Chương I: CO SỞ LÍ LUẬN 1. Khái niệm Cơ cấu là biểu hiện cấu trúc bên trong, tỷ lệ vả mối quan hệ giữa các bộ phận hợp thành một hệ thống. Cơ cấu được biểu hiện như là tập hợp những mối quan hệ liên kết hữu cơ các yếu tế khác nhau của một hệ thống nhất định. Cơ cấu kinh tế: Cơ cấu kinh tế (CCKT) của một nước là tổng thé các quan hệ kinh tế hay các bộ phận hợp thành nền kinh tế: gắn với vị trí, trình độ công nghệ, quy mô, tỉ trọng tương img với từng bộ phận và mỗi quan hệ tương tác giữa các bộ phận; gắn với điều kiện kinh tế xã hội (KTXH) trong tửng giai đoạn phát triển nhất định; nhằm thực hiện các mục tiêu KTXH đã được xác định.
Theo định nghĩa trên thi CCKT là một hệ thống động, nghĩa là nó luôn luôn ở trạng thái vận động biến đổi không ngừng đi theo sự phát triển của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất. Ở mỗi giai đoạn, phù hợp với trình độ phát triển nhất định của sản xuất sẽ xuất hiện khả năng hình thành một cơ cấu kinh tế tương đối hợp lí ứng với giai đoạn đó. Cơ cấu kinh tế là một hệ thống phức tạp bao gồm nhiều yếu tố cấu thành như: kinh tế, kinh tế - kĩ thuật, KTXH.Như vậy cơ cấu kinh tế lá một hệ thống đa cơ cấu, bao gồm: cơ cấu ngành kinh tế, cơ cấu lãnh thổ, cơ cấu thành phan kinh tế, cơ cầu thị trường, cơ cấu đầu tư, cơ cấu kĩ thuật - công nghệ, cơ cấu lao động, cơ cẩu xuất nhập khẩu. trong đó ba cơ cấu quan trọng nhất thường được nghiên cứu để xác định cơ cấu kinh tế là : cơ cấu ngành kinh tế, cơ cấu lãnh thỏ và cơ cấu thành phần kinh tế l§ 2.1 Cơ cấu ngành: Là tập hợp tit cả các ngành hình thành nên nền kinh tế va phân công lao động xã hội và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất.
Đây là bộ phận cơ bản nhất của cơ cấu kinh tế, là cết lõi của chiến lược ổn định va phát triển kinh tế xã hội tạo điều kiện để thực hiện những mục tiêu chiến lược để ra. Đứng trên góc độ tính chất sản xuất của các ngành nghẻ trong nên kinh tế quốc dan thì cơ cấu ngành được chia làm 3 loại: * Khu vycl: nông - lâm - ngư nghiệp * Khu vực ll: công nghiệp và xây dựng * Khu vực Ill: dịch vụ.2 Cơ cấu sản xuất ngành nông nghiệp 2.2 Cơ cấu lãnh thổ: Là một bộ phận của nén kinh tế quốc dân, thể hiện sự phân công lao động theo lãnh thể được hình thành đo việc phân bố của các ngành theo không gian địa lí. l6 Cơ cấu lãnh thé gắn liên với cơ cấu ngảnh. Trong cơ cấu lãnh thé, có sự biểu hiện của cơ cấu ngành theo không gian lãnh thé cụ thé img với mỗi cấp phân công lao động theo lãnh thổ có cơ cấu lãnh thé nhất định.
