Khảo Sát Một Số Giống Đậu Tương Trên Đất Gò Đồi Vụ Đông Tại Đường Lâm, Sơn Tây, Hà Nội

Nghiên cứu giống đậu tương vụ đông có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng suất đậu tương cao và hiệu quả… 61 trang · Trường Đại Học Lâm Nghiệp · 2011.

• Tác giả: Bùi Thị Cúc
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thị Thu Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Khoa Lâm Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Giống Đậu Tương Vụ Đông: Năng Suất Cao Trên Đất Gò Đồi - Sơn Tây, Hà Nội
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặc điểm sinh thái học của cây Đậu tương
• 2.1.1. Đặc điểm sinh trưởng, phát triển
• 2.1.2. Yêu cầu sinh thái của cây Đậu tương
• 2.2. Tình hình sản xuất Đậu tương trên thế giới và Việt Nam
• 2.2.1. Tình hình sản xuất Đậu tương trên thế giới
• 2.2.2. Tình hình sản xuất Đậu tương ở Việt Nam
• 2.3. Những nghiên cứu về giống Đậu tương trên thế giới và Việt Nam
• 2.3.1. Những nghiên cứu về giống Đậu tương trên thế giới
• 2.3.2. Những nghiên cứu về giống Đậu tương ở Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Nội dung nghiên cứu
• 3.2. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Thu thập tài liệu thứ cấp
• 3.3.2. Bố trí thí nghiệm
• 3.3.3. Các chỉ tiêu theo dõi thí nghiệm
• 3.3.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện khí tượng thuỷ văn khu vực nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm sinh trưởng, phát triển và chống chịu của các giống Đậu tương
• 4.2.1. Đặc điểm sinh trưởng, phát triển của các giống Đậu tương
• 4.2.2. Khả năng chống chịu của các giống Đậu tương thí nghiệm
• 4.3. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất các giống Đậu tương
• 4.3.1. Các yếu tố cấu thành năng suất của các giống Đậu tương
• 4.3.2. Năng suất của các giống Đậu tương
• 4.4. Đề xuất một số giống triển vọng
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 5.1. Kết luận
• 5.2. Đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Giống Đậu Tương Vụ Đông Sơn Tây

Nghiên cứu giống đậu tương vụ đông có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng suất đậu tương cao và hiệu quả kinh tế cho người dân vùng đất gò đồi Sơn Tây Hà Nội. Vùng đất này có đặc điểm khí hậu và thổ nhưỡng riêng, đòi hỏi các giống đậu tương phải có khả năng thích ứng cao. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra tiềm năng phát triển của đậu tương vụ đông tại khu vực này. Việc khảo nghiệm giống đậu tương mới là cần thiết để tìm ra giống phù hợp nhất, góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng và tăng thu nhập cho người nông dân. Theo tài liệu nghiên cứu, Đường Lâm là một trong những địa phương có diện tích trồng đậu tương điển hình của Sơn Tây, nơi công tác chuyển đổi cơ cấu cây trồng mang lại thành công nhất định.

1.1. Tiềm Năng Phát Triển Đậu Tương Vụ Đông Miền Bắc

Miền Bắc có tiềm năng lớn cho việc phát triển đậu tương vụ đông. Tuy nhiên, cần lựa chọn giống đậu tương chịu rét và có thời gian sinh trưởng ngắn để phù hợp với điều kiện thời tiết. Theo Ngô Thế Dân và cộng sự, công tác chọn tạo giống đậu tương tập trung vào việc xác định các bộ giống thích hợp cho các vùng sinh thái khác nhau, cho từng thời vụ gieo trồng khác nhau, đặc biệt là cho vụ đông ở các tỉnh phía Bắc, nhất là vùng đồng bằng Sông Hồng, có thời gian sinh trưởng 80-90 ngày.

1.2. Lợi Ích Kinh Tế Của Việc Trồng Đậu Tương Vụ Đông

Trồng đậu tương vụ đông mang lại nhiều lợi ích kinh tế, bao gồm tăng thu nhập cho người dân, cải thiện độ phì nhiêu của đất và tạo ra nguồn thức ăn chăn nuôi. Diện tích trồng đậu tương ngày càng tăng chứng tỏ hiệu quả kinh tế của loại cây trồng này. Tài liệu cho thấy sản xuất, tiêu thụ và chế biến đậu tương đang có xu hướng thịnh hành nhờ khai thác được những thế nổi bật của nó.

II. Thách Thức Năng Suất Đậu Tương Cao Trên Đất Gò Đồi

Việc đạt được năng suất đậu tương cao trên đất gò đồi Sơn Tây Hà Nội gặp nhiều thách thức. Đất đai ở đây thường nghèo dinh dưỡng, khả năng giữ nước kém và dễ bị xói mòn. Khí hậu vụ đông cũng khắc nghiệt, với nhiệt độ thấp và sương muối, ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cây. Bên cạnh đó, sâu bệnh hại cũng là một vấn đề đáng lo ngại, có thể gây thiệt hại lớn đến sản lượng đậu tương. Cần có các biện pháp canh tác phù hợp và lựa chọn giống đậu tương thích ứng để vượt qua những khó khăn này.

