Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khả năng thích ứng của một số giống cà chua nhập nội trồng trong điều kiện trái vụ năm 2016 tại thành phố thái nguyên

Luận văn nghiên cứu khả năng thích ứng của giống cà chua nhập nội trồng trái vụ tại Thái Nguyên năm 2016. Phân tích đặc điểm sinh trưởng và năng suất.

• Tác giả: Vũ Thị Lan Anh
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Thị Mão
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa Học Cây Trồng
• Đề tài: Nghiên Cứu Khả Năng Thích Ứng Của Một Số Giống Cà Chua Nhập Nội Trong Điều Kiện Trồng Trái Vụ Năm 2016 Tại Thành Phố Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Mục đích và yêu cầu của đề tài
• Ý nghĩa thực tiễn và khoa học của đề tài
• Ý nghĩa thực tiễn
• Ý nghĩa khoa học của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.2. Giá trị của cây cà chua
• 1.2.1. Giá trị dinh dưỡng và giá trị y học
• 1.2.2. Giá trị kinh tế của cây cà chua
• 1.3. Đặc điểm thực vật học của cây cà chua
• 1.4. Một số điều kiện ngoại cảnh chính ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển cây cà chua trái vụ
• 1.4.1. Đất trồng và chất dinh dưỡng
• 1.5. Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới và trong nước
• 1.5.1. Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới
• 1.5.2. Tình hình sản xuất cà chua ở Việt Nam
• 1.6. Một số kết quả nghiên cứu cà chua trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.6.1. Tình hình nghiên cứu giống cà chua trên thế giới
• 1.6.2. Tình hình nghiên cứu giống cà chua ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Vật liệu nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.3. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 2.3.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đặc điểm sinh trưởng, phát triển và hình thái cấu trúc của các giống cà chua
• 3.1.1. Thời kỳ ra đồng ruộng
• 3.1.2. Động thái tăng trưởng chiều cao và số lá của các giống cà chua trong thí nghiệm
• 3.1.3. Đặc điểm về cấu trúc cây của các giống cà chua
• 3.2. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất
• 3.3. Tình hình nhiễm sâu bệnh hại của các giống cà chua tham gia thí nghiệm
• 3.4. Đặc điểm hình thái và chất lượng quả của các giống cà chua
• 3.5. Đặc điểm giống cà chua nhập nội ưu tú thích hợp cho trồng trái vụ tại TP Thái Nguyên
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên cứu Giống Cà Chua Thái Nguyên 55 ký tự

Cà chua (Lycopersicon esculentum Mill.) là cây rau ăn quả quan trọng, giàu dinh dưỡng và được ưa chuộng. Quả cà chua chứa nhiều glucid, acid hữu cơ, và các chất chống oxy hóa như Lycopen, Phenolic, Vitamin C. Ngoài ra còn có Vitamin A, B, C, PP, K và khoáng chất Ca, Fe, P, S, Na, Mg. Cà chua không chỉ dùng ăn tươi mà còn chế biến công nghiệp thành nước ép, bột, tương cà chua. Quả cà chua có vị ngọt, tính mát, giải nhiệt, chống hoại huyết, kháng khuẩn, giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, và ngăn ngừa ung thư tiền liệt tuyến [6][9][10]. Tại Việt Nam, cà chua là cây trồng chủ lực được ưu tiên phát triển. Nhiều giống cà chua đã được chọn tạo, thích ứng với điều kiện tự nhiên của các vùng. Tuy nhiên, tại Thái Nguyên và khu vực Đông Bắc Bộ, diện tích trồng cà chua tập trung vào vụ Đông - Xuân, năng suất cao nhưng giá thấp, cung vượt cầu. Cà chua trái vụ (Hè – Thu, Thu – Đông và Xuân - Hè) diện tích còn ít, chưa đáp ứng nhu cầu tiêu thụ quanh năm.

1.1. Giá trị dinh dưỡng và dược liệu của cà chua

Cà chua là loại rau ăn quả có giá trị dinh dưỡng cao. Quả chín chứa nhiều chất dinh dưỡng quan trọng như đường, vitamin A, B1, B2, B6, acid oxanic, malic, nicotinic, citric, và khoáng chất K, P, Na, Ca, Mg, S, Fe. Theo Tạ Thu Cúc (1985) [3], phân tích cà chua trồng ở Đồng bằng sông Hồng cho thấy: chất khô 4,3 – 6,4%, đường tổng số 2,6 – 3,5%, Brix 2,6 -3,5%, acid tổng số 0,22 – 0,72%, vitamin C 17,1 – 38,8 mg%. Quách Tấn Vinh (2005)[15] cho biết cà chua có vị ngọt, tính mát, tạo năng lượng, tăng sức sống, cân bằng tế bào, giải nhiệt, chống hoại huyết, kháng khuẩn, chống độc, giúp tiêu hóa dễ dàng. Lá cà chua chữa mụn trứng cá, viêm tấy và vết đốt của sâu bọ. Tomarin chiết xuất từ lá cà chua khô có tác dụng kháng khuẩn, chống nấm, diệt một số bệnh hại cây trồng.

1.2. Tình hình sản xuất cà chua tại Thái Nguyên

Diện tích trồng cà chua tại Thái Nguyên chủ yếu tập trung vào vụ Đông-Xuân. Vụ này có năng suất cao, nhưng giá thành lại thấp do cung vượt quá cầu, gây khó khăn cho người nông dân. Trong khi đó, cà chua trái vụ như vụ Hè-Thu, vụ Thu-Đông, và vụ Xuân-Hè vẫn còn hạn chế về diện tích, không đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng quanh năm của thị trường. Một trong những nguyên nhân chính là do thiếu các giống cà chua có khả năng thích ứng tốt với điều kiện bất lợi của thời tiết trái vụ, đặc biệt là khả năng chịu nhiệt và kháng bệnh. Nghiên cứu và lựa chọn giống cà chua phù hợp là rất cần thiết để giải quyết vấn đề này.

II. Thách thức Giống Cà Chua Thích Ứng Khí Hậu 58 ký tự

Một trong những nguyên nhân khiến diện tích cà chua trái vụ ở Thái Nguyên còn hạn chế là do thiếu giống có khả năng trồng trong điều kiện bất thuận. Biến đổi khí hậu toàn cầu gây ra thời tiết thất thường, nhiệt độ tăng cao, hạn hán và ngập úng bất thường. Điều này ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển và năng suất cà chua, ngay cả trong vụ Đông – Xuân sớm và muộn. Vì vậy, việc lựa chọn giống cà chua chịu nhiệt, phù hợp với điều kiện bất thuận của Thái Nguyên là rất cần thiết. Xuất phát từ những lí do trên, đề tài “Nghiên cứu khả năng thích ứng của một số giống cà chua nhập nội trồng trong điều kiện trái vụ năm 2016 tại thành phố Thái Nguyên” được thực hiện.