Xác định cơ cấu lãnh thổ hợp lí là nhằm phá bỏ tinh trạng thiết lập chia cắt nên kinh tế quốc dân manh min bat hợp lí, tạo diéu kiện cho các vùng đều phát triển trên cơ sở khai thác thế mạnh và tiểm năng của mỗi vùng để hình thành một cơ cấu kinh tế hợp lí và liên kết giữa các vùng, tạo điều kiện thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội đắt nước mạnh mẽ hơn.3 Cơ cấu thành phần kinh tế: Cơ cấu thành phản kinh tế được hình thành dựa trên cơ sở chế độ sở hữu, bao gồm nhiễu thành phần kinh tế có tác dụng qua lại với nhau trên cơ sở bình đẳng trước pháp luật. Ngày nay, cơ cấu thành phan kinh tế đang diễn ra theo chiểu hướng phát huy nhiều hình thức sở hữu, nhiều hình thức tổ chức kinh doanh. Trong thời đại mở cửa, cơ cấu kinh tế đang trong quá trình phát triển rất năng động và đa dạng theo những quy luật riêng, việc xác định thành phần kính tế là nhằm mục đích nghiên cứu các chính sách để khai thác mọi tiém năng thúc đẩy sản xuất phát triển Vi vậy, để hình thành cơ cấu thành phần kinh tế hợp lí nào có hiệu quả cao thì cần phải hoạch định chính sách đầu tư theo hướng khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài, các nhà đầu tư trong nước tăng vốn đầu tư mở rộng quy mô lĩnh vực sản xuất. Từ đó, sẽ góp phần huy động những tiềm lực về vốn vả công nghệ.
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: 3.1 Khái niệm chung: Việc xây dựng một CCKT hợp lí có ý nghĩa rất quan trọng trong chiến lược ổn định va phát triển KTXH của mỗi quốc gia. Ứng với giai đoạn phát triển nhất định của trình độ phát triển sản xuất, mỗi quốc gia phải xác định một cơ cấu kinh tế tương đổi hợp lí với giai đoạn đó. Điều đó có ý nghĩa là 17 mỗi quốc gia phải thay đổi cấu trúc bên trong và mối quan hệ của các yếu tố hợp thành của nền kinh tế theo một chủ đích và phương hướng hưởng nhất định gọi là chuyển dich CCKT Chuyển dịch CCKT chứng tỏ cơ cẩu kinh tế của quốc gia đó không còn phủ hợp với thời điểm hiện tại nữa, buộc quốc qia đó phái có chuyển dich CCKT theo hướng phủ hợp với tinh hình mới. Chuyển dịch CCKT được xem là một trong những giải pháp hàng đầu để nước ta chủ động hội nhập và phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn mới.
Chuyển dịch CCKT đúng hướng sẽ góp phan thúc đẩy cơ cấu kinh tế phát triển theo hướng tích cực. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là một quá trình diễn biến kéo dải nhiều năm mới có thể chuyển từ cơ cấu của một nền kinh tế ở bình diện thấp lên cơ cấu của một nền kinh tế có bình điện cao hơn. Từ một nước nông nghiệp trở thành một nước công nghiệp tiên tiến.2 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp: Cơ cấu nóng nghiệp: chính là tỉ lệ cân đối giữa các ngành nông nghiệp bao gồm tỉ lệ cân đối giữa trồng trọt và chăn nuôi, tí lệ cần đối giữa các loại cây trồng và các loài vật nuôi. Việc xác định và hình thành cơ cấu nông nghiệp hợp lí rất cin thiết và có ý nghĩa rất quan trọng.
Sự tương quan giữa trồng trọt và chăn nuôi là nội dung quan trọng nhất của cơ cấu ngành nông nghiệp. Hai ngành này có liên quan với nhau rất chặt chẽ nhưng trên thực tế ít có nước nảo có sự cân đối giữa trồng trọt và chăn nuôi. Việc chuyển đổi CCKT nông nghiệp chí mang tính chất tương đối. Vì thực tế: Ở các nước phát triển, giá trị sản xuất chăn nuôi thường cao hơn giá trị sản xuất ngành trồng trọt (các quốc gia này chú trọng phát triển ngành chăn nuôi).
Còn ở các nước đang phát triển thi ngược lại. Sự hình thành các cơ cấu cũng phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên vả kinh tế xã hội của từng vùng. Phát triển nông nghiệp sinh thái cũng nhằm tạo ra cơ cấu cây trồng hợp lí cho từng vùng. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là chủ trương của Đảng vả nhà nước ta.