2.1. Cải Tạo Đất Gò Đồi Để Trồng Đậu Tương

Cải tạo đất gò đồi là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất đậu tương. Các biện pháp bao gồm bón phân hữu cơ, trồng cây che phủ đất và áp dụng kỹ thuật canh tác không cày xới. Việc bổ sung dinh dưỡng giúp cải thiện độ phì nhiêu của đất, trong khi cây che phủ đất giúp giảm xói mòn và giữ ẩm. Bón toàn bộ phân chuồng, vôi bột, 100% lân, 50% lượng kali cũng là một biện pháp tốt.

2.2. Phòng Trừ Sâu Bệnh Hại Đậu Tương Vụ Đông

Sâu bệnh hại là một trong những nguyên nhân chính gây giảm năng suất đậu tương. Cần áp dụng các biện pháp phòng trừ tổng hợp, bao gồm sử dụng giống kháng bệnh, luân canh cây trồng và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hợp lý. Theo tài liệu thì cần phòng trừ sâu bệnh, cỏ dại theo hướng dẫn chung của ngành bảo vệ thực vật.

2.3. Ảnh Hưởng Của Thời Tiết Đến Sinh Trưởng Đậu Tương

Thời tiết vụ đông có ảnh hưởng lớn đến sinh trưởng và phát triển của đậu tương. Nhiệt độ thấp và sương muối có thể làm chậm quá trình sinh trưởng và gây hại cho cây. Cần chọn thời vụ trồng đậu tương vụ đông hợp lý và áp dụng các biện pháp bảo vệ cây khỏi thời tiết khắc nghiệt.

III. Phương Pháp Khảo Nghiệm Giống Đậu Tương Năng Suất Cao

Việc khảo nghiệm giống đậu tương là cần thiết để tìm ra những giống có năng suất đậu tương cao, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt và thích ứng với điều kiện đất gò đồi Sơn Tây Hà Nội. Quá trình khảo nghiệm bao gồm việc đánh giá các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng của các giống đậu tương khác nhau. Kết quả khảo nghiệm sẽ giúp lựa chọn ra những giống phù hợp nhất để đưa vào sản xuất đại trà. Thí nghiệm được bố trí theo kiểu khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCBD hay RCB), lặp lại 3 lần, công thức nghiệm giống đậu tương có tên.

3.1. Các Chỉ Tiêu Đánh Giá Giống Đậu Tương Triển Vọng

Các chỉ tiêu đánh giá giống đậu tương mới bao gồm thời gian sinh trưởng, chiều cao cây, số lượng cành, số lượng quả trên cây, khối lượng hạt và năng suất đậu tương. Ngoài ra, cần đánh giá khả năng chống chịu sâu bệnh, chịu hạn và chịu úng của các giống. Theo tài liệu thì các chỉ tiêu hình thái của các giống cần được đánh giá (hình dạng màu, màu sắc hoa, sắc hạt, ...).

3.2. Quy Trình Khảo Nghiệm Đậu Tương Trên Đất Gò Đồi

Quy trình khảo nghiệm giống đậu tương trên đất gò đồi cần tuân thủ các nguyên tắc khoa học và kỹ thuật. Đất đai cần được chuẩn bị kỹ lưỡng, đảm bảo đủ dinh dưỡng và độ ẩm. Các giống đậu tương cần được gieo trồng theo đúng mật độ và khoảng cách. Thường xuyên theo dõi và ghi chép các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Giống Đậu Tương Vụ Đông Năng Suất Vượt Trội

Nghiên cứu đã xác định được một số giống đậu tương vụ đông có năng suất đậu tương cao và khả năng thích ứng tốt với điều kiện đất gò đồi Sơn Tây Hà Nội. Các giống này có thời gian sinh trưởng ngắn, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt và cho sản lượng đậu tương cao hơn so với các giống truyền thống. Kết quả nghiên cứu mở ra triển vọng phát triển đậu tương vụ đông tại khu vực này. Bảng 4.3 cho thấy Giai đoạn từ gieo đến mọc các giống đậu tương biến động từ 5-8 ngày: 'Giống ĐVN6 có thời gian gieo đến mọc ngày, ngắn hơn giống đối chứng DT84 ngày.

4.1. Đặc Điểm Của Giống Đậu Tương Năng Suất Cao DT84

Giống đậu tương DT84 được xem là giống đậu tương đối chứng , có khả năng thích ứng với đất gò đồi và cho năng suất ổn định. DT84 có thời gian sinh trưởng trung bình, khả năng chống chịu sâu bệnh khá tốt và chất lượng hạt tốt. Cần tiếp tục nghiên cứu để cải tiến giống DT84, nâng cao hơn nữa năng suất và khả năng chống chịu sâu bệnh.

