Khóa luận: Phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Á Châu

Luận văn tốt nghiệp kinh tế nghiên cứu tốt nghiệp tài chính hoàn thiện công tác phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng, điều tra thực trạng, phân tích số liệu,

• Tác giả: Chu Ngọc Hằng
• Người hướng dẫn: TS. Trịnh Chi Mai
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính
• Đề tài: Hoàn Thiện Công Tác Phân Tích Tài Chính Doanh Nghiệp Trong Hoạt Động Tín Dụng Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Á Châu
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• 1. PHẦN 1: LỜI MỞ ĐẦU
• 1.1. Lí do lựa chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Kết cấu khóa luận
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổng quan về các đề tài, công trình nghiên cứu trước
• 2.2. Những đóng góp mới của khóa luận tốt nghiệp
• 2.3. Tổng quan nền tảng lý thuyết: Những vấn đề chung về phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại
• 2.3.1. Sự cần thiết của hoạt động phân tích tài chính doanh nghiệp tại ngân hàng thương mại
• 2.3.2. Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp tại NHTM
• 2.3.3. Vai trò của phân tích tài chính doanh nghiệp tại NHTM
• 2.3.4. Các thông tin được sử dụng để phân tích tài chính doanh nghiệp
• 2.3.5. Các phương pháp được sử dụng để phân tích tài chính doanh nghiệp, phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp
• 2.3.6. Quy trình phân tích tài chính doanh nghiệp
• 2.3.7. Nội dung phân tích tài chính doanh nghiệp
• 3. PHẦN 3: SỐ LIỆU SỬ DỤNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Số liệu sử dụng
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Khái quát về Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu (ACB)
• 4.1.1. Giới thiệu khái quát về ACB
• 4.1.2. Lịch sử hình thành và phát triển Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu
• 4.1.3. Cơ cấu tổ chức
• 4.1.4. Tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu
• 4.2. Thực trạng công tác phân tích tài chính doanh nghiệp tại Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu
• 4.2.1. Căn cứ pháp lý mà ACB áp dụng phục vụ công tác PTTCDN
• 4.2.2. Thực trạng công tác phân tích tài chính doanh nghiệp tại Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu thông qua một ví dụ thực tế
• 4.2.3. Đánh giá thực trạng công tác phân tích tài chính doanh nghiệp tại Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu
• 4.3. Giải pháp hoàn thiện công tác phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu
• 4.3.1. Định hướng phát triển Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu thời gian tới
• 4.3.2. Giải pháp hoàn thiện công tác phân tích tài chính doanh nghiệp tại ACB
• 4.4. Kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác phân tích tài chính doanh nghiệp tại Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu
• 4.4.1. Kiến nghị đối với Nhà nước và các bộ ngành liên quan
• 4.4.2. Kiến nghị với Ngân hàng nhà nước
• 4.4.3. Kiến nghị với các ngân hàng thương mại khác
• 4.4.4. Kiến nghị đối với các doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về phân tích tài chính doanh nghiệp

Phân tích tài chính doanh nghiệp (phân tích tài chính) là một quá trình quan trọng trong hoạt động tín dụng tại ngân hàng. Hoạt động này không chỉ giúp ngân hàng đánh giá khả năng sinh lời và rủi ro của doanh nghiệp mà còn cung cấp thông tin cần thiết để đưa ra quyết định cho vay. Việc thực hiện phân tích doanh nghiệp giúp ngân hàng hiểu rõ hơn về tình hình tài chính của khách hàng, từ đó giảm thiểu rủi ro tín dụng. Theo một nghiên cứu, việc tín dụng ngân hàng có thể dẫn đến những rủi ro lớn nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Do đó, quản lý tài chính và phân tích rủi ro tín dụng là những yếu tố không thể thiếu trong quy trình này.

1.1. Khái niệm và vai trò của phân tích tài chính

Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp tại ngân hàng thương mại (NHTM) được định nghĩa là quá trình kiểm tra và đánh giá các số liệu tài chính của doanh nghiệp. Mục tiêu chính là xác định khả năng sinh lời và rủi ro tiềm ẩn. Phân tích tài chính không chỉ giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay mà còn là cơ sở để đánh giá và giám sát các khoản vay. Theo các chuyên gia, việc phân tích tài chính là rất cần thiết để đảm bảo rằng ngân hàng có thể thu hồi vốn và lãi đúng hạn, từ đó bảo vệ lợi ích của mình.

II. Thực trạng phân tích tài chính tại Ngân hàng Á Châu

Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu (ACB) đã thực hiện công tác phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng một cách nghiêm túc. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế trong quy trình này. Một số vấn đề nổi bật bao gồm việc thiếu sót trong việc thu thập thông tin và phân tích dữ liệu. Theo báo cáo, tỷ lệ nợ xấu tại ACB vẫn ở mức cao, cho thấy rằng công tác phân tích tài chính cần được cải thiện. Việc áp dụng các phương pháp phân tích hiện đại và công nghệ thông tin có thể giúp nâng cao hiệu quả của công tác này. Rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng, do đó, việc cải thiện quy trình phân tích tài chính là rất cần thiết.

