Khóa Luận Tốt Nghiệp Về Xử Phạt Vi Phạm Hành Chính Trong Lĩnh Vực Bảo Vệ Môi Trường

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp cụ thể cho vấn đề môi

• Tác giả: Trần Ngọc Hân
• Trường học: Cần Thơ
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Xử Phạt Vi Phạm Hành Chính Trong Lĩnh Vực Bảo Vệ Môi Trường
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TÌNH HÌNH MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
• 1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
• 1.2. Khái niệm về môi trường
• 1.3. Khái niệm về ô nhiễm môi trường
• 1.4. Khái niệm về vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
• 1.5. Khái niệm về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về xử phạt vi phạm hành chính trong bảo vệ môi trường

Khóa luận tốt nghiệp về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường là một chủ đề quan trọng. Môi trường có vai trò sống còn đối với sự phát triển của con người và sinh vật. Tuy nhiên, sự gia tăng các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này đang gây ra những tác động tiêu cực nghiêm trọng. Việc nghiên cứu và áp dụng các quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính là cần thiết để bảo vệ môi trường và đảm bảo sự phát triển bền vững.

1.1. Khái niệm và vai trò của bảo vệ môi trường

Bảo vệ môi trường được hiểu là việc duy trì và cải thiện chất lượng môi trường sống. Điều này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe con người mà còn bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên. Các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và điều chỉnh hành vi của con người.

1.2. Tình hình vi phạm hành chính trong bảo vệ môi trường

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đang gia tăng với nhiều hình thức khác nhau. Các hành vi này không chỉ gây thiệt hại cho môi trường mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Cần có các biện pháp xử lý nghiêm khắc để ngăn chặn tình trạng này.

II. Vấn đề và thách thức trong xử phạt vi phạm hành chính

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính, nhưng việc thực thi vẫn gặp nhiều khó khăn. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu đồng bộ trong việc áp dụng các quy định này. Điều này dẫn đến tình trạng xử phạt không nhất quán và tạo ra kẽ hở cho các hành vi vi phạm tiếp tục diễn ra.

2.1. Những khó khăn trong việc áp dụng pháp luật

Việc áp dụng pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong bảo vệ môi trường gặp nhiều khó khăn do sự thiếu hiểu biết của người dân và sự yếu kém trong công tác tuyên truyền. Điều này dẫn đến việc nhiều hành vi vi phạm không bị phát hiện và xử lý kịp thời.

2.2. Tác động của vi phạm môi trường đến xã hội

Các hành vi vi phạm môi trường không chỉ gây thiệt hại cho hệ sinh thái mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Ô nhiễm môi trường có thể dẫn đến nhiều bệnh tật và giảm chất lượng cuộc sống. Do đó, việc xử lý nghiêm các vi phạm là rất cần thiết.

III. Phương pháp xử phạt vi phạm hành chính hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả của công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại. Việc kết hợp giữa giáo dục ý thức và xử phạt nghiêm khắc sẽ giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường.

3.1. Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính

Có nhiều hình thức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, bao gồm phạt tiền, tịch thu tang vật vi phạm và đình chỉ hoạt động. Mỗi hình thức xử phạt cần được áp dụng phù hợp với mức độ vi phạm để đảm bảo tính răn đe.

3.2. Tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục

Công tác tuyên truyền và giáo dục về bảo vệ môi trường cần được đẩy mạnh. Việc nâng cao nhận thức của cộng đồng sẽ giúp giảm thiểu các hành vi vi phạm và tạo ra một môi trường sống trong lành hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đã chỉ ra rằng việc áp dụng pháp luật còn nhiều bất cập. Các kết quả nghiên cứu cho thấy cần có sự cải cách trong quy trình xử lý vi phạm để đạt được hiệu quả cao hơn trong công tác bảo vệ môi trường.

4.1. Thực trạng áp dụng pháp luật hiện nay

Thực trạng áp dụng pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong bảo vệ môi trường cho thấy nhiều quy định còn mang tính chung chung. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc thực thi và tạo ra sự không đồng nhất trong xử lý các vi phạm.

4.2. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Các nghiên cứu thực tiễn đã chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp xử phạt cần phải linh hoạt và phù hợp với từng trường hợp cụ thể. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả của công tác xử lý vi phạm và bảo vệ môi trường.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho bảo vệ môi trường

Việc nghiên cứu và áp dụng các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường là rất cần thiết. Cần có những cải cách mạnh mẽ trong hệ thống pháp luật để nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức cộng đồng và cải thiện quy trình xử lý vi phạm.