2.1. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến năng suất cà chua

Biến đổi khí hậu gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp nói chung và trồng cà chua nói riêng. Nhiệt độ tăng cao làm rút ngắn thời gian sinh trưởng, ảnh hưởng đến quá trình thụ phấn và đậu quả. Hạn hán làm giảm năng suất và chất lượng quả. Ngập úng gây ra các bệnh hại như thối rễ, héo xanh. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn, gió mạnh, sương muối cũng gây thiệt hại đáng kể cho cây cà chua.

2.2. Yêu cầu về giống cà chua chịu nhiệt và kháng bệnh

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, việc lựa chọn giống cà chua có khả năng chịu nhiệt và kháng bệnh là rất quan trọng. Giống cà chua chịu nhiệt cần có khả năng duy trì sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện nhiệt độ cao, ít bị ảnh hưởng bởi các bệnh do nấm và vi khuẩn gây ra. Giống cà chua kháng bệnh cần có khả năng chống lại các bệnh phổ biến như héo xanh vi khuẩn, thán thư, sương mai. Việc sử dụng các giống cà chua này sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và tăng tính ổn định cho sản xuất.

2.3. Thiếu giống cà chua thích ứng với điều kiện trái vụ

Hiện nay, số lượng giống cà chua có khả năng thích ứng tốt với điều kiện trái vụ ở Thái Nguyên còn hạn chế. Các giống hiện có thường có năng suất thấp, chất lượng kém, hoặc dễ bị sâu bệnh hại. Do đó, cần có thêm các nghiên cứu để tìm ra các giống cà chua mới, có khả năng sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện thời tiết bất lợi của vụ Hè-Thu và Thu-Đông, đáp ứng nhu cầu của thị trường và mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân.

III. Phương pháp Nghiên cứu Khả năng Thích Ứng 56 ký tự

Trên cơ sở phát triển nông nghiệp, nhiều quốc gia đã có những nghiên cứu và ứng dụng thành công đối với nhiều giống cây trồng và áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến để nâng cao năng suất, chất lượng nông sản. Nghiên cứu và phát triển cây trồng nhằm nâng cao năng suất sản lượng nông sản là một vấn đề quan trọng trong sản xuất nông nghiệp. Trong sản xuất cà chua, giống có vai trò rất quan trọng góp phần nâng cao năng suất và sản lượng. Ở Việt Nam, có bộ giống được chọn tạo ra khá phong phú. Trong những năm qua Bộ Nông nghiệp và PTNT đã xét, công nhận được nhiều giống cà chua mới cho năng suất chất lượng cao. Cà chua ưa thích khí hậu ẩm áp, khả năng thích nghi rộng. Cà chua chịu được nhiệt độ cao nhưng khá mẫn cảm với nhiệt độ thấp. Cà chua có sinh trưởng và phát triển trong điều kiện nhiệt độ từ 15 – 35 °C.

3.1. Cơ sở khoa học của đề tài nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở khoa học về yêu cầu sinh thái của cây cà chua, đặc biệt là khả năng thích ứng với điều kiện khí hậu và đất đai khác nhau. Các giống cà chua khác nhau có yêu cầu khác nhau về nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm, và dinh dưỡng. Việc nghiên cứu khả năng thích ứng của các giống cà chua nhập nội tại Thái Nguyên giúp xác định những giống nào phù hợp với điều kiện địa phương, có khả năng sinh trưởng và phát triển tốt, cho năng suất và chất lượng cao.

3.2. Phương pháp đánh giá khả năng thích ứng

Đánh giá khả năng thích ứng của các giống cà chua nhập nội bao gồm việc theo dõi và ghi nhận các chỉ tiêu về sinh trưởng (chiều cao cây, số lá, số cành), phát triển (thời gian ra hoa, đậu quả), năng suất (số quả/cây, khối lượng quả trung bình, năng suất/ha), chất lượng (độ Brix, hàm lượng vitamin C), và khả năng chống chịu sâu bệnh hại. Các chỉ tiêu này được so sánh giữa các giống cà chua khác nhau và với các giống địa phương để xác định những giống có ưu điểm vượt trội.

3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng thích ứng

Khả năng thích ứng của các giống cà chua nhập nội chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, bao gồm: điều kiện khí hậu (nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm), loại đất (độ pH, hàm lượng dinh dưỡng), chế độ tưới tiêu và bón phân, mật độ trồng, và biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại. Việc nghiên cứu các yếu tố này giúp hiểu rõ hơn về cơ chế thích ứng của các giống cà chua và đưa ra các biện pháp canh tác phù hợp để tối ưu hóa năng suất và chất lượng.

IV. Kết quả Nghiên cứu Giống Cà Chua Ưu tú Thái Nguyên 59 ký tự

Giống là nhân tố quan trọng quyết định năng suất, chất lượng sản phẩm của ngành trồng trọt. Việc nghiên cứu, xác định các giống cà chua có khả năng trồng trong điều kiện trái vụ cho năng suất cao, chất lượng tốt sẽ khắc phục được tình trạng suy giảm năng suất hiện nay tại Thái Nguyên do diễn biến thời tiết ngày càng bất lợi cho sản xuất. Nghiên cứu này là cơ sở lý luận cho việc phát triển cà chua trái vụ cho năng suất ổn định tại thành phố Thái Nguyên và các vùng có điều kiện tương tự.

4.1. Giống cà chua Hero 95 Đặc điểm và ưu thế

Giống cà chua Hero 95 là một trong những giống cà chua nhập nội ưu tú, được đánh giá cao về khả năng thích ứng với điều kiện khí hậu và đất đai của Thái Nguyên. Giống này có khả năng chịu nhiệt tốt, kháng một số bệnh hại phổ biến, cho năng suất và chất lượng quả cao. Quả cà chua Hero 95 có màu đỏ tươi, hình dáng đẹp, thịt chắc, vị ngọt, phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng.

4.2. Năng suất và chất lượng của các giống cà chua

Kết quả nghiên cứu cho thấy, các giống cà chua nhập nội có năng suất và chất lượng khác nhau. Một số giống có năng suất cao hơn, nhưng chất lượng lại thấp hơn, và ngược lại. Việc lựa chọn giống cà chua phù hợp cần dựa trên sự cân nhắc giữa năng suất, chất lượng, và khả năng thích ứng với điều kiện địa phương.

4.3. Khả năng kháng sâu bệnh của các giống cà chua

Khả năng kháng sâu bệnh của các giống cà chua cũng là một yếu tố quan trọng cần xem xét. Các giống có khả năng kháng sâu bệnh tốt sẽ giúp giảm thiểu việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe người tiêu dùng.

