Chương 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KHỞI KIỆN VỤ ÁN DÂN SỰ TRONG PHÁP LUAT T6 TUNG DÂN SỰ VIỆT NAM 11. Khái niệm và ý nghĩa của khởi kiện vụ in din mự LLL. Định nghĩn khối liệu vụ án din se Treng bỗi cảnh phút tiển của nén kinh t thi hưởng định hướng XHƠN thi các quan hệ din srngiy cảng trở nên phong phú và da dang hơn Vì vậy, khi tham gia ‘vio các quan hệ xã hội thi việc tranh chấp xây ralà đều tất yếu.
Trước tính hình đó, Yêu chu cấp thiết đễ gai quyệt các tranh chấp dân aria vừa phấi dim béo đoợc việc thục thi pháp luật, vừa ph báo vệ được quyền và loi ích hop pháp cia các chủ thể ĐỂ thực hiện được các yêu cầu đó, Nhà nước trao cho các chủ thé những phương tên, php lý cẩn thiết vàthuấtlập cơ chế giã quyễt tranh chip để moi chủ thể có thé bio về quyên và lợi ích hợp pháp của mảnh. Một trong những phương thúc để bảo vệ quyin vlợi ích hợp pháp của các chủ thể hay bảo dim quyên con người rong TTDS chínha khối kiện VADS ra Toe án có thim quyền igiã quyết tranh chấp, "Trước khí BLTTDS ra đi, theo quy dinh của Pháp lành Thủ tục gai quyết các vụ. én din sơ nim 1989, Pháp lãnh Thủ tục gai quyét các vụ án inh tế năn 1994 và Tháp lệnh Thi tục git uyết các tranh chip lao động năm 1996 tén tei ba khái nệm, là VADS, vụ án nh ti, vụ án lao động, Vu éninh tổ gồm các tranh chip vé hợp đẳng kinh tỉ gin pháp nhân với pháp nhân, gm pháp nhân với cá nhân có đăng ký kảnh doanh, các ranh chấp giữa công ty với cc thánh viên của cổng ty, giữa các thành viên côa công ty với nhau liên quan din việc thành lập, hoạt động giả thể công ty, tranh chấp iên quan đến vide mua bán cổ phiêu trái phiêu và các ranh chip lành, tẾ khác theo quy định của pháp luật. Vụ án lao đông gém các tranh chấp leo đồng agit cá nhân người lao đồng và người sở đụng lao động về quyén và lợi ích liên quan đổn việc làm, tiền lương thu nhập và các điều kiận leo động khác, v thục hién hop đồng lao đồng và trong quá tình hoc nghề, tranh chip lao động tập thé giã tập thể "ngời lao động và người sử đụng lao động vả thục hiện thôn ức lao động tập th, vé quyền thành lip, gia nhập, host động công doin VADS gần những tranh chấp về những việc không có tranh chấp về dân sự, hôn nhân gia đình nurtranh chấp về quyền.