5.1. Đề xuất cải cách pháp luật

Cần có những đề xuất cải cách pháp luật để nâng cao tính hiệu quả trong việc xử lý vi phạm hành chính. Các quy định cần được cụ thể hóa và rõ ràng hơn để dễ dàng áp dụng trong thực tiễn.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong bảo vệ môi trường

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bảo vệ môi trường sẽ giúp Việt Nam học hỏi kinh nghiệm từ các nước khác. Việc này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần bảo vệ môi trường toàn cầu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ô nhiễm môi trường đang là thách thức nghiêm trọng đe dọa trực tiếp đến sự phát triển bền vững tại Việt Nam. Trên phạm vi toàn cầu, các ngành công nghiệp thải vào tự nhiên khoảng 100.000 hợp chất hóa học, trong đó có khoảng 6.000 chất thuộc danh mục cực kỳ độc hại. Tại Việt Nam, diện tích rừng tự nhiên suy giảm mạnh mẽ từ mức 13,3 triệu hecta năm 1943 (chiếm 43,8% diện tích đất tự nhiên) xuống còn 8,7 triệu hecta (chiếm 28,3%). Tình trạng thoái hóa đất diễn biến phức tạp khi khoảng 50% trong tổng số 33 triệu hecta đất tự nhiên đứng trước nguy cơ sa mạc hóa, trong khi tỷ lệ nước thải công nghiệp được xử lý đạt quy chuẩn môi trường chỉ đạt khoảng 4,26%.

Vấn đề nghiên cứu cốt lõi bắt nguồn từ việc ý thức chấp hành pháp luật bảo vệ môi trường của các tổ chức, cá nhân còn hạn chế, kết hợp với những lỗ hổng trong công tác quản lý và chế tài xử lý. Mục tiêu cụ thể của luận văn là làm sáng tỏ khung pháp lý về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, nhận diện các bất cập trong quá trình thực thi, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực răn đe của pháp luật.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn xử phạt vi phạm hành chính trên toàn lãnh thổ Việt Nam, đặc biệt là các điểm nóng công nghiệp tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Long An trong giai đoạn từ năm 1989 đến năm 2008. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, hướng tới mục tiêu gia tăng tỷ lệ xử lý vi phạm hành chính đạt 100% tính minh bạch, giảm thiểu các hành vi trốn tránh trách nhiệm lập đánh giá tác động môi trường và nâng cao hiệu quả bảo vệ hệ sinh thái quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng dựa trên Thuyết quản trị nhà nước bằng pháp quyền và Lý thuyết răn đe trong trách nhiệm hành chính. Các học thuyết này khẳng định rằng pháp luật là công cụ điều chỉnh hành vi con người tối ưu nhất thông qua việc thiết lập các chế tài cưỡng chế có tính giáo dục và phòng ngừa. Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ tương tác giữa ba yếu tố cốt lõi: khung quy phạm pháp luật môi trường, thẩm quyền xử lý của cơ quan công quyền và mức độ tuân thủ của đối tượng chịu sự tác động.

Nghiên cứu làm rõ các khái niệm căn bản:

• Môi trường: hệ thống các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, tác động trực tiếp đến sự sinh tồn và phát triển xã hội.
• Vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường: hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện xâm phạm trật tự quản lý nhà nước về môi trường mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Xử phạt vi phạm hành chính: hoạt động của chủ thể có thẩm quyền áp dụng các chế tài xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả đối với chủ thể vi phạm.

Khung pháp lý được nghiên cứu gắn liền với thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính là 2 năm và phân định độ tuổi chịu trách nhiệm theo Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính: người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chịu trách nhiệm với lỗi cố ý, người từ đủ 16 tuổi trở lên chịu trách nhiệm về mọi vi phạm.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được tổng hợp từ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đa tầng nấc như Hiến pháp năm 1992, Luật Bảo vệ môi trường năm 1993 và năm 2005, Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính các năm 1989, 1995, 2002, Nghị định số 175/CP và Nghị định số 81/2006/NĐ-CP. Bên cạnh đó, dữ liệu thực chứng thu thập từ báo cáo quản lý môi trường của 64 tỉnh, thành phố và hồ sơ thanh tra thực tế.

