mở đầu và các tài liệu tham khảo, kết cấu của khóa luận gồm 3 chương như sau: Chương 2: Cơ sở lý thuyết về quản trị hàng tồn kho trong doanh nghiệp. Chương 3: Thực trạng quản trị hàng tồn kho tại Công ty Cổ phần Phương tiện điện Thông minh SELEX. Chương 4: Một số giải pháp nhằmhoàn thiện, cải thiện hiệu quả công tác quản trị hàng tồn kho tại Công ty Cổ phần Phương tiện điện Thông minh SELEX. Dương Mạnh Cường 4 SVTH: Lê Anh Tuấn Viện Kinh tế và Quản lý Khóa luận tốt nghiệp CHƯƠNG 2.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ QUẢN TRỊ HÀNG TỒN KHO TRONG DOANH NGHIỆP 2.1 Tổng quan về hàng tồn kho 2.1 Khái niệm hàng tồn kho Hàng tồn kho, hay hàng lưu kho (tiếng Anh - Anh: stock; tiếng Anh - Mỹ: inven-tory), theo chuẩn mực số 02 - Hàng tồn kho (Ban hành theo QĐ 149/2001/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2001) hàng tồn kho là: • Tài sản được bán trong kỳ sản xuất, kinh doanh bình thường • Tài sản đang trong quá trình kinh doanh sản xuất dở dang • Là nguyên liệu, vật liệu, công cụ dụng cụ được sử dụng trong quá trình sản xuất kinh doanh hoặc cung cấp dịch vụ.2 Khái niệm hàng tồn kho trong Doanh nghiệp Hàng tồn kho là các tài sản ngắn hạn tồn tại dưới hình thái vật chất có thể cân đo, đong , đếm được như: nguyên vật liệu, công cụ, dụng cụ đã mua nhưng chưa đưa vào sử dụng, thành phẩm sản xuất xong nhưng chưa bán, hàng hóa thu mua nhưng còn tồn kho, hàng hóa trong quá trình sản xuất dở dang. (Nguồn: Giáo trình Hạch toán kế toán trong các doanh nghiệp, PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân) Hàng tồn kho của doanh nghiệp bao gồm: • Hàng hóa mua về để bán (hàng hóa tồn kho, hàng mua đang đi trên đường, hàng gửi đi bán, hàng hóa gửi đi gia công chế biến) • Thành phẩm tồn kho, thành phẩm gửi đi bán, sản phẩm dở dang (sản phẩm chưa hoàn thành và sản phẩm hoàn thành chưa làm thủ tục nhập kho thành phẩm) • Nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ tồn kho, gửi đi gia công chế biến và đã mua đang đi trên đường • Chi phí dở dang Trong doanh nghiệp sản xuất, hàng tồn kho là toàn bộ hàng hóa mua về để sản xuất và bán (hàng hóa tồn trong kho, hàng mua đang đi đường, hàng gửi đi bán). Dương Mạnh Cường 5 SVTH: Lê Anh Tuấn Viện Kinh tế và Quản lý Khóa luận tốt nghiệp 2.3 Đặc điểm hàng tồn kho trong doanh nghiệp Hàng tồn kho trong Doanh nghiệp được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau với chi phí cấu thành nên giá gốc hàng tồn kho khác nhau. Theo chuẩn mực kế toán VAS 02, hàng tồn kho được tính theo giá gốc, hàng tồn kho được tính theo giá gốc, trường hợp giá trị thuần có thể thực hiện được thấp hơn giá gốc thì phải tính theo giá trị thuần để có thể thực hiện được.
Giá gốc hàng tồn kho gồm: chi phí mua, chi phí chế biến và các chi phí liên quan trực tiếp khác phát sinh để có được hàng tồn kho ở địa điểm và trạng thái hiện tại. Hàng tồn kho được tham gia toàn bộ vào hoạt động sản xuất của Doanh nghiệp, trong đó có các nghiệp vụ xảy ra thường xuyên với tần suất lớn, qua đó hàng tồn kho luôn biến đổi về mặt hình thái hiện vật và chuyển hóa thành tài sản ngắn hạn (tiền tệ, sản phẩm dở dang, thành phẩm,.) Hàng tồn kho trong Doanh nghiệp bao gồm nhiều loại khác nhau với những đặc điểm tính chất thương phẩm và điều kiện bảo quản khác nhau. Do vậy, hàng tồn kho thường được bảo quản, cất trữ ở nhiều địa điểm có điều kiện tự hoặc điều kiện nhân tạo phù hoặc với tính chất và được điểm của từng loại Hàng tồn kho. Việc xác định chất lượng, tình trạng và giá trị hàng tồn kho luôn khó khăn, phức tạp.