4.2. So Sánh Năng Suất Các Giống Đậu Tương Khảo Nghiệm

Kết quả khảo nghiệm cho thấy có sự khác biệt đáng kể về năng suất đậu tương giữa các giống. Một số giống cho năng suất vượt trội hơn so với các giống khác. Cần phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất, như thời gian sinh trưởng, khả năng chống chịu sâu bệnh và khả năng sử dụng dinh dưỡng của cây. Các giống cần được cân đo diện tích Tích luỹ chất khô (g) các thời kỳ bắt đầu hoa, hoa và quả mẫy. Tiến hành cân sau khi sấy khô din khối lượng không đổi của cây ngẫu nhiên trên mỗi thínghệm

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Hiệu Quả Kinh Tế Của Đậu Tương

Việc đưa các giống đậu tương có năng suất đậu tương cao vào sản xuất thực tiễn mang lại nhiều lợi ích kinh tế cho người dân Sơn Tây Hà Nội. Trồng đậu tương không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn cải thiện độ phì nhiêu của đất và tạo ra nguồn thức ăn chăn nuôi. Hiệu quả kinh tế trồng đậu tương đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu và thực tế sản xuất. Hiện nay, nhu cầu của con người với việc sử dụng các sản phẩm chế tâm.

5.1. Kỹ Thuật Trồng Đậu Tương Vụ Đông Năng Suất Cao

Kỹ thuật trồng đậu tương vụ đông cần phù hợp với điều kiện địa phương. Đất đai cần được chuẩn bị kỹ lưỡng, đảm bảo đủ dinh dưỡng và độ ẩm. Cần sử dụng giống có chất lượng tốt và gieo trồng đúng mật độ và khoảng cách. Bón phân cân đối và tưới nước hợp lý. Theo. HP Độ hiện và phòng trừ sâu bệnh theo hướng dẫn chung của ngành ye vệ thực

5.2. Chế Biến Đậu Tương Thành Thực Phẩm Giá Trị Cao

Đậu tương là nguyên liệu quan trọng để chế biến nhiều loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, như sữa đậu nành, đậu phụ, tương và dầu đậu nành. Việc phát triển ngành chế biến đậu tương sẽ tạo ra nhiều việc làm và tăng giá trị gia tăng cho sản phẩm. Cần có chính sách hỗ trợ phát triển ngành chế biến đậu tương, tạo ra các sản phẩm chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.

VI. Kết Luận Hướng Phát Triển Nghiên Cứu Giống Đậu Tương Mới

Nghiên cứu giống đậu tương năng suất đậu tương cao trên đất gò đồi Sơn Tây Hà Nội đã đạt được những kết quả quan trọng. Các giống đậu tương mới được xác định có tiềm năng lớn trong việc nâng cao sản lượng đậu tương và cải thiện đời sống của người dân. Cần tiếp tục nghiên cứu để cải tiến giống và hoàn thiện quy trình canh tác, đưa đậu tương trở thành cây trồng chủ lực của vùng. Qua tình hình sản xuất Đậu tương cũng nhữ nh0ất»nghiên cứu chọn tạo giống Đậu tương trên thế giới và Việt Nam, chúng ta có thể thấy cây Dau tương có giá về nhiều mặt gồm: kinh tế, xã hội và khả năng tạo đất

6.1. Đề Xuất Các Giống Đậu Tương Có Triển Vọng Phát Triển

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, đề xuất một số giống đậu tương có triển vọng phát triển tại Sơn Tây Hà Nội. Các giống này cần được khảo nghiệm thêm để đánh giá khả năng thích ứng và năng suất đậu tương trong điều kiện sản xuất thực tế.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Đậu Tương Vụ Đông

Hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc cải tiến giống đậu tương thông qua công nghệ sinh học, như tạo ra các giống đậu tương biến đổi gen có khả năng chống chịu sâu bệnh và chịu hạn tốt hơn. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu các biện pháp canh tác bền vững, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây đậu tương (Glycine max (L.) Merrill) giữ vị trí quan trọng trong sản xuất nông nghiệp nhờ giá trị dinh dưỡng cao trong hạt, bao gồm hàm lượng protein chiếm 40%, lipid chiếm 18–25%, glucid chiếm 10–15%, cùng nhiều axit amin không thay thế (tryptophan, leucine, isoleucine, valine, lysine, methionine) và các vitamin nhóm B, D, K. Bên cạnh giá trị kinh tế và cung cấp nguyên liệu chế biến, đậu tương có khả năng cố định nitơ tự do nhờ vi khuẩn cộng sinh Rhizobium japonicum, đóng vai trò cải tạo đất trong hệ thống luân canh tăng vụ.

Tại thị xã Sơn Tây, Hà Nội, xã Đường Lâm là địa phương có diện tích đất gò đồi tương đối lớn nhưng hiệu quả sử dụng đất chưa cao. Cây đậu tương đã được đưa vào cơ cấu luân canh cây trồng vụ Đông tại địa phương, tuy nhiên năng suất và sản lượng còn hạn chế do bộ giống chưa ổn định và không rõ nguồn gốc. Đề tài được thực hiện nhằm khảo sát, đánh giá và lựa chọn các giống đậu tương có khả năng sinh trưởng tốt, năng suất cao, thích ứng với đất gò đồi trong điều kiện thời tiết vụ Đông.