Cỡ mẫu khảo sát bao gồm 157 doanh nghiệp hoạt động tại Khu công nghiệp Lê Minh Xuân cùng các vụ việc xử phạt điển hình tại Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Long An. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu phi ngẫu nhiên có chủ đích (purposive sampling), tập trung vào các cơ sở sản xuất thuộc 5 ngành công nghiệp nhạy cảm với môi trường: giấy, luyện kim, thủy sản, khai thác than và nhiệt điện.

Phương pháp phân tích luật viết kết hợp với phương pháp duy vật biện chứng, lịch sử cụ thể và so sánh luật học được lựa chọn nhằm bảo đảm tính logic khoa học, bóc tách chính xác mối liên hệ giữa các quy định pháp lý trên văn bản với hiệu quả áp dụng trong thực tiễn đời sống từ năm 1989 đến tháng 5 năm 2008.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, hạ tầng kiểm soát xả thải công nghiệp bộc lộ lỗ hổng nghiêm trọng. Thống kê cho thấy chỉ có khoảng 4,26% tổng lượng nước thải công nghiệp đô thị được xử lý đạt chuẩn trước khi xả ra môi trường. Khảo sát tại Khu công nghiệp Lê Minh Xuân ghi nhận trong số 157 doanh nghiệp đang hoạt động, có tới 33 doanh nghiệp (chiếm 21,02%) chưa lắp đặt hệ thống xử lý nước thải cục bộ và chưa đấu nối vào mạng lưới thoát nước chung, phát tán các hợp chất nguy hại như dichloromethylene và chloroform gây bạc màu lá cây cục bộ.

Thứ hai, công tác quản lý chất thải rắn và nước thải y tế đối mặt với sự thiếu hụt hạ tầng kỹ thuật. Cả nước có 82 bãi chôn lấp chất thải đang vận hành nhưng chỉ có 8 bãi (chiếm 9,76%) được xây dựng hợp vệ sinh. Lượng rác thu gom mới đạt khoảng 70% và chủ yếu tập trung tại khu vực nội thị. Hơn 1.000 bệnh viện từ tuyến huyện trở lên thải ra hàng trăm ngàn mét khối nước thải mỗi ngày, phần lớn chưa được xử lý đạt chuẩn.

Thứ ba, mức xử phạt vi phạm hành chính còn quá thấp, chưa tương xứng với lợi ích kinh tế thu được từ hành vi vi phạm. Điển hình như Doanh nghiệp tư nhân Tân Tiến Thành bị xử phạt 25.000.000 đồng do xây dựng dự án khi chưa có báo cáo đánh giá tác động môi trường, hoặc Công ty TNHH Đại Lộc bị phạt 9.000.000 đồng do không thực hiện đúng cam kết bảo vệ môi trường. Các mức phạt này chưa đủ sức răn đe đối với các doanh nghiệp quy mô lớn.

Thứ tư, bất cập trong việc áp dụng thời hiệu xử phạt 2 năm đối với các hành vi vi phạm có tính chất liên tục và kéo dài, gây lúng túng cho lực lượng thanh tra khi xác định thời điểm bắt đầu tính thời hiệu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng trên là do hệ thống tiêu chuẩn môi trường chậm đổi mới, lực lượng cán bộ thanh tra mỏng và trang thiết bị quan trắc còn thô sơ. Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý Trung ương và chính quyền địa phương còn lỏng lẻo, tạo kẽ hở cho doanh nghiệp trốn tránh trách nhiệm.

So với các nghiên cứu về quản trị môi trường quốc tế, việc áp dụng nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền tại Việt Nam vẫn còn nặng tính hình thức. Chế tài phạt tiền chưa tính toán đầy đủ chi phí bồi hoàn hệ sinh thái bị phá hủy. Các dữ liệu nghiên cứu này có thể được trình bày trực quan thông qua biểu đồ cột so sánh tỷ lệ doanh nghiệp vi phạm xả thải qua các năm và bảng ma trận đối chiếu giữa khung tiền phạt quy định với chi phí vận hành hệ thống xử lý chất thải thực tế của doanh nghiệp. Đúng như nhận định của các chuyên gia pháp lý, xử phạt hành chính phải thực sự là "công cụ quản lý môi trường hiệu quả, mang tính răn đe, giáo dục và thuyết phục cao" thì mới đẩy lùi được vấn nạn ô nhiễm.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, sửa đổi và hoàn thiện khung pháp luật xử phạt vi phạm hành chính: Nâng mức trần xử phạt bằng tiền đối với các hành vi xả thải độc hại gấp từ 5 đến 10 lần so với quy định tại Nghị định số 81/2006/NĐ-CP. Mục tiêu đạt 100% chế tài có sức răn đe kinh tế thực chất, hoàn thành việc sửa đổi luật định trong giai đoạn 2008-2010 dưới sự chủ trì của Quốc hội và Chính phủ.

Thứ hai, tăng cường năng lực giám sát và thanh tra môi trường: Đầu tư hệ thống quan trắc tự động liên tục tại 100% các khu công nghiệp, khu chế xuất trên toàn quốc. Đẩy mạnh thanh tra đột xuất nhằm nâng tỷ lệ nước thải công nghiệp được xử lý đạt chuẩn từ mức 4,26% lên trên 50% trước năm 2012, do Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp cùng Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố thực hiện.

Thứ ba, quy hoạch và hiện đại hóa hạ tầng xử lý rác thải: Xóa bỏ các bãi rác lộ thiên tự phát, chuyển đổi và nâng cấp hệ thống 82 bãi chôn lấp rác hiện hữu để đạt tỷ lệ tối thiểu 50% bãi rác hợp vệ sinh vào năm 2015. Trách nhiệm triển khai thuộc về Bộ Xây dựng, Sở Tài nguyên và Môi trường cùng chính quyền địa phương.

Thứ tư, siết chặt quy trình thẩm định và hậu kiểm đánh giá tác động môi trường: Giới hạn thời gian thẩm định hồ sơ môi trường trong vòng 45 ngày đi kèm quy chế bắt buộc tái kiểm tra định kỳ 6 tháng một lần đối với hơn 1.450 làng nghề và các cơ sở sản xuất có nguy cơ ô nhiễm cao. Chi cục Bảo vệ Môi trường các địa phương chịu trách nhiệm giám sát trực tiếp từ năm 2009.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ quản lý nhà nước và lực lượng thanh tra môi trường: Nghiên cứu cung cấp hệ thống căn cứ pháp lý toàn diện từ các Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính đến Nghị định số 81/2006/NĐ-CP. Tài liệu giúp nâng cao kỹ năng xác định hành vi vi phạm, áp dụng chuẩn xác thời hiệu 2 năm và thẩm quyền xử phạt đối với từng trường hợp cụ thể.

Thứ hai, ban quản lý các khu công nghiệp và lãnh đạo doanh nghiệp: Luận văn là cẩm nang pháp lý hữu ích giúp doanh nghiệp nhận diện rõ trách nhiệm lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, hiểu rõ các chế tài tài chính và nguy cơ bị đình chỉ hoạt động khi không kết nối hệ thống xả thải tại 157 cơ sở công nghiệp.

Thứ ba, giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Luật học: Đề tài cung cấp khung lý luận vững chắc, phương pháp phân tích luật viết kết hợp nghiên cứu thực chứng với hệ thống số liệu từ 64 tỉnh, thành phố, hỗ trợ đắc lực cho công tác giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu về Luật Môi trường.

Thứ tư, các tổ chức phi chính phủ và đại diện cộng đồng dân cư: Luận văn mang lại cơ sở pháp lý vững chắc để người dân thực hiện quyền giám sát xã hội, kiến nghị xử lý các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm không khí và nguồn nước tại khu dân cư.

Câu hỏi thường gặp

Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường được quy định như thế nào? Thời hiệu xử phạt là 2 năm kể từ ngày hành vi vi phạm được thực hiện. Trường hợp cá nhân bị đình chỉ điều tra hình sự nhưng hành vi có dấu hiệu vi phạm hành chính thì thời hiệu là 3 tháng kể từ ngày người có thẩm quyền nhận được quyết định đình chỉ.

Độ tuổi chịu trách nhiệm hành chính đối với các hành vi vi phạm môi trường là bao nhiêu? Theo Điều 7 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi bị xử phạt hành chính đối với vi phạm do lỗi cố ý. Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hành chính về mọi vi phạm do mình gây ra.