2.1. Đánh giá thực trạng công tác phân tích tài chính

Thực trạng công tác phân tích tài chính doanh nghiệp tại ACB cho thấy rằng ngân hàng đã có những bước tiến trong việc áp dụng các phương pháp phân tích. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần khắc phục. Việc thiếu thông tin chính xác và kịp thời từ doanh nghiệp là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến những sai sót trong phân tích tài chính. Ngân hàng cần xây dựng một hệ thống thông tin hiệu quả hơn để thu thập và phân tích dữ liệu, từ đó đưa ra những quyết định chính xác hơn trong hoạt động tín dụng.

III. Giải pháp hoàn thiện công tác phân tích tài chính

Để nâng cao hiệu quả của công tác phân tích tài chính doanh nghiệp, ACB cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, ngân hàng cần cải thiện quy trình thu thập thông tin từ doanh nghiệp. Việc xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với khách hàng sẽ giúp ngân hàng có được thông tin chính xác và kịp thời hơn. Thứ hai, ACB nên áp dụng các công nghệ hiện đại trong phân tích tài chính để nâng cao độ chính xác và hiệu quả. Cuối cùng, ngân hàng cần đào tạo nhân viên về các phương pháp phân tích mới để nâng cao năng lực chuyên môn. Những giải pháp này sẽ giúp ACB giảm thiểu rủi ro tín dụng và nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

3.1. Đề xuất các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể cho công tác phân tích tài chính doanh nghiệp tại ACB bao gồm việc cải thiện quy trình thu thập thông tin, áp dụng công nghệ mới và đào tạo nhân viên. Ngân hàng cần xây dựng một hệ thống thông tin mạnh mẽ để thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau. Việc áp dụng các phần mềm phân tích tài chính hiện đại sẽ giúp ngân hàng có được những phân tích chính xác và nhanh chóng hơn. Đào tạo nhân viên về các phương pháp phân tích mới cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng công tác này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động cấp tín dụng đóng vai trò huyết mạch trong cơ cấu thu nhập của các ngân hàng thương mại (NHTM), mang lại nguồn thu nhập từ lãi lớn nhất nhưng đồng thời cũng là mảng nghiệp vụ tiềm ẩn mức độ rủi ro cao nhất. Để tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh và hạn chế thất thoát vốn, các ngân hàng bắt buộc phải thực hiện quy trình thẩm định, đo lường khả năng sinh lời và nguy cơ rủi ro của từng khoản vay trước khi đưa ra quyết định giải ngân. Trong chu trình này, công tác phân tích tài chính doanh nghiệp (PTTCDN) là công cụ then chốt giúp ngân hàng nhận diện thực trạng tài chính, năng lực vận hành và khả năng hoàn trả nợ gốc lẫn lãi của khách hàng doanh nghiệp, đồng thời tạo cơ sở thiết lập các chính sách tín dụng phù hợp.

Dựa trên quá trình khảo sát thực tế tại Phòng giao dịch Đồng Xuân – Chi nhánh Thăng Long thuộc Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), khóa luận tập trung giải quyết các mục tiêu nghiên cứu cụ thể được xác định như sau:

1. Hệ thống hóa các vấn đề nền tảng về lý luận trong công tác PTTCDN phục vụ hoạt động tín dụng tại NHTM.
2. Phân tích và đánh giá thực trạng công tác PTTCDN tại Ngân hàng TMCP Á Châu nhằm làm rõ các kết quả đạt được, những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân dẫn đến các hạn chế đó.
3. Đề xuất các giải pháp mang tính ứng dụng và hệ thống kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác PTTCDN trong hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Á Châu trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn rõ ràng:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu tổng thể tại hệ thống Ngân hàng TMCP Á Châu và khảo sát thực tế tại Phòng giao dịch Đồng Xuân – Chi nhánh Thăng Long.
• Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp về hoạt động kinh doanh và tín dụng của ACB được thu thập trong giai đoạn 5 năm từ 2014 đến 2018; số liệu phân tích hồ sơ tín dụng khách hàng doanh nghiệp được khảo sát chi tiết trong giai đoạn 2016 – 2018.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và nguồn dữ liệu sử dụng

Khóa luận tiếp cận PTTCDN dưới góc độ quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng: PTTCDN là quá trình kiểm tra, xem xét các số liệu tài chính hiện hành và quá khứ nhằm đánh giá thực trạng, dự báo tiềm năng và rủi ro tương lai, phục vụ việc ra quyết định cấp tín dụng, định giá lãi suất, xác định điều kiện tài sản đảm bảo và giám sát sau giải ngân.

Nguồn thông tin phục vụ PTTCDN được phân loại thành hai nhóm chính:

• Thông tin bên ngoài: Môi trường kinh tế vĩ mô, chính sách thuế, mặt bằng lãi suất, đặc thù ngành kinh doanh, vị thế thị trường và dữ liệu pháp lý/báo cáo từ cơ quan quản lý nhà nước.
• Thông tin bên trong: Bộ Báo cáo tài chính (BCTC) của doanh nghiệp gồm Bảng cân đối kế toán (BCĐKT), Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ và Thuyết minh BCTC; kết hợp với thông tin phỏng vấn trực tiếp, hồ sơ pháp lý, phương án kinh doanh và lịch sử giao dịch nội bộ.

