Đặt vấn đề các chỉ phí hoạt động, chi phí tài chính, dự phòng ại Việt Nam, trong những năm qua. ngành tài mắt vốn và chỉ phí vốn điều chỉnh. Tiêu chuẩn đảm chính vĩ mô (TCVM) đã đóng vai trò hết sức bảo bền vững vẻ tài chính là khi chỉ số FSS đạt tối quan trọng đối với việc phát triên kinh tế- xã hội, thiểu 100%. đặc biệt là với công cuộc giảm nghèo khi các tô ESS = Thu nhập từ hoạt động / (Chi phí hoạt chức TCVM hoạt động với mục đích cung cấp dịch động + Chỉ phí vốn vay + Dự phòng mat vốn + vụ tài chính nhằm đáp ứng nhu cầu của các cá nhân, Chỉ phí tài chính) hộ gia đình có thu nhập thấp và doanh nghiệp siêu Neuon: J.Ledgerwood (2013), “The New Microfinance Handbook”, WorldBank.
Trong bối cảnh đó, sự phát triển bền vững của các tổ chức tài chính vi mô được xem như điều kiện Ngoài hai chỉ số trên, tính bền vững trong hoạt động tiên quyết để các tổ chức này hoàn thành được vai của tổ chức TCVM còn có thể được xem xét dựa trò quan trọng của mình. trên khả năng sinh lời của tô chức qua hai chỉ số về Hiện nay, các tô chức tài chính vi mô tại Việt Nam mức độ sinh lời trên tổng tài sản bình quân (ROA) được chia thành 2 loại: Tổ chức TCVM chính và mức độ sinh lời trên vốn chủ sở hữu bình quân thức (Tổ chức do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (ROE). Tùy theo dữ liệu, các tổ chức TCVM có thé cấp phép hoạt động); Tô chức TCVM bán chính sử dụng FSS hoặc ROA đề phân tích mức độ bền thức (Tổ chức do các Bộ, Ngành, Chính quyền địa vững. Theo thông lệ quốc tế, ROA > 2% là Tổ chức phương, Tổ chức chính trị, Tổ chức chính trị- xã hội TCVM đạt được mức độ hiệu quả tốt.
cấp phép hoạt động). ROA = Thu nhập ròng / Tổng tài sản bình quân Pham vi nghiên cứu của bài viết này tập trung ROE = Thu nhập ròng / Vốn tự có trung bình vào mức độ bền vững của các Tổ chức TCVM Từ quan điểm của WB, chúng tôi xem xét mức độ chính thức và bán chính thức. Những tổ chức bên vững của các tổ chức TCVM Việt Nam dựa trên được lựa chọn trong mẫu nghiên cứu là những tổ nguồn số liệu hiện có (dù hạn chế) để phân tích. chức có số lượng khách hàng lớn, hoạt động định hướng chuyên nghiệp, có số liệu, thông tin cập 2.
Thực trạng của các tô chức tài chính vi mô nhật rõ ràng, có sự đánh giá minh bạch và được Việt Nam quốc tế đánh giá cao (Được xếp hạng 3/5 của The 2. Giới thiệu về các loại hình tổ chức TCVM tại Mixmarket). Việt Nam Trên thế giới có nhiều quan điểm khác nhau đánh - Tổ chức TCVM được Ngân hàng Nhà nước giá sự bền vững hoạt động của tổ chức TCVM. (NHNN) cấp phép hoạt động: Đây là loại hình Trong khuôn khô bài viết này, phát triển bền vững TCTD được thành lập theo Nghị định 28/2005/NĐ- trong hoạt động của các tổ chức TCVM được đánh CP và Nghị định 165/2007/NĐ-CP về hoạt động của gia theo quan điểm của Ngân hàng Thế giới.