Mục tiêu và nội dung nghiên cứu được xác định trong văn bản gồm:

• Mục tiêu nghiên cứu: Xác định được một số giống đậu tương có khả năng sinh trưởng, phát triển tốt và cho năng suất cao để đưa vào cơ cấu cây trồng tại xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, Hà Nội.

• Nội dung nghiên cứu:

  1. Phân tích điều kiện khí tượng thủy văn tại địa điểm nghiên cứu từ tháng 10/2010 đến tháng 01/2011.
  2. Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển và tính chống chịu của 5 giống đậu tương.
  3. Đánh giá các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của 5 giống đậu tương tham gia thí nghiệm.
  4. Lựa chọn và đề xuất một số giống đậu tương triển vọng cho cơ cấu giống của địa phương.

• Đối tượng nghiên cứu: 5 giống đậu tương gồm DT84 (làm giống đối chứng - ĐC), ĐVN6, ĐVN9, ĐVN10 và ĐVN11.

• Phạm vi nghiên cứu: Thí nghiệm thực hiện trên đất gò đồi trong vụ Đông năm 2010 (thời gian theo dõi từ ngày gieo 02/10/2010 đến tháng 01/2011) tại xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở sinh thái học và yêu cầu kỹ thuật của cây đậu tương

Cây đậu tương trải qua 4 giai đoạn phát triển chính: nảy mầm, cây con, ra hoa và tạo quả. Các yêu cầu sinh thái cơ bản được tác giả tổng hợp gồm:

• Nhiệt độ: Nhiệt độ thích hợp cho giai đoạn mọc mầm là 22–25°C, giai đoạn cây con là 20–30°C, giai đoạn ra hoa và đậu quả là 21–23°C.
• Nhu cầu nước: Dao động từ 350–800 mm trong suốt chu kỳ sinh trưởng; nhu cầu nước cao nhất ở giai đoạn quả mẩy.
• Ánh sáng: Là cây ngắn ngày điển hình, yêu cầu thời gian chiếu sáng ngắn để phân hóa mầm hoa và ra hoa; cường độ chiếu sáng thích hợp từ 10–12 giờ/ngày.
• Đất và dinh dưỡng: Thích hợp với đất có tầng canh tác sâu, giàu chất hữu cơ, pH trung tính, thoát nước tốt; yêu cầu các nguyên tố đa lượng (N, P, K) và vi lượng (Mo, Cu).

Phương pháp nghiên cứu và bố trí thí nghiệm

• Thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập dữ liệu khí tượng thủy văn vụ Đông 2010 từ Trạm Khí tượng Thủy văn thị xã Sơn Tây.
• Vật liệu thí nghiệm: Gồm giống DT84 (do Viện Di truyền Nông nghiệp lai tạo) và 4 giống ĐVN6, ĐVN9, ĐVN10, ĐVN11 (do Viện Nghiên cứu Ngô chọn tạo).
• Bố trí thí nghiệm: Thí nghiệm đồng ruộng được bố trí theo khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCBD) với 3 lần lặp lại (Rep 1, Rep 2, Rep 3). Tổng diện tích thực nghiệm là 150 m² (15 ô, mỗi ô 10 m²), không tính diện tích dải bảo vệ. Mật độ gieo trồng đạt 40 cây/m².
• Quy trình phân bón (tính cho 1 sào Bắc Bộ 360 m²): 5–6 tạ phân chuồng, 18–20 kg vôi bột, 4 kg đạm urê, 9–12 kg supe lân, 3–4 kg kali. Cách bón: bón lót toàn bộ phân chuồng, vôi bột, 100% lân và 50% kali trước khi gieo; bón thúc 100% đạm urê và 50% kali còn lại khi cây có 2–3 lá thật.
• Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi:
  • Hình thái và sinh trưởng: Dạng lá, màu sắc lá, thân non, hoa, lông quả, rốn hạt, hạt; thời gian các giai đoạn sinh trưởng (gieo–mọc, mọc–ra hoa, ra hoa–chín, tổng thời gian sinh trưởng); chiều cao thân chính (đo định kỳ 10 ngày/lần); đường kính thân chính (đo cách cổ rễ 5 cm); số cành cấp 1; số đốt hữu hiệu.
  • Diện tích lá và tích lũy chất khô: Đo diện tích lá bằng phương pháp cân nhanh tại 3 thời kỳ (bắt đầu ra hoa, hoa rộ, quả mẩy) để tính chỉ số diện tích lá (LAI - m² lá/m² đất); đo khối lượng chất khô sau sấy đến khối lượng không đổi (g/cây); đếm số nốt sần hữu hiệu (nốt có màu trắng ngà, dịch hồng).
  • Chỉ tiêu năng suất: Số quả/cây, số quả chắc/cây, tỷ lệ quả 1, 2, 3 hạt (%), khối lượng 1000 hạt (P1000 - gam), năng suất cá thể (g/cây), năng suất lý thuyết (tạ/ha) và năng suất thực thu (tạ/ha).
  • Tính chống chịu: Đánh giá sâu hại (sâu ăn lá, sâu đục quả theo phương pháp điều tra 5 điểm chéo góc), bệnh hại theo thang cấp 0–5 và khả năng chống đổ theo thang điểm 1–5 theo tiêu chuẩn ngành 10TCN 468-2005.
• Xử lý số liệu: Tính toán trên Microsoft Excel và phần mềm thống kê nông nghiệp IRRISTAT 4.0 để xác định giá trị trung bình, hệ số biến động ($CV%$) và sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa ở mức xác suất 95% ($LSD_{0.05}$).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Đặt vấn đề