Phương pháp phân tích tài chính và hệ thống chỉ tiêu

Khóa luận trình bày 4 phương pháp phân tích tài chính căn bản:

• Phương pháp so sánh: So sánh số thực hiện kỳ này với kỳ trước, so sánh với trung bình ngành, so sánh theo chiều dọc (cơ cấu tỷ trọng) và so sánh theo chiều ngang (biến động số tuyệt đối và tương đối qua các năm).
• Phương pháp tỷ số: Khai thác các tỷ lệ tài chính theo chuỗi thời gian để nhận định xu hướng.
• Phương pháp phân tổ: Chia tách các chỉ tiêu kinh tế tổng hợp thành từng bộ phận cấu thành để làm rõ điểm mạnh, điểm yếu.
• Phương pháp Dupont: Phân tách chỉ tiêu tổng hợp thành tích số của các chỉ tiêu thành phần có quan hệ nhân quả: $$\text{ROA} = \frac{\text{Lợi nhuận sau thuế}}{\text{Tổng tài sản}} = \frac{\text{Lợi nhuận sau thuế}}{\text{Doanh thu}} \times \frac{\text{Doanh thu}}{\text{Tổng tài sản}}$$

Hệ thống chỉ tiêu phân tích được tổ chức thành 4 nhóm nghiệp vụ:

1. Khả năng thanh khoản: Hệ số khả năng thanh toán hiện hành, Hệ số khả năng thanh toán nhanh, Khả năng thanh toán tức thời.
2. Khả năng hoạt động: Vòng quay vốn lưu động, Chu kỳ thu hồi vốn trung bình, Hệ số vòng quay các khoản phải thu, Hệ số vòng quay hàng tồn kho.
3. Khả năng sinh lời: Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA), Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu (ROS).
4. Cơ cấu vốn và an toàn tài chính: Hệ số nợ, Tỷ suất tự tài trợ, Hệ số khả năng thanh toán lãi vay, Vốn lưu động thường xuyên (Vốn lưu động ròng - VLĐR).

Quy trình phân tích và phương pháp luận nghiên cứu

Quy trình PTTCDN tại NHTM được chuẩn hóa theo 3 giai đoạn: (1) Phân tích trước khi cho vay; (2) Phân tích trong khi cho vay (khi tiến hành giải ngân và kiểm tra định kỳ); (3) Phân tích sau khi cho vay (giám sát thu hồi nợ và xử lý rủi ro phát sinh).

Phương pháp luận nghiên cứu dựa trên chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp cụ thể: thu thập dữ liệu (BCTC hợp nhất và Báo cáo thường niên ACB giai đoạn 2014–2018, Trung tâm thông tin tín dụng quốc gia CIC, Ngân hàng Thế giới, văn bản pháp luật, hồ sơ thẩm định nội bộ tại Chi nhánh Thăng Long), phương pháp tổng hợp lý luận, phương pháp phân tích trường hợp thực tế và phương pháp thống kê đối chiếu số liệu.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Lời mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ vai trò của tín dụng và thực trạng quản trị rủi ro tại Ngân hàng TMCP Á Châu, xác định hệ thống 3 mục tiêu nghiên cứu, đối tượng, phạm vi nghiên cứu tại PGD Đồng Xuân - CN Thăng Long và bố cục 5 phần của khóa luận.

Phần 2: Tổng quan nghiên cứu

Tổng hợp 4 công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến đề tài:

• Khóa luận của Trần Thu Uyên (2018) tại ACB – CN Thăng Long.
• Khóa luận của Đỗ Thị Vân Trang (2018) tại Sacombank – CN Thủ Đô.
• Khóa luận của Lê Thị Huyền Trang tại ACB – CN Hà Nội.
• Luận văn của Nguyễn Hoài Phương (2006) tại Vietcombank Hà Nội.

Trên cơ sở phân tích ưu điểm và khoảng trống của các công trình trước, tác giả xác định những đóng góp mới của khóa luận: mở rộng phạm vi đánh giá trên toàn hệ thống ACB thay vì chỉ dừng lại ở một chi nhánh đơn lẻ; bổ sung hệ thống văn bản pháp lý nội bộ áp dụng trong quy trình PTTCDN; đưa ví dụ hồ sơ vay vốn thực tế để minh họa quy trình thẩm định; và đề xuất hệ thống giải pháp gắn với bối cảnh hoạt động ngân hàng hiện đại. Phần này cũng hệ thống hóa toàn bộ lý luận về sự cần thiết, vai trò, thông tin, phương pháp và hệ thống chỉ số PTTCDN trong hoạt động tín dụng NHTM.

Phần 3: Số liệu sử dụng và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết nguồn số liệu thứ cấp (Báo cáo thường niên, BCTC kiểm toán ACB giai đoạn 2014–2018, cơ sở dữ liệu pháp luật, CIC, cafef.com) và số liệu sơ cấp/nội bộ (tờ trình thẩm định tín dụng KHDN, quy định nghiệp vụ, kết quả phỏng vấn cán bộ tín dụng PGD Đồng Xuân). Thuyết minh các phương pháp thu thập, tổng hợp lý thuyết, phân tích tình huống thực tế và thống kê mô tả phục vụ mục đích so sánh, đánh giá.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

• Khái quát về Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB): Lịch sử thành lập từ ngày 24/04/1993, niêm yết HNX năm 2006, vốn điều lệ 9.376.965.060.000 đồng, hệ thống 358 chi nhánh/PGD với hơn 11.000 nhân sự và 2 triệu khách hàng. Quá trình nâng cấp hệ thống ngân hàng lõi (core banking) từ TCBS sang DNA năm 2014, giải thưởng của Asian Money năm 2017 và việc Moody's nâng xếp hạng tín nhiệm năm 2018 từ B2 lên B1 (BCA từ caa1 lên b3).
• Thực trạng kinh doanh và tín dụng (2014–2018): Tăng trưởng huy động vốn đạt 270 nghìn tỷ đồng (2018), chiếm 82% tổng nguồn vốn; dư nợ cho vay đạt 231 nghìn tỷ đồng; tỷ lệ nợ xấu giảm từ 2,2% (2014) xuống 0,7% (2017, 2018). Thu nhập từ xử lý nợ sau dự phòng đạt 1.163 triệu đồng (2018), bao gồm xử lý rủi ro nhóm 6 công ty. Lợi nhuận trước thuế năm 2018 đạt 6.656 tỷ đồng (tăng 141% so với 2017), lợi nhuận sau thuế đạt 5.118 tỷ đồng, biên lãi thuần (NIM) đạt 3,38%.
• Căn cứ pháp lý nội bộ tại ACB: Hệ thống văn bản quy định gồm Sổ tay xếp hạng tín dụng nội bộ KHDN, Hướng dẫn lập tờ trình thẩm định trên hệ thống phần mềm CLMS, Quy định kiểm tra mục đích sử dụng vốn vay, Quy chế cho vay và Quy trình họp Hội đồng tín dụng phê duyệt hạn mức.
• Phân tích ca thực tế: Nghiên cứu hồ sơ vay vốn của Công ty TNHH Đầu tư xây dựng và Phát triển thương mại Hoàng Phát (thành lập 16/02/2004, vốn điều lệ 1.000 triệu đồng do bà Nguyễn Thị Nga sở hữu 100%). Doanh nghiệp đề nghị vay ngắn hạn 1.900.000.000 đồng trong 12 tháng để bổ sung vốn lưu động kinh doanh xăng dầu và vật liệu xây dựng; tài sản bảo đảm là Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CI447518 tại Thái Nguyên. Cán bộ tín dụng thực hiện quy trình thẩm định 3 bước: xác minh tính pháp lý hồ sơ, phân tích mô hình kinh doanh - chuỗi cung ứng, và phân tích các chỉ tiêu trên BCTC giai đoạn 2016–2017.
• Đánh giá thực trạng, giải pháp và kiến nghị: Tổng kết ưu điểm, hạn chế trong công tác thẩm định tại ACB; đề xuất giải pháp hoàn thiện quy trình, hệ thống dữ liệu, nâng cao trình độ nhân sự; đưa ra kiến nghị với Nhà nước, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và khách hàng vay vốn.

Phần 5: Kết luận

Tổng kết lại các nội dung chính đã đạt được trong khóa luận, khẳng định ý nghĩa thực tiễn của công tác PTTCDN trong việc bảo toàn vốn và nâng cao năng lực cạnh tranh của ACB.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả kinh doanh và kiểm soát chất lượng tín dụng tại ACB

Chỉ tiêu tài chính / hoạt động	Năm 2014	Năm 2015	Năm 2016	Năm 2017	Năm 2018
Tiền gửi khách hàng (nghìn tỷ VNĐ)	155	175	208	241	270
Tổng dư nợ cho vay (nghìn tỷ VNĐ)	116	134	163	199	231
Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ (%)	2,20%	1,31%	0,87%	0,71%	0,73%
Thu nhập lãi thuần (tỷ VNĐ)	-	-	-	8.500	10.458
Thu nhập ngoài lãi (tỷ VNĐ)	-	-	-	3.237	3.981
Chi phí dự phòng rủi ro (tỷ VNĐ)	-	-	-	2.565	932
Lợi nhuận trước thuế (tỷ VNĐ)	1.215	1.314	1.667	2.763	6.656
Lợi nhuận sau thuế (tỷ VNĐ)	973	1.028	1.325	2.106	5.118

Nguồn: Tổng hợp từ Báo cáo thường niên và BCTC ACB giai đoạn 2014 – 2018 trong khóa luận

Số liệu phản ánh lộ trình tái cơ cấu 5 năm (2014–2018) của ACB đạt hiệu quả rõ nét: tỷ lệ nợ xấu giảm mạnh từ 2,2% xuống mức kiểm soát an toàn dưới 0,8%; chi phí dự phòng rủi ro năm 2018 giảm 64% so với năm 2017, đưa lợi nhuận trước thuế năm 2018 đạt mức 6.656 tỷ đồng (tăng 141% so với năm 2017). Về danh mục đầu tư, trái phiếu chính phủ chiếm 99% tỷ trọng danh mục và tương đương 16% tổng tài sản của ngân hàng.