V. Cách trồng Cà Chua nhập nội hiệu quả tại Thái Nguyên 60 ký tự

Cà chua có thể trồng trên nhiều loại đất khác nhau, từ đất pha cát đến đất thịt nhẹ, từ đất hơi chua. Độ pH thích hợp cho cây cà chua phát triển từ 5,5 – 7,5. Với điều kiện khí hậu ở Việt Nam phù hợp cho cây cà chua phát triển đặc biệt là các vùng chuyên sản xuất rau. Hiện nay một số giống cà chua nhập nội mới có khả năng chịu hạn và chịu nhiệt tốt khi trồng trong điều kiện trái vụ , cho năng suất chất lượng cao đã và đang được trồng trên một số vùng chuyên canh ở nước ta. Trên cơ sở yêu cầu sinh thái của cây cà chua, với điều kiện đất đai và khí hậu của tỉnh Thái Nguyên, những giống cà chua mới thích hợp trồng trong điều kiện trái vụ có thể sinh trưởng phát triển tốt và cho năng suất cao.

5.1. Thời vụ trồng cà chua

Thời vụ trồng cà chua là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng. Tại Thái Nguyên, có thể trồng cà chua vào vụ Đông-Xuân (gieo tháng 10-11, thu hoạch tháng 1-3 năm sau) và vụ Hè-Thu (gieo tháng 5-6, thu hoạch tháng 8-10). Tuy nhiên, để trồng cà chua trái vụ, cần lựa chọn giống và áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp để cây có thể sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện thời tiết bất lợi.

5.2. Kỹ thuật chăm sóc cây cà chua

Kỹ thuật chăm sóc cây cà chua bao gồm: tưới nước, bón phân, tỉa cành, làm giàn, phòng trừ sâu bệnh hại. Cần tưới nước đều đặn, đặc biệt là trong giai đoạn cây ra hoa và đậu quả. Bón phân cân đối, cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho cây. Tỉa bỏ các cành vô hiệu, tạo thông thoáng cho cây. Làm giàn để cây leo, giúp quả không bị chạm đất và hạn chế sâu bệnh hại. Phòng trừ sâu bệnh hại kịp thời bằng các biện pháp sinh học hoặc hóa học.

5.3. Phòng trừ sâu bệnh hại trên cây cà chua

Cà chua thường bị các loại sâu bệnh hại như: sâu xanh, sâu vẽ bùa, rệp, bọ trĩ, bệnh héo xanh vi khuẩn, bệnh sương mai, bệnh thán thư. Để phòng trừ sâu bệnh hại, cần áp dụng các biện pháp tổng hợp, bao gồm: sử dụng giống kháng bệnh, luân canh cây trồng, vệ sinh đồng ruộng, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi cần thiết.

VI. Kết luận Hướng phát triển Giống Cà Chua 51 ký tự

Tuyển chọn một số giống cà chua mới, có khả năng chịu nhiệt và chịu hạn cho năng suất cao phục vụ cho sản xuất cà chua trái vụ ở thành phố Thái Nguyên. Kết quả của đề tài góp phần bổ sung nguồn giống cây trồng mới để ứng phó với biến đổi khí hậu nhằm duy trì và phát triển sản xuất cà chua, góp phần xóa đói giảm nghèo, tăng thu nhập cho các hộ nông dân và đáp ứng cho nhu cầu tiêu thụ quanh năm trên địa bàn thành phố Thái Nguyên.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã xác định được một số giống cà chua nhập nội có khả năng thích ứng tốt với điều kiện trái vụ tại Thái Nguyên, cho năng suất và chất lượng cao. Các giống này có khả năng chịu nhiệt, kháng bệnh, và có hình thái quả đẹp, phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng.

6.2. Hướng phát triển và ứng dụng

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để phát triển sản xuất cà chua trái vụ tại Thái Nguyên và các vùng có điều kiện tương tự. Cần có các chương trình khuyến nông để giới thiệu các giống cà chua mới và kỹ thuật canh tác tiên tiến cho người nông dân. Đồng thời, cần tiếp tục nghiên cứu để tìm ra các giống cà chua có khả năng thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu và đáp ứng nhu cầu của thị trường.

6.3. Kiến nghị và đề xuất

Đề nghị các cơ quan chức năng quan tâm hơn nữa đến việc hỗ trợ nghiên cứu và phát triển các giống cây trồng mới, đặc biệt là các giống có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Cần có chính sách khuyến khích và hỗ trợ người nông dân áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến để nâng cao năng suất và chất lượng nông sản.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất cà chua (Lycopersicon esculentum Mill.) đóng vai trò chiến lược trong cơ cấu cây rau màu thực phẩm tại Việt Nam với diện tích gieo trồng cả nước dao động từ 12.000 đến 24.850 ha, đạt sản lượng hàng năm trên 580.000 tấn. Tại khu vực Đồng bằng sông Hồng và Trung du miền núi phía Bắc, sản xuất cà chua mang lại giá trị kinh tế vượt trội với mức thu nhập bình quân từ 42 đến 68,4 triệu đồng/ha/vụ và lãi thuần đạt 15 đến 25 triệu đồng/ha, đòi hỏi từ 600 đến 800 ngày công lao động/ha, tạo việc làm cao gấp 3 lần so với trồng lúa truyền thống.

Tuy nhiên, tại thành phố Thái Nguyên cũng như các tỉnh Đông Bắc Bộ, tập quán canh tác cà chua phần lớn vẫn tập trung vào chính vụ Đông - Xuân. Tình trạng sản xuất cục bộ này dẫn đến hiện tượng dư thừa nguồn cung, giá nông sản giảm sâu và tiêu thụ chậm trễ, trong khi các trà trồng trái vụ như Hè - Thu và Thu - Đông có diện tích rất hạn chế, chưa đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng quanh năm của thị trường đô thị. Nguyên nhân then chốt xuất phát từ sự thiếu hụt bộ giống lai có khả năng chịu nhiệt, chịu úng và kháng sâu bệnh bất thuận trước tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu, khi nền nhiệt độ mùa hè thường xuyên vượt ngưỡng 35°C kèm theo mưa bão cực đoan gây ngập úng và thối hỏng hoa màu.

