Đặt vấn đề 5,030 Trước tình hình khó khăn chung của nên kinh tế và hệ thống các tổ chức tín dụng (TCTD) của Việt Nam, ngày 3,165 2,880 „ 01/3/2012, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định sỐ 254 phê duyệt Đề án “Cơ cấu lại hệ thống các TCTD giai đoạn vi +f 2011- 2015” (gọi tắt là Đề án 416 387 as 254). Đây là bước đi hết sức nn la Yeas ti cần thiết và kịp thời khi hệ Têng tải sản Dữ nợ vấn tự có Vốn điều lệ Huy động thống tài chính- đặc biệt là hệ Nguôn: NHNN Việt Nam, Caƒf@ƒvn thống các NHTM Việt Nam- đang gặp phải những khó khăn Biểu đồ 2. Cơ cấu tổng tài sản của 5 nhóm TCTD (%) không thể tự tháo gỡ. Đề án đã 4% nêu ra nhiều giải pháp để cơ 11% cấu lại NHTM và các TCTD # NHTM Nhà nước phi ngân hàng (công ty chứng khoán, bảo hiểm, công ty tài 11.
phn chính, cho thuê tài chính, quỹ tín dụng nhân dân.) và quy trình cũng như lộ trình thực E444 ;NHID-NN hiện. Tuy nhiên, để Đề án đi vào thực tiễn cũng như qua hơn Công ty TC, Cho thuê nửa năm thực hiện (từ tháng 3/2012 đến tháng 10/2012), cần làm rõ thêm một số vấn đề m Qũy tín dụng TW trong Đề án, đó là mục tiêu và Nguồn: NHNN Việt Nam, Caƒ©fˆvn giải pháp xử lý nợ xấu. Về mục tiêu của Đề án! có khá nhiều NHTM (trên và chất lượng là cần thiết, tuy Ngoài các mục tiêu cơ cấu 100 NHTM bao gồm trong và nhiên, Đề án 254 quy định phải lại toàn bộ hệ thống các TCTD ngoài nước) với qui mô được phan dau cé 1 - 2 NHTM có dé lanh manh hoa va phat triên cải thiện rất nhiều so với giai tầm cỡ khu vực là không cần én định, cung cap dich vu tai đoạn đầu phát triển 1990- thiết và có thể gây ra nhiều hậu chinh ngan hang chat lượng 2000, tuy nhiên, qui mô này quả vì:? cao cho nên kinh tế thì Đề án vẫn còn khá nhỏ. Tính đến cuối con dua ra muc tiéu: “Phan ? Số liệu của bài viết được sử dụng từ tháng 8/2012, theo báo cáo của bài phân tích của báo Cafef.vn dựa đấu đến cuối năm 2015 hình NHNN Việt Nam, tổng vốn trên số liệu được công bế từ Ngân thành được ít nhất 1- 2 NHTM điều lệ của hệ thống NHTM hàng Nhà nước Việt Nam (Bài:Toàn có quy mô và trình độ tương Việt Nam là 387.000 tỷ đồng cảnh SỨC khỏe hệ thống ngân hàng đến cuối tháng 8 năm 2012: http:// đương với các ngân hàng trong (tương đương khoảng 18, 5 ty cafef.vn/20121004024538846CA34/ khu vực”.
Hiện nay, Việt Nam USD). Nhu vay, nhu cau tang chart-toan-canh-suc-khoe-nganh- quy mô vốn, nâng cao giá trị ngan-hang-den-cuoi-thang-82012. ! Mục | - Đề án 254 — Chính phủ chn, ngày 4/10/2012) TẠP CHÍ KHOA HỌC & ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG $0 127 - THANG 12.2012 - Theo quy định của Luật Các TCTD 2010, các NHTM là doanh nghiệp kinh doanh 1W va tự chịu trách nhiệm về kết quả kinh doanh của mình kê NA cong y 7c, 0 HH cả khi gặp khó khăn thua lỗ, vì | vậy, việc các NHTM có nâng | Sasa cao quy môỗ vốn và quy mô 8 mRor kinh doanh hay không còn phụ Pee wROA thuộc vào nhiều yếu tố. _ _l§ - Quy định như vậy sẽ gây ra ET .— rủi ro đạo đức- vấn đề “Too big i 4 & 5 8 io to fail”- trong hé thong NHTM.
Nguôn: NHNN Viét Nam, Cafef.vn Khi mà một NHTM được ưu tiên để lớn mạnh thì NHTM đó rủi ro cao. Vì vậy, việc xử lý nợ và công ty mua bán nợ của các sẽ ỷ lại vì họ sẽ luôn được Nhà xấu cần được tiễn hành nhanh NHTM, nước bảo vệ khỏi các rủi ro, chóng và hiệu quả. Tuy nhiên, + Xóa nợ bằng nguồn dự ra tay cứu trợ khi cần. Về lâu cần phải làm rõ hơn một số vẫn phòng rủi ro; xử lý tài sản bảo dài, đây là rủi ro tiềm ân lớn để trong phân loại và xử lý nợ dam để thu hồi nợ; khi hiện nay các NHTM Nhà xấu theo Đề án 254: + Chuyển nợ thành vốn góp, nước vẫn đang chiếm lĩnh thị - Tiêu chuẩn phân loại nợ cố phần của doanh nghiệp vay; trường.
và đánh giá tài sản được thực + Các khoản nợ xấu phát - Khi chú trọng phát triển hiện theo tiêu chuân Việt Nam. sinh không có tài sản bảo đảm, một NHTM sẽ loại bỏ sự Nhiều chuyên gia cho rằng, không có khả năng thu hôi do cạnh tranh sòng phăng trên thị tiêu chuẩn Việt Nam chưa thực hiện cho vay theo chỉ đạo trường, từ đó tính cạnh tranh làm rõ hết các khoản nợ xấu, hoặc chủ trương, chính sách và hiệu quả của thị trường bị nợ quá hạn trong hệ thong. Vi của Chính phú sẽ được Chính bóp méo, và hệ thống tài chính vay, nén ap dung chuẩn mực phủ xóa nợ bằng nguôn vốn sẽ dần bị độc quyền và điều đó kế toán quốc tế (IFRS- IAS) ngân sách Nhà nước; sẽ gây thiệt hại cho nền kinh tế để tính toán và đánh giá nợ + Đối với một số loại công về lâu dài. xấu của hệ thống NHTM Việt trình, bất động sản thé chap 3.
Vấn đề phân loại và xử Nam. vay ngan hang sắp hoàn thành lý nợ xấu - Biện pháp xử lý nợ xấu: Đề hoặc đã hoàn thành nhưng Tổng dư nợ đến cuối tháng án có nêu ra các giải pháp:” chưa bản được, Chính phủ xem 8/2012 của hệ thống các TCTD + Tiến hành đánh giá lại xét mua lại các bat động sản là 2.000 tỷ VND (tương chất lượng tài sản, khả năng đó để phục vụ cho mục đích an đương 137,8 tỷ USD- tương thu hồi và giá trị của nợ xấu. sinh xã hội và hoạt động của đương 114% GDP năm 2011), + Bán nợ xấu có tài sản bảo các cơ quan Nhà nước”. Tuy cao hơn GDP Việt Nam năm đảm cho Công ty Mua bản nợ nhiên, khó khăn lớn nhất khi 2011 khoảng 17,8 tỷ USD.
và Tài sản tôn đọng doanh thực hiện việc xử lý nợ xấu là Như vậy, so với quy mô nên nghiệp (DATC) của Bộ Tài chi phi phat sinh lấy từ nguồn kinh tế thì tổng đư nợ là rất lớn. nao: Theo báo cáo, tỷ lệ nợ xấu vào + Bán nợ xấu cho các doanh - Néu bán nợ xấu cho DATC khoảng 10% dư nợ, khoảng nghiệp không phải TCTD, thì DATC lấy vốn ở đâu để 13,78 tỷ USD (khoảng 11,4% công ty mua bản nợ íw nhân mua khi mà vốn tự có của GDP 2011), là một con số lớn, DATC trên dưới khoảng 5.000 3 Trích từ Đề án 254 THANG 12.2012 - $0 127 TẠP CHÍ KHOA HỌC & ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG VẤN BE - SU KIEN ty VND (khoang 250 triéu khôi phục sức khỏe của hệ + Xử lý nợ xấu có thé thực USD). DATC sẽ mua những thống, đảm bảo hoạt động an hiện theo một số hướng sau: khoản nợ nào và mua của ai toàn, hiệu quả và phục vụ tốt Yêu cầu các NHTM xử lý cũng là câu hỏi mở. Vì DATC hoạt động của nền kinh tế.
bằng dự phòng và dùng lợi là của Bộ Tài chính, vậy có Loại bỏ hắn mục tiêu hình nhuận giữ lại để bù đắp rủi ro việc DATC sẽ ưu tiên cho các thành 1- 2 NHTM có tầm cỡ nợ xấu. Đây là điều cần thiết NHTM Nhà nước hay không? quy mô tương đương khu vực. để các NHTM thấy được vai Hay sẽ mua bán dựa vào quy Xác định rõ việc phát triển trò và trách nhiệm của mình luật cung cầu và quy luật giá quy mô vốn và quy mô hoạt trong việc gây ra rủi ro nợ xấu. cả của thị trường? động là mục tiêu của chính các Hiện nay các NHTM vẫn kinh - Nếu xóa nợ băng dự phòng NHTM chứ không phải mục doanh có lợi nhuận, trong khi của các TCTD thì sẽ làm gia tiêu của quá trình tai cau trúc đó nếu dùng tiền Nhà nước để tang chi phí, giảm lợi nhuận của Chính phủ trong giai đoạn cứu trợ thì sẽ làm các NHTM của các TCTD, ảnh hưởng đến hiện nay.
Làm rõ vấn đề này càng ý lại. quyền lợi của cổ đông. Thêm sẽ loại bỏ được tình trạng ý lại Những khoản nợ có khả năng vào đó, các TCTD có sẵn và rủi ro đạo đức trong dài hạn trả nợ và có tài sản bảo đảm sàng làm việc này khi mả hệ cho hệ thống. tốt, các NHTM có thể định giá số ROA, ROE đã là khá thấp, - Về các giải pháp xử lý nợ và bán các khoản nợ đó cho thậm chí bị âm? (Biểu đồ 3).
xấu: Học hỏi kinh nghiệm xử DATC với giá hợp lý; Chính - Nếu chuyển nợ cho các lý nợ xấu của các quốc gia trên phủ nên tham gia vào quá trình doanh nghiệp thành vốn góp sẽ thế giới như Hàn Quốc, Nhật kiểm tra giám sát quá trình tiến gây khó khăn cho các TCTD Bản, Mỹ, Trung Quốc. Việt hành mua bán nợ xấu đề tránh vì các TCTD không có chuyên Nam có thể thực hiện một số tình trạng trục lợi trong quá môn trong kinh doanh từng giải pháp sau: trình thực hiện và tránh lợi ích lĩnh vực cụ thể của doanh + Thành lập Ủy ban theo dõi nhóm ảnh hưởng đến các giao nghiệp, đồng thời hiện nay, và xử lý nợ xấu quốc gia. Ủy dịch mua bán nợ xấu. chính các doanh nghiệp có nợ ban sẽ kiểm soát và kiểm tra Những doanh nghiệp đang xấu tại các ngân hàng cũng quá trình phân loại và xử lý gặp khó khăn trong hoạt động đang gặp rất nhiều khó khăn, nợ xấu của các NHTM, tranh và có các khoản nợ quá hạn, nợ thậm chí đóng cửa.
Do đó, nếu trường hợp các NHTM không xấu cần phải tiến hành thống chuyển nợ thành vốn góp cũng thực hiện hoặc che giấu các kê và kiểm tra lại khả năng khó giải quyết được vấn đề. khoản nợ xấu của mình. hoạt động của họ. Bộ Tài chính Vì vậy, Chính phủ cũng như + Thực hiện phân loại nợ theo có trách nhiệm thực hiện việc NHNN cần làm rõ và chỉ tiết chuân mực kế toán quốc tế để đánh giá và kiểm tra lại tình hơn vấn đề này.
Khuyến cáo đánh giá chính xác nhất loại nợ hình hoạt động của các doanh cua IMF và World Bank về hiện tại của các NHTM và rủi nghiệp (Tổng cục Thống kê quá trình tái cấu trúc hệ thống ro mà hệ thông gặp phải. Nếu phối hợp thực hiện).