CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TUYỂN DỤNG VÀ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC 1. Khái niệm liên quan đến tuyển dụng và đào tạo nhân lực 1. Khái niệm về nguồn nhân lực Thời đại ngày nay, với sự phát triển như vũ báo của khoa học công nghệ thì nguồn nhân lực đóng vai trò không thể thiếu trong tất cả các hoạt động của xã hội. Không nằm ngoài quy luật đó, đối với các doanh nghiệp thì nguồn lực con người cũng ngày càng đóng vai trò rất quan trọng.
Với các doanh nghiệp, thế mạnh về nguồn nhân lực chính là thế mạnh rất lớn trong cạnh tranh. Đặc biệt là nguồn nhân lực có ảnh hưởng rất lớn tới những sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp đó. Hiện nay có nhiều định nghĩa về nguồn nhân lực như: “Nguồn nhân lực là nguồn lực con người, yếu tố quan trọng, năng động nhất của sự tăng trưởng và phát triển kinh tế- xã hội. Nguồn nhân lực có thể xác định cho một quốc gia, vùng lãnh thổ, địa phương (tỉnh, thành phố,…) và nó khác với các nguồn lực khác (tài cính, đất đai, công nghệ…) ở chỗ nguồn lực con người với hoạt động lao động sáng tạo, tác động vào thế giới tự nhiên, biến đổi giới tự nhiên và trong quá trình lao động nảy sinh các mối quan hệ lao động và quan hệ xã hội.” (Nguyễn Tiệp, 2005) “Nguồn nhân lực của một tổ chức bao gồm tất cả những người lao động làm việc trong tổ chức đó, còn nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này bao gồm có thể lực và trí lực.” (Nguyễn Ngọc Quân, 2007) “Nguồn nhân lực của tổ chức là nguồn lực của toàn bộ cán bộ, công nhân viên lao động trong tổ chức đó đặt trong mối quan hệ phối kết hợp các nguồn lực riêng của mỗi người, sự bổ trợ những khác biệt trong nguồn lực của mỗi cá nhân thành nguồn lực của tổ chức.” (Nguyễn Hữu Thân, 2008) Từ những quan điểm trên, nguồn nhân lực được hiểu là tổng thể những tiềm năng của con người bao gồm thể lực, trí lực và nhân cách của con người đáp ứng sự đòi hỏi của một cơ cấu kinh tế - xã hội nhất định.
4 Và để tạo ra nguồn nhân lực đóng góp hiệu quả cho tổ chức, cần phải làm tốt công tác quản trị nguồn nhân lực. Vậy, quản trị nhân lực được hiểu là tất cả các hoạt động của một tổ chức để thu hút, xây dựng phát triển, sử dụng, đánh giá, bảo toàn và gìn giữ một lực lượng lao động phù hợp với yêu cầu của công việc của tổ chức về mặt số lượng và chất lượng. Khái niệm về tuyển dụng nhân lực Quản trị nguồn nhân lực bao gồm nhiều hoạt động chi tiết, trong đó tuyển dụng và đào tạo nguồn nhân lực là hai công tác quan trọng trong việc xây dựng nguồn nhân lực chất lượng. Tuyển dụng lao động bao gồm hai giai đoạn tuyển mộ và tuyển chọn.
“Tuyển dụng lao động là quá trình tìm kiếm, thu hút các ứng viên từ những nguồn khác nhau vào những vị trí còn trống trong tổ chức và lựa chọn trong số họ những người đáp ứng tốt yêu cầu của công việc đặt ra.” (Lê Thanh Hà, 2009) “Tuyển mộ là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động bên ngoài và bên trong tổ chức.” (Nguyễn Vân Điềm, 2007) “Tuyển chọn là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút được trong quá trình tuyển mộ.” (Nguyễn Vân Điềm, 2007) Do đó, có thể hiểu tuyển dụng nhân lực là quá trình thu hút và lựa chọn những người lao động nhằm thỏa mãn nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp và bổ sung lực lượng lao động cần thiết nhằm thực hiện mục tiêu chung của doanh nghiệp. Khái niệm về đào tạo nhân lực “Đào tạo là sự phát triển một cách có hệ thống kiến thức, kỹ năng và thái độ của một cá nhân cần có thể thực hiện đạt yêu cầu một nhiệm vụ hoặc công việc cụ thể”. (Michael Armstrong, 2001) 5 “Đào tạo nguồn nhân lực là quá trình thúc đẩy phát triển nguồn lực cong người tri thức, phát triển các kỹ năng và các phẩm chất lao động mới, thúc đẩy sáng tạo thành tựu khoa học- công nghệ mới, đảm bảo cho sự vận động tích cực các ngành nghề, lĩnh vực và toàn xã hội.” (Nguyễn Tiệp, 2005) Từ các khái niệm trên đào tạo được hiểu là quá trình trang bị cho người được đào tạo những kiến thức về một chuyên môn nhất định, trong một thời gian nhất định để đảm bảo cho người được đào tạo có thể đảm đương một công việc nào đó theo khả năng của bản thân và yêu cầu của tổ chức, đào tạo nguồn nhân lực là phát triển tiềm năng con người, là nhân tố đảm bảo sự thành công của mỗi doanh nghiệp. Vai trò của tuyển dụng và đào tạo nhân lực 1.
Vai trò của tuyển dụng 1. Đối với doanh nghiệp Nếu được thực hiện đúng cách, tuyển dụng mang lại một lợi thế chiến lược bằng cách cung cấp những người tài năng thông qua thành tích làm việc của mình giúp cải thiện lợi nhuận và gia tăng giá trị cho tổ chức Giúp doanh nghiệp thực hiện các mục tiêu kinh doanh hiệu quả nhất. Việc tuyển dụng đúng người, đúng việc, đúng lúc, đúng vị trí đem lại hiệu quả cao trong công việc, đạt được những mục tiêu, định hướng kinh doanh. Trình độ, kỹ năng của nhân lực là những giá trị cốt lõi để đưa doanh nghiệp phát triển, nếu tuyển dụng được đội ngũ nhân lực hoàn thiện, gắn bó lâu dài với doanh nghiệp thì kết quả tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Từ những vai trò trên, hoạt động tuyển dụng hiệu quả, hoạt động có kế hoạch thì sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm được chi phí, đồng thời, việc hoàn thành tốt các kế hoạch đã định sẽ tiết kiệm được nguồn ngân sách. Đối với xã hội Việc tuyển dụng nguồn nhân lực của doanh nghiệp giúp cho việc thực hiện các mục tiêu kinh tế- xã hội: người lao động có việc làm, có thu nhập, làm giảm bớt gánh nặng xã hội như thất nghiệp và các tệ nạn xã hội khác. Đồng thời công tác tuyển dụng nhân lực của doanh nghiệp còn giúp cho việc sử dụng nguồn lực của xã hội một cách hữu ích nhất. Đối với người lao động Tuyển dụng đối với người lao động có vai trò quan trọng nhất, tạo cơ hội việc làm cho người lao động từ đó làm họ tạo ra thu nhập để trang trải những chi phí sinh hoạt cho bản thân cũng như gia đình họ.
Tuyển dụng nguồn nhân lực giúp cho người lao động trong doanh nghiệp hiểu rõ thêm về triết lý, quan điểm của các nhà lãnh đạo, từ đó sẽ định hướng cho họ theo những quan điểm đó. Tuyển dụng nhân lực tạo ra không khí thi đua, tinh thần cạnh tranh trong nội bộ những người lao động của doanh nghiệp, từ đó nâng cao hiệu quả làm việc và kinh doanh. Vai trò của đào tạo nhân lực Đào tạo nhân lực đóng vai trò hết sức quan trọng trong mỗi doanh nghiệp, nó góp phần đáp ứng nhu cầu hoạt động, phát triển của cả doanh nghiệp và những người lao động trong doanh nghiệp đó. Đào tạo nhân lực là điều kiện quyết định để một tổ chức có thể tồn tại và đi lên trong cạnh tranh.
Đào tạo nhân lực giúp cho doanh nghiệp: Nâng cao năng suất lao động, hiệu quả công việc: Cả người lao động và cả doanh nghiệp đều có lợi, người lao động được tự chủ hơn trong công việc còn doanh nghiệp có điều kiện để giảm bớt nhân lực ở bộ máy giám sát và đưa họ thực hiện những công việc đang đòi hỏi nhiều nhân lực hơn. Nâng cao chất lượng của thực hiện công việc: Thiết kế và truyền đạt kiến thức, kỹ năng đầu vào cho nhân viên mới để giúp họ nhanh chóng sẵn sàng thực hiện công việc hiệu 7 quả. Người lao động được chuẩn bị để đáp ứng những nhu cầu hiện tại và mới phát sinh của công việc và tổ chức. Nâng cao tính ổn định và năng động của tổ chức.
Đào tạo và phát triển giúp cho doanh nghiệp có cơ hội nâng cao tính ổn định và sự năng động của mình. Sự ổn định của doanh nghiệp được quyết định bởi nhiều nhân tố, trong đó nguồn nhân lực là nhân tố có ảnh hưởng rất lớn tới sự ổn định của toàn bộ doanh nghiệp. Vì nguồn nhân lực chính là nhân tố giúp các nhân tố khác có thể hoạt động một cách nhịp nhàng, thông suốt qua đó làm cho hoạt động của doanh nghiệp không gặp cản trở đồng thời tạo nên tính ổn định trong hoạt động của doanh nghiệp. Duy trì và nâng cao chất lượng của nguồn nhân lực.
Trong một nền kinh tế ngày càng phát triển không ngừng, thì đòi hỏi chất lượng nguồn nhân lực cũng phải được nâng cao. Vậy chỉ có đào tạo và phát triển thì mới giúp cho nguồn nhân lực được duy trì chất lượng và nâng cao chất lượng. Để giúp cho doanh nghiệp đáp ứng được chất lượng nguồn nhân lực theo kịp với sự thay đổi của nền kinh tế như hiện nay. Nội dung của tuyển dụng nhân lực và đào tạo nhân lực 1.
Nội dung của công tác tuyển dụng nhân lực Tuyển dụng là chức năng cơ bản của quản trị nguồn nhân lực. Để đạt được hiểu quả cao thì trong quá trình tuyển dụng phải được tiến hành có kế hoạch và mang tính chiến lược rõ ràng. Các nguồn tuyển dụng Để tuyển mộ được đủ số lượng và chất lượng người lao động vào các vị trí việc làm còn thiếu người, tổ chức cần cân nhắc, lựa chọn nguồn từ bên trong tổ chức hay bên ngoài tổ chức và đi kèm với nó là nguồn tuyển dụng phù hợp. Nguồn tuyển dụng bên trong doanh nghiệp: tự động tiến cử, đề bạt từ dưới lên, tiến cừ từ trên xuống, công khai đấu thầu công việc.
Sẽ tạo được động cơ tốt cho tất cả những người làm việc trong tổ chức vì khi họ biết sẽ có cơ hội được đề bạt họ sẽ làm việc với động 8 lực mới và họ sẽ thúc đẩy quá trình làm việc tốt hơn, sẽ làm tăng sự thỏa mãn đối với công việc, sẽ tăng được tình cảm, sự trung thành của mọi người đối với tổ chức. Nguồn bên ngoài doanh nghiệp: gồm tất cả những người không phải là nhân viên của tổ chức nhưng có nhu cầu và khả năng làm việc cho tổ chức.