Đây là các tô chức tài chính quy mô nhỏ (từ 2010 được gọi quan điểm được nhiều tô chức áp dụng và dựa trên 2 là tổ chức TCVM- Luật Các TCTD) và do NHNN mức độ: Bền vững về hoạt động và Bền vững về tài cấp phép thành lập. - Các quỹ xã hội, quỹ từ thiện: Được thành lập và Theo Ngan hang Thé gidi (WB), bền vững về hoạt hoạt động theo Nghị định số 30/2012/NĐ-CP ngày động (OSS) đối với tổ chức TCVM là khi thu nhập 12/04/2012 quy định về tổ chức, hoạt động của quỹ từ hoạt động của tổ chức đủ bù đắp các chi phí hoạt xã hội, quỹ từ thiện do Bộ Nội vụ cấp phép thành động, chỉ phí vốn vay và dự phòng mắt vốn. OSS = Thu nhập từ hoạt động / (Chi phí hoạt - Các quỹ thuộc tổ chức Hội (tổ chức phi Chính phủ động + Chi phi vốn vay + Dự phòng mắt vốn) trong nước): Được thành lập thuộc các tổ chức hội Neuon: J.Ledgerwood (2013), “The New Microfinance theo Nghị định số 45/2010/NĐ-CP ngày 21/4/2010 AP CHi KHOA HOC & DAO TAO NGAN HAW 50 171 - THANG 8.2016 Chính sách ® thị trường Tài chính - Tiền tệ Bảng 1. Tổng tài sản của một số tổ chức TCVM (2012- 2014) "` Tổng tài sản (VND) Tăng trưởng (%) D0150 chức 2012 2013 2014 2013 |2014| BQ 1 Tổ chức Anh ChiEm| 11194752873 18.814 6699|186014279 2_Ì Quỹ HTPT An Phú 3.471 15,14 3 |TC TCVM-Bén Tre 19.05 5_|Quy CEP Tp.33|83,51 8 |MOM Tién Giang 77.78 9 |Té chtrc SEDA 24.80 Nguồn: T\ ong hợp từ The Mixmarket quy định về tổ chức, hoạt động và quản lý hội do tổ chức có tỷ lệ tăng trưởng rất cao (Quỹ Anh Chị các tô chức Hội, Đoàn thể thành lập.
Em tăng 42,8%), cá biệt tổng tài sản của M7 STU - Các quỹ thuộc tô chức phi Chính phủ quốc tế bình quân trên 83%. Hồ Chí Minh có mức (INGO): Được thành lập thuộc các tổ chức hội theo tang tong tai san tương đối ôn định, bình quân đạt Nghị định số 45/2010/NĐ-CP ngày 21/4/2010 quy mức 22,52% với tổng tài sản năm 2014 đạt 1.856 định về tổ chức, hoạt động và quản lý hội do Bộ tý đồng, lớn hơn nhiều lần tổ chức TCVM có tổng Ngoại giao cấp phép hoạt động. tài sản đứng vị trí thứ hai là MOM Tiền Giang với Ngoài ra còn nhiều tô chức TCVM khác do các trên 128 tỷ đồng. Tổ chức có tổng tài sản nhỏ nhất chính quyền địa phương, tổ chức chính trị, xã hội.
là Quỹ An Phú chỉ khiêm tốn với 4,83 tỷ đồng. So thành lập không theo những quy định pháp lý kế sánh tông tài sản của các tổ chức TCVM trên, CEP trên. chiếm tỷ trọng bình quân trên mức 82%, đây là một sự chênh lệch quá lớn và điều này cho thấy đa phần 2. Một số kết quá hoạt động của các tổ chức tài các tổ chức TCVM Việt Nam còn rất nhỏ bé.
chính vỉ mô tại Việt Nam - Về số lượng khách hàng Do sô liệu của một sô tô chức TCVM chưa có sẵn, Số lượng khách hàng của các tổ chức TCVM trong nên dưới đây xem xét đồi với những tô chức có giai đoạn 2012-2014 đều tăng qua 3 năm, tỷ lệ nguồn số liệu được Bảng 2. Số lượng khách hàng của một số tổ chức TCVM (2012- 2014) công bồ trên The `. |[_ Số khách hàng Tăng trưởng Mixmarket. BQ - Về giá trị tổng tài Quỹ HTPT An Phú 702 755 775| 7,55| 265| sản 51 Tổ chức TCVM Bén Tre 5.96 Bang | cho thay, M7 Điện Biên 2494| 2635| 2843| 565| 7,89| các t6 chire TCVM 6,77 Tổ chức Anh Chị Em 3.760| 23,72| 13,52) 18,62 đều có sự tăng Quy HTPT Vũng Tàu (CAFPE) | 10.800| 3,85 -9,26| -2,71 trưởng về tông Quỹ HTPT cộng đồng (MFCDI)| 4362| 5.313| 25,22| 15,58 20,40 tài sản trong giai Quỹ CEP-Tp.810| 1133| 7,54] 9,39 đoạn 2012-2014 Trung tam CWCD 1.363] 16,30/-13,18! 1,56 (trừ SEDA), với Tổ chức SEDA -| 4.323 -|-13,12| -6,56 mức tăng bình Tổ chức TCVM Thanh Hóa -| 15.676 -| 15,32) 7,66 quân các năm trên TCVM MOM Tién Giang -| 31.047 -| 12,76| 6,38 23,6%, một số Nguôn: Tổng hợp từ The Mixmarket THANG 8.2016 - 50 171 AP CHi KHOA HOC & DAO TAO NGAN HAR: 11 Chính sách 6 thị trường Tài chính - Tiền tệ Bảng 3.