Minh họa quy trình phân tích tín dụng trường hợp Công ty Hoàng Phát

Qua việc phân tích hồ sơ vay vốn 1,9 tỷ đồng của Công ty TNHH Đầu tư xây dựng và Phát triển thương mại Hoàng Phát, tác giả chỉ ra các số liệu tài chính cụ thể:

• Tài sản lưu động năm 2017 chiếm 92% tổng tài sản, đạt mức tăng trưởng 22% so với năm 2016.
• Khoản phải thu năm 2017 chiếm 53% cơ cấu tài sản, tăng 71% so với năm 2016.
• Hàng tồn kho giảm 18% trong năm 2017.
• Nợ phải trả năm 2017 chiếm 76% nguồn vốn, tăng 18% so với năm 2016.
• Báo cáo tài chính doanh nghiệp cung cấp là báo cáo chưa qua kiểm toán, do đó mức độ tin cậy được ngân hàng xếp ở mức trung bình và đòi hỏi cán bộ tín dụng phải đối chiếu thêm qua tờ khai thuế, sao kê ngân hàng và phỏng vấn trực tiếp.

Hệ thống giải pháp và kiến nghị đề xuất

Khóa luận xây dựng các nhóm giải pháp và kiến nghị bám sát thực tiễn hoạt động tín dụng:

• Nhóm giải pháp đối với ACB: Hoàn thiện và nâng cấp quy trình thẩm định trên hệ thống phần mềm nghiệp vụ CLMS; xây dựng cơ sở dữ liệu ngành chuyên sâu để so sánh chỉ số tài chính khách hàng với trung bình ngành; tăng cường đào tạo kỹ năng phát hiện sai lệch trên BCTC chưa kiểm toán cho cán bộ quan hệ khách hàng; siết chặt kiểm tra sau giải ngân và định giá lại tài sản đảm bảo định kỳ.
• Kiến nghị với Cơ quan Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước: Hoàn thiện hành lang pháp lý về chế độ kế toán cho doanh nghiệp vừa và nhỏ; nâng cao chất lượng và độ phủ thông tin tín dụng của Trung tâm CIC; duy trì kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ an toàn vốn theo Thông tư 36/2014/TT-NHNN.
• Kiến nghị với doanh nghiệp vay vốn: Nâng cao tính minh bạch của số liệu kế toán, thực hiện kiểm toán độc lập BCTC để gia tăng uy tín tín nhiệm khi tiếp cận nguồn vốn ngân hàng.

Đóng góp về mặt học thuật và thực tiễn

• Hệ thống hóa khung lý thuyết PTTCDN trong hoạt động tín dụng ngân hàng dưới góc độ kiểm soát rủi ro và ra quyết định.
• Cung cấp bức tranh toàn cảnh về hoạt động tín dụng và quản trị nợ xấu tại ACB trong giai đoạn 2014–2018 kết hợp minh họa chi tiết từng bước nghiệp vụ thẩm định thực tế phát sinh tại đơn vị cơ sở.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài: Nguồn dữ liệu BCTC của doanh nghiệp nghiên cứu tình huống thực tế (Công ty Hoàng Phát) là báo cáo nội bộ chưa kiểm toán, tính đại diện cho các tập đoàn quy mô lớn còn hạn chế. Phạm vi khảo sát thực tế chuyên sâu tập trung tại địa bàn Phòng giao dịch Đồng Xuân – Chi nhánh Thăng Long trong thời gian thực tập có hạn.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng nghiên cứu áp dụng các mô hình chấm điểm tín dụng hiện đại (Credit Scoring Model), phân tích định lượng tác động của rủi ro ngành và chuẩn mực quản trị rủi ro Basel II đối với quy trình PTTCDN tại các NHTM Việt Nam.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Tham khảo phương pháp xây dựng khóa luận tốt nghiệp về nghiệp vụ tín dụng, cơ cấu bố cục nghiên cứu thực trạng và hệ thống các công thức tỷ số tài chính.
• Cán bộ tín dụng, chuyên viên thẩm định rủi ro tại NHTM: Tham khảo khung quy trình lập tờ trình thẩm định tín dụng doanh nghiệp, cách thức thu thập và kiểm chứng chéo thông tin tài chính đối với khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs).
• Doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn: Nắm bắt các tiêu chí, tỷ số tài chính và quy trình kiểm tra hồ sơ mà ngân hàng thương mại áp dụng khi xem xét phê duyệt khoản vay.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ nợ xấu của ACB biến động như thế nào trong giai đoạn 2014 – 2018?