sở hữu, hợp đồng, béi thường thiệt hại ngoài hợp dang hoặc những tranh chấp khác; "việc xác định công dân mất tích, đã chất.L BLTTDS nim 2004 và BLTTDS năm 2015 ra đồi, đánh dẫu my xuất hiện côn khái niệm vi vụ việc đân sự và khú niệm VADS tử đây cũng có sự thay đổi. Vt việc phát sinh từ quan hộ pháp luật din nự inh doanh thương mai, lao đồng hôn nhân và gia cánh gọi la vụ việc din me VADS lá các ranh chấp về dân sự hôn nhân và gia Ảnh, ảnh doanh thong mai, leo động được Tòa án thụ lý giã quyết Theo các BLTTDS thi khái niệm VADS được hiễu theo nghĩa rộng bỗi ngoài những tranh chấp phát sinh tir quan hệ pháp loật din sự hôn nhân và gia Ảnh còn bao gm các ranh chấp phat sinh tử quan hệ pháp luật kinh doanh thương mai và lao động Tuy vây, so với cic văn bản pháp luật trước diy thì khái niệm VADS trong các BLTTDS la thu hep về nối dang loại việc bối VADS chỉ bao gỗm những vụ việc có tranh chấp Theo Từ én Tiếng Việt, vụ là “vide air vide không hạ: rắc rốt cẩn phải giải quyết”) ánlà “vupham pháp hoặc tranh cl qyén lợi cẩn được xết xử trước Tòa dán Š dân nglà "Miệ có quan hệ đẫn đôn en kh: quân) việc uc quan hệ tà en hoặc hôn nhân, gia dinh. do Tòa án sét rới khái quát) có tinh chất việc tia niên dân Š Tranh chấp được hiễu là “sie giảnh nhan cái không tổ tuc về bên nào, cgằng co lân 065 kiến bắt đồng thường là trong vẫn để quyên lợi giữa hai bên"? Những việc liên quan đến dân gm những quan hệ nhấn thân, ti sản, những vin để về hồn nhân và gia dink, inh t, lao động Trong các mốt quan hi trên khi các bên có mâu thuẫn, không thống nhất được ý kiến với nhau về quyền và lợi ích được got à xây ra anh chấp, Như vậy, có thể liễu, VADS là những tranh chip về quyền và "nghĩa vụ liên quan din din và phải due ra xế xổ ở Tòa ứn Dưới góc đồ pháp luật, VADS la các tranh chip giữa các cá nhân, cơ quan, tổ chức vé quyển và ngiĩa vụ phat sin từ quan hệ pháp uật din sự hồn nhân và gia din, ánh doanh thương msi, lao động được dus ra Tòn án gai quyết theo quy định cña pháp luật TTDS và rong đồ tủ, tác giá đồ cập đến khổ niệm VADS theo ngấa niy. Các Pip lh vÌ tc trước diy không có syphăn bút gẩn VADS vì vie din run tnitngit “VADS” "ước diy được hắn tiưonghũi rộng nghệ tả các wave được Toa in dm Ý gi gyết dtu coi VADS, Hoing Phi 2003), T,Bến dng Độc Neb Bi Nẵng, Tưng tim Te đồn học, Ba Nag, 1130, Hoing Phi 2003), T đối ng c Neb Bi Ning.
Trg tim Te Ginhoc, Bi Nog, rổ “Hing Pai (2003), Từ đốn tổng Đức No: Bi Nẵng, Tong im Te đồn học,Đ Nẵng 246-247 “Hon Paé 203) g , đồn ng Pit Neb. Đì Nẵng, Trg tim Te đẳnhọc,Đì Nẵng 1024 7 Đặc trong của VADS là có nytranh chấp về quyén và nghĩa vụ giữa các bân đương sartrong mỗi quan hệ pháp luật Trong quan hệ đó, một bên có quyền khối kiện yêu câu Toa án bảo vệ quyền, li ích hop pháp oie mình, yêu cầu bên kia phi thục hiện nghĩa va lim một việc hoặc không đợc làm một việc. Nghia vụ này phát sin từ những quan hé din sự hén nhân và gia dinh, kinh doanh thương mai, lao đồng được áp luật bio về. Êu tổ tranh chấp được coi là yÊutổ quan trong dé phân biệt V ADS vii việc din sự Trong nr phát tiển của xã hội, khi Nhà nước và pháp luật re đời thi việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân được gh nhận bing pháp luật và được bảo đâm thục hiện thông qua các thiết chế do Nha nuớc thết lập.