Bền vững hoạt động (OSS) của các tổ chức năm 2014, OSS của nhiều tổ chức có sự cải TCVM thiện. Một số tổ chức CAFPE, MOM Tiền Đơn vi tinh: % Giang đạt mức OSS bình quân rất cao trên Tên tô chức 2013 | 2014 | BQ | 160%, thậm chí CAFPE còn có chỉ sé OSS Tổ chức Anh Chị Em 72,06 | 99.14 | 86,5 binh quan gấp đôi so với tổ chức có chỉ số Quỹ HTPT An Phú 114,72 | 114,69 | 114,7 | OSS thấp nhất là Anh Chị Em. Tổ chức TCVM BềnTre 85,10 | 106,08 | 95,59| Mặc dù một số tổ chức như Tổ chức Anh Chị Quỹ HTPT VũngTàu (CAFPE) | 181,62 | 181,53 | 181,57 Em, TCVM Bến Tre, TCVM MFCDI chưa Quỹ CEP Tp.HCM 155,93 | 140,95 | 148,44 =| đạt được mức độ bền vững song chỉ số bền Trung tam CWCD - 105,30 vững của các tổ chức này có xu hướng cải M7 Dién Bién 135,45 | 146,74 | 141,1 | 154,63 | 123,67 | 139,15| thiện rõ nét. Tổ chức Anh Chị Em có mức M7 STU 105,67 | 100,62 | 103,14| cải thiện rất đáng kế từ 72,06% năm 2013 Quy TCVM MFCDI 182,59 | 168,19 | 178,39 lên mức 99_14% trong năm 2014, đặc biệt TCVM MOM Tién Giang Thanh Hóa và SEDA đã có bước Trung tam SEDA 117,06 | 121,50 | 119,28 TCVM cải thiện đáng khích lệ nhất từ 110,97% và Tổ chức TCVM Thanh Hóa _ | 110,97 | 129,00 | 119,98 | 117,06 năm 2013 tăng lên 129% và 121,5 Nguôn: Tính toản từ nguôn số liệu của The Mixmarkef vào năm 2014 và đạt được sự bền vững hoạt động theo tiêu chuẩn chung.
tăng trưởng bình quân đạt 13,17. Tuy nhiên mức tăng trưởng lại không đồng đều giữa các tổ chức, - Đánh giá về sự bên vững tài chính (FSS) một số tổ chức đạt mức tăng trưởng khách hàng Về mức độ bền vững tài chính, do thiếu dữ liệu về trên 20%, TCVM Bến Tre đạt mức tăng bình quân chi phí tài chính của nhiều tô chức nên việc tính thậm chi téi 25%, MFCDI 22%, tô chức Anh Chị toán chưa được đây đủ, nhất là các tô chức TCVM Em đạt mức 18,62%. Bên cạnh những tô chức có bán chính thức tại Việt Nam chưa công bồ trên trang số lượng khách hàng tăng trưởng ân tượng, một số thông tin chính thức, tuy nhiên với nguồn đữ liệu tổ chức như SEDA, CAFPE lại có mức tăng trưởng hiện có thì có thé cho thay nhiều tô chức TCVM bán âm, SEDA số lượng khách hàng sụt giảm tới 13%%, chính thức tại Việt Nam vẫn chưa đạt được sự bền CAFPE giảm gần 3%. Trong đó riêng Quỹ CEP có vững về tài chính, tức là có FSS dưới 1005.
mức tăng trưởng bình quân 9,4 đều đặn qua các - Dánh giá theo chỉ số ROA và ROE năm với tống số lượng khách hàng năm 2014 đạt Nếu như hệ số ROA cho biết hiệu quả sử dụng tài trên 260 ngàn khách hàng. sản của tổ chức thì ROE lại phản ánh hiệu quả đồng Nếu tính riêng số lượng khách hàng trong năm vốn tự có mà tổ chức bỏ ra là bao nhiêu. Theo dữ 2014, tổng số khách hàng của tất cả các tổ chức liệu hiện có, chúng tôi tính toán được thì ROA bình TCVM cộng lại đạt gần 354.