Theo số liệu Báo cáo thường niên của ACB được trích xuất trong khóa luận, tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ cho vay của ACB đã giảm liên tục từ 2,20% năm 2014 xuống 1,31% năm 2015, 0,87% năm 2016, 0,71% năm 2017 và duy trì ở mức 0,73% năm 2018 nhờ công tác xử lý nợ xấu và siết chặt phê duyệt tín dụng.

2. ACB sử dụng các căn cứ pháp lý nội bộ nào để thực hiện công tác PTTCDN?

Ngân hàng áp dụng đồng bộ các văn bản nội bộ gồm: Sổ tay xếp hạng tín dụng nội bộ dành cho KHDN, Hướng dẫn lập tờ trình thẩm định tín dụng KHDN (bản giấy và trên hệ thống CLMS), Quy định kiểm tra mục đích sử dụng vốn vay, Quy định các giới hạn an toàn tín dụng, Chính sách tín dụng và quy chế cho vay, Bảng tiêu chí đánh giá KHDN và Quy trình phê duyệt của Hội đồng tín dụng.

3. Trong ví dụ thực tế, Công ty Hoàng Phát vay vốn với mục đích gì và tài sản bảo đảm là gì?

Công ty TNHH Đầu tư xây dựng và Phát triển thương mại Hoàng Phát đề nghị vay 1.900.000.000 đồng thời hạn 12 tháng với mục đích bổ sung vốn lưu động phục vụ hoạt động kinh doanh vật liệu xây dựng và buôn bán xăng dầu. Tài sản bảo đảm là thế chấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản trên đất số CI447518 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Nguyên cấp ngày 26/06/2017 đứng tên bà Nguyễn Thị Nga.

4. Kết quả kinh doanh năm 2018 của ACB có điểm gì nổi bật so với năm 2017?

Năm 2018, lợi nhuận trước thuế của ACB đạt 6.656 tỷ đồng (tăng 141% so với 2017), lợi nhuận sau thuế đạt 5.118 tỷ đồng (tăng 143%). Thu nhập lãi thuần tăng 23% (đạt 10.458 tỷ đồng), biên sinh lời (NIM) cải thiện đạt 3,38%, trong khi chi phí dự phòng rủi ro giảm mạnh 64% (từ 2.565 tỷ đồng xuống còn 932 tỷ đồng).

5. Phương pháp Dupont được tác giả trình bày nhằm mục đích gì trong PTTCDN?

Phương pháp Dupont giúp cán bộ phân tích tách một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp (như ROA) thành tích số của các chỉ số hiệu quả chi phí (Lợi nhuận sau thuế/Doanh thu) và hiệu quả sử dụng tài sản (Doanh thu/Tổng tài sản). Từ đó, ngân hàng xác định chính xác nguyên nhân dẫn đến sự tăng/giảm khả năng sinh lời của doanh nghiệp vay vốn.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Chu Ngọc Hằng đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý thuyết về phân tích tài chính doanh nghiệp phục vụ hoạt động cấp tín dụng tại ngân hàng thương mại. Thông qua dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2014–2018 của ACB và ca thẩm định thực tế tại Chi nhánh Thăng Long, đề tài phản ánh rõ nét hiệu quả quản trị tín dụng và quy trình nghiệp vụ nội bộ của ngân hàng. Hệ thống giải pháp và kiến nghị được đề xuất có giá trị thực tiễn đối với công tác hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Á Châu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lời mở đầu Phần 2: Tổng quan nghiên cứu Phần 3: Số liệu sử dụng và phương pháp nghiên cứu Phần 4: Kết quả nghiên cứu Phần 5: Kết luận’’ 2 PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Tổng quan về các đề tài, công trình nghiên cứu trước - Khóa luận tốt nghiệp của Trần Thu Uyên (2018) ‘‘Hoàn thiện công tác phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại ngân hàng TMCP Á Châu – CN Thăng Long”. Khóa luận đã hệ thống hóa tổng quan về hoạt động tín dụng tại NHTM, nghiên cứu sự liên kết giữa công tác PTTCDN và hoạt động tín dụng. Trên cơ sở phân tích thực trạng tại đơn vị nghiên cứu, khóa luận đã đưa ra các giải pháp và kiến nghị cụ thể nhằm hoàn chỉnh công tác PTTCDN phục vụ hoạt động tín dụng.

Tuy nhiên, phạm vi nghiên cứu của khóa luận chỉ tập trung tại một chi nhánh của NHTM, chưa nói đến các vấn đề tổng thể của cả ngân hàng TMCP Á Châu so với các ngân hàng khác trong cùng ngành. Bên cạnh đó, các giải pháp đưa ra khá chung chung, chưa gắn với thực tế mô hình tại NHTM nên không thể ứng dụng cụ thể. - Khóa luận tốt nghiệp của Đỗ Thị Vân Trang về ‘‘Hoàn thiện công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín – chi nhánh Thủ Đô”, (2018). Đề tài này đã phân tích chuyên sâu các nhân tố ảnh hưởng đến việc PTTCDN phục vụ hoạt động tín dụng tại NHTM.