Hành vi không lập báo cáo đánh giá tác động môi trường bị xử lý ra sao trong thực tiễn? Hành vi này bị xử phạt tiền nghiêm khắc và đình chỉ hoạt động tạm thời. Điển hình như Doanh nghiệp tư nhân Tân Tiến Thành tại Long An đã bị xử phạt 25.000.000 đồng và buộc dừng hoạt động trong 45 ngày để hoàn thiện thủ tục đánh giá tác động môi trường.

Tại sao tỷ lệ xử lý nước thải công nghiệp tại Việt Nam giai đoạn này chỉ đạt 4,26%? Nguyên nhân chủ yếu do hạ tầng kỹ thuật tại các khu công nghiệp chưa đồng bộ, chế tài xử phạt tiền còn quá thấp so với chi phí đầu tư vận hành trạm xử lý nước thải, cùng với việc hơn 20% doanh nghiệp chưa tự giác đấu nối xả thải.

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài vi phạm môi trường tại Việt Nam bị áp dụng chế tài gì? Mọi tổ chức, cá nhân nước ngoài hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam vi phạm pháp luật môi trường đều bị xử phạt theo Nghị định số 81/2006/NĐ-CP, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường tại Việt Nam giai đoạn 1989-2008.
• Đề tài chỉ rõ thực trạng bất cập qua các số liệu xác thực: chỉ 4,26% nước thải công nghiệp đạt chuẩn, 33 trên 157 doanh nghiệp tại một khu công nghiệp trọng điểm vi phạm xả thải và chỉ 8 trên 82 bãi rác đạt chuẩn vệ sinh.
• Công trình đóng góp hệ thống giải pháp đồng bộ, từ việc hoàn thiện khung pháp lý thời hiệu 2 năm, tăng mức tiền phạt đến nâng cao hiệu lực thanh tra trên phạm vi 64 tỉnh thành.
• Kế hoạch hành động trong giai đoạn tiếp theo cần tập trung vào việc hiện đại hóa trang thiết bị quan trắc tự động và siết chặt công tác thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường.
• Các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu hãy chủ động tham khảo luận văn để hoàn thiện cơ chế thực thi pháp luật, góp phần kiến tạo môi trường sống bền vững cho tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TÌNH HÌNH MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG 1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG 1. Khái niệm về môi trường Theo nghĩa chung nhất, môi trường ñược hiểu là tất cả những gì bao quanh con người, là nơi con người sống và tồn tại trên trái ñất này. Môi trường là tập hợp những yếu tố về vật lý, hoá học, sinh học, kinh tế, xã hội.

tác ñộng lên từng cá nhân hay cả cộng ñồng. Nói cách khác, môi trường là một phạm trù rất rộng lớn mà con người ngày nay vẫn chưa hiểu hết. Chẳng hạn như: không khí, nước mà chúng ta ñang sử dụng, các tài nguyên thiên nhiên mà chúng ta ñang khai thác, các loài ñộng thực vật gần gũi với ñời sống con người. Tất cả những thứ kể trên chỉ là một phần nhỏ của môi trường.

Hiện nay môi trường là mối quan tâm lớn không của riêng người nào mà là của mọi người, là vấn ñề chung của toàn nhân loại. Tuy thuật ngữ môi trường hiện nay ñược sử dụng rất phổ biến nhưng cách hiểu của mọi người về nó không thống nhất. Theo pháp luật Việt Nam, môi trường ñược hiểu như sau: “Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng ñến ñời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật”. Từ ñịnh nghĩa này, có thể thấy con người ñã trở thành trung tâm trong mối quan hệ với tự nhiên và sự tác ñộng qua lại giữa con người với con người ảnh hưởng rất nhiều tới môi trường tự nhiên.

Môi trường lại ñược tạo thành từ vô số các yếu tố vật chất. Trong ñó có yếu tố tự nhiên và yếu tố nhân tạo. Yếu tố vật chất tự nhiên bao gồm: ñất, nước, ánh sáng, không khí, âm thanh, các hệ thống thực vật. Các yếu tố này ñược xem là các yếu tố cơ bản của môi trường, nó ñược hình thành và phát triển theo những quy luật tự nhiên vốn có của nó và nằm ngoài khả năng của con người, con người chỉ tác ñộng ñến nó ở một chừng mực nhất ñịnh nào ñó mà thôi.

