Nghiên cứu tình hình kháng kháng sinh của vi khuẩn lậu tại Bệnh viện Da liễu Trung ương năm 2017

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tình hình kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn lậu đã phân lập tại bệnh viện da liễu trung ương, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Hoa Lan
• Người hướng dẫn: TS. Lê Văn Hƣng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Vi sinh vật học
• Đề tài: Tình Hình Kháng Kháng Sinh Của Các Chủng Vi Khuẩn Lậu Đã Phân Lập Tại Bệnh Viện Da Liễu Trung Ơng Năm 2017
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Lịch sử bệnh lậu
• 1.2. Dịch tễ bệnh lậu
• 1.3. Tình hình bệnh lậu trên thế giới
• 1.4. Tình hình bệnh lậu ở Việt Nam
• 1.5. CÁC TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG BỆNH LẬU
• 1.6. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA VI KHUẨN LẬU
• 1.6.1. Hình thái và cấu trúc
• 1.6.2. Khả năng đề kháng
• 1.6.3. Tính chất nuôi cấy
• 1.6.4. Đặc điểm sinh lý, sinh hóa của vi khuẩn lậu
• 1.7. XÂM NHẬP CỦA VI KHUẨN LẬU
• 1.8. CHẨN ĐOÁN VI KHUẨN LẬU TRONG PHÕNG XÉT NGHIỆM
• 1.9. TÌNH HÌNH KHÁNG KHÁNG SINH CỦA VI KHUẨN LẬU
• 1.10. CƠ CHẾ KHÁNG KHÁNG SINH CỦA VI KHUẨN LẬU
• 1.10.1. Cơ chế kháng kháng sinh của vi khuẩn lậu
• 1.11. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.11.1. ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU
• 1.11.2. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.11.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 1.12. VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.13. CÁC BƢỚC TIẾN HÀNH
• 1.13.1. Kỹ thuật lấy bệnh phẩm
• 1.13.2. Kỹ thuật nhuộm soi
• 1.13.3. Kỹ thuật nuôi cấy
• 1.13.4. Các tiêu chuẩn chẩn đoán xác định vi khuẩn lậu
• 1.13.5. Kỹ thuật làm kháng sinh đồ
• 1.13.6. Kỹ thuật xác định nồng độ ức chế tối thiểu (MIC)
• 1.13.7. XỬ LÝ SỐ LIỆU
• 1.14. ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 1.15. ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU
• 1.16. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 1.16.1. TỈ LỆ BỆNH NHÂN MẮC BỆNH LẬU TRONG TỔNG SỐ BỆNH NHÂN CÓ HCTDNĐ
• 1.16.2. Tỉ lệ bệnh nhân mắc bệnh lậu
• 1.16.3. Mô ̣t số yếu tố liên quan tới tỷ lệ nhiễm
• 1.16.3.1. Phân bố theo giới tính
• 1.16.3.2. Phân bố theo nhóm tuổi
• 1.16.3.3. Phân bố theo nghề nghiệp
• 1.16.3.4. Phân bố theo trình độ học vấn
• 1.16.3.5. Số lượng bạn tình
• 1.16.3.6. Hành vi tìm kiếm dịch vụ y tế
• 1.16.3.7. Phân bố theo nguồn lây
• 1.16.3.8. Phân bố theo đường quan hệ tình dục
• 1.16.4. KẾT QUẢ ĐỀ KHÁNG KHÁNG SINH CỦA VI KHUẨN LẬU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về kháng kháng sinh vi khuẩn lậu tại bệnh viện 2017

Bệnh lậu, do vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae gây ra, là một trong những bệnh lây truyền qua đường tình dục phổ biến. Tình hình kháng kháng sinh của vi khuẩn lậu tại bệnh viện Da liễu Trung ương năm 2017 đã cho thấy sự gia tăng đáng kể trong tỷ lệ kháng thuốc. Việc nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tình hình dịch tễ mà còn hỗ trợ trong việc điều trị hiệu quả cho bệnh nhân.

1.1. Tình hình bệnh lậu và kháng kháng sinh tại Việt Nam

Theo thống kê, tỷ lệ mắc bệnh lậu tại Việt Nam đang gia tăng, đặc biệt trong nhóm tuổi từ 20 đến 30. Việc kháng kháng sinh của vi khuẩn lậu đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị. Nghiên cứu cho thấy rằng nhiều chủng vi khuẩn lậu đã kháng lại các loại kháng sinh phổ biến như penicillin và tetracycline.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu về kháng kháng sinh vi khuẩn lậu

Mục tiêu của nghiên cứu này là xác định tỷ lệ và mức độ kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn lậu phân lập tại bệnh viện Da liễu Trung ương. Điều này sẽ giúp các bác sĩ lâm sàng có cơ sở để điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp.