Có nhiều loại hàng tồn kho khó phân loại và xác định giá trị như các tác phẩm nghệ thuật, linh kiện điện tử, đồ cổ.4 Vai trò Hàng tồn kho đối với Doanh nghiệp • Cải thiện mức độ phục vụ Trong quá trình sản xuất kinh doanh, đôi khi Doanh nghiệp bị trả lại hàng hóa đã bán do hàng kém chất lượng, có sai sót kĩ thuật. Doanh nghiệp có thể lấy hàng tồn kho để xuất bù lại hoặc cho khách trực tiếp chọn hàng theo nhu cầu, việc này giúp nâng cao mức độ phục vụ khách hàng của Doanh nghiệp, giữ mối quan hệ làm ăn lâu dài mà vẫn đảm bảo thu nhập cho công ty. • Giảm tổng chi phí logistics Logistic có thể được định nghĩa là việc quản lý dòng trung chuyên và lưu kho nguyên vật liệu, quá trình sản xuất, thành phẩm và xử lí các thông tin liên quan. từ nơi xuất hến nơi tiêu thụ cuối cùng theo yêu cầu của khách hàng.
Hiểu một cách rộng hơn nó còn bao gồm cả việc thu hồi rác thải. (Nguồn: UNESCAP) Chi phí Logistics là các khoản chi phí phát sinh trong quá trình Hoạch địch, Thực hiện và Kiểm soát sự lưu thông, tích trữ một cách hiệu quả hàng hóa, nguyên vật liệu, thành phẩm, bán thành phẩm, dịch vụ, thông tin đi kèm từ điểm khởi đầu và điểm kết thúc nhằm thỏa mãn các yêu cầu của khách hàng. Dương Mạnh Cường 6 SVTH: Lê Anh Tuấn Viện Kinh tế và Quản lý Khóa luận tốt nghiệp • Đáp ứng các đơn hàng đột xuất Hàng hóa được công ty sản xuất hoặc nhận bán được bán ngay cho khách hàng tại các cửa hàng của công ty hoặc các đại lý phân phối nếu số lượng hàng nhỏ hoặc đã đặt trước. Tuy nhiên, doanh nghiệp đôi khi sẽ phải tiếp nhận một vài đơn hàng đột xuất, số lượng đặt mua lớn mà công ty không thể sản xuất trong một thời gian ngắn.
Hàng tồn kho giúp doanh nghiệp giải quyết được vấn đề về các đơn hàng đột xuất này, giữ được mối quan hệ làm ăn với khách hàng, tăng uy tín, đồng thời đảm bảo nguồn thu của công ty. • Bán mặt hàng có tính mùa vụ trong cả năm Mặt hàng có tính mùa vụ là những hàng hóa, thành phẩm có thời gian sử dụng ngắn (dưới 3 tháng) như: lương thực, thực phẩm, chế phẩm từ động vật (như sữa, mỡ động vật.) tại một khoảng thời gian nhất định trong năm. Doanh nghiệp thu về số lượng lớn hàng hóa có tính mùa vụ, chưa tìm được điểm tiêu thụ và áp lực từ thời gian sử dụng ngắn của sản phẩm đòi hỏi doanh nghiệp cần có cách xử lí kịp thời. Lưu trữ hàng hóa, thành phẩm có tính mùa vụ sản khi đã sơ chế giúp sản phẩm lâu hỏng hơn, đồng nghĩa với tăng tính tiêu thụ của sản phẩm, đáp ứng nhu cầu khách hàng trong một thời gian dài hơn.