Còn các yếu tố vật chất nhân tạo là do con người tạo ra nhằm tác ñộng ñến các yếu tố tự nhiên ñể phục vụ cho nhu cầu của con người như hệ thống ñê ñiều, các Luanvanmaster.com – Cần Kham Thảo - Kết bạn Zalo/Tele : 0973.149 Viết thuê đề tài giá rẻ trọn gói - KB Zalo/Tele : 0973.149 công trình kiến trúc văn hoá, các công trình khoa học.com – Cần Kham Thảo - Kết bạn Zalo/Tele : 0973.149 Viết thuê đề tài giá rẻ trọn gói - KB Zalo/Tele : 0973.149 Các thành phần của môi trường này hiện nay không còn nguyên vẹn như lúc mới hình thành mà hiện nay bị biến ñổi rất nhiều. Sự thay ñổi này một phần do sự tác ñộng qua lại giữa các thành phần của môi trường với nhau, một phần do sự tác ñộng của con người. ðất ñai bị thoái hoá, nguồn nước bị ô nhiễm, không khí không còn trong lành, nguồn tài nguyên thiên nhiên bị cạn kiệt. Nói chung, môi trường ñang bị tác ñộng theo chiều hướng xấu và có nguy cơ bị huỷ hoại từng ngày, từng giờ ñã tạo nên diễn tiến ña dạng phức tạp cho hiện trạng môi trường.

Khái niệm về ô nhiễm môi trường Ô nhiễm môi trường hiểu theo nghĩa ñơn giản là sự làm bẩn, làm thoái hoá môi trường sống. Hiện nay các ngành công nghiệp trên thế giới thải vào môi trường thiên nhiên khoảng 100.000 hợp chất hoá học trong ñó có khoảng 6.000 chất ñược coi là ñộc hại. Từ số liệu ñó ta hiểu môi trường của chúng ta bị làm bẩn, bị phá hoại ñến mức ñộ như thế nào. Có thể ñịnh nghĩa ô nhiễm môi trường là “sự làm biến ñổi môi trường theo chiều hướng tiêu cực toàn thể hay chỉ một phần môi trường bằng những chất gây tác hại (gọi là chất gây ô nhiễm).

Chất gây ô nhiễm chủ yếu do con người tạo ra một cách trực tiếp hoặc gián tiếp. Những sự biến ñổi môi trường như vậy có thể ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp ñến ñời sống con người và sinh vật, gây hại cho nông nghiệp, công nghiệp và làm giảm chất lượng của môi trường tự nhiên và môi trường sống của con người”. Ô nhiễm hiện nay ñã lan tràn vào mọi nơi, từ ñất, nước, ñến khí quyển, từ bề mặt ñến các lớp sâu của ñất và của ñại dương, từ nước này ñến nước khác.Nguyên nhân của nạn ô nhiễm là các sinh hoạt thường nhật và hoạt ñộng kinh tế của con người, từ trồng trọt, chăn nuôi,. ñến các hoạt ñộng công nghiệp, chiến tranh và công nghệ quốc phòng trong ñó công nghiệp là thủ phạm lớn nhất.

Theo pháp luật Việt Nam, ô nhiễm môi trường ñược hiểu như sau: “Là sự biến ñổi của các thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu ñến con người, sinh vật”. Khái niệm về vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường Vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường là một loại vi phạm pháp luật xảy ra khá phổ biến trong ñời sống xã hội. Tuy mức ñộ nguy hiểm cho xã hội của nó thấp hơn so với tội phạm hình sự, nhưng vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường là những hành vi gây thiệt hại hoặc ñe dọa gây thiệt hại cho lợi Luanvanmaster.com – Cần Kham Thảo - Kết bạn Zalo/Tele : 0973.149 Viết thuê đề tài giá rẻ trọn gói - KB Zalo/Tele : 0973.149 ích của Nhà nước, của tập thể, lợi ích của cá nhân, cũng như lợi ích chung của toàn Luanvanmaster.com – Cần Kham Thảo - Kết bạn Zalo/Tele : 0973.149 Viết thuê đề tài giá rẻ trọn gói - KB Zalo/Tele : 0973.149 thể cộng ñồng, là nguyên nhân dẫn ñến tình trạng phạm tội nảy sinh trên các lĩnh vực của ñời sống xã hội nếu như không ñược ngăn chặn và xử lý kịp thời. ðể xác ñịnh rõ tính chất và mức ñộ nguy hiểm cho xã hội của loại vi phạm này, ñặc biệt là việc xác ñịnh ranh giới giữa vi phạm hành chính và tội phạm, tạo cơ sở pháp lý cần thiết cho việc xử lý cũng như ñấu tranh, phòng chống một cách có hiệu quả ñối với vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, cần thiết phải ñưa ra một ñịnh nghĩa chính thức về vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