Pháp luật đã ghi nhận quyền khối kiện ct các cơ quan, t8 chức, cá nhân Khi met chỗ thể cho rằng quyền, loi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm, chi thé đó có quyển yêu câu các cơ quan có thim quyền theo quy định cia pháp luật bảo vệ quyén và lợi Íchhợp pháp của mình. Theo Điều8 Tuyên ngân Thé giới về nhân quyển năm 1948 đã ghỉ nhận: “Mor người cẩu cô quyển được bảo vệ bằng các Tòa án qude gia có thẫn quyển với phương hiện _pháp lý có hiệu lực chéng lại nhitng hành ví vipham các qu cin bản đã được Hién pháp và pháp luật công nhận"" Quyên khối kiên được quy định trong pháp luật quốc ti la cơ sở cho việc ghi nhân quyền này trong hệ thống phép luật m&i quốc gia Từ việc gi nhận quyền con người trong Tuyên ngân Thé giới về nhân quyền năm, 1948 vào Hiễn pháp thì để cụ thé hóa quyền con người nổi chung và quyền khối kiện nổi riêng pháp luật Việt Nam di có những bước phát tiễn nhất định Tại Điễu 14 chương, Hiền pháp năm 2013 của nước Công hòa XHCN ViétNam quy Ảnh “Ở ước Công hòa vã hội chủ nghữa Mit Nam, các quyễn cơn người, quyển công đôn về chính tr, dân sc kenh tổ, vẫn hóa, xã hội được công nhận tên trong bảo vệ, bảo “đâm theo Hin pháp và pháp luật Trong các quyền cơnngười, quyên công din đã được Hién pháp ghỉ nhận thì quyén dân sự có ý ngiĩa rất quan trong Theo đó, công dân được phép xit sự theo một cách nhất dink hoặc được yêu cầu người khác thục hiên những hành vi nhất dinh để thôn mén lợi ích của minh Quyên năng nay được bảo đảm bằng sự cưỡng chế của Nha nước. Sử dụng quyền dân sự, cá nhân và các chủ thể khác được thực hiện quyền tr do lánh doanh và các hoạt động hợp pháp khác nhằm tạo ra cũa cãi ti sẵn và các thú ship họp pháp khác dé đập ứng tốt hơn như cầu ngày cảng cao cia mỗi người. Nhà 8 nước Cộng hòa XHCN Việt Nam báo hô quyền din sự chính ding ấy Vi vậy, BLDS năm 2015 ght nhận quyền din nợ và cho pháp cá nhân, các chỗ thể khác được chữ đồng thực hiện các bién phép để hy bão vé mình theo như quy ảnh tri Điều 11 ® ĐỂ ‘bio hô quyền dân sự của các chủ thể, Nhà nước quy dinh nhiề biện pháp, nhiễu cách bio vệ khác nhao nhưng đặc biết hơn, trong các biện pháp bảo hộ của Nhà nước với quyền din ar thì quyển khôi kiện VADS 1a một biên pháp hữu hiệu, quan trong và 6 tinh khả thi cao.
Điều 186 BLTTDS nim 2015 quy dink: “Cá nhớn cơ quan tổ chức có quyển ne minh hoặc thông qua người đt cn hợp pháp khôi kiện vu án din sue (cas dy goi cung là người khôi abn) ta Tòa án có thân quyển đã yâu cầu báo về quyền và lợi ich hợp pháp của minh”. Quyền khối kiện VADS là quyền tổ ting quan trong cis các chủ thi, Nó cho pháp cá nhân, cơ quan tổ chức và các chủ thể Xhác bảo vệ quyén và lợi ích hợp pháp của mình hước Tôn án ĐỂ cụ thể quy định của Hién pháp, Điều 4, Điều5 BLTTDS năm, 2015 quy ảnh cơ quan tổ chúc, cá nhân có quyền khối kiện VADS tạ Tòa án có quyền âu Toa án bio vé cổng lý bảo vệ quyển con người, quyén công din, bảo vệ lợi ích Nhà nước, quyền và lợi ich hop pháp ofa mình hoặc của người khác, Việc thực hiện quyền khôi kiên của đương ae phi tuân theo quy dinh pháp luật. Chỗ thể có quyền và lợi ich hop pháp bi xâm phạm có quyển ty nh đoạt khối kiện hoặc không khối iện din Tòa án. Vide khối liận được thục hiện bằng hình thức nộp đơn khối lun tại Tòa áa có thim quyển VỆ nguyên tắc, chỉ có cá nhân, cơ quan tổ chúc rong pham vi nhiệm vụ quyên hạn côn mình có lợi ich bì xâm phạm mới có quyén khối kiện để Yêu cầu Toa én báo vệ.