• Đầu cơ chở giá Đầu cơ là hành vi của chủ thể, tận dụng cơ hội thị trường đi xuống để "tích lũy" sản phẩm, hàng hóa và thu lợi nhuận sau khi thị trường đã ổn định trở lại. Hoạt động đầu cơ chủ yếu là trong ngắn hạn và thu lợi nhuận từ chênh lệch giá. Hàng hóa công ty đầu cơ có thể là sản phẩm công ty sản xuất hoặc thu mua từ thị trường. Hành động này làm lượng cung hàng hóa trên thị trường đó giảm đi trong khi lượng cầu không thay đổi, dẫn tới cầu tăng tương đối so với cung, làm tăng mức giá khách hàng chấp nhận chịu để có được hàng hóa đó.
• Giải quyết thiếu hụt trong hệ thống Thông thường, trong quy trình sản xuất kinh doanh, công ty trích ra một số lượng nhỏ thành phẩm, hàng hóa chuyển vào dùng trong các phòng ban (cho quá trình sản xuất, quản lí doanh nghiệp, bán hàng). Trong trường hợp thiếu hụt, doanh nghiệp có thể lấy hàng từ kho, đảm bảo sự vận hành, lưu thông của hệ thống sản xuất, bán hàng hoặc quản lí doanh nghiệp. Ngược lại, nếu dự trữ dư thừa hàng tồn kho thì doanh nghiệp sẽ mất rất nhiều thời gian để xử lí hàng tồn, có thể kéo theo sự ảnh hưởng đến giá sản phẩm. Dù kinh doanh trong ngành nào thì nếu việc dữ trữ quá tải cũng là một điều tối kỵ.
Nó làm doanh nghiệp tốn nhiều chi phí để duy trì kho. Theo thống kê doanh nghiệp bán GVHD: TS. Dương Mạnh Cường 7 SVTH: Lê Anh Tuấn Viện Kinh tế và Quản lý Khóa luận tốt nghiệp lẻ thường phải tốn 20%-30% cho chi phí lưu kho bãi. Làm đủ lượng hàng tồn kho sẵn có Mục đích chính là đảm bảo hàng tồn kho sẵn có theo yêu cầu trong mọi thời điểm.
Vì sự thiếu hụt và dư thừa hàng tồn kho đều chứng tỏ cho sự yếu kém trong tổ chức điều hành. Trường hợp thiếu hụt hàng tồn kho thì dây chuyền sản xuất sẽ bị gián đoạn. Hậu quả là việc sản xuất giảm đi hoặc không thể sản xuất. Kết quả là việc kinh doanh giảm sút đẫn dến giảm doanh thu, giảm lợi nhuận và tệ hơn là thua lỗ.
Mặt khác, sự dư thừa hàng tồn kho cũng có nghĩa làm kéo dài thời gian sản xuất và phân phối luồng hàng hóa. Điều này có nghãi là khoản tiền đầu tư vào hàng tồn kho nếu được đầu tư vào nơi khác trong kinh doanh, thì nó sẽ thu lại được một khoản nhất định. Không chỉ vậy, nó cũng sẽ làm giảm các chi phí thực hiện và làm tăng lợi nhuận. Giảm thiểu chi phí và đầu tư cho hàng tồn Liên quan gần nhất đến mục đích trên đó là làm giảm cả chi phí lẫn khối lượng đầu tư vào hàng tồn kho.
Điều này đạt được chủ yếu bằng cách đảm bảo khối lượng cần thiết hàng tồn kho trong tổ chức ở mọi thời điểm. Điều này có lợi cho tổ chức theo hai cách. Một là khoản tiền không bị chặn khi hàng tồn kho chưa được sử dụng tới và có thể được sử dụng để đầu tư vào những nơi khác để kiếm lời. Hai là nó sẽ làm giảm các chi phí thực hiện, đồng thời sẽ làm tăng lợi nhuận.6 Phân loại hàng tồn kho Hàng tồn kho trong các doanh nghiệp đa dạng về chủng loại, khác nhau về đặc điểm, tính chất thương phẩm, điều kiện bảo quản, nhiều nguồn hình thành có vai trò, công dụng khác nhau trong quá trình SX-KD.
Việc xác định và ghi nhận hàng tồn kho đòi hỏi phải được quan tâm thường xuyên vì hàng tồn kho chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số các tài sản lưu động của các doanh nghiệp. Để quản lý tốt hàng tồn kho, cần phải phân loại, tính đúng và đủ giá gốc hàng tồn kho cần phân loại và sắp xếp hàng theo những tiêu chuẩn, tiêu thức nhất định.