Bên cạnh đó, đề tài đưa ra các giải pháp nhằm đổi mới công tác PTTCDN để hỗ trợ hoạt động tín dụng giúp mang lại lợi nhuận tối đa cho ngân hàng. Tuy nhiên, đề tài này chưa giải quyết được triệt để một số vấn đề như: cấu trúc của quy trình PTTCDN cụ thể tại NHTM gồm những thành phần nào, vai trò của PTTCDN tới hoạt động tín dụng. - Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Huyền Trang về “Hoàn thiện công tác PTTCDN trong hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Á Châu chi nhánh Hà Nội”. Khóa luận đã trình bày những nội dung cụ thể về quy trình PTTCDN đồng thời đóng góp những ý tưởng khoa học để xây dựng hệ thống định chế tài chính hỗ trợ công tác PTTCDN trong hoạt động tín dụng tại NHTM.

Bên cạnh đó cũng khẳng định nỗ lực của ngân hàng và chỉ ra những bất cập của chi nhánh Hà Nội nói riêng và toàn ACB nói chung. Nhưng, khóa luận đưa ra nhiều giải pháp cấp ngành mà chưa xây dựng mô hình khoa học để hiện thực hóa các giải pháp. - Khóa luận tốt nghiệp ‘‘Giải pháp hoàn thiện công tác phân tích tài chính 3 doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội” do tác giả Nguyễn Hoài Phương thực hiện năm 2006. Nội dung của đề tài chú trọng vào công tác PTTCDN trong hoạt động tín dung thực tế tại Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội.

Luận văn cũng đưa ra các luận cứ chứng minh công tác PTTCDN là rất cần thiết cho hoạt động tín dụng tại NHTM nhằm hạn chế rủi ro. Phạm vi nghiên cứu đã mở rộng hơn để có thể hỗ trợ cho nhà quản trị ngân hàng nhiều hơn trong việc đưa ra các quyết định quản lí. Khóa luận đã đưa ra nhiều chính sách tài chính nhằm hỗ trợ xây dựng một hệ thống PTTCDN nội bộ tại NHTM. Tuy nhiên, số liệu nghiên cứu tập trung trong năm 2006 không còn phù hợp với các chính sách và bối cảnh kinh tế hiện tại và trọng tâm của các khuyến nghị chỉ nhằm vào chính sách kinh tế vĩ mô của nhà nước.

Các công trình nghiên cứu trên phần nào đã làm rõ các cơ sở lý luận về công tác PTTCDN phục vụ hoạt động tín dụng tại NHTM. Các tác giả đều đưa ra các ý kiến cho rằng cần nhanh chóng nâng cao chất lượng khâu PTTCDN trong hoạt động tín dụng tại NHTM nhằm giảm thiếu tối đa rủi ro tín dụng mà các khoản vay mang tới cho ngân hàng. Những đóng góp mới của khóa luận tốt nghiệp - Về mặt học thuật: Nghiên cứu và hệ thống hóa các vấn đề nền tảng về công tác PTTCDN dưới góc độ kinh tế học. Khóa luận làm rõ các khái niệm PTTCDN cụ thể tại NHTM và chỉ ra tính đặc thù cũng như vai trò của công tác này đối với hoạt động tín dụng của NHTM.

- Về phạm vi nghiên cứu: Các công trình nghiên cứu trước đây hầu như chỉ tập trung vào phân tích công tác PTTCDN tại một chi nhánh hay phòng giao dịch của ngân hàng thương mại. Vì vậy, các đề tài chưa ra được những đánh giá chung về hiệu quả của công tác đó tới toàn hệ thống ngân hàng thương mại nói riêng và những tác động lên toàn ngành ngân hàng nói chung. Đây sẽ là một khoảng trống để khóa luận tiếp tục nghiên cứu. Do đó, những nghiên cứu của khóa luận sẽ không trùng lặp với các công trình khoa học trước đó.

- Về nội dung nghiên cứu: 4 + Khóa luận đã đưa ra một ví dụ cụ thể trong khi khảo sát thực tế tại ngân hàng thương mại để minh họa thực trạng công tác PTTCDN tại Ngân hàng TMCP Á Châu. Các công trình nghiên cứu trước không đề cập đến các căn cứ pháp lí mà ngân hàng áp dụng để thực hiện công tác PTTCDN phục vụ hoạt động tín dụng mà chỉ đưa ra những quy trình chung. Đây là một nội dung mới mà khóa luận sẽ đóng góp cho đề tài này. + Nghiên cứu toàn diện các thành tựu, hạn chế và nguyên nhân xét trên các góc độ: quy trình, phương pháp, nội dung chính và một số nội dung khác.