Về phương diện pháp lý cũng như thực tiễn, ñịnh nghĩa vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường phải phản ánh ñầy ñủ những dấu hiệu ñặc trưng của loại vi phạm này, trong ñó thể hiện ñầy ñủ tính nguy hiểm cho xã hội của chúng, ñồng thời cũng phải thể hiện ñược sự khác biệt giữ loại vi phạm này với tội phạm về mức ñộ nguy hiểm cho xã hội của hành vi. ðịnh nghĩa vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường lần ñầu tiên ñược nêu ra trong Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính ngày 30-11-1989. ðiều 1 Pháp lệnh này ñã ghi rõ: “Vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm quy tắc quản lý Nhà nước mà không phải là tội phạm hình sự và theo quy ñịnh của pháp luật phải bị xử phạt hành chính”. Pháp lệnh về xử phạt vi phạm hành chính năm 1995 không trực tiếp ñưa ra ñịnh nghĩa về vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường nhưng khoản 2 ðiều 1 của Pháp lệnh này ñã ñịnh nghĩa vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường một cách gián tiếp, theo ñó “Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường ñược áp dụng ñối với cá nhân, tổ chức có hành vi cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy tắc quản lý Nhà nước mà chưa ñến mức truy cứu trách nhiệm hình sự và theo quy ñịnh của pháp luật phải bị xử phạt hành chính”.

Tại khoản 2 ðiều 1 Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính 2002, cũng quy ñịnh: “Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường ñược áp dụng ñối với cá nhân, cơ quan, tổ chức (sau ñây gọi chung là cá nhân, tổ chức) có hành vi cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy ñịnh của pháp luật về quản lý Nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy ñịnh của pháp luật phải bị xử phạt hành chính”. Tuy có sự khác nhau về cách diễn ñạt, quan niệm về vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường trong các văn bản pháp luật nêu trên nhưng tất cả ñều thống nhất với nhau về những dấu hiệu bản chất của loại vi phạm pháp luật này. Trên cơ sở những nội dung ñã ñược nêu ra trong hai văn bản pháp luật nêu trên, có Luanvanmaster.com – Cần Kham Thảo - Kết bạn Zalo/Tele : 0973.149 Viết thuê đề tài giá rẻ trọn gói - KB Zalo/Tele : 0973.149 thể ñưa ra ñịnh nghĩa về vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường như sau: “Vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường là những hành vi vi phạm các quy ñịnh quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ môi trường do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý thì không phải là tội phạm và theo quy ñịnh của pháp luật phải bi xử phạt hành chính”. Trong ñó, lỗi cố ý và lỗi vô ý ñược hiểu như sau: + Lỗi cố ý trong vi phạm hành chính: là thái ñộ tâm lý của một người khi thực hiện hành vi trái pháp luật hành chính nhận thức ñược nghĩa vụ pháp lý bắt buộc nhưng lại có ý thức xem thường mặc dù họ hoàn toàn có khả năng xử sự ñúng theo nghĩa vụ ñó.

+ Lỗi vô ý trong vi phạm hành chính: là lỗi của một người khi thực hiện hành vi trái pháp luật hành chính do vô tình hoặc thiếu thận trọng mà ñã không nhận thức ñược những nghĩa vụ pháp lý bắt buộc mặc dù họ có khả năng và ñiều kiện xử sự theo ñúng nghĩa vụ này. Tuy nhiên, theo quy ñịnh tại ðiều 7 Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 thì không phải mọi hành vi vi phạm ñều bị xử phạt mà chỉ có những hành vi bị pháp luật cấm thực hiện thì mới bị xử lý, ñó là những hành vi: - Phá hoại, khai thác trái phép rừng, các nguồn tài nguyên thiên nhiên khác. - Khai thác, ñánh bắt các nguồn tài nguyên sinh vật bằng phương tiện, công cụ, phương pháp huỷ diệt, không ñúng thời vụ và sản lượng theo quy ñịnh của pháp luật.