Tác giả trình bày tổng quan về giá trị sinh học, thành phần dinh dưỡng của hạt đậu tương và vai trò nông học trong việc cải tạo độ phì nhiêu của đất thông qua quá trình cố định đạm sinh học. Tại xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, sản xuất đậu tương vụ Đông trên đất gò đồi đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng nhưng năng suất thực tế còn thấp do bộ giống chưa được tuyển chọn chuẩn xác. Việc thực hiện đề tài khảo sát nhằm giải quyết vấn đề sử dụng hiệu quả quỹ đất gò đồi của địa phương.

Chương 2: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Chương này hệ thống hóa các tư liệu nghiên cứu trong và ngoài nước:

• Tình hình sản xuất: Diện tích trồng đậu tương thế giới năm 2009 đạt 98,83 triệu ha, năng suất trung bình 22,49 tạ/ha, sản lượng 222,27 triệu tấn. Mỹ là quốc gia đứng đầu (năm 2009 diện tích 30,91 triệu ha, năng suất 29,58 tạ/ha, sản lượng 91,42 triệu tấn), tiếp theo là Brazil và Argentina. Tại Việt Nam, diện tích đậu tương năm 2009 đạt 146,0 nghìn ha với năng suất bình quân 14,30 tạ/ha, tập trung ở 6 vùng sản xuất chính, trong đó 3 vùng trọng điểm (miền núi Bắc Bộ, Đồng bằng sông Hồng, Đông Nam Bộ) chiếm trên 72% diện tích.
• Công tác chọn tạo giống: Nêu bật các phương pháp lai tạo, chọn lọc phả hệ (như giống VX9-2), gây đột biến phóng xạ bằng tia gamma kết hợp hóa chất EMS (tại Bulgaria, Trung Quốc tạo giống Tiefeng 18, Heinou 16; tại Việt Nam tạo ra các giống DT98, DT99, DT2001, DT2002) và các nghiên cứu so sánh tập đoàn giống nhập nội tại Viện Di truyền Nông nghiệp và Viện Nghiên cứu Dầu thực vật.

Chương 3: Mục tiêu, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết mục tiêu đề tài, 4 nội dung nghiên cứu chính, nguồn gốc 5 giống thực nghiệm, sơ đồ bố trí thí nghiệm theo khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCBD) gồm 3 lần nhắc lại, quy trình kỹ thuật canh tác áp dụng trên đất gò đồi vụ Đông, hệ thống chỉ tiêu theo dõi về hình thái, sinh lý, tính chống chịu, cấu thành năng suất và phương pháp thống kê sinh học xử lý số liệu bằng IRRISTAT 4.0.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Phân tích toàn diện số liệu thực nghiệm thu thập trong vụ Đông 2010:

• Điều kiện khí tượng: Nhiệt độ trung bình các tháng dao động từ 12,4°C đến 24,8°C. Tháng 10 đạt 24,8°C thuận lợi cho mọc mầm; giai đoạn ra hoa - đậu quả (tháng 11–12) nhiệt độ giảm xuống 18,8–21,0°C và lượng mưa thấp (tháng 11 chỉ đạt 4,3 mm) làm rút ngắn thời gian ra hoa. Tổng lượng mưa trung bình 4 tháng đạt 13,55 mm, thấp hơn nhiều so với nhu cầu 350–800 mm của cây đậu tương.
• Đặc điểm hình thái: Cả 5 giống đều có lá dạng hình trứng nhọn. ĐVN6, ĐVN10 và DT84 có lá xanh đậm, hoa trắng, thân non màu xanh; ĐVN9 và ĐVN11 có lá xanh nhạt, hoa tím, thân non màu tím. Màu hạt phân hóa giữa vàng óng (ĐVN6), vàng nâu (ĐVN10) và vàng (ĐVN9, ĐVN11, DT84).
• Sinh trưởng và phát triển: Tổng thời gian sinh trưởng biến động từ 82 đến 91 ngày (ĐVN9: 82 ngày; DT84: 83 ngày; ĐVN11: 86 ngày; ĐVN6: 87 ngày; ĐVN10: 91 ngày). Chiều cao thân chính khi thu hoạch đạt từ 17,52 cm (ĐVN9) đến 35,38 cm (ĐVN10). Chỉ số diện tích lá (LAI) giai đoạn quả mẩy đạt từ 4,3179 m²/m² (ĐVN9) đến 5,0806 m²/m² (ĐVN10).
• Tích lũy chất khô và nốt sần: Lượng chất khô tích lũy giai đoạn quả mẩy đạt từ 10,30 g/cây (ĐVN9) đến 12,75 g/cây (ĐVN10). Số lượng nốt sần hữu hiệu ở giai đoạn quả mẩy cao nhất ở giống ĐVN10 (63,33 nốt/cây) và thấp nhất ở giống ĐVN9 (43,67 nốt/cây).
• Tính chống chịu: Tất cả 5 giống đều đạt điểm 1 về chống đổ (không bị đổ ngã). Tỷ lệ hại do sâu đục quả (Etiella zinckenella) dao động từ 18,12% (ĐVN11) đến 24,03% (ĐVN9), giống đối chứng DT84 bị hại 21,07%.
• Yếu tố cấu thành năng suất và năng suất: Khối lượng 1000 hạt đạt cao nhất ở giống ĐVN10 (216,20 g) và ĐVN6 (188,00 g), thấp nhất ở giống ĐVN9 (151,57 g). Năng suất thực thu đạt cao nhất ở giống ĐVN10 (20,57 tạ/ha), tiếp theo là ĐVN6 (14,39 tạ/ha), đều vượt giống đối chứng DT84 (13,67 tạ/ha). Hai giống ĐVN11 (11,80 tạ/ha) và ĐVN9 (10,88 tạ/ha) có năng suất thực thu thấp hơn giống đối chứng.