+ Bổ sung thêm các quan điểm, đưa ra giải pháp, kiến nghị phù hợp với bối cảnh kinh tế tại thời điểm nghiên cứu.  Như vậy, do còn nhiều khoảng trống để có thể đi sâu nghiên cứu, khóa luận sẽ tiếp tục thực hiện nghiên cứu vấn đề “Hoàn thiện công tác phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại.” nhằm khắc phục các hạn chế trong công tác PTTCDN tại đơn vị thực tập. Tổng quan nền tảng lý thuyết: Những vấn đề chung về phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại 2. Sự cần thiết của hoạt động phân tích tài chính doanh nghiệp tại ngân hàng thương mại PTTCDN tại NHTM sẽ giúp cho ngân hàng đánh giá được thực trạng và sức mạnh tài chính, khả năng sinh lời và triển vọng của doanh nghiệp trong tương lai để đưa ra quyết định tài trợ một cách hiệu quả, đảm bảo cho ngân hàng thu được cả gốc và lãi đúng hạn, giảm thiểu rủi ro tín dụng, tránh gây thất thoát vốn cho ngân hàng.

Trong hoạt động cho vay của NHTM thì cho vay với doanh nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất, vì vậy việc phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp một cách kỹ lưỡng là vô cùng quan trọng. Do đó, phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp có ảnh hưởng rất lớn tới quyết định cho vay của ngân hàng nên công tác này cần được làm một cách nghiêm túc, không chiếu lệ. Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp tại NHTM “Phân tích tài chính doanh nghiệp là một quá trình kiểm tra, xem xét các số 5 liệu về tài chính hiện hành và trong quá khứ của doanh nghiệp nhằm mục đích đánh giá thực trạng tài chính, dự tính các rủi ro và tiềm năng tương lai của một doanh nghiệp, trên cơ sở đó giúp cho nhà phân tích ra các quyết định tài chính có liên quan tới lợi ích của họ trong doanh nghiệp đó”. Vai trò của phân tích tài chính doanh nghiệp tại NHTM - PTTCDN là cơ sở quyết định cho vay của NHTM, căn cứ cho việc xếp hạng tín dụng DN vay vốn, đo lường các rủi ro tín dụng có thể xảy ra: Việc PTTCDN giúp ngân hàng có cái nhìn tổng quát hơn quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của DN từ việc đánh giá cơ cấu vốn hiện có, hiệu quả của việc thực hiện chính sách tài chính trong quá khứ, khả năng sinh lời của hoạt động kinh doanh cho đến khả năng thanh toán cho các chủ nợ, phát hiện các rủi ro tiềm ẩn.

Từ việc đánh giá năng lực tài chính của DN sẽ xem xét được khả năng hoàn trả nợ vay cho ngân hàng tránh để ngân hàng rơi vào tình trạng mất vốn, nợ khó đòi hay nợ xấu. - Là cơ sở để NHTM đánh giá, kiểm tra và giám sát vốn vay: NHTM sẽ dựa trên những thông tin tài chính và phi tài chính của DN đế tiến hành phân tích và điều tra xem các khoản vay có được sử dụng đúng mục đích như trên phương án vay vốn hay không. - Là cơ sở áp dụng chính sách tín dụng như chính sách lãi suất, chính sách tài sản đảm bảo tiền vay,. Mỗi doanh nghiệp có các đặc thù riêng, nhờ có PTTCDN, ngân hàng sẽ thiết kế các khoản vay phù hợp với DN trên các tiêu chí như mức cấp tín dụng, lãi suất, tài sản đảm bảo.

Các thông tin được sử dụng để phân tích tài chính doanh nghiệp Nguồn thông tin do chính doanh nghiệp cung cấp hoặc các thông tin bên ngoài DN là những mắt xích quan trọng góp phần giúp cho các ngân hàng có được những đánh giá chính xác và đúng đắn về tình hình tài chính của DN đó. Nguồn thông tin bên ngoài Ngân hàng thu thập những thông tin chung xung quanh DN như những thông tin liên quan đến trạng thái nền kinh tế, cơ hội kinh doanh, chính sách thuế và lãi suất. 6 Bên cạnh đó là nguồn thông tin về ngành nghề mà DN đang thực hiện sản xuất kinh doanh như thông tin về vị trí của ngành trong nền kinh tế, cơ cấu ngành, tình trạng công nghệ, thị phần và các thông tin liên quan đến pháp lý như các thông tin mà DN phải báo cáo cho các cơ quan quản lí của nhà nước: tình hình quản lý, kiểm toán, kế hoạch sử dụng kết quả hoạt động kinh doanh. Nguồn thông tin bên trong doanh nghiệp Thông tin từ báo cáo tài chính của chính DN là một nguồn thông tin đóng vai trò rất quan trọng trong công tác PTTCDNvì nó phản ánh số liệu các năm qua của DN, là cơ sở để ngân hàng dự đoán tình hình khách hàng trong thời gian tới.

Ngân hàng sử dụng các báo cáo này để ước tính nhu cầu vốn, nhu cầu tài trợ, khả năng tài trợ, các thiệt hại có thể xảy ra nếu khách hàng không thể trả đủ. - Bảng cân đối kế toán là một BCTC mô tả tình trạng tài chính của một DN tại một thời điểm nhất định nào đó.