Nghiên cứu được triển khai nhằm mục tiêu đánh giá toàn diện khả năng sinh trưởng, phát triển, mức độ nhiễm sâu bệnh hại, năng suất và phẩm chất quả của một số giống cà chua lai nhập nội; từ đó tuyển chọn được giống cà chua ưu tú có tính thích ứng cao, chống chịu tốt với điều kiện thời tiết bất thuận để đưa vào cơ cấu sản xuất trái vụ tại thành phố Thái Nguyên. Nghiên cứu được thực hiện qua 2 vụ sản xuất liên tiếp gồm vụ Hè - Thu từ tháng 7 đến tháng 10 năm 2016 và vụ Thu - Đông từ tháng 8 đến tháng 12 năm 2016 tại Khu thực nghiệm của Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Kết quả tạo tiền đề khoa học vững chắc giúp đa dạng hóa mùa vụ, tăng hệ số sử dụng đất, nâng cao thu nhập cho các hộ nông dân và ổn định chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn quanh năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết ưu thế lai trong chọn tạo giống thực vật và lý thuyết sinh lý học cây trồng dưới điều kiện stress phi sinh học. Cây cà chua là loài mẫn cảm với nhiệt độ cực đoan; phạm vi nhiệt độ sinh trưởng tối ưu dao động từ 22 đến 24°C, nhiệt độ nảy mầm lý tưởng từ 24 đến 25°C. Khi nhiệt độ vượt quá 30 đến 35°C, quá trình quang hợp suy giảm, sức sống của hạt phấn bị thoái hóa làm giảm tỷ lệ đậu quả và ức chế sinh tổng hợp sắc tố lycopene. Ngược lại, nhiệt độ đất và không khí thuận lợi kết hợp với chế độ ẩm 70 đến 80% sẽ tối ưu hóa khả năng hấp thụ các nguyên tố khoáng đa lượng như Đạm (N), Lân (P), Kali (K) và các vi lượng thiết yếu như Bo (B), Kẽm (Zn).

Các khái niệm chuyên ngành then chốt được áp dụng xuyên suốt gồm:

• Đặc điểm nông sinh học: Tập hợp các chỉ tiêu hình thái, động thái tăng trưởng chiều cao thân chính, tốc độ ra lá và các giai đoạn phát triển sinh trưởng sinh dưỡng kết hợp sinh trưởng sinh thực.
• Năng suất lý thuyết (NSLT) và năng suất thực thu (NSTT): NSLT được tính bằng tích số giữa khối lượng quả trung bình, số quả trên cây và mật độ canh tác; NSTT là khối lượng quả thương phẩm thực tế thu hoạch trên đơn vị diện tích (tấn/ha).
• Chỉ số chất lượng hóa sinh: Bao gồm độ Brix xác định hàm lượng chất khô hòa tan, hàm lượng đường tổng số, hàm lượng axit hữu cơ tổng số và hàm lượng vitamin C.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn vật liệu gồm 5 giống cà chua lai F1 nhập nội từ Hàn Quốc (Hero 95, Hera 110, Lovelly 256, Medina 190, Asia Rio) và giống đối chứng Savior do Công ty Trách nhiệm hữu hạn Syngenta Việt Nam cung ứng. Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) gồm 6 công thức giống với 3 lần nhắc lại trên nền đất thịt nhẹ có độ chua cân bằng.

Quy trình canh tác tuân thủ nghiêm ngặt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-63:2011/BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Mật độ gieo trồng được thiết kế trên luống rộng 145 cm, cao 26 đến 30 cm, bố trí 2 hàng/luống với khoảng cách hàng 70 cm và cây cách cây 45 cm (tương đương mật độ khoảng 31.000 cây/ha). Nền phân bón tính trên 1 ha gồm 25 tấn phân chuồng hoai mục + 120 kg N + 100 kg P2O5 + 150 kg K2O kết hợp xử lý 800 kg vôi bột lúc làm đất; trong đó phân thúc được chia đều làm 4 kỳ sinh trưởng quan trọng.

Cỡ mẫu theo dõi được thiết lập với 5 cây mẫu cố định trên mỗi lần nhắc lại (tổng số 15 cây đại diện cho mỗi công thức giống) được chọn ngẫu nhiên theo phương pháp 5 điểm chéo góc để theo dõi động thái tăng trưởng định kỳ 7 ngày/lần, phân tích chỉ tiêu cấu thành năng suất và giám sát dịch hại theo thang điểm chuẩn. Các chỉ tiêu hóa sinh được xác định tại phòng thí nghiệm chuyên sâu thông qua phương pháp đo khúc xạ kế quang năng, phương pháp chuẩn độ Iod và phương pháp Bertrand theo tiêu chuẩn TCN 842:2006.

Toàn bộ dữ liệu thực nghiệm được xử lý thống kê sinh học bằng phần mềm SAS phiên bản 8.0 thông qua thuật toán phân tích phương sai ANOVA để kiểm định sai khác F và giá trị sai biệt có ý nghĩa tối thiểu LSD ở mức xác suất tin cậy 95% (p < 0,05). Phương pháp phân tích ANOVA được lựa chọn vì tính chuẩn mực trong nông học, cho phép bóc tách chính xác ảnh hưởng của yếu tố di truyền giống và tác động của thời vụ đến các tính trạng năng suất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình theo dõi và phân tích thực nghiệm trên 6 công thức giống qua 2 vụ gieo trồng Hè - Thu và Thu - Đông năm 2016 đã ghi nhận những phát hiện nổi bật:

• Thời gian sinh trưởng và tuổi cây con: Thời gian từ gieo đến đủ tiêu chuẩn xuất vườn (5 đến 6 lá thật) ở vụ Hè - Thu là 24 ngày với tuổi cây con từ 17 đến 19 ngày; trong khi ở vụ Thu - Đông chỉ mất 19 ngày với tuổi cây con từ 15 đến 16 ngày. Tổng thời gian sinh trưởng vụ Hè - Thu ngắn hơn, dao động từ 116 đến 127 ngày do nhiệt độ cao kích thích quả chín nhanh (thời gian từ trồng đến thu hoạch quả chỉ 59 đến 61 ngày); còn vụ Thu - Đông kéo dài từ 129 đến 139 ngày, thời gian từ trồng đến thu hoạch đạt 78 đến 80 ngày.
• Động thái tăng trưởng chiều cao thân chính: Tốc độ tăng trưởng chiều cao diễn ra mạnh mẽ nhất từ ngày thứ 14 đến ngày thứ 42 sau trồng ở cả hai vụ. Giống Hero 95 đạt chiều cao cuối cùng 122,0 cm ở vụ Hè - Thu, không có sự sai khác có ý nghĩa thống kê so với giống đối chứng Savior đạt 124,5 cm, vượt trội rõ rệt so với Hera 110 (98,2 cm) và Medina 190 (95,1 cm).
• Năng suất và khả năng chống chịu điều kiện bất thuận: Giống Hero 95 thể hiện ưu thế vượt trội về tỷ lệ đậu quả, số quả bình quân trên cây và khối lượng quả đồng đều. Tỷ lệ nứt quả khi chín của Hero 95 duy trì ở mức thấp nhất (điểm 1, dưới 20% số quả bị nứt), cùi thịt quả dày, độ cứng cao và ít bị tổn thương cơ giới trong quá trình thu hái, bảo quản.
• Khả năng kháng bệnh và phẩm chất quả: Hero 95 có tỷ lệ nhiễm bệnh héo xanh vi khuẩn (Ralstonia solanacearum) và bệnh xoăn lá do virus TYLCV thấp tương đương giống đối chứng Savior, thấp hơn đáng kể so với giống Asia Rio và Hera 110. Phẩm chất quả của Hero 95 đạt hàm lượng chất khô cao, độ Brix ổn định từ 4,8 đến 5,5° Brix, hàm lượng vitamin C đạt mức cao, đáp ứng tốt tiêu chuẩn ăn tươi và chế biến thương phẩm.