Chương 5: Kết luận và đề nghị

Tóm tắt các kết luận về đặc điểm nông học, tính chống chịu và năng suất của 5 giống khảo nghiệm. Đề xuất đưa 2 giống ĐVN10 và ĐVN6 vào cơ cấu sản xuất đậu tương vụ Đông tại địa phương, đồng thời khuyến nghị biện pháp gieo trồng sớm trong khung thời vụ để giảm thiểu tác động bất lợi của hạn và rét cuối vụ.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu thực nghiệm tổng hợp

Giống	Nguồn gốc	TGST (ngày)	Chiều cao cây (cm)	Số nốt sần quả mẩy (nốt/cây)	Sâu đục quả (%)	P1000 (g)	NS lý thuyết (tạ/ha)	NS thực thu (tạ/ha)
ĐVN6	Viện NC Ngô	87	27,06	53,67	18,22	188,00	20,56	14,39
ĐVN9	Viện NC Ngô	82	17,52	43,67	24,03	151,57	25,81	10,88
ĐVN10	Viện NC Ngô	91	35,38	63,33	18,19	216,20	36,58	20,57
ĐVN11	Viện NC Ngô	86	29,15	53,67	18,12	172,10	20,42	11,80
DT84 (ĐC)	Viện Di truyền NN	83	24,23	55,33	21,07	170,67	23,98	13,67
$CV%$	-	-	6,80	4,50	-	-	6,50	7,10
$LSD_{0.05}$	-	-	3,41	4,57	-	21,84	5,67	2,13

Đóng góp thực tiễn và giải pháp đề xuất của tác giả

1. Tuyển chọn được giống triển vọng: Xác định được giống ĐVN10 là giống có triển vọng cao nhất trên đất gò đồi vụ Đông tại Đường Lâm với năng suất thực thu đạt 20,57 tạ/ha (vượt đối chứng DT84 là 6,90 tạ/ha), hạt to (P1000 đạt 216,20 g), khả năng phân cành và tạo nốt sần vượt trội. Giống ĐVN6 đạt năng suất 14,39 tạ/ha, hạt vàng óng, rốn hạt đẹp, thời gian sinh trưởng 87 ngày, cũng cho kết quả tốt hơn giống đối chứng.
2. Khuyến nghị kỹ thuật canh tác: Hai giống ĐVN10 và ĐVN6 có thời gian sinh trưởng dài hơn giống đối chứng (87–91 ngày so với 83 ngày), do đó tác giả đề xuất người sản xuất cần bố trí gieo trồng sớm ở đầu vụ Đông. Biện pháp này giúp cây tranh thủ được nền nhiệt độ và độ ẩm thuận lợi của tháng 10, tránh được giai đoạn khô hạn và rét đậm lúc ra hoa, tạo quả, đồng thời tránh mưa muộn gây thối hạt ở giai đoạn thu hoạch.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Thí nghiệm mới được tiến hành trong phạm vi một vụ Đông duy nhất (năm 2010) với các điều kiện thời tiết đặc thù (khô hạn kéo dài trong tháng 11 với lượng mưa chỉ 4,3 mm và nhiệt độ xuống thấp 12,4°C trong tháng 01/2011). Đề tài chưa khảo sát trên các vụ khác trong năm (vụ Xuân, vụ Hè Thu) cũng như chưa thử nghiệm các công thức mật độ và liều lượng phân bón khác nhau cho từng giống.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần tiếp tục theo dõi, khảo nghiệm các giống triển vọng (đặc biệt là ĐVN10 và ĐVN6) qua nhiều mùa vụ liên tiếp để đánh giá tính ổn định di truyền và mức độ thích nghi sinh thái; mở rộng thí nghiệm xây dựng quy trình bón phân và mật độ gieo trồng tối ưu cho từng giống trên các tiểu vùng đất đồi khác nhau tại Sơn Tây.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận cung cấp tài liệu tham khảo cho sinh viên, giảng viên và cán bộ kỹ thuật thuộc các chuyên ngành Khuyến nông & Phát triển Nông thôn, Nông học, Khoa học Cây trồng và Nông lâm kết hợp:

• Quy trình thực nghiệm đồng ruộng: Cung cấp phương pháp bố trí thí nghiệm so sánh giống cây họ đậu theo khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCBD), phương pháp lấy mẫu cân nhanh xác định diện tích lá, phương pháp xác định nốt sần hữu hiệu và quy trình tính toán xử lý dữ liệu nông học bằng phần mềm IRRISTAT 4.0.
• Cơ sở dữ liệu giống đậu tương vụ Đông: Là nguồn dữ liệu thực tế về các chỉ tiêu sinh trưởng, khả năng chống chịu sâu đục quả và các yếu tố cấu thành năng suất của nhóm giống ĐVN trên vùng đất dốc, phục vụ công tác quy hoạch cơ cấu cây trồng vụ 3 tại các vùng trung du và bán sơn địa phía Bắc.

---

Câu hỏi thường gặp

Giống đậu tương nào đạt năng suất thực thu cao nhất trong thí nghiệm và có các đặc tính gì nổi bật?

Giống ĐVN10 đạt năng suất thực thu cao nhất với 20,57 tạ/ha (cao hơn giống đối chứng DT84 đạt 13,67 tạ/ha ở mức sai khác có ý nghĩa thống kê với $LSD_{0.05} = 2,13$ tạ/ha). Giống này có khối lượng 1000 hạt lớn nhất (216,20 g), số lượng nốt sần cao nhất ở giai đoạn quả mẩy (63,33 nốt/cây), chỉ số diện tích lá cao nhất (5,0806 m²/m² đất) và tỷ lệ quả 2 hạt đạt 65,99%.

Điều kiện khí hậu vụ Đông 2010 tại Sơn Tây đã tác động như thế nào đến sinh trưởng của các giống đậu tương?

Thời tiết vụ Đông 2010 diễn biến khô hanh và rét đậm. Giai đoạn đầu vụ (tháng 10) có nhiệt độ trung bình 24,8°C thuận lợi cho mọc mầm và sinh trưởng cây con. Tuy nhiên, ở giai đoạn ra hoa - đậu quả (tháng 11 và 12), lượng mưa rất thấp (tháng 11 chỉ có 4,3 mm) và nhiệt độ giảm xuống 18,8–21,0°C, kèm theo số giờ nắng trung bình thấp (1,24 giờ/ngày trong tháng 12 và tháng 1), làm rút ngắn thời gian ra hoa và giảm tỷ lệ đậu quả của các giống.

Thí nghiệm đã sử dụng công thức phân bón và mật độ gieo trồng cụ thể như thế nào?

Mật độ gieo trồng được cố định là 40 cây/m² (gieo ngày 02/10/2010). Lượng phân bón áp dụng cho 1 sào Bắc Bộ (360 m²) gồm: 5–6 tạ phân chuồng, 18–20 kg vôi bột, 4 kg đạm urê, 9–12 kg supe lân và 3–4 kg kali. Trong đó, toàn bộ phân chuồng, vôi bột, supe lân và 50% kali được dùng bón lót; 100% đạm urê và 50% kali còn lại dùng để bón thúc khi cây có 2–3 lá thật.

Loài sâu hại chính xuất hiện trên ruộng thí nghiệm là gì và mức độ gây hại giữa các giống ra sao?

Sâu đục quả (Etiella zinckenella) là đối tượng gây hại phổ biến và nghiêm trọng nhất trên các giống đậu tương vụ Đông, gây hại từ lúc hình thành quả đến khi thu hoạch. Tỷ lệ quả bị sâu đục dao động từ 18,12% đến 24,03%. Giống ĐVN9 bị hại nặng nhất (24,03%), đối chứng DT84 bị hại 21,07%, trong khi ba giống ĐVN6 (18,22%), ĐVN10 (18,19%) và ĐVN11 (18,12%) có tỷ lệ hại thấp hơn đối chứng.

Vì sao tác giả khuyến nghị cần gieo trồng sớm hai giống ĐVN10 và ĐVN6?

