đơn vị sản xuất và đơn vị x hội cơ sở. Trong thời kỳ đổi mới, hoạt động của doanh nghiệp đ có bƣớc phát triển đột biến, góp phần giải phóng và phát triển sức sản xuất, huy động và phát huy nội lực vào phát triển kinh tế - x hội, góp phần quyết định vào phục hồi và t ng trƣởng kinh tế, t ng kim ngạch kinh tế, t ng thu ngân sách và tham gia giải quyết có hiệu quả các vấn đề x hội, nhƣ: tạo việc làm, xoá đói, giảm nghèo. Doanh nghiệp là yếu tố quan trọng quyết định đến chuyển dịch các cơ cấu lớn của nền kinh tế quốc dân; cơ cấu ngành kinh tế, cơ cấu kinh tế giữa các vùng, địa phƣơng, cơ cấu nhiều thành phần kinh tế. Có thể nói, vai trò của doanh nghiệp không chỉ quyết định sự phát triển bền vững về m t kinh tế, mà còn quyết định đến sự ổn định "lành mạnh hoá các vấn đề x hội của đất nƣớc".

Nghiên cứu về doanh nghiệp đầu tư và ứng dụng khoa học công nghệ vào lĩnh vực nông nghiệp (có công nghiệp chế biến nông, thuỷ sản) Tiến sĩ Nguyễn Đỗ Anh Tuấn và các cộng sự Viện IPSARD (2016) - Viện Chiến lƣợc và chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn đ thực hiện nghiên cứu "Phát triển doanh nghiệp nông nghiệp trong tiến trình tái cơ cấu nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới". Nghiên cứu này đ chỉ ra rằng: "Doanh nghiệp đầu tƣ vào nông nghiệp còn thiếu và yếu; khó tiếp cận nguồn vốn tín dụng; n ng lực cơ giới hoá và áp dụng khoa học công nghệ (KHCN) yếu, ít đầu tƣ vào chế biến tinh, chế biến sâu; yếu kém về n ng lực liên kết với các đối tác, khả n ng tìm kiếm, tiếp cận thông tin thị trƣờng, thiếu thông tin về các rào cản kỹ thuật, các quy định thƣơng mại quốc tế. Các yếu tố này đ làm n ng suất, hiệu quả sản xuất nông nghiệp của doanh nghiệp thấp. và quay trở lại là hạn chế đầu tƣ và ứng dụng KHCN của doanh nghiệp vào nông nghiệp.

Nghiên cứu của Trần Thị Hồng Lan và cộng sự (2016) về hoàn thiện cơ chế chính sách hỗ trợ DNNVV ứng dụng KHCN vào nông nghiệp, nông thôn, (LUAN.tho an tien si luan an tien si1 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gm (LUAN.tho 15 cho thấy 3 yếu tố chủ quan nội tại của doanh nghiệp tác động mạnh đến ứng dụng KHCN của doanh nghiệp, đó là vốn 71,5% đánh giá là có ảnh hƣởng rất mạnh; nguồn nhân lực 30% doanh nghiệp đánh giá là ảnh hƣởng rất mạnh và 50% doanh nghiệp e ngại tính rủi ro hay sự thất bại của việc ứng dụng KHCN trong sản xuất kinh doanh.