Thảo luận kết quả

Diễn biến sinh trưởng của các giống cà chua trong thí nghiệm phản ánh rõ mối tương tác giữa kiểu gen và điều kiện sinh thái môi trường. Ở vụ Hè - Thu, nhiệt độ bình quân và lượng mưa lớn trong các tháng 7 và 8 đã tạo áp lực sâu bệnh cao. Tuy nhiên, nhờ nền tảng di truyền bền vững, giống Hero 95 đã phát triển hệ rễ chùm phân nhánh mạnh ở tầng đất 0 đến 30 cm, hấp thụ dinh dưỡng khoáng cân đối, giúp cây duy trì tỷ lệ đậu quả ổn định ngay cả trong điều kiện nắng nóng cục bộ.

Khi thể hiện dữ liệu trên đồ thị dạng đường (Line chart) biểu diễn động thái tăng trưởng chiều cao và số lá theo chuỗi thời gian từ 7 đến 91 ngày sau trồng, có thể thấy rõ đường cong sinh trưởng của giống Hero 95 và đối chứng Savior luôn nằm ở vị trí cao nhất, phản ánh pha sinh trưởng logarit mạnh mẽ và tích lũy sinh khối vượt trội. Ngược lại, các bảng đối chiếu năng suất thực thu và các yếu tố cấu thành năng suất cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa các giống ở mức ý nghĩa p < 0,05, khẳng định hiệu quả vượt trội của việc chọn lọc giống lai F1 chất lượng cao.

So sánh với các nghiên cứu trước đây tại Viện Nghiên cứu Rau quả Trung ương và Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp Nhiệt đới châu Á, các giống cà chua nhập nội mang nguồn gen chịu nhiệt luôn duy trì hàm lượng pectin và độ vững chắc tế bào tốt hơn, hạn chế tối đa hiện tượng mềm quả do phân hủy enzyme khi nhiệt độ môi trường vượt quá 30°C. Giống Hero 95 chứng minh sự tương thích sinh thái hoàn toàn với tiểu vùng khí hậu thành phố Thái Nguyên, có thể thay thế hoặc bổ sung hoàn hảo cho bộ giống Savior truyền thống.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, các giải pháp và khuyến nghị kỹ thuật được đề xuất đồng bộ nhằm phát triển sản xuất cà chua trái vụ:

• Triển khai mở rộng giống ưu tú Hero 95: Đưa giống cà chua lai Hero 95 vào cơ cấu giống rau chủ lực cho các vùng chuyên canh cà chua trái vụ. Mục tiêu phấn đấu mở rộng diện tích canh tác vụ Hè - Thu và Thu - Đông đạt 150 đến 200 ha, nâng cao năng suất thực thu trung bình từ 35 đến 45 tấn/ha trong giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2022. Chủ thể thực hiện chính là Trung tâm Khuyến nông tỉnh Thái Nguyên phối hợp cùng Phòng Nông nghiệp các huyện, thành phố và các hợp tác xã nông nghiệp.
• Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật thâm canh theo tiêu chuẩn VietGAP: Áp dụng triệt để quy chuẩn bón phân cân đối (25 tấn phân chuồng + 120 kg N + 100 kg P2O5 + 150 kg K2O/ha) và phân kỳ bón thúc 4 giai đoạn hợp lý. Mục tiêu kiểm soát tỷ lệ sâu đục quả và bệnh héo xanh vi khuẩn dưới mức 5%, đảm bảo 100% sản phẩm đạt tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm. Kế hoạch được thực hiện định kỳ trong từng chu kỳ mùa vụ hàng năm do các hộ nông dân và kỹ sư địa bàn trực tiếp phụ trách.
• Đầu tư cơ sở hạ tầng nhà màng và màng phủ nông nghiệp: Lắp đặt hệ thống vòm che mưa bán kiên cố kết hợp phủ bạt luống nông nghiệp và tưới nhỏ giọt tiết kiệm nước. Mục tiêu giảm thiểu 30 đến 40% thiệt hại do mưa rào gây xói mòn, bảo vệ bộ rễ và tăng tỷ lệ đậu quả thương phẩm thêm 15 đến 20% trong khung thời gian 12 đến 24 tháng tới. Chủ thể triển khai là các doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao và trang trại quy mô vừa.
• Xây dựng chuỗi liên kết bao tiêu nông sản giá trị cao: Thiết lập chuỗi cung ứng khép kín từ khâu sản xuất giống, kỹ thuật chăm sóc đến thu mua phân phối tại hệ thống siêu thị và chợ đầu mối. Mục tiêu gia tăng giá trị kinh tế trên một đơn vị diện tích đạt 60 đến 80 triệu đồng/ha/vụ, nâng cao thu nhập thực tế cho người trồng rau tối thiểu 25% sau 3 năm triển khai. Chủ thể thực hiện gồm Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp cùng các doanh nghiệp chế biến và hợp tác xã thương mại.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và dữ liệu thực nghiệm của luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Học viên cao học, sinh viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Khoa học cây trồng, Nông học: Nắm vững phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD), quy trình theo dõi các chỉ tiêu nông sinh học, xử lý số liệu chuyên sâu qua phần mềm SAS/ANOVA và phân tích hóa sinh quả.
• Cán bộ kỹ thuật nông nghiệp, chuyên viên khuyến nông: Tiếp cận bộ dữ liệu thực chứng về đặc tính nông học, thời gian sinh trưởng từng giai đoạn và biểu hiện kháng bệnh của các giống cà chua lai F1 nhập nội, làm cơ sở xây dựng tài liệu tập huấn canh tác cho địa phương.
• Chủ trang trại, hợp tác xã và nông dân chuyên canh rau màu: Áp dụng trực tiếp gói kỹ thuật thâm canh cà chua trái vụ (Hè - Thu, Thu - Đông), từ công thức giá thể ươm cây (tỷ lệ 2 đất phù sa : 2 mùn : 1 phân chuồng), kỹ thuật cắm giàn, tỉa cành đến lịch bón phân thúc 4 đợt để đạt năng suất tối đa.
• Nhà quản lý nông nghiệp và doanh nghiệp kinh doanh giống cây trồng: Định hướng quy hoạch vùng chuyên canh rau an toàn rải vụ, bổ sung nguồn giống mới vào danh mục lưu hành nhằm nâng cao chuỗi giá trị và giảm thiểu rủi ro khủng hoảng thừa chính vụ.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao việc phát triển cà chua trái vụ lại mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn chính vụ?
Trồng cà chua chính vụ (Đông - Xuân) thường gặp tình trạng dư cung, giá bán giảm mạnh chỉ còn khoảng vài nghìn đồng/kg. Canh tác trái vụ (Hè - Thu, Thu - Đông) đón đầu thị trường tiêu thụ khi nguồn cung khan hiếm, giá bán buôn cao gấp 2 đến 3 lần, mang lại doanh thu bình quân từ 42 đến 68,4 triệu đồng/ha với lợi nhuận thuần đạt 15 đến 25 triệu đồng/ha.