ĐVN10 và ĐVN6 có tổng thời gian sinh trưởng dài hơn (lần lượt là 91 ngày và 87 ngày) so với giống đối chứng DT84 (83 ngày). Việc gieo trồng sớm ở đầu vụ Đông giúp cây tận dụng được nhiệt độ ấm và độ ẩm thuận lợi của tháng 10 để phát triển thân lá, tránh giai đoạn khô hạn và rét đậm khi ra hoa - vào hạt trong tháng 12, đồng thời hoàn thành thu hoạch trước các đợt mưa ẩm cuối vụ làm giảm phẩm cấp hạt.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thu Thảo đã hoàn thành việc khảo nghiệm, so sánh 5 giống đậu tương trên đất gò đồi trong điều kiện vụ Đông 2010 tại xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, Hà Nội. Kết quả nghiên cứu xác định giống ĐVN10 và ĐVN6 có các chỉ tiêu sinh trưởng, khả năng tích lũy vật chất khô, khả năng tạo nốt sần và năng suất thực thu (20,57 tạ/ha và 14,39 tạ/ha) vượt trội so với giống đối chứng DT84. Đề tài cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm phục vụ việc lựa chọn bộ giống đậu tương năng suất cao và đề xuất bố trí thời vụ gieo sớm nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất gò đồi tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 DAT VAN DE Cay Dau tuong (Glycine max(L)Merrill) đã được biết đến và trồng từ rất lâu đời. Cây Đậu tương đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thức ăn cho người và gia súc, là nguyên liệu cho các ngành chế biến như: tỉnh chế khô dầu, tỉnh dầu, sữa đậu nành, bánh kẹo. Giá kinh r†ế chủ yếu của cây Đậu tương quyết định bởi thành phần dinh dưỡng. hạt bao gồm protein chiếm 40%, lipit chiếm 18 -25%, gluxit chiém, 10 =15%.

Trong hat Đậu tương còn chứa đầy đủ và cân đối các loại axitamin, đặc biệt là các axit amin không thẻ thay thế cần thiết cho cơ thể con người như triptophan, leuxin, Izolơxin, valin, lizin và methiomin, ngoài òn có các vitamin BI, B2, D, K,. Bên cạnh đó, do có khả năng có định đạm tự do nhờ cộng sinh véi vi khuan Rhizobium japonicum ma Dau tương còn là cây trồng có khả năng cải tạo đất rất tốt. Ở nước ta, trong những năm này tình finn sản xuắt, tiêu thụ và chế biến Đậu tương đang có xu hướng th; hanh nhờ khai thác được những lợi thế nổi bật của nó. Đậu tương, “đã và đang Chiém một vai trò hết sức quan trong trong hệ thống sản xuất cây: lương thực: và thực phẩm, xứng đáng là cây trồng hiện đại có nhiều triển vọng và ©ó xu hướng phát triển thành cây trồng chính không chỉ ở đồng bằng mà cả miền núi.

Do đó, công tác chọn tạo giống Đậu tương ở Việt Nam ngày càng‹được chú trọng và đã xây dựng nhiều trạm, trại nghiên cứu thí nghiệm về \ đậu tương ở nhiều vùng, miễn trong cả nước như: Định Tường. với mục tiêu chủ yar là chọn tao được giống Đậu tương có năng suất cao, chống chịu sâu bệnh tốt và phù hợp với từng vùng sinh thái nhất định. Đường Lâm là một trong những địa phương có diện tích trồng Đậu tương điển hình của Sơn Tây. Trong những năm qua nhờ công tác chuyển đổi cơ cấu cây trồng mà hiệu quả kinh tế của sản xuất nông nghiệp đã mang lại những thành công nhất định.

Trong cơ cấu cây trồng của Sơn Tây, cây Đậu 1 tương có vai trò quan trọng trong hệ thống luân canh tăng vụ cây trồng. Mặc dù Đậu tương đã được sản xuắt từ lâu nhưng năng suắt, sản lượng Đậu tương của Sơn Tây còn hạn chế. Nguyên nhân chính là do bộ giống không ổn định, không có nguồn gốc rõ ràng. Mặt khác, diện tích đất gò đồi tại xã Đường Lâm nhiều, nhưng sử dụng chưa hiệu quả.

Xuất phát từ những thực tế trên, để góp phần nâng-cao Đăng suất, sản lượng Đậu tương của địa phương, đặc biệt là nâng hiệu quả sử dụng đất trên đất gò đồi, chúng tôi thực hiện đề tài: “& bớt“một số giống Đậu tương trên đất gò đồi trong điều kiện vụ Đô Đường Lâm, thị xã „ Sơn Tây, Hà Nội”. és = CHƯƠNG 2 TONG QUAN VAN DE NGHIEN CUU 2. Đặc điểm sinh thái học của cây Đậu tương 2. Đặc điểm sinh trưởng, phát triển Quá trình sinh trưởng và phát triển của Đậu tương được phân ra làm 4 giai đoạn sau: - Giai đoạn nảy mầm: Giai đoạn này được tf.

từ khi gieo hạt giống xuống đất, hạt hút âm trương lên, rễ mọc ra, thân vươn lên đội hai lá mầm lên khỏi mặt đất, lá mầm xoè ra. Thời kỳ này hai ụ en bắt đầu mọc đối xứng trên vị trí hai lá mầm, thân mầm tiếp tục phát triển (thành thân chính. Nảy mầm là giai đoạn đầu tiên của quá trình sinh b2 và phát triển của cây Đậu tương, yêu cầu của giai đoạn này phải đủ nước, nhiệt độ và oxy thích hợp.