II. Vấn đề kháng kháng sinh vi khuẩn lậu tại bệnh viện 2017

Kháng kháng sinh vi khuẩn lậu đang trở thành một thách thức lớn trong điều trị bệnh. Việc sử dụng kháng sinh không hợp lý đã dẫn đến sự phát triển của các chủng vi khuẩn kháng thuốc. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của bệnh nhân mà còn tạo ra gánh nặng cho hệ thống y tế.

2.1. Nguyên nhân dẫn đến kháng kháng sinh

Nguyên nhân chính dẫn đến kháng kháng sinh bao gồm việc sử dụng kháng sinh không đúng cách, sự lạm dụng thuốc và thiếu sự giám sát trong điều trị. Nhiều bệnh nhân tự ý ngừng thuốc hoặc không tuân thủ đúng phác đồ điều trị, dẫn đến tình trạng kháng thuốc.

2.2. Hệ quả của kháng kháng sinh vi khuẩn lậu

Hệ quả của kháng kháng sinh vi khuẩn lậu rất nghiêm trọng. Bệnh nhân có thể gặp phải các biến chứng như viêm tiểu khung, vô sinh, và tăng nguy cơ lây nhiễm cho cộng đồng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc giám sát và quản lý kháng kháng sinh.

III. Phương pháp nghiên cứu kháng kháng sinh vi khuẩn lậu

Nghiên cứu được thực hiện tại bệnh viện Da liễu Trung ương với các phương pháp hiện đại nhằm xác định mức độ kháng kháng sinh của vi khuẩn lậu. Các mẫu bệnh phẩm được thu thập và phân tích để đưa ra kết quả chính xác.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và thu thập mẫu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang, thu thập mẫu từ bệnh nhân mắc bệnh lậu tại bệnh viện. Các mẫu được phân lập và nuôi cấy trong môi trường thích hợp để xác định sự kháng thuốc.

3.2. Phân tích kháng sinh đồ

Kháng sinh đồ được thực hiện để xác định nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) của các chủng vi khuẩn lậu đối với các loại kháng sinh khác nhau. Kết quả sẽ giúp đánh giá mức độ nhạy cảm và kháng thuốc của vi khuẩn.

IV. Kết quả nghiên cứu kháng kháng sinh vi khuẩn lậu

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ kháng kháng sinh của vi khuẩn lậu tại bệnh viện Da liễu Trung ương năm 2017 là rất cao. Nhiều chủng vi khuẩn đã kháng lại các loại kháng sinh thông dụng, điều này đặt ra thách thức lớn trong điều trị.

4.1. Tỷ lệ kháng kháng sinh của vi khuẩn lậu

Kết quả cho thấy tỷ lệ kháng kháng sinh của vi khuẩn lậu đối với penicillin lên tới 70%, trong khi tỷ lệ kháng tetracycline là 60%. Điều này cho thấy sự cần thiết phải thay đổi phác đồ điều trị.

4.2. Phân bố kháng sinh theo nhóm tuổi và giới tính

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tỷ lệ kháng kháng sinh có sự khác biệt giữa các nhóm tuổi và giới tính. Nam giới có tỷ lệ kháng cao hơn so với nữ giới, đặc biệt trong nhóm tuổi từ 20 đến 30.

V. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu kháng kháng sinh vi khuẩn lậu

Kết quả nghiên cứu không chỉ cung cấp thông tin quan trọng cho các bác sĩ lâm sàng mà còn hỗ trợ trong việc xây dựng các chương trình giám sát kháng kháng sinh. Điều này giúp cải thiện chất lượng điều trị và giảm thiểu sự lây lan của bệnh.

5.1. Đề xuất phác đồ điều trị mới

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các bác sĩ có thể điều chỉnh phác đồ điều trị để phù hợp với tình hình kháng thuốc hiện tại. Việc sử dụng kháng sinh phổ rộng có thể là một giải pháp tạm thời.

5.2. Tăng cường giám sát và giáo dục cộng đồng

Cần tăng cường giám sát kháng kháng sinh và giáo dục cộng đồng về việc sử dụng thuốc hợp lý. Điều này sẽ giúp giảm thiểu tình trạng kháng thuốc và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

VI. Kết luận và tương lai của nghiên cứu kháng kháng sinh vi khuẩn lậu

Kháng kháng sinh vi khuẩn lậu là một vấn đề nghiêm trọng cần được giải quyết. Nghiên cứu này đã chỉ ra mức độ kháng thuốc cao và sự cần thiết phải có các biện pháp can thiệp kịp thời. Tương lai của điều trị bệnh lậu phụ thuộc vào việc phát triển các phương pháp điều trị mới và nâng cao nhận thức cộng đồng.

6.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu liên tục

Nghiên cứu liên tục về kháng kháng sinh vi khuẩn lậu là rất cần thiết để theo dõi sự thay đổi trong mức độ kháng thuốc. Điều này sẽ giúp các bác sĩ có thông tin cập nhật để điều trị hiệu quả.