Giống cà chua nào trong thí nghiệm thể hiện khả năng thích ứng tốt nhất tại Thái Nguyên?
Giống Hero 95 nhập nội từ Hàn Quốc thể hiện ưu thế vượt trội nhất với chiều cao cây đạt 122 cm, tỷ lệ đậu quả cao, tỷ lệ nứt quả thấp dưới 20%, chống chịu bệnh héo xanh vi khuẩn và xoăn lá tốt, phẩm chất quả đạt độ Brix từ 4,8 đến 5,5° Brix, cho năng suất tương đương giống đối chứng Savior.

Sự khác biệt lớn nhất về thời gian sinh trưởng giữa vụ Hè - Thu và Thu - Đông là gì?
Vụ Hè - Thu có thời gian cây con trong vườn ươm kéo dài 24 ngày nhưng thời gian từ trồng đến thu hoạch quả nhanh hơn (59 đến 61 ngày) do thời tiết nắng nóng kích thích quả chín dồn dập; trong khi vụ Thu - Đông có giai đoạn vườn ươm ngắn (19 ngày) nhưng thời gian từ trồng đến thu hoạch kéo dài 78 đến 80 ngày.

Quy trình bón phân cân đối cho 1 ha cà chua trái vụ được khuyến nghị như thế nào?
Tổng lượng phân bón cho 1 ha gồm 25 tấn phân chuồng hoai mục + 120 kg N + 100 kg P2O5 + 150 kg K2O + 800 kg vôi bột. Toàn bộ phân chuồng, lân và vôi được bón lót cùng 20% đạm và 30% kali; lượng phân còn lại chia làm 4 đợt bón thúc vào các giai đoạn hồi xanh, ra nụ, rộ quả và sau thu lứa đầu.

Làm thế nào để hạn chế hiện tượng rụng hoa và nứt quả khi nhiệt độ môi trường tăng cao?
Cần chủ động bổ sung vi lượng Bo và Kẽm vào giai đoạn cây chuẩn bị phân hóa mầm hoa để tăng sức sống hạt phấn; duy trì độ ẩm đất ổn định từ 70 đến 80% bằng màng phủ nông nghiệp và bón đủ lượng phân Kali giúp làm dày vách thịt quả, hạn chế nứt nẻ khi gặp mưa bất thường.

Kết luận

• Luận văn đã đánh giá toàn diện khả năng sinh trưởng, phát triển và mức độ thích ứng của 5 giống cà chua nhập nội từ Hàn Quốc so với giống đối chứng Savior trong 2 vụ trái vụ liên tiếp năm 2016 tại thành phố Thái Nguyên.
• Xác định được giống cà chua lai Hero 95 là giống ưu tú nhất với khả năng chịu nhiệt, chống chịu bệnh héo xanh và xoăn lá tốt, tỷ lệ nứt quả dưới 20%, phẩm chất quả vượt trội và năng suất cao ổn định.
• Chứng minh tính khả thi của việc rút ngắn thời gian vườn ươm vụ Thu - Đông xuống còn 19 ngày và kiểm soát thời gian thu hoạch vụ Hè - Thu từ 59 đến 61 ngày để tối ưu hóa hiệu quả kinh tế.
• Đóng góp luận cứ khoa học và cơ sở thực tiễn vững chắc cho công tác chuyển giao giống mới, mở rộng diện tích cà chua trái vụ nhằm giải quyết bài toán khủng hoảng thừa chính vụ tại địa phương.
• Khuyến nghị các cơ quan nông nghiệp địa phương và hợp tác xã nhanh chóng triển khai mô hình trình diễn giống Hero 95 trong giai đoạn tới, áp dụng đồng bộ quy trình VietGAP để nâng cao chuỗi giá trị nông sản bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

i ¾I HÞC THÁI NGUYÊN --------------------------------------------------------------------------------------- TR¯ÞNG ¾I HÞC NÔNG LÂM --------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------- ------------- Vi LAN ANH NGHIÊN CþU KH¾ NNG THÍCH þNG CþA MÞT SÞ GIÞNG CÀ CHUA AAN NH¾P NÞI TRONG IÞU KIÞN TRÞNG TRÁI Vþ NM 2016 T¾I THÀNH PHÞ THÁI NGUYÊN Chuyên ngành : Khoa hßc cây trßng Mã sß ngành: 60.10 LU¾N VN TH¾C S) KHOA HÞC CÂY TRÞNG Ng±ßi h±ßng d¿n khoa hßc: TS. NGUYÞN THÞ MÃO THÁI NGUYÊN - 2017 i LÞI CAM OAN - Tôi xin cam oan r¿ng, sß lißu và k¿t qu¿ nghiên cÿu trong lu¿n vn là trung thÿc và ch±a ±ÿc sÿ dÿng ß b¿o vß mßt hßc vß nào. - Tôi xin cam oan r¿ng, mßi sÿ giúp ÿ cho vißc thÿc hißn lu¿n vn ã ±ÿc c¿m ¡n và các thông tin trích d¿n trong lu¿n vn ßu ±ÿc chß rõ ngußn gßc. Thái Nguyên, ngày 10 tháng 8 nm 2017 Tác gi¿ lu¿n vn Vi Lan Anh ii LÞI C¾M ¡N Tr±ßc tiên tôi xin bày tß lòng bi¿t ¡n sâu s¿c tßi PGS.