Chuyển dich cơ cấu kinh tế nông nghiệp để thay đổi din cdu trúc nền kinh tế nông nghiệp thích ứng với quá trình CNH - HĐH đất nước. Cụ thể giảm dan tỉ trọng nông nghiệp trong nông thôn vả tăng dẫn tỉ trọng công nghiệp, xây dựng, dich vụ. Để đạt được hiệu quả trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng thì việc lựa chọn cây trồng cho phù hợp với điểu kiện tự nhiên của từng ving, từng địa phương 14 rất cẩn thiết Từ đó mới phát huy được thé mạnh của từng vùng và phát triển ngành nông nghiệp sản xuất hing hóa. Sự CDCCKT nông nghiệp của nước ta trong những năm gin đây đang diễn ra mạnh mẽ vả theo chiều hưởng: giảm tỉ trọng ngảnh trồng trọt (với xu hướng giảm tỉ trọng cây lương thực, tăng tỉ trọng của cấy công nghiệp và thủy sản), tăng tỉ trọng ngành chăn nuôi, dịch vụ trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp.
Sự chuyển dịch này đang góp phần quan trong vào quá trình CNH - HĐH đất nước._ Chất lượng cuộc sống: Để đánh giá mức độ phát triển con người ở các lãnh thể khác nhau trên thế giới Liên Hợp Quốc dùng chỉ sé phát triển con người viết tắt là HDI ( Human Development Index ) dựa trên 3 yếu tố căn bản sau: ~ Tudi thọ bình quân của dân cư. ~ _ Trình độ học vấn của dan cư. ~ — Thu nhập bình quân đầu người (GDP/ngudi tính theo PPP. Từ nằm 1990 Liên Hợp Quốc đã dùng chỉ số HDI để tính cho các quốc gia trên thế giới nhằm so sánh sự chênh lệch vẻ trình độ phát triển của sức sản xuất vả mức sống vật chất văn hóa giữa các nước.
Chỉ số này không chi phản anh vẻ các giá trị vật chất má còn phản ánh giá trị tinh thin, đạo li, văn hóa, giáo dục, y tế, công bằng, an sinh sản xuất, chất lượng môi trường. Năm 2003: Việt Nam xếp thứ 108/ 177 quốc gia. Dựa trên những yếu tố đó, khi đánh giá việc chuyển đổi cơ cấu cay trồng tới đời sống nông din huyện Tánh Linh dé tải xin được dé cập tới một phan nhỏ liên quan tới chat lượng cuộc sống của người nông dân. Đó là: 19 Sự thay đổi trong đời sống kinh tế của người nông dân trước và sau năm 1999.
Đời sống văn hóa — tinh than. Ytế Chất lượng môi trường sống.CHIMINH | 20 Chương II: TÁC ĐỌNG CUA VIỆC CHUYEN DOI CƠ CAU CÂY TRONG TỚI ĐỜI SÓNG NHÂN DÂN HUYỆN TÁNH LINH 1. Khái quát về huyện Tánh Linh: Tánh Linh là một huyện mién núi, nằm vẻ phía Tay Nam của tỉnh Binh Thuận được tách ra từ huyện Đức Linh vào năm 1983. Toa độ địa lý từ 10° 50° 24"" đến 11° 20 * 56"' vĩ độ Bắc; từ 107° 30° 50"" đến 107° 30° 24'" kinh độ Đông.
“ Phia Nam giáp: Huyện Hàm Tân - Phía Tây giáp : Huyện Đức Linh Tánh Linh có vị trí thuận lợi để phát triển kinh tế — xã hội, là địa bản quan trọng về an ninh quốc phòng của cả tỉnh Bình Thuận. Là một huyện miền núi giáp với tỉnh Lâm Đồng, các vùng đồng bằng ven biển, vùng tam giác kinh tế phía Nam, thuận lợi cho việc giao lưu hàng hóa, phát triển kinh tế - xã hội. Các nhân tố ảnh hưởng tới kinh tế nông nghiệp huyện Tánh Linh: 2.1 Các nhân tế tự nhiên.1 Khí hậu: — Khí hậu của huyện Tánh Linh mang tính chất chuyển tiếp giữa chế độ mưa của vùng Duyên Hải Nam Trung Bộ và đồng bằng Nam Bộ.