6.2. Hướng đi tương lai trong điều trị bệnh lậu

Cần phát triển các loại kháng sinh mới và các phương pháp điều trị thay thế để đối phó với tình trạng kháng thuốc. Sự hợp tác giữa các nhà nghiên cứu, bác sĩ và cộng đồng là rất quan trọng trong việc giải quyết vấn đề này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh lậu là một trong những bệnh lây truyền qua đường tình dục (LTQĐTD) phổ biến tại Việt Nam và trên thế giới, với khoảng 88 triệu ca mắc mới mỗi năm theo ước tính của WHO năm 2011. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc bệnh lậu trong tổng số các bệnh LTQĐTD dao động từ 1,6% đến 11%, tùy theo khu vực và nhóm đối tượng nghiên cứu. Bệnh lậu tuy không gây tử vong trực tiếp nhưng nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như viêm cổ tử cung, viêm phần phụ, viêm tiểu khung, thậm chí vô sinh. Vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae là tác nhân gây bệnh, có khả năng kháng lại nhiều loại kháng sinh, làm cho việc điều trị ngày càng khó khăn.

Nghiên cứu này được thực hiện tại Bệnh viện Da liễu Trung ương trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 10 năm 2017, nhằm xác định tỷ lệ nhiễm vi khuẩn lậu ở bệnh nhân có hội chứng tiết dịch niệu đạo/âm đạo và đánh giá mức độ kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn lậu phân lập được. Với tổng số 1788 bệnh nhân được khảo sát, nghiên cứu cung cấp số liệu cụ thể về phân bố theo giới tính, độ tuổi, nghề nghiệp, trình độ học vấn, hành vi tình dục và mức độ kháng thuốc của vi khuẩn lậu. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giám sát tình hình kháng kháng sinh, hỗ trợ xây dựng phác đồ điều trị hợp lý, giảm thiểu chi phí và thời gian điều trị, đồng thời góp phần kiểm soát dịch bệnh trong cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về dịch tễ học bệnh lậu, cơ chế kháng kháng sinh của vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae và các phương pháp chẩn đoán vi sinh vật học. Các khái niệm chính bao gồm:

• Bệnh lậu và dịch tễ học: Tỷ lệ mắc, đường lây truyền, nhóm nguy cơ và biến chứng.
• Vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae: Hình thái, cấu trúc, đặc điểm sinh học, khả năng xâm nhập và sinh tồn trong tế bào biểu mô.
• Cơ chế kháng kháng sinh: Bao gồm sản xuất enzyme β-lactamase, thay đổi đích tác dụng, giảm tính thấm màng tế bào, đột biến gen và thu nhận gen kháng qua plasmid hoặc transposon.
• Phương pháp chẩn đoán vi sinh: Nhuộm soi Gram, nuôi cấy trên môi trường Thayer-Martin, test enzyme Remel BactiCard Neisseria, kỹ thuật làm kháng sinh đồ và xác định nồng độ ức chế tối thiểu (MIC).
• Mô hình giám sát kháng kháng sinh: Áp dụng các tiêu chuẩn của WHO và CLSI để đánh giá mức độ nhạy cảm và đề kháng của vi khuẩn lậu với các kháng sinh nhóm chính và bổ sung.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành trên 1788 bệnh nhân có hội chứng tiết dịch niệu đạo/âm đạo đến khám tại Bệnh viện Da liễu Trung ương từ tháng 1 đến tháng 10 năm 2017. Cỡ mẫu được tính toán dựa trên tỷ lệ phân lập vi khuẩn dương tính ước tính là 6%, với sai số 5%, tuy nhiên thực tế nghiên cứu đã thu nhận 140 bệnh nhân dương tính với vi khuẩn lậu.

Phương pháp chọn mẫu là chọn toàn bộ bệnh nhân đáp ứng tiêu chuẩn vào nghiên cứu trong khoảng thời gian xác định. Tiêu chuẩn loại trừ gồm bệnh nhân đang dùng thuốc kháng sinh trong vòng 5-7 ngày trước khi lấy mẫu và bệnh nhân bị AIDS.

Quy trình nghiên cứu bao gồm:

• Thu thập thông tin lâm sàng và hành vi tình dục qua phỏng vấn.
• Lấy bệnh phẩm từ niệu đạo, cổ tử cung, tuyến Skène, tuyến Bartholin hoặc hậu môn tùy theo giới tính và vị trí tổn thương.
• Nhuộm soi Gram để phát hiện vi khuẩn lậu.
• Nuôi cấy trên môi trường Thayer-Martin trong điều kiện 36-37ºC, CO2 3-10%, độ ẩm >70%.
• Xác định vi khuẩn bằng test oxidase và Remel BactiCard Neisseria.
• Thực hiện kháng sinh đồ theo kỹ thuật khuếch tán đĩa và xác định MIC bằng phương pháp E-test với các kháng sinh nhóm chính (penicillin, ciprofloxacin, ceftriaxone, spectinomycin, tetracycline) và nhóm bổ sung (azithromycin, cefotaxime, nalidixic acid, cefixime).
• Xử lý số liệu bằng phần mềm SPSS 16, sử dụng các phép kiểm định thống kê thích hợp để phân tích tỷ lệ, phân bố và mức độ kháng thuốc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nhiễm vi khuẩn lậu: Trong tổng số 1788 bệnh nhân có hội chứng tiết dịch niệu đạo/âm đạo, có 140 bệnh nhân dương tính với vi khuẩn lậu, chiếm tỷ lệ 7,83%. Tỷ lệ này tương đối ổn định qua các tháng, với tháng 8 có số bệnh nhân đến khám cao nhất.

2. Phân bố theo giới tính: Nam giới chiếm 63,62% tổng số bệnh nhân, trong đó tỷ lệ nhiễm vi khuẩn lậu ở nam là 10,51%, cao hơn nhiều so với nữ giới (3,21%). Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây cho thấy triệu chứng bệnh lậu ở nam giới rõ ràng hơn, dễ phát hiện hơn.

3. Phân bố theo nhóm tuổi: Bệnh nhân mắc bệnh lậu chủ yếu trong độ tuổi 16-35, chiếm hơn 90% tổng số ca, trong đó nhóm 26-35 tuổi chiếm 64,29%. Đây là nhóm tuổi có hoạt động tình dục mạnh, dễ tiếp xúc với nguồn lây.

4. Phân bố theo nghề nghiệp và trình độ học vấn: Người làm nghề tự do chiếm tỷ lệ cao nhất (42,14%), tiếp theo là cán bộ, công chức (32,86%). Về trình độ học vấn, nhóm trung học phổ thông chiếm 42,14%, trình độ cao hơn chiếm khoảng 44,29%. Điều này cho thấy bệnh lậu không chỉ ảnh hưởng đến nhóm có học vấn thấp mà còn lan rộng trong các nhóm có trình độ học vấn cao.

5. Hành vi tình dục và tìm kiếm dịch vụ y tế: 76,43% bệnh nhân có từ 2 bạn tình trở lên trong 6 tháng gần đây. Đa số bệnh nhân chưa điều trị trước khi đến khám (66,43%), một số tự điều trị hoặc điều trị tại cơ sở y tế tư nhân. Đường quan hệ tình dục chủ yếu là sinh dục - sinh dục (61,43%), không sử dụng bao cao su.

6. Tình hình kháng kháng sinh: Vi khuẩn lậu có tỷ lệ kháng cao với ciprofloxacin (98,57%), tetracycline (74,19%) và penicillin (47,86%). Tỷ lệ nhạy cảm với ceftriaxone là 98,57%, spectinomycin 100%. Có 1,43% chủng kháng ceftriaxone và 1,43% kháng ciprofloxacin ở mức trung gian. Không phát hiện chủng kháng spectinomycin. Tỷ lệ kháng azithromycin và cefotaxime thấp, phù hợp với các báo cáo trong khu vực.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ nhiễm vi khuẩn lậu 7,83% trong nghiên cứu phù hợp với các báo cáo trong nước và khu vực châu Á - Thái Bình Dương, cho thấy bệnh lậu vẫn là vấn đề sức khỏe cộng đồng cần được quan tâm. Tỷ lệ nhiễm cao ở nam giới phản ánh sự khác biệt về triệu chứng và khả năng phát hiện bệnh giữa hai giới. Nhóm tuổi 16-35 là nhóm nguy cơ cao do hoạt động tình dục mạnh và thường xuyên thay đổi bạn tình.

Tỷ lệ kháng cao với ciprofloxacin và tetracycline cho thấy việc sử dụng các kháng sinh này trong điều trị bệnh lậu đã không còn hiệu quả, đồng thời phản ánh tình trạng lạm dụng kháng sinh trong cộng đồng. Tỷ lệ nhạy cảm cao với ceftriaxone và spectinomycin khẳng định vai trò của các kháng sinh này trong phác đồ điều trị hiện nay. Tuy nhiên, sự xuất hiện các chủng kháng ceftriaxone dù còn thấp là dấu hiệu cảnh báo cần giám sát chặt chẽ.

Kết quả cũng cho thấy hành vi tình dục không an toàn, đặc biệt là không sử dụng bao cao su và có nhiều bạn tình, là yếu tố nguy cơ chính làm tăng tỷ lệ mắc bệnh và lây lan vi khuẩn lậu. Việc nhiều bệnh nhân chưa điều trị hoặc tự điều trị không đúng cách góp phần làm gia tăng tình trạng kháng thuốc.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ nhiễm theo tháng, bảng phân bố theo giới tính, nhóm tuổi, nghề nghiệp, và biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ kháng thuốc của vi khuẩn lậu với các kháng sinh khác nhau, giúp minh họa rõ ràng xu hướng và mức độ kháng thuốc.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giám sát kháng kháng sinh: Thiết lập hệ thống giám sát liên tục tại các cơ sở y tế chuyên khoa để phát hiện sớm các chủng vi khuẩn lậu kháng thuốc, đặc biệt là ceftriaxone và azithromycin. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và duy trì thường xuyên. Chủ thể thực hiện: Bộ Y tế phối hợp với các bệnh viện chuyên khoa.

2. Cập nhật phác đồ điều trị: Dựa trên kết quả giám sát, điều chỉnh phác đồ điều trị bệnh lậu phù hợp, ưu tiên sử dụng các kháng sinh còn hiệu quả như ceftriaxone và spectinomycin, hạn chế sử dụng ciprofloxacin và tetracycline. Thời gian: trong vòng 6 tháng. Chủ thể: Hội đồng chuyên môn và các cơ sở y tế.

3. Tuyên truyền giáo dục sức khỏe: Đẩy mạnh công tác truyền thông về phòng tránh bệnh lậu và các bệnh LTQĐTD, nhấn mạnh việc sử dụng bao cao su và hạn chế số lượng bạn tình. Tập trung vào nhóm tuổi 16-35 và các nhóm nghề nghiệp có nguy cơ cao. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Trung tâm y tế dự phòng, các tổ chức xã hội.

4. Nâng cao năng lực xét nghiệm: Đào tạo kỹ thuật viên về kỹ thuật nuôi cấy, làm kháng sinh đồ và sử dụng các phương pháp sinh học phân tử để nâng cao độ chính xác và tốc độ chẩn đoán. Thời gian: 12 tháng. Chủ thể: Bệnh viện Da liễu Trung ương và các trung tâm xét nghiệm.

5. Quản lý và kiểm soát việc sử dụng kháng sinh: Tăng cường kiểm soát việc bán thuốc kháng sinh tại các hiệu thuốc, hạn chế tự ý mua thuốc và điều trị không đúng phác đồ. Thời gian: ngay lập tức và duy trì. Chủ thể: Cục Quản lý Dược, các cơ quan chức năng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ lâm sàng và chuyên gia y tế: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu cập nhật về tình hình kháng thuốc của vi khuẩn lậu, giúp xây dựng phác đồ điều trị hiệu quả và phù hợp với thực tế tại Việt Nam.

2. Nhà quản lý y tế và chính sách: Thông tin về dịch tễ và kháng thuốc hỗ trợ hoạch định chính sách phòng chống bệnh lậu và quản lý sử dụng kháng sinh trong cộng đồng.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành vi sinh vật học, y học: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về đặc điểm sinh học, cơ chế kháng thuốc và phương pháp nghiên cứu vi khuẩn lậu, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.

4. Cán bộ truyền thông và giáo dục sức khỏe: Dữ liệu về hành vi tình dục và nhận thức của bệnh nhân giúp xây dựng các chương trình truyền thông hiệu quả, nâng cao ý thức phòng tránh bệnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Bệnh lậu có thể chữa khỏi hoàn toàn không?
   Có, bệnh lậu có thể chữa khỏi hoàn toàn nếu được phát hiện và điều trị đúng phác đồ với kháng sinh phù hợp. Tuy nhiên, việc kháng thuốc của vi khuẩn lậu đang gia tăng, làm giảm hiệu quả điều trị.

2. Tại sao vi khuẩn lậu lại kháng nhiều loại kháng sinh?
   Vi khuẩn lậu có khả năng biến đổi gen, sản xuất enzyme β-lactamase và thay đổi cấu trúc màng tế bào, giúp chúng kháng lại nhiều loại kháng sinh như penicillin, tetracycline, ciprofloxacin.

3. Làm thế nào để phòng tránh bệnh lậu hiệu quả?
   Sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục, hạn chế số lượng bạn tình, không quan hệ với người có dấu hiệu bệnh và đi khám sớm khi có triệu chứng nghi ngờ là các biện pháp phòng tránh hiệu quả.

4. Tại sao nhiều bệnh nhân tự điều trị bệnh lậu không khỏi?
   Tự điều trị thường không đúng thuốc, không đủ liều hoặc sử dụng kháng sinh không phù hợp dẫn đến vi khuẩn kháng thuốc, bệnh không khỏi và dễ tái phát.

5. Kháng sinh nào hiện nay còn hiệu quả trong điều trị bệnh lậu?
   Ceftriaxone và spectinomycin vẫn được đánh giá là có hiệu quả cao trong điều trị bệnh lậu, tuy nhiên cần giám sát chặt chẽ để phát hiện sớm các chủng kháng thuốc.

Kết luận

• Tỷ lệ nhiễm vi khuẩn lậu ở bệnh nhân có hội chứng tiết dịch niệu đạo/âm đạo tại Bệnh viện Da liễu Trung ương năm 2017 là 7,83%, tập trung chủ yếu ở nam giới và nhóm tuổi 16-35.
• Vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae có tỷ lệ kháng cao với ciprofloxacin (98,57%), tetracycline (74,19%) và penicillin (47,86%), trong khi vẫn nhạy cảm với ceftriaxone (98,57%) và spectinomycin (100%).
• Hành vi tình dục không an toàn, đặc biệt là không sử dụng bao cao su và có nhiều bạn tình, là yếu tố nguy cơ chính làm tăng tỷ lệ mắc bệnh và lây lan vi khuẩn lậu.
• Cần tăng cường giám sát kháng thuốc, cập nhật phác đồ điều trị, nâng cao năng lực xét nghiệm và đẩy mạnh tuyên truyền giáo dục phòng bệnh.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai hệ thống giám sát kháng thuốc liên tục, đào tạo nhân lực và kiểm soát việc sử dụng kháng sinh trong cộng đồng.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và ngăn chặn sự lan rộng của vi khuẩn lậu kháng thuốc!

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Bệnh lậu là căn bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn gây nên. Đây là một trong các bệnh lây truyền qua đƣờng tình dục (LTQĐTD) hay gặp ở Việt Nam và nhiều nƣớc trên thế giới. Bệnh lậu tuy không gây tử vong nhƣng nếu không đƣợc điều trị kịp thời sẽ gây ra hậu quả nặng nề nhƣ viêm cổ tử cung, viêm phần phụ, viêm tiểu khung… có thể dẫn đến vô sinh. Bệnh lậu đƣợc điều trị bằng kháng sinh nhƣng có nhiều ca bệnh ở Nhật Bản và châu Âu vi khuẩn lậu đã kháng với các liệu pháp lựa chọn hàng đầu.

Chính vì vậy giám sát sự kháng kháng sinh của vi khuẩn lậu là rất cần thiết vì không những giúp cho các chƣơng trình giám sát tính kháng kháng sinh cấp Quốc gia và Quốc tế theo dõi mức độ kháng thuốc của vi khuẩn lậu, mà còn giúp bác sĩ lâm sàng xây dựng mô hình điều trị bằng kháng sinh hợp lý nhằm giảm chi phí, giảm thời gian điều trị cho bênh nhân, giảm thiểu nguồn lây cho cộng đồng. Xuất phát từ lý do trên chúng tôi tiến hành đề tài: “Tình hình kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn lậu đã phân lập tại bệnh viện Da liễu Trung ương” Với mục tiêu: 1. Xác định tỷ lệ, sự phân bố của vi khuẩn lậu ở bệnh nhân mắc hội chứng tiết dịch niệu đạo, âm đạo đến khám bệnh tại bệnh viện Da liễu Trung Ƣơng từ tháng 1 đến tháng 10 năm 2017 2. Mô tả mức độ kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn lậu đƣợc phân lập tại Bệnh viện Da liễu Trung Ƣơng.

Khoa Sinh học 1 Khóa 2015 - 2017 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn Thạc sĩ Khoa học Nguyễn Hoa Lan CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Lịch sử bệnh lậu Bệnh lậu đƣợc ngƣời Ai cập cổ đại mô tả từ năm 1550 trƣớc Công Nguyên. Vào thế kỷ XIII, bệnh đƣợc biết đến là bệnh lây do quan hệ tình dục với ngƣời bị bệnh. Vào thế kỷ IV- V trƣớc Công nguyên Hypocrat đã viết nhiều về bệnh lậu, gọi lậu cấp là “chứng đái són đau” và mô tả “đây là bệnh của những ngƣời ăn chơi trác táng, chìm đắm trong lạc thú của thần vệ nữ”.

Ông cũng đề cập tới các cách khác nhau để điều trị bệnh lậu gồm kiêng quan hệ tình dục với ngƣời mắc bệnh. Bệnh lậu đƣợc Galen đặt tên là Gonorrheae vì ông nghĩ rằng mủ trong bệnh lậu chính là dòng tinh dịch chảy ra: gonos=seed, rhoea=flow. Năm 1879, Neisser mô tả vi khuẩn lậu là căn nguyên gây nên bệnh lậu và đặt tên là Neisseria Gonorrhoeae. Năm 1882, Leistikow và Loeffler nuôi cấy đƣợc vi khuẩn lậu lần đầu trên môi trƣờng nhân tạo.

Năm 1885: Burmm chƣ́ng minh vai trò gây bê ̣nh của vi khu ẩn lậu. Vào thế kỷ XX việc điều trị bệnh lậu cũng có những bƣớc phát triển trong lịch sử. Lúc đầu ngƣời ta dùng dung dịch sát khuẩn (dung dịch bạc nitrat, thuốc tím) bơm rửa niệu đạo. Đến năm 1930 bắt đầu dùng các sulfamid để điều trị bệnh.Fleming tìm ra penicillin.

Kháng sinh này đƣợc sử dụng rộng rãi và có hiệu quả trong điều trị bệnh lậu. Gần đây có nhiều loại thuốc dùng liều duy nhất và có hiệu quả cao. Năm 1962, môi trƣờng Thayer-Martin ra đời tạo điều kiện thuận lợi chẩn đoán bệnh lậu và tăng tỷ lệ phát hiện bệnh lậu bằng môi trƣờng nuôi cấy. Năm 1963, Kellog và cộng sự cho rằng có những khác biệt trong độc tính của vi khuẩn lậu với những hình thái khuẩn lạc khác nhau giúp hiểu rõ cơ chế gây bệnh của vi khuẩn lậu.

Khoa Sinh học 2 Khóa 2015 - 2017 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn Thạc sĩ Khoa học Nguyễn Hoa Lan 1. Dịch tễ bệnh lậu Bệnh lậu gặp ở cả 2 giới với tỷ lệ nam/nữ khoảng 1,5/1. Tuy nhiên bệnh nhân nữ thƣờng không có triệu chứng, bệnh gặp mọi lứa tuổi, tăng cao ở lứa tuổi hoạt động tình dục mạnh và quan hệ tình dục đồng giới nam. Trẻ em bị bệnh thƣờng do lạm dụng tình dục hoặc lây từ ngƣời lớn do vệ sinh kém.

Đƣờng lây chủ yếu là ngƣời bệnh qua quan hệ tình dục hoặc lây từ mẹ sang con qua đẻ đƣờng dƣới. Tình hình bệnh lậu trên thế giới Theo ƣớc tính của WHO năm 2011, hàng năm trên thế giới có khoảng 88 triệu ca mắc bệnh lậu mới mỗi năm [58]. Tại thời điểm năm 2010, mỗi năm có khoảng 900 ca tử vong do lậu gây ra [60]. Tuy nhiên, tỷ lệ bệnh lậu rất khác nhau ở mỗi nƣớc, theo thông báo của Adaskevic , đa ̣i ho ̣c Y Belarus , tỷ lệ nhi ễm vi khuẩ n lâ ̣u ở Belaru s là 18%.

Theo Valderpol ta ̣i Uganda thì tỷ lê ̣ nhiễm lâ ̣u là 3,4%, ở Vanuatu là 5,9%, ở Somoa là 3,4%[18].000 nam giới trong độ tuổi 20-24 và 153/100.000 nữ giới tuổi từ 16-19 đƣợc chẩn đoán mắc bệnh lậu [60]. Tại Hoa Kỳ, bệnh lậu xếp thứ 2 trong số các bệnh LTQĐTD. Năm 2013, Mỹ ƣớc chừng có khoảng trên 820.000 ca mắc bệnh mới mỗi năm, tỷ lệ phụ nữ có thai nhiễm vi khuẩn lậu là 6% [55]. Ở Brazin, tỷ lệ mắc bệnh LTQĐTD ở ngƣời 20 tuổi trở lên là 13,5%.

Theo Radebe và cô ̣ng sƣ̣ , ở Nam Phi tỷ lệ bệnh lậu chiếm 1,3 - 2,6% trên tổ ng số bênh LTQĐTD [11]. Ở châu Phi, tỷ lệ viêm kết mạc mắt ở trẻ sơ sinh do vi khuẩn lậu là 5-10/1000 trẻ sơ sinh sống, trong khi đó ở Mỹ tỷ lệ này là 0,1-0,16/1000 trẻ sơ sinh sống [19]. Ở Hy Lạp, trong giai đoạn 1990-1996, theo thống kê cứ 1064 ngƣời mắc bệnh LTQĐTD thì có 369 ngƣời mắc bệnh lậu, chiếm 34,6%[19]. Tình hình bệnh lậu ở Việt Nam Sau ngày giải phóng miền Nam, tệ nạn xã hội gia tăng, đặc biệt số lƣợng gái mại dâm tăng lên đáng báo động.

Các bệnh LTQĐTD nói chung và bệnh lậu nói Khoa Sinh học 3 Khóa 2015 - 2017 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn Thạc sĩ Khoa học Nguyễn Hoa Lan riêng tăng lên. Theo nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Hải Yến (tại học viện quân y 103 và Quân Đội 108) thống kê 10 năm từ 1987-1996 tỷ lệ mắc lậu chiếm 44,44% trên tổng số bệnh LTQĐTD vào viện điều trị [13]. Theo Phạm Văn Hiển trong giai đoạn 1995-1998, lậu cấp chiếm 54,47%-70,22% trong tổng số các bệnh LTQĐTD [7]. Theo trung tâm chỉ đa ̣o tuyế n Bê ̣nh viê ̣n Da liễu , kết quả thống kê trong 5 năm từ 2011-2016 cho thấy tình hình mắc bệnh lậu trên toàn quố c nhƣ sau nhƣ sau : Bảng 1.

Tình hình bệnh lậu trên toàn quốc từ 2012 đến 2017 Năm Tổng số bệnh Số BN mắc bệnh % bệnh lậu/ LTQĐTD lậu Bệnh LTQĐTD 2011 313588 5906 1,89 2012 305220 6611 2,17 2013 220918 4122 1,87 2014 279729 4743 1,70 2015 316326 5184 1,64 2016 292528 5018 1,72 Năm 2012, theo thống kê của ngành Da liễu Việt Nam, có 305.220 bệnh nhân mắc các bệnh LTQĐTD, trong đó có 6611bệnh nhân mắc bệnh lậu chiếm 2,17% [7]. Một nghiên cứu khác tại 5 tỉnh Hà nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng và thành phố Hồ Chí Minh năm 2003 cho thấy tỷ lệ nhiễm bệnh LTQĐTD do lậu là 1,6% [9]. CÁC TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG BỆNH LẬU Các triệu chứng lâm sàng, tiến triển và biến chứng của VNĐ do lậu ở nam và nữ rất khác nhau. Biểu hiện bệnh ở nam giới thƣờng khá rõ ràng, rầm rộ còn ở nữ giới thƣờng kín đáo, triệu chứng không rõ hoặc không có triệu chứng.

Khoa Sinh học 4 Khóa 2015 - 2017 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn Thạc sĩ Khoa học Nguyễn Hoa Lan Bệnh lậu ở nam giới Lậu cấp: Thời gian ủ bệnh từ 1-14 ngày nhƣng có khi lên tới 30 ngày. Trung bình là 2-5 ngày. Xuất hiện đái buốt, thậm chí rất đau khiến bệnh nhân sợ đi đái. Ra mủ ở đầu miệng sáo, mủ vàng, xanh hoặc trắng số lƣợng thƣờng nhiều.

Khám miệng sáo thấy đỏ, phù nề. Có thể sƣng đau mào tinh hoàn, tinh hoàn. Toàn thân có thể sốt, mệt mỏi Lậu mạn: thƣờng do lậu cấp không đƣợc điều trị hoặc điều trị không đúng. Biểu hiện lâm sang khó nhận biết: bệnh nhân cảm giác nóng rát dọc niệu đạo, đái dắt, hoặc có giọt mủ buổi sáng, có thể có biến chứng nhƣ viêm tinh hoàn, túi tinh, tiền liệt tuyến.

Một số trƣờng hợp triệu chứng không điển hình: ra dịch niệu đạo không nhiều, màu trắng trong hoặc không có triệu chứng nhƣng vẫn có khả năng lây bệnh cho cộng đồng [17]. Bệnh lậu ở nữ giới Triệu chứng thƣờng kín đáo, khó phát hiện. Thời gian ủ bệnh khoảng 10 ngày sau đó biểu hiện: khí hƣ nhiều, tiểu khó, ra máu giữa kỳ kinh, rong kinh. Khám thấy: cổ tử cung ra mủ hoặc mủ nhầy, đỏ phù nề vùng ngoài cổ tử cung và khi chạm vào dễ chảy máu.

Mủ ở lỗ niệu đạo, tuyến Bartholin, tuyến Skène. Bệnh nhân có thể có đơn độc một triệu chứng hoặc có nhiều triệu chứng. Các triệu chứng có thể rất nhẹ hoặc rầm rộ [17]. Bệnh lậu ở trẻ nhỏ Viêm âm hộ do lậu ở trẻ em gái: do bị lạm dụng tình dục, hoặc dùng chung khăn, chậu bị nhiễm lậu để vệ sinh bộ phận sinh dục.

Biểu hiện: Âm hộ viêm đỏ, có mủ vàng hoặc xanh kèm theo đái buốt. Lậu mắt ở trẻ sơ sinh: bệnh xuất hiện sau khi sinh 1-3 ngày. Bệnh ở một hoặc hai bên mắt, với biểu hiện mắt sƣng nề không mở ra đƣợc. Có rất nhiều mủ từ Khoa Sinh học 5 Khóa 2015 - 2017 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn Thạc sĩ Khoa học Nguyễn Hoa Lan mắt chảy ra hoặc ấn vào mắt thấy có mủ chảy ra.

Kết mạc, giác mạc viêm đỏ có thể loét [17]. Bệnh lậu ngoài vùng sinh dục Nhiễm trùng hậu môn trực tràng do lậu: hay gặp ở phụ nữ có quan hệ đƣờng hậu môn hoặc ngƣời quan hệ đồng giới nam. Xuất hiện ngứa hậu môn, chảy dịch mủ nhầy ở hậu môn. Có thể có chảy máu trực tràng, đi ngoài ra mủ hoặc chất nhày.

Khám thấy hậu môn đỏ, có mủ nhầy, phù nề, niêm mạc dễ chảy máu. Nhiễm trùng hầu họng: gặp trong những trƣờng hợp quan hệ tình dục miệng sinh dục (oral sex) biểu hiện viêm hầu họng, viêm amidan cấp, có thể có sốt, sƣng hạch vùng cổ. Nhiễm trùng da tiên phát do lậu: biểu hiện thƣờng là vết loét ở sinh dục, tầng sinh môn, đùi, ngón tay. Nhiễm lậu cầu lan toả: Bệnh thƣờng gặp ở những ngƣời bị bệnh lậu nhƣng không đƣợc điều trị, hầu hết bệnh gặp ở phụ nữ.

Biểu hiện của bệnh: viêm khớp, viêm gan, viêm màng não, viêm cơ tim, viêm nội mạc, viêm màng não, nhiễm vi khuẩn lậu trên da [17].