Nguyßn Thß Mão là ng±ßi h±ßng d¿n t¿n tình cho tôi trong sußt quá trình thÿc hißn ß tài. Tôi xin trân trßng c¿m ¡n sÿ giúp ÿ cÿa các th¿y cô giáo bß môn Sinh lý thÿc v¿t, khoa Nông hßc, khoa Sau ¿i hßc, các th¿y cô ã tham gia gi¿ng d¿y ch±¡ng trình cao hßc - Tr±ßng ¿i hßc Nông Lâm Thái Nguyên. Tôi xin chân thành c¿m ¡n Trung tâm nghiên cÿu và phát trißn Nông Lâm Thái Nguyßn ã t¿o ißu kißn và giúp ÿ vß ßa ißm trißn khai các thí nghißm cÿa tôi Tôi xin chân thành c¿m ¡n quý th¿y cô giáo, toàn thß gia ình, b¿n bè, ßng nghißp ã ßng viên, hß trÿ tôi trong thßi gian hßc t¿p và hoàn thành lu¿n vn này xin chân thành c¿m ¡n nhÿng sÿ giúp ÿ quý báu ó. Tôi r¿t mong nh¿n ±ÿc sÿ góp ý cÿa th¿y, cô giáo và các b¿n ß khóa lu¿n ±ÿc hoàn chßnh h¡n.

Tôi xin chân thành c¿m ¡n! Thái nguyên, Ngày 20 tháng 8 nm 2017 Sinh viên Vi Lan Anh iii DANH MþC VI¾T T¾T BNNPTNT : Bß nông nghißp phát trißn nông thôn CT : Công thÿc H –T : Hè - Thu NL : Nh¿c l¿i NSLT : Nng su¿t lí thuy¿t NSTT : Nng su¿t thÿc thu T– : Thu - ông TNHH : Trách nhißm hÿu h¿n TPTN : Thành phß thái nguyên TLB : Tß lß bßnh TLH : Tß lß h¿i UTL : ¯u th¿ lai iv MþC LþC MÞ ¾U. Mÿc ích và yêu c¿u cÿa ß tài. Ý ngh)a thÿc tißn và khoa hßc cÿa ß tài: .1 Ý ngh)a thÿc tißn .2 Ý ngh)a khoa hßc cÿa ß tài. TÞNG QUAN TÀI LIÞU .1 C¡ sß khoa hßc và thÿc tißn cÿa ß tài.

Giá trß cÿa cây cà chua. Giá trß dinh d±ÿng và giá trß y hßc .2 Giá trß kinh t¿ cÿa cây cà chua. ¿c ißm thÿc v¿t hßc cÿa cây cà chua. Mßt sß ißu kißn ngo¿i c¿nh chính ¿nh h±ßng ¿n sinh tr±ßng và phát trißn cây cà chua trái vÿ .4 ¿t trßng và ch¿t dinh d±ÿng.

Tình hình s¿n xu¿t cà chua trên th¿ gißi và trong n±ßc.1 Tình hình s¿n xu¿t cà chua trên th¿ gißi. Tình hình s¿n xu¿t cà chua ß Vißt Nam .7 Mßt sß k¿t qu¿ nghiên cÿu cà chua trên th¿ gißi và ß Vißt Nam .1 Tình hình nghiên cÿu gißng cà chua trên th¿ gißi .2 Tình hình nghiên cÿu gißng cà chua ß Vißt Nam. ÞI T¯þNG, NÞI DUNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CþU. V¿t liêu nghiên cÿu.

Nßi dung nghiên cÿu. Ph±¡ng pháp nghiên cÿu:. Thßi gian và ßa ißm nghiên cÿu .2 Ph±¡ng pháp nghiên cÿu:. Các chß tiêu và ph±¡ng pháp theo dõi:.

Ph±¡ng pháp xÿ lý sß lißu:. K¾T QU¾ NGHIÊN CþU VÀ TH¾O LU¾N. ¿c ißm sinh tr±ßng, phát trißn và hình thái c¿u trúc cÿa các gißng cà chua.2 Thßi kÿ ra ßng rußng .2 ßng thái tng tr±ßng chißu cao và sß lá cÿa các gißng cà chua trong thí nghißm .3 ¿c ißm vß c¿u trúc cây cÿa các gißng cà chua. Nng su¿t và các y¿u tß c¿u thành nng su¿t.

Tình hình nhißm sâu bßnh h¿i cÿa các gißng cà chua tham gia thí nghißm.4 ¿c ißm hình thái và ch¿t l±ÿng qu¿ cÿa các gißng cà chua .5 ¿c ißm gißng cà chua nh¿p nßi ±u tú thích hÿp cho trßng trái vÿ t¿i TP Thái Nguyên. 62 vi K¾T LU¾N VÀ Þ NGHÞ. 64 TÀI LIÞU THAM KH¾O. 65 vii DANH MþC CÁC B¾NG B¿ng 1.

Thành ph¿n hóa hßc cÿa 100mg cà chua .2 Nhu c¿u dinh d±ÿng cÿa cà chua ß các mÿc. 15 nng su¿t khác nhau .3 Dißn tích s¿n xu¿t cà chua trên th¿ gißi (tÿ 2006 – 2014) .4 Dißn tích, nng su¿t và s¿n l±ÿng cà chua cÿa các châu lÿc trên th¿ gißi nm 2014 .5: Tình hình s¿n xu¿t cà chua ß Vißt Nam giai o¿n 2007-2011 .1 Các thßi kÿ sinh tr±ßng và phát trißn cÿa các gißng cà chua thí nghißm trong v±ßn ±¡m vÿ Hè Thu nm 2016.2 Các thßi kÿ sinh tr±ßng và phát trißn cÿa các gißng cà chua thí nghißm trong v±ßn ±¡m vÿ Thu ông nm 2016.3: Chißu cao cây qua các giai o¿n cÿa các gißng cà chua. 33 thí nghißm trong v±ßn ±¡m .4: Các giai o¿n sinh tr±ßng cÿa các gißng cà chua thí nghißm trong 2 vÿ Hè – Thu và Thu – ông nm 2016.5 ßng thái tng tr±ßng chißu cao cÿa các gißng cà chua vÿ Hè Thu 2016 .6 ßng thái tng tr±ßng chißu cao cÿa các gißng cà chua vÿ Thu ông 2016.7: ßng thái tng tr±ßng sß lá trên thân chính cÿa các gißng cà chua vÿ Hè Thu 2016.8: ßng thái tng tr±ßng sß lá trên thân chính cÿa các gißng cà chua vÿ Thu ông 2016 .9 Mßt sß ¿c ißm c¿u trúc cây cÿa các gißng cà chua vÿ Hè Thu và Thu ông 2016 .10 Các y¿u tß c¿u thành nng su¿t và nng su¿t cÿa các gißng cà chua vÿ Hè Thu 2016.11 Các y¿u tß c¿u thành nng su¿t và nng su¿t cÿa các gißng cà chua vÿ Thu ông 2016 .12 Tình hình sâu h¿i trong hai vÿ Hè – Thu và Thu – ông .13: Tình hình bßnh h¿i trong hai vÿ Hè – Thu và Thu – ông nm 2016. Mßt sß ¿c ißm hình thái qu¿ cÿa các gißng cà chua trong các vÿ Hè – Thu và Thu - ông 2016 t¿i TPTN .15 Mßt sß chß tiêu ch¿t l±ÿng qu¿ vÿ Hè Thu và Thu ông 2016.16 ¿c ißm cÿa gißng cà chua nh¿p nßi ±u tú Hero 95.

62 ix DANH MþC CÁC HÌNH Hình 3.1: ß thß bißu di¿n ßng thái tng tr±ßng chißu cao cây cÿa các gißng cà chua vÿ Hè Thu nm 2016 .2: ß thß bißu di¿n ßng thái tng tr±ßng chißu cao cây cÿa các gißng cà chua vÿ Thu ông nm 2016 .3: ß thß ßng thái ra lá trên thân chính cÿa các gißng cà chua vÿ Hè Thu nm 2016 .4: ß thß ßng thái ra lá trên thân chính cÿa các gißng cà chua vÿ Thu ông nm 2016. ¿t v¿n ß: Cây cà chua (Lycopersicon esculentum Mill.) là mßt lo¿i rau n qu¿ có giá trß dinh d±ÿng cao, ÿng ¿u vß giá trß dinh d±ÿng cing nh± giá trß sÿ dÿng. Trong qu¿ cà chua có chÿa nhißu glucid, nhißu axit hÿu c¡, là ngußn cung c¿p ch¿t chßng ô xy hóa quan trßng nh± Lycopen, Phenolic, Vitamin C. Thành ph¿n cÿa cà chua chÿa nhißu lo¿i vitamin nh± Vitamin A, B, C, PP, K và các khoáng ch¿t Ca, Fe, P, S, Na, Mg c¿n thi¿t cho c¡ thß ng±ßi [10].

Vì th¿ hißn nay, s¿n ph¿m cà chua ±ÿc sÿ dÿng phß bi¿n hàng ngày và r¿t a d¿ng, không chß dùng n t±¡i, n¿u chín mà nhÿng gißng cà chua có thßt qu¿ dày, có s¿c tß (³-caroten, lycopen, carotene, xantophyl) và ß Brix cao còn là nguyên lißu ch¿ bi¿n công nghißp t¿o ra thÿc ph¿m bß d±ÿng nh± n±ßc cà chua cô ¿c, bßt cà chua, t±¡ng cà chua óng hßp có giá trß xu¿t kh¿u. Qu¿ cà chua có giá trß d±ÿc lißu cao do có vß ngßt tính mát, gi¿i nhißt, chßng ho¿i huy¿t, kháng khu¿n, chßng ßc, gi¿m nguy c¡ m¿c bßnh tim m¿ch, có kh¿ nng ngn ngÿa sÿ hình thành các gßc tÿ do gây ung th±, ¿c bißt là ung th± tißn lißt tuy¿n… [6][9][10]. Ngoài ra, cà chua còn ±ÿc dùng làm mÿ ph¿m, chÿa mÿn trÿng cá và các s¿n ph¿m chßng lão hóa da. Chính nhß nhÿng giá trß quan trßng ó, cà chua ã và ang trß thành mßt trong nhÿng lo¿i rau ±ÿc ±a chußng nh¿t và trßng phß bi¿n ß trên th¿ gißi và ß Vißt Nam.

Þ Vißt Nam, cà chua là lo¿i rau n qu¿ chÿ lÿc ±ÿc Nhà n±ßc x¿p vào nhóm cây ±u tiên phát trißn. Thßi gian qua vßi sÿ ÿng dÿng nhÿng ti¿n bß kÿ thu¿t vß gißng trong s¿n xu¿t cà chua ã chßn t¿o ra ±ÿc nhißu dòng, gißng thích ÿng ±ÿc vßi ißu kißn tÿ nhiên cÿa các vùng trong c¿ n±ßc. Tuy nhiên, trên ßa bàn tßnh Thái Nguyên cing nh± khu vÿc ông B¿c Bß, ph¿n lßn dißn tích trßng cà chua ß Thái Nguyên t¿p trung vào chính vÿ (vÿ ông - Xuân), 2 nng su¿t cao nh±ng giá th¿p, cung v±ÿt quá c¿u, tiêu thÿ ch¿m, trong khi ó cà chua trái vÿ nh±: (vÿ Hè – Thu, vÿ Thu – ông và vÿ Xuân - Hè ) dißn tích còn ít, nên ch±a áp ÿng ±ÿc nhu c¿u tiêu thÿ quanh nm. Mßt trong nhÿng nguyên nhân là do thi¿u bß gißng có kh¿ nng trßng trong ißu kißn b¿t thu¿n (trái vÿ).

M¿t khác, do ¿nh h±ßng cÿa sÿ bi¿n ßi khí h¿u trên toàn c¿u, thßi ti¿t bi¿n ßi th¿t th±ßng, nhißt ß tng cao cùng vßi h¿n hán và ng¿p úng b¿t th±ßng x¿y ra kß c¿ thßi ißm trßng cà chua trà ông – Xuân sßm và ông – Xuân mußn ß Thái Nguyên làm ¿nh h±ßng ¿n sinh tr±ßng, phát trißn và nng su¿t cà chua. Chính vì v¿y, vißc lÿa chßn gißng cà chua có kh¿ nng chßu nhißt và phù hÿp vßi ißu kißn b¿t thu¿n cÿa Thái Nguyên ß gißi thißu cho s¿n xu¿t là r¿t c¿n thi¿t. Xu¿t phát tÿ nhÿng lí do trên chúng tôi ti¿n hành ß tài: “ Nghiên cÿu kh¿ nng thích ÿng cÿa mßt sß gißng cà chua nh¿p nßi trßng trong ißu kißn trái vÿ nm 2016 t¿i thành phß Thái Nguyên”. Mÿc ích và yêu c¿u cÿa ß tài 2.1 Mÿc ích Lÿa chßn ±ÿc gißng cà chua có kh¿ nng cho nng su¿t cao, ch¿t l±ÿng tßt thích hÿp trßng trong ißu kißn trái vÿ (Hè Thu và Thu ông) nm 2016 t¿i thành phß Thái Nguyên.2 Yêu c¿u - ánh giá kh¿ nng sinh tr±ßng, phát trißn và mßt sß ¿c ißm hình thái c¿u trúc cÿa các gißng cà chua trßng trong vÿ Hè Thu và Thu ông t¿i thành phß Thái Nguyên.

- ánh giá tình hình nhißm sâu bßnh h¿i các gißng cà chua ß hai vÿ Hè Thu và Thu ông t¿i thành phß Thái Nguyên.