Thương Mại Quốc Tế: Các Lý Thuyết, Chính Sách và Đặc Điểm Hiện Nay

Khám phá nội dung chương II thương mại quốc tế với những điểm cao, phân tích sâu sắc và kiến thức cần thiết cho sinh viên và chuyên gia.

• Đề tài: Khám Phá Thương Mại Quốc Tế: Lý Thuyết, Chính Sách và Đặc Điểm Hiện Nay

Mục lục chi tiết

• 2. CHƯƠNG II: THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ
• 2.1. Một số vấn đề chung
• 2.1.1. Khái niệm và nội dung của thương mại quốc tế
• 2.1.1.1. Khái niệm thương mại quốc tế
• 2.1.1.2. Nội dung thương mại quốc tế
• 2.1.2. Chức năng của thương mại quốc tế
• 2.1.3. Đặc điểm của thương mại quốc tế hiện nay
• 2.2. Các lý thuyết về thương mại quốc tế
• 2.2.1. Quan điểm của trường phái trọng thương về thương mại quốc tế
• 2.2.1.1. Những đặc điểm kinh tế - xã hội – cơ sở để hình thành các quan điểm
• 2.2.1.2. Những nội dung cơ bản của các quan điểm
• 2.2.1.3. Nhận xét
• 2.2.2. Lý thuyết về lợi thế tuyệt đối của Adam Smith
• 2.2.2.1. Sơ lược về tác giả và hoàn cảnh ra đời
• 2.2.2.2. Các quan điểm cơ bản của Adam Smith
• 2.2.2.3. Ví dụ minh hoạ về lợi thế tuyệt đối
• 2.2.2.4. Nhận xét
• 2.2.3. Lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo
• 2.2.3.1. Sơ lược về tác giả và hoàn cảnh ra đời
• 2.2.3.2. Quan điểm cơ bản của David Ricardo
• 2.2.3.3. Ví dụ minh hoạ về lợi thế so sánh
• 2.2.3.4. Nhận xét
• 2.2.4. Lý thuyết chi phí cơ hội của Haberler
• 2.2.4.1. Lợi thế so sánh xem xét từ góc độ chi phí cơ hội
• 2.2.4.2. Trong trường hợp chi phí cơ hội không đổi
• 2.2.5. Hệ số biểu thị lợi thế so sánh RCA
• 2.2.6. Lý thuyết của Heckscher - Ohlin
• 2.2.7. Một số lý thuyết mới về thương mại quốc tế
• 2.3. Chính sách thương mại quốc tế
• 2.4. Các công cụ chủ yếu của chính sách thương mại quốc tế
• 2.5. Những nguyên tắc cơ bản điều chỉnh thương mại quốc tế

Tóm tắt

I. Thương Mại Quốc Tế Tổng Quan Vai Trò Đặc Điểm Chính

Thương mại quốc tế là sự trao đổi hàng hóa và dịch vụ giữa các quốc gia, thông qua mua bán và sử dụng tiền tệ. Hoạt động này tuân theo nguyên tắc trao đổi ngang giá, mang lại lợi ích cho các bên tham gia. Nghiên cứu về thương mại quốc tế bao gồm góc độ toàn cầu, quốc gia và công ty. Thương mại quốc tế đóng vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế, góp phần nâng cao hiệu quả của nền kinh tế. Đồng thời, nó thúc đẩy kinh tế tăng trưởng bằng cách tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh, nối liền thị trường trong nước với thị trường nước ngoài. Thương mại quốc tế khai thác triệt để lợi thế của nền kinh tế trong nước trên cơ sở phân công lao động quốc tế, nâng cao năng suất lao động và hạ giá thành.

1.1. Khái niệm và vai trò của chính sách thương mại quốc tế

Chính sách thương mại quốc tế là tập hợp các quan điểm, nguyên tắc, công cụ và biện pháp thích hợp của một quốc gia để điều chỉnh các hoạt động thương mại quốc tế trong một thời kỳ nhất định. Mục tiêu là đạt được các mục tiêu kinh tế, chính trị và xã hội. Chính sách này bao gồm chính sách mặt hàng, chính sách thị trường và các chính sách hỗ trợ.

1.2. Vai trò then chốt của thương mại quốc tế đối với tăng trưởng kinh tế

Thương mại quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Nó tạo ra môi trường thuận lợi cho sản xuất và kinh doanh, đồng thời liên kết thị trường trong nước với thị trường quốc tế. Hơn nữa, hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hóa tạo động lực để các quốc gia khai thác triệt để lợi thế so sánh, nâng cao năng suất lao động và giảm chi phí sản xuất. Thương mại quốc tế chuyển hóa giá trị sử dụng, thích ứng với nhu cầu tiêu dùng và tích lũy, thỏa mãn nhu cầu của người dân về hàng hóa và dịch vụ với chi phí thấp nhất.

1.3. Đặc điểm nổi bật của thương mại quốc tế hiện nay Xu hướng và thay đổi

Thương mại quốc tế hiện nay có xu hướng tăng nhanh, thể hiện qua tổng kim ngạch ngoại thương trên GDP của các quốc gia. Tốc độ tăng trưởng của thương mại dịch vụ (vô hình) nhanh hơn thương mại hàng hóa (hữu hình). Cơ cấu mặt hàng cũng thay đổi đáng kể, với tỷ trọng hàng lương thực, thực phẩm, nguyên vật liệu giảm, trong khi tỷ trọng hàng công nghiệp chế tạo và tinh chế tăng. Chu kỳ sống của sản phẩm ngắn hơn, yêu cầu sự năng động và nhạy bén khi tham gia vào thị trường thế giới. Sự phát triển của quan hệ kinh tế thúc đẩy tự do hóa thương mại, nhưng cũng hình thành các rào cản mới.

II. Lý Thuyết Thương Mại Từ Trọng Thương Đến Lợi Thế So Sánh

Lý thuyết thương mại quốc tế đã trải qua quá trình phát triển từ chủ nghĩa trọng thương đến các lý thuyết hiện đại hơn như lợi thế so sánh. Trường phái trọng thương coi trọng xuất nhập khẩu, đặc biệt là xuất siêu, để mang lại sự phồn thịnh cho đất nước. Adam Smith với lý thuyết lợi thế tuyệt đối khẳng định vai trò của phân công lao động quốc tế. David Ricardo phát triển lý thuyết lợi thế so sánh, cho rằng một quốc gia nên chuyên môn hóa sản xuất và xuất khẩu những mặt hàng có chi phí cơ hội thấp hơn.

2.1. Quan điểm của trường phái trọng thương về thương mại quốc tế

Chủ nghĩa trọng thương coi trọng xuất nhập khẩu, đặc biệt là xuất siêu, để làm giàu cho quốc gia. Họ tin rằng một quốc gia chỉ có thể thu lợi từ ngoại thương nếu xuất khẩu vượt nhập khẩu. Vàng bạc được coi là thước đo lợi ích của dân tộc. Nhà nước cần can thiệp sâu vào các hoạt động kinh tế, đặc biệt là ngoại thương, thông qua các biện pháp bảo hộ mậu dịch. Quan điểm này còn được gọi là “những nhà kinh tế dân tộc chủ nghĩa”

2.2. Phân tích lý thuyết lợi thế tuyệt đối của Adam Smith về thương mại

Adam Smith cho rằng sự giàu có của mỗi quốc gia đạt được không phải do những quy định chặt chẽ mà do tự do kinh doanh. Ông khẳng định vai trò của cá nhân và hệ thống kinh tế tư nhân. Nếu thương mại không bị hạn chế, lợi ích từ thương mại quốc tế thu được do thực hiện phân công lao động. Mỗi nước nên chuyên môn hóa vào những ngành sản xuất mà họ có lợi thế tuyệt đối.

2.3. Nghiên cứu sâu lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo

David Ricardo phát triển lý thuyết lợi thế so sánh, cho rằng một quốc gia có thể có lợi thế trong sản xuất một số hàng hóa nhất định. Ngay cả khi một quốc gia không có lợi thế tuyệt đối trong sản xuất bất kỳ sản phẩm nào, họ vẫn có thể chuyên môn hóa sản xuất và xuất khẩu những hàng hóa mà họ có bất lợi nhỏ nhất so với các quốc gia khác.Ricardo cho rằng nguyên tắc của lợi thế so sánh sẽ có lợi cho tất cả những nước tham gia trao đổi thương mại, bất kể các yếu tố đầu vào cho sản xuất của họ là gì.

III. Chính Sách Thương Mại Công Cụ Xu Hướng Tác Động Thực Tế

Chính sách thương mại quốc tế bao gồm các công cụ và biện pháp mà một quốc gia sử dụng để điều chỉnh hoạt động thương mại quốc tế. Các công cụ này bao gồm thuế quan, hạn ngạch, trợ cấp xuất khẩu, và các rào cản phi thuế quan. Mục tiêu của chính sách thương mại là bảo vệ ngành sản xuất trong nước, thúc đẩy xuất khẩu, và đạt được các mục tiêu kinh tế, chính trị, xã hội khác. Chính sách thương mại có thể có tác động tích cực hoặc tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế, phúc lợi xã hội, và quan hệ quốc tế.

3.1. Phân tích các công cụ chủ yếu của chính sách thương mại quốc tế

Các công cụ chính của chính sách thương mại quốc tế bao gồm thuế quan (thuế nhập khẩu và xuất khẩu), hạn ngạch (giới hạn số lượng hàng hóa xuất nhập khẩu), trợ cấp xuất khẩu (hỗ trợ tài chính cho các nhà xuất khẩu), và các rào cản phi thuế quan (ví dụ: quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật, vệ sinh an toàn thực phẩm). Mỗi công cụ có những ưu và nhược điểm riêng, và được sử dụng tùy thuộc vào mục tiêu chính sách.

3.2. Xu hướng cơ bản trong chính sách thương mại quốc tế Tự do hóa và bảo hộ

Xu hướng chủ đạo trong chính sách thương mại quốc tế là tự do hóa thương mại, thông qua việc cắt giảm thuế quan và các rào cản thương mại khác. Tuy nhiên, xu hướng bảo hộ mậu dịch cũng đang trỗi dậy ở một số quốc gia, do lo ngại về mất việc làm và cạnh tranh không công bằng. Sự cân bằng giữa tự do hóa và bảo hộ là một thách thức lớn đối với các nhà hoạch định chính sách.

3.3. Tác động của chính sách thương mại quốc tế đến tăng trưởng và phát triển

Chính sách thương mại quốc tế có thể có tác động đáng kể đến tăng trưởng kinh tế, việc làm, và phúc lợi xã hội. Tự do hóa thương mại có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bằng cách tăng cường cạnh tranh, cải thiện hiệu quả sản xuất, và mở rộng thị trường. Tuy nhiên, nó cũng có thể gây ra mất việc làm và bất bình đẳng thu nhập nếu không được quản lý tốt. Chính sách bảo hộ mậu dịch có thể bảo vệ ngành sản xuất trong nước, nhưng cũng có thể làm giảm hiệu quả và tăng giá cho người tiêu dùng.

IV. Thương Mại Toàn Cầu Ảnh Hưởng Của Toàn Cầu Hóa và WTO

Toàn cầu hóa đã có tác động sâu sắc đến thương mại quốc tế, tạo ra nhiều cơ hội và thách thức mới. Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh thương mại quốc tế, giải quyết các tranh chấp thương mại, và thúc đẩy tự do hóa thương mại. Tuy nhiên, WTO cũng đối mặt với nhiều chỉ trích, đặc biệt là về vấn đề công bằng thương mại và tác động đến các nước đang phát triển.

4.1. Tác động của toàn cầu hóa đến thương mại quốc tế

Toàn cầu hóa đã làm tăng đáng kể khối lượng thương mại quốc tế bằng cách loại bỏ các rào cản thương mại và giảm chi phí vận chuyển. Nó cũng dẫn đến sự phát triển của các chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó các công đoạn sản xuất khác nhau được thực hiện ở các quốc gia khác nhau. Tuy nhiên, toàn cầu hóa cũng gây ra sự bất bình đẳng kinh tế giữa các quốc gia và trong mỗi quốc gia.

4.2. Vai trò của WTO trong điều chỉnh và thúc đẩy thương mại toàn cầu

WTO đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập các quy tắc thương mại quốc tế, giải quyết các tranh chấp thương mại giữa các quốc gia thành viên, và thúc đẩy đàm phán thương mại đa phương. Mục tiêu của WTO là tạo ra một hệ thống thương mại công bằng, minh bạch, và dựa trên luật lệ. Tuy nhiên, WTO cũng đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm sự phản đối từ các nhóm dân sự và sự trỗi dậy của chủ nghĩa bảo hộ.

4.3. Thách thức và cơ hội của thương mại quốc tế trong bối cảnh mới

Thương mại quốc tế đang đối mặt với nhiều thách thức mới, bao gồm căng thẳng thương mại giữa các cường quốc kinh tế, sự trỗi dậy của chủ nghĩa bảo hộ, và tác động của đại dịch COVID-19. Tuy nhiên, cũng có nhiều cơ hội mới, bao gồm sự phát triển của thương mại điện tử, sự gia tăng của tầng lớp trung lưu ở các nước đang phát triển, và các hiệp định thương mại tự do mới. Các quốc gia cần chủ động thích ứng với những thay đổi này để tận dụng tối đa lợi ích từ thương mại quốc tế.

V. Thương Mại Dịch Vụ Quốc Tế Cơ Hội Phát Triển Mới

Thương mại dịch vụ quốc tế đang trở nên ngày càng quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu. Nó bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau, như du lịch, vận tải, tài chính, giáo dục, và công nghệ thông tin. Thương mại dịch vụ mang lại nhiều lợi ích, bao gồm tạo việc làm, tăng thu nhập, và thúc đẩy đổi mới. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra nhiều thách thức, như bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đảm bảo chất lượng dịch vụ, và giải quyết các vấn đề về quy định.

5.1. Các lĩnh vực chủ yếu của thương mại dịch vụ quốc tế

Thương mại dịch vụ quốc tế bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau. Ví dụ, thương mại dịch vụ trong lĩnh vực du lịch (khách du lịch nước ngoài chi tiêu tại Việt Nam), vận tải (vận chuyển hàng hóa và hành khách qua biên giới), tài chính (dịch vụ ngân hàng, bảo hiểm), giáo dục (du học), và công nghệ thông tin (dịch vụ phần mềm, tư vấn công nghệ thông tin). Mỗi lĩnh vực có những đặc điểm và quy định riêng.

5.2. Lợi ích và thách thức của thương mại dịch vụ quốc tế

Thương mại dịch vụ mang lại nhiều lợi ích: tạo việc làm, tăng thu nhập, và thúc đẩy đổi mới. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra nhiều thách thức: bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đảm bảo chất lượng dịch vụ, và giải quyết các vấn đề về quy định. Ví dụ, việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực phần mềm là một vấn đề quan trọng để khuyến khích đổi mới và đầu tư.

5.3. Chính sách thúc đẩy phát triển thương mại dịch vụ quốc tế

Để phát triển thương mại dịch vụ quốc tế, các quốc gia cần có chính sách phù hợp. Chính sách cần tập trung vào việc giảm các rào cản thương mại, cải thiện chất lượng dịch vụ, và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi. Ví dụ, việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và cải thiện cơ sở hạ tầng là những yếu tố quan trọng để thu hút đầu tư vào lĩnh vực dịch vụ.

VI. Tương Lai Thương Mại Thương Mại Điện Tử và Chuỗi Cung Ứng

Thương mại điện tử quốc tế đang phát triển mạnh mẽ, tạo ra nhiều cơ hội mới cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng phức tạp, đòi hỏi các doanh nghiệp phải quản lý hiệu quả các hoạt động sản xuất, vận chuyển, và phân phối trên phạm vi toàn cầu. Các vấn đề như thương mại công bằng, thương mại và môi trường, và thương mại và lao động cũng ngày càng được quan tâm.

6.1. Sự phát triển của thương mại điện tử quốc tế Cơ hội và thách thức

Thương mại điện tử quốc tế đang phát triển mạnh mẽ, tạo ra nhiều cơ hội mới cho các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp có thể tiếp cận thị trường toàn cầu thông qua các nền tảng thương mại điện tử như Alibaba, Amazon. Tuy nhiên, thương mại điện tử cũng đặt ra nhiều thách thức, bao gồm vấn đề về an ninh mạng, thanh toán quốc tế, và vận chuyển hàng hóa.

6.2. Quản lý hiệu quả chuỗi cung ứng toàn cầu trong bối cảnh mới

Chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng phức tạp, đòi hỏi các doanh nghiệp phải quản lý hiệu quả các hoạt động sản xuất, vận chuyển, và phân phối trên phạm vi toàn cầu. Các doanh nghiệp cần áp dụng công nghệ thông tin, quản lý rủi ro, và xây dựng mối quan hệ tốt với các đối tác trong chuỗi cung ứng để đảm bảo hoạt động hiệu quả và bền vững.

6.3. Các vấn đề về thương mại công bằng môi trường và lao động

Các vấn đề như thương mại công bằng, thương mại và môi trường, và thương mại và lao động ngày càng được quan tâm. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc và quy trình sản xuất của sản phẩm, và yêu cầu các doanh nghiệp phải tuân thủ các tiêu chuẩn về môi trường và lao động. Các hiệp định thương mại mới thường bao gồm các điều khoản về thương mại công bằng, bảo vệ môi trường, và quyền của người lao động.

Nội dung chính

Phân Tích Học Thuật và Tổng Quan Giáo Trình: Khám Phá Thương Mại Quốc Tế – Lý Thuyết, Chính Sách và Công Cụ

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Khám Phá Thương Mại Quốc Tế: Lý Thuyết, Chính Sách và Công Cụ là tài liệu học tập cốt lõi được thiết kế cho khối ngành Kinh tế quốc tế, Kinh doanh quốc tế và Kinh tế đối ngoại ở bậc đại học và sau đại học. Trong cấu trúc chương trình đào tạo, tài liệu đảm nhận vai trò trang bị hệ thống lý luận nền tảng và phương pháp phân tích thực nghiệm về các luồng vận động hàng hóa, dịch vụ giữa các quốc gia.

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                       CẤU TRÚC PHÂN TÍCH THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ                   |
+-------------------------------------------------------------------------------+
                                        |
      +---------------------------------+---------------------------------+
      |                                 |                                 |
      v                                 v                                 v
[Góc độ Toàn cầu]               [Góc độ Quốc gia]               [Góc độ Doanh nghiệp]
Khung thể chế, tự do hóa,       Cán cân mậu dịch, chính sách,   Năng lực cạnh tranh, chuỗi
luật pháp đa phương             hàng rào thuế quan & phi thuế   cung ứng, chu kỳ sống sản phẩm

Mục tiêu học tập của giáo trình tập trung vào việc hình thành cho người học ba khối năng lực chính:

1. Nắm vững bản chất trao đổi ngang giá, cơ chế tiền tệ môi giới và các nguyên nhân dẫn đến thương mại quốc tế (khác biệt tài nguyên, chênh lệch trình độ nguồn nhân lực, đa dạng hóa nhu cầu tiêu dùng).
2. Phân tích và diễn giải các mô hình lý thuyết mậu dịch quốc tế từ trường phái cổ điển đến hiện đại.
3. Nhận diện, phân loại các công cụ điều tiết ngoại thương và cấu phần của chính sách thương mại quốc tế.

Cấu trúc giáo trình tiếp cận theo tiến trình lịch sử tư tưởng kinh tế học kết hợp với mô hình hóa toán học tĩnh (mô hình 2 quốc gia $\times$ 2 mặt hàng). Điểm đặc trưng của tài liệu là việc phân tích song song giữa cơ sở lý luận thuần túy và các hệ số định lượng thực nghiệm (tiêu biểu là hệ số lợi thế so sánh hiện hình RCA), đồng thời cập nhật những biến chuyển thực tế trong cơ cấu mậu dịch toàn cầu.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                            TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN LÝ THUYẾT THƯƠNG MẠI                             |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
|  Chủ nghĩa Trọng thương (TK XV)   -> Tích lũy vàng bạc, bảo hộ mậu dịch, xuất siêu tuyệt đối     |
|  Adam Smith (1776)                -> Lợi thế tuyệt đối (Absolute Advantage - LTTĐ)               |
|  David Ricardo (1817)             -> Lợi thế so sánh (Comparative Advantage - LTSS)               |
|  Gottfried Haberler (1936)        -> Chi phí cơ hội (Opportunity Cost) & Đường giới hạn sản xuất  |
|  Heckscher - Ohlin & Hiện đại     -> Thâm dụng yếu tố sản xuất, vòng đời sản phẩm, chỉ số RCA    |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+

Các chương và chủ đề chính

Nội dung trọng tâm của giáo trình được tổ chức thành các hợp phần tri thức có tính logic chặt chẽ:

• Một số vấn đề chung về thương mại quốc tế: Trình bày định nghĩa thương mại quốc tế là sự trao đổi hàng hóa và dịch vụ giữa các quốc gia lấy tiền tệ làm môi giới, tuân theo nguyên tắc trao đổi ngang giá. Khảo sát hoạt động mậu dịch dưới 3 góc độ: toàn cầu, quốc gia và công ty. Phân loại 5 hình thức nghiệp vụ ngoại thương:
  • Xuất nhập khẩu hàng hóa hữu hình.
  • Xuất nhập khẩu hàng hóa vô hình (dịch vụ).
  • Gia công quốc tế (gia công thuê và thuê nước ngoài gia công).
  • Tái xuất khẩu (nhập khẩu tạm thời rồi xuất sang nước thứ ba không qua chế biến) và chuyển khẩu (thực hiện dịch vụ trung chuyển, lưu kho bãi, không có hành vi mua bán hàng hóa).
  • Xuất khẩu tại chỗ.

+-----------------------------------------------------------------------------------------+
|                                CÁC HÌNH THỨC NGHIỆP VỤ NGOẠI THƯƠNG                     |
+--------------------------+--------------------------------------------------------------+
| Hình thức                | Đặc điểm bản chất                                            |
+--------------------------+--------------------------------------------------------------+
| Hàng hóa hữu hình        | Trao đổi sản phẩm vật chất qua biên giới hải quan            |
| Hàng hóa vô hình         | Cung ứng dịch vụ, chuyển giao công nghệ, bản quyền           |
| Gia công quốc tế         | Nhận nguyên liệu/bán thành phẩm về gia công hoặc thuê ngoài  |
| Tái xuất khẩu            | Nhập khẩu tạm thời rồi xuất đi nước thứ ba, không gia công   |
| Chuyển khẩu              | Cung ứng dịch vụ vận tải quá cảnh, lưu kho bãi (không mua bán)|
| Xuất khẩu tại chỗ        | Cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho khách nước ngoài tại nội địa  |
+--------------------------+--------------------------------------------------------------+

• Hệ thống các lý thuyết thương mại quốc tế:
  • Quan điểm của trường phái Trọng thương (TK XV): Đánh giá ngoại thương là nguồn gốc tạo ra sự phồn vinh; đo lường của cải bằng dự trữ kim loại quý (vàng, bạc); chủ trương can thiệp sâu của nhà nước thông qua bảo hộ mậu dịch, duy trì cán cân thương mại thặng dư (xuất siêu).
  • Lý thuyết Lợi thế tuyệt đối của Adam Smith (tác phẩm "Sự giàu có của các quốc gia", 1776): Bác bỏ quan điểm trọng thương, khẳng định lợi ích của tự do kinh doanh và phân công lao động quốc tế. Một quốc gia có lợi thế tuyệt đối khi sản xuất sản phẩm với chi phí thấp hơn (năng suất lao động cao hơn) so với quốc gia khác.
  • Lý thuyết Lợi thế so sánh của David Ricardo (tác phẩm "Những nguyên lý của kinh tế chính trị và thuế khóa", 1817): Chứng minh thương mại vẫn đem lại lợi ích cho cả hai bên ngay cả khi một quốc gia bất lợi tuyệt đối trong tất cả các mặt hàng; nguyên tắc chuyên môn hóa tập trung vào sản phẩm có mức bất lợi nhỏ nhất (lợi thế tương đối cao nhất).
  • Lý thuyết Chi phí cơ hội của Gottfried Haberler: Khắc phục hạn chế của giả thiết "giá trị lao động đơn nhất" của Ricardo. Chi phí cơ hội của một đơn vị hàng hóa $X$ là số lượng hàng hóa $Y$ phải cắt giảm để giải phóng nguồn lực sản xuất thêm một đơn vị hàng hóa $X$.
  • Lý thuyết Heckscher – Ohlin và các lý thuyết mới: Mở rộng phân tích dựa trên sự dồi dào về các yếu tố sản xuất (vốn, lao động, đất đai, công nghệ).

+-----------------------------------------------------------------------------------------+
|                    SO SÁNH MÔ HÌNH NĂNG SUẤT VÀ TỶ LỆ TRAO ĐỔI (MỸ - ANH)               |
+------------------+------------------------------+---------------------------------------+
| Mô hình          | Năng suất lao động (SP/giờ)  | Cơ chế chuyên môn hóa & Trao đổi      |
+------------------+------------------------------+---------------------------------------+
| Lợi thế tuyệt đối| Mỹ: 6 Lúa mì (W), 4 Vải (C)  | Mỹ chuyên môn hóa W, Anh chuyên môn   |
| (Adam Smith)     | Anh: 1 Lúa mì (W), 5 Vải (C) | hóa C. Tỷ lệ trao đổi: 1/5 < W/C < 6/4 |
+------------------+------------------------------+---------------------------------------+
| Lợi thế so sánh  | Mỹ: 6 Lúa mì (W), 4 Vải (C)  | Mỹ chuyên môn hóa W (6/1 > 4/2),      |
| (David Ricardo)  | Anh: 1 Lúa mì (W), 2 Vải (C) | Anh chuyên môn hóa C (2/4 > 1/6).     |
|                  |                              | Tỷ lệ trao đổi: 1/2 < W/C < 6/4       |
+------------------+------------------------------+---------------------------------------+

• Phương pháp lượng hóa Lợi thế so sánh hiện hình (Chỉ số RCA): Sử dụng hệ số RCA (Revealed Comparative Advantage) để đo lường năng lực cạnh tranh xuất khẩu của một ngành hàng $X$ thuộc một quốc gia so với tỷ trọng của ngành hàng đó trong tổng xuất khẩu thế giới:

$$\text{RCA}X = \frac{E{X1} / E_C}{E_{X2} / E_W}$$

Trong đó:

• $E_{X1}$: Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm $X$ của quốc gia.

• $E_C$: Tổng kim ngạch xuất khẩu của quốc gia.

• $E_{X2}$: Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm $X$ của thế giới.

• $E_W$: Tổng kim ngạch xuất khẩu của thế giới.

• Chính sách Thương mại Quốc tế và các công cụ điều tiết: Khái niệm, vai trò tác động tới chuyển dịch cơ cấu kinh tế và 3 cấu phần liên kết hữu cơ:

  • Chính sách mặt hàng: Danh mục hàng hóa khuyến khích xuất nhập khẩu, mặt hàng hạn chế hoặc cấm theo chiến lược phát triển kinh tế và an ninh xã hội.
  • Chính sách thị trường: Định hướng mở rộng thị trường trọng điểm, tham gia các hiệp định song phương, đa phương và biểu thuế quan khu vực/toàn cầu.
  • Chính sách hỗ trợ: Các đòn bẩy gián tiếp như chính sách tín dụng xuất khẩu, đầu tư, điều hành tỷ giá hối đoái và trợ cấp.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình triển khai phương pháp tiếp cận sư phạm kết hợp giữa diễn dịch lịch sử học thuyết và mô hình hóa hình học - đại số. Quá trình giảng dạy và học tập được phân bổ theo các phương thức cụ thể:

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                           QUY TRÌNH PHÂN TÍCH MÔ HÌNH THỰC HÀNH                   |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
                                          |
                                          v
      [1. Xác định năng suất lao động / Hệ số chi phí cơ hội của 2 quốc gia]
                                          |
                                          v
      [2. Xác định lợi thế tuyệt đối / lợi thế so sánh cho từng mặt hàng]
                                          |
                                          v
      [3. Thiết lập khung tỷ lệ trao đổi quốc tế nằm giữa 2 tỷ lệ giá nội địa]
                                          |
                                          v
      [4. Vẽ đường giới hạn khả năng sản xuất (PPF) & điểm tiêu dùng trước/sau mậu dịch]
                                          |
                                          v
      [5. Lượng hóa phần thặng dư sản lượng và mức tiết kiệm thời gian lao động]

• Thực hành giải quyết bài toán mô hình 2 nước $\times$ 2 hàng hóa: Người học giải quyết các bài toán giả định về phân công lao động giữa Mỹ và Anh đối với 2 sản phẩm Lúa mì ($W$) và Vải ($C$). Phân tích sự chuyển dịch từ điểm cân bằng tự cung tự cấp sang điểm tiêu dùng sau khi tham gia mậu dịch.
• Xây dựng và phân tích đồ thị đường giới hạn khả năng sản xuất (PPF): Trong trường hợp chi phí cơ hội không đổi, giáo trình hướng dẫn biểu diễn đường PPF dạng tuyến tính thẳng. Minh họa trường hợp Mỹ sản xuất tối đa 180W hoặc 120C; Anh sản xuất tối đa 60W hoặc 120C. Sau khi chuyên môn hóa hoàn toàn và thực hiện tỷ lệ trao đổi $70W = 70C$, điểm tiêu dùng chuyển dịch ra ngoài đường PPF (Mỹ đạt điểm $E(110W; 70C)$, lợi $20W, 10C$; Anh đạt điểm $E'(70W; 50C)$, lợi $30W, 10C$).
• Thực hành định lượng dữ liệu ngoại thương: Ứng dụng công thức tính hệ số RCA trên số liệu thống kê xuất nhập khẩu thực tế để phân loại mức độ cạnh tranh theo 4 ngưỡng:
  • $\text{RCA}_X \le 1$: Ngành hàng không có lợi thế so sánh.
  • $\text{RCA}_X > 1$: Ngành hàng có lợi thế so sánh.
  • $1 < \text{RCA}_X < 2{,}5$: Lợi thế so sánh ở mức trung bình đến khá.
  • $\text{RCA}_X \ge 2{,}5$: Ngành hàng có lợi thế so sánh rất cao.
• Phương pháp đánh giá: Kết hợp kiểm tra lý thuyết trắc nghiệm, bài tập tự luận tính toán chi phí cơ hội, vẽ đồ thị cân bằng mậu dịch và bài tập tình huống phân tích chính sách bảo hộ mậu dịch thực tế.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình ghi nhận và hệ thống hóa các đặc điểm vận động của thương mại quốc tế trong bối cảnh đương đại:

+-----------------------------------------------------------------------------------------+
|                        CÁC XU HƯỚNG MẬU DỊCH QUỐC TẾ ĐƯƠNG ĐẠI                          |
+--------------------------+--------------------------------------------------------------+
| Đặc điểm                 | Biểu hiện cụ thể                                             |
+--------------------------+--------------------------------------------------------------+
| Chuyển dịch cơ cấu hàng  | Giảm tỷ trọng hàng thô, nông sản; tăng sản phẩm chế tạo,     |
| hóa                      | hàng hàm lượng vốn, công nghệ và lao động phức tạp           |
+--------------------------+--------------------------------------------------------------+
| Thương mại vô hình       | Tốc độ tăng trưởng thương mại dịch vụ vượt thương mại vật thể|
+--------------------------+--------------------------------------------------------------+
| Rút ngắn chu kỳ sản phẩm | Tốc độ đổi mới công nghệ, kiểu dáng, mẫu mã diễn ra liên tục |
+--------------------------+--------------------------------------------------------------+
| Rào cản bảo hộ mới       | Tự do hóa song hành với tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội,       |
|                          | bảo vệ người tiêu dùng và các rào cản kỹ thuật phi thuế quan |
+--------------------------+--------------------------------------------------------------+
| Thể chế đa phương        | Vai trò của các tổ chức thương mại quốc tế trong giải quyết  |
|                          | tranh chấp và điều phối chính sách thương mại                |
+--------------------------+--------------------------------------------------------------+

1. Sự biến đổi cơ cấu mặt hàng ngoại thương: Tài liệu phân tích xu hướng sụt giảm tỷ trọng của nhóm hàng nông sản, lương thực, thực phẩm, đồ uống và nguyên vật liệu thô; đồng thời chỉ ra sự gia tăng tỷ trọng của các mặt hàng dầu mỏ, khí đốt, sản phẩm công nghiệp chế tạo, hàng tinh chế có hàm lượng vốn và công nghệ cao, kết tinh lao động phức tạp.
2. Sự bùng nổ của thương mại vô hình: Tốc độ tăng trưởng của mậu dịch dịch vụ và tài sản vô hình gia tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng của thương mại hàng hóa hữu hình truyền thống.
3. Sự rút ngắn chu kỳ sống của sản phẩm: Tác động của tiến bộ khoa học công nghệ buộc các doanh nghiệp xuất nhập khẩu phải đổi mới liên tục về thiết bị, kiểu dáng và công nghệ chế tác.
4. Mâu thuẫn giữa tự do hóa và bảo hộ mậu dịch mới: Phân tích sự song hành giữa xu hướng dỡ bỏ thuế quan theo các cam kết quốc tế và sự gia tăng của các hàng rào phi thuế quan, các tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội và quy định kỹ thuật bảo vệ người tiêu dùng.
5. Cơ chế