Chương 1: Cơ nm sở lý luận và thực tiễn việc sử dung ban đồ trong day học địa lí lớp 11 tại trường trung học phô thông theo hướng phát trién nang lực người học. 12 Chương 2: Quy trình và biện pháp sử dung ban đỗ trong day học địa lí lớp II tại trường trung học phé thông theo hướng phát triển năng lực người học. Chương 3: Thực nghiệm sư phạm. CƠ SO LÝ LUẬN VA THUC TIEN VIỆC SỬ DUNG BAN DO TRONG DAY HỌC DIA LÍ LỚP 11 TAI TRUONG TRUNG HOC PHO THONG THEO HUONG PHAT TRIEN NANG LỰC NGƯỜI HỌC 1.
Những định hướng đổi mới trong day hoc địa lí ở trường pho thông 1. Định hướng đôi mới mục tiêu, phương pháp trong dạy học địa lí ở trường phổ thông Giáo dục, đảo tạo là quốc sách hang dau, là động lực then chót đề phát trién đất nước. Dựa trên cơ sở đánh giá thực trạng giáo dục và đào tạo nước nhà những năm qua, Đại hội Dại biéu Toàn quốc lần thứ XIII của Đảng xác định tiếp tục: “Đổi mới căn bản, toàn điện giáo dục và đào tạo, nâng cao chat lượng nguồn nhân lực, phát triển con người”. Mục tiêu của CTGDPT trong đổi mới giáo dục là nhằm giúp HS làm chủ kiến thức phô thông, biết vận dụng hiệu quả kiến thức, kỹ năng đã học vào đời sống, có khả năng học tập.
Mục tiêu của môn địa lí là nhằm giúp HS hình thành, phát trién năng lực địa lí - một biéu hiện của năng lực khoa hoc; đồng thời tích hợp trong dạy học địa lí và hoạt động giáo dục khác phát triển ở HS các phẩm chất và năng lực chung đã được hình thành trong giai đoạn giáo dục cơ bản, đặc biệt là tình yêu quê hương, đất nước, để hình thành nhân cách công dân, sẵn sàng đóng góp vào sự nghiệp xây đựng và bảo vệ Tô quốc. Đôi mới PPDH của giáo dục nước ta hiện nay đang từng bước chuyên từ chương trình giáo đục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực người học, lấy người học làm trung tâm. Việc đổi mới PPDH doi hỏi mỗi GV với kinh nghiệm riêng của mình cần xác định những biện pháp riêng dé cải tiền PPDH phù hợp với thực tiễn, phù hợp với đối tượng HS. Giảm việc day học một chiều, tăng cường việc học tập theo nhóm, thảo luận, báo cáo.
để HS chủ động hơn trong học tập, tăng cường phát triển mỗi quan hệ giữa HS — HS, HS — GV theo hướng cộng tác, những điều kiện thích hợp về phương tiện, cơ sở vật chất và tô chức day học, điều kiện về tô chức va quản lý lớp học. Đây là định hướng quan trọng trong đôi mới PPDH nhằm phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo, phát triển năng lực hành động, năng lực cộng tác làm việc của người học. Trong môn Địa lí, những đổi mới về PPDH được thé hiện cụ thé qua 5 đặc trưng sau: - Cần tích cực hoá hoạt động của HS, trong đó vai trò của GV là người thiết kế, tô chức, hướng dẫn, khuyến khích, tạo môi trường học tập thân thiện cho HS. Giúp HS tăng cưởng tinh thần học tập chủ động, tích cực, sang tao.
- Tăng cường các hoạt động học tập trải nghiệm cho HS, vận dụng kiến thức địa lí được học vào thực tiễn địa phương, đất nước, thế giới, vận dụng kiến thức vào việc giải quyết các van đề về môi trường, KT-XH tai địa phương, từ đó phát triển nhận thức, kỹ năng, hình thành phâm chất, năng lực đặc thù và năng lực chung. - GV cần đa dạng hóa các PPDH, kết hợp linh hoạt các PPDH tích cực, các PPDH đặc thù của môn địa lí như: sử dụng bản 46, sơ đò, , biểu đô, tranh ảnh, mô hình, quan sát. Cần cải tiền và sử dụng các PPDH truyền thống như: giảng giải, giảng thuật, hỏi đáp, thuyết trinh,. theo hướng phát huy tính tích cực.
- Da dạng, linh hoạt và sáng tạo trong việc thực hiện các hình thức tô chức dạy học, kết hợp các hình thức day học cá nhân, dạy học theo nhóm, day học theo lớp; đạy học trên lớp, đạy học ngoài trời, đạy học trong thực tế, thực địa; tham quan, khảo sát địa phương, hệ thông hoá thông tin, trưng bay, trién lãm, trò chơi học tập. - Tổ chức, hướng dan, tạo điều kiện dé HS tìm tòi, khám phá, khai thác và chiếm lĩnh kiến thức từ các phương tiện dạy học địa lí như: ban đô, atlat, tranh anh, mô hình. Khuyến khích, tạo điều kiện, xây dựng môi trường học tập thuận lợi cho HS khai thác thông tin từ Internet để phục vụ học tap; rén luyện cho HS ky năng xử li, trình bay thông tin dia lí bằng CNTT và truyền thông.; tăng cường tự làm các thiết bị day học với việc ứng dụng CNTT và truyền thông (lập các trang website học tap, xây dựng hệ thống bài học, bài tập, thực hanh, bài kiểm tra bằng các phần mém thông dung và thích hợp, xây dựng các video clip giới thiệu sự vật, hiện tượng địa lí. Như vậy, trong CTGDPT môn địa lí đã định hướng rõ cần phải phát huy tính tích cực của HS, khắc phục nhược điểm của phương pháp truyền thụ một chiều sang đạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỳ năng, hình thành năng lực và phẩm chất.
Việc tăng cường khả năng học tập trong nhóm, đôi mới quan hệ GV - HS theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội. Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn cân bô 15 sung các chủ dé học tập tích hợp liên môn nhằm phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp. Từ nhiều năm nay, Bộ Giáo dục và Đảo tạo đã phô biến và chỉ đạo áp dụng nhiều phương pháp giáo duc mới về day học kết hợp như mô hình trường học mới, phương pháp ban tay nặn bột, giáo dục STEAM,. Do đó, hau hết GV các cap học đã được làm quen, nhiều GV đã vận dụng thành thạo các phương pháp giáo dục mới.
HS tiếp thu kiến thức dé phát triển năng lực, phẩm chat (qua hoạt động học va vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn) bằng hình thức tự học là chủ yếu. Với các PPDH tích cực như tô chức các hoạt động học tập (hoạt động nhóm, đóng vai, giải quyết van đề,.), chú trọng tô chức hoạt động học nhăm hình thành và phát triển năng lực tự học cho HS, thực hiện phương cham “Học gua lam”. Ngoài hình thức tự học trên, HS cũng có thé tự tìm hiểu và lĩnh hội kiến thức thông qua các trang Online, Internet. Tuy nhiên dù sử dụng bat kỳ phương pháp nào cũng phải dam bảo được nguyên tắc “Học sinh tự mình hoàn thành nhiệm vụ nhận thức tự chiếm lĩnh kiến thức với sự tô chức, hướng dan của giáo viên ”.
Định hướng đổi mới đánh giá kết quả học tập và giáo duc trong day học địa lí ở trường phố thông Trong CTGDPT môn Địa lí 2018, đã chỉ rõ các định hướng vẻ đánh giá kết qua giáo dục được thé hiện rd như sau: - Về mục đích đánh giá: Đánh giá kết quả giáo dục trong môn Địa lí nhằm cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, có giá trị về mức độ đáp ứng yêu cầu can đạt (YCCD) của chương trình và sự tiền bộ của HS dé hướng dẫn hoạt động học tập. - Về căn cứ đánh giá: Căn cứ dé đánh giá kết quả giáo dục của HS là các YCCD về phẩm chat và năng lực được quy định trong CTGDPT tổng thé và môn Địa lí. - Về nội dung đánh giá: Bên cạnh đánh giá kiến thức, cần tăng cường đánh giá các kỹ năng của HS như: làm việc với bản đô, atlat, biểu đồ, sơ đồ, bảng số liệu, tranh anh, quan sat, thu thập, xử li và hệ thông hoá thông tin, sử dụng các dụng cụ học tập ngoai trời, sử dụng CNTT trong học tập,. Chú trọng đánh giá kha năng vận dụng tri thức vào thực té, những tình huống cụ thé, giải quyết van đề.
- Về hình thức đánh giá: Da dang hóa các hình thức đánh giá, tăng cường đánh giá thường xuyên đối với tat cả HS băng các hình thức khác nhau. Kết hợp việc đánh giá của GV với tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau của HS. Sử dụng các công cụ đánh 16 gia như bang tiêu chi, bang kiểm, rubric,.va kết quả thực hiện nhiệm vụ. Mục tiêu đánh giá là cung cấp thông tin chính xác, khách quan, có giá trị.
kịp thời về mức độ can đạt về phẩm chất, năng lực của HS dé hướng dẫn hoạt động học tập, điều chỉnh các hoạt động day học, quản lý và phát triển chương trình, bảo đảm sự tiến bộ của từng HS và nâng cao chất lượng giáo dục. - Về sử dụng kết quả đánh giá: Kết quả giáo dục được đánh giá bằng các hình thức định tính và định lượng thông qua đánh giá thường xuyên, định kì, trên cơ sở đó tông hợp kết quả đánh giá chung về phẩm chất, năng lực và sự tiền bộ của HS. - Phạm vi đánh giá: Các môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc, môn học và chuyên dé học tập lựa chọn và môn học tự chọn. Coi trọng đánh giá sự tiễn bộ của mỗi HS, không so sánh HS với nhau; coi trọng việc động viên, khuyến khích sự hứng thú, tính tích cực và vượt khỏ trong học tập, rèn luyện, giúp HS phát huy năng khiếu cá nhân; đảm bảo đánh giá kịp thời, công bằng, khách quan.
Với CTGDPT tông thé, CTGDPT môn Địa lí đã chuyền từ chú trọng kiểm tra kết quả ghi nhớ, kiểm tra cuối kì, cuối năm sang coi trọng kết hợp kết quả đánh giá phong cách học và năng lực vận dụng kiến thức trong quá trình giáo duc và tổng kết cuối kì, cuỗi năm học dé hướng tới phát triển năng lực của HS. Như vậy, đánh giá là một quá trình, không phải là một khâu hay là giai đoạn cuối của quá trình day học. Đánh giá tập trung vào phát huy điểm mạnh va hạn chế điểm yếu. Phương pháp đánh giá phải khích lệ và tạo động lực cho HS, từ đó phát huy tính chủ động, sáng tạo, rèn luyện phương pháp tự học.
HS không chỉ ngồi suy nghĩ trong lớp học mả còn ở ngoài lớp, ở gia đình, tại các di tích, ,. Đánh giá HS không chi dựa trên kiến thức các em học được bao nhiêu mà là việc vận dung kiến thức đó vào thực tế như thế nao, Kết hợp đánh giá bằng nhận xét và điểm số, nhận xét sự tiến bộ vẻ thái độ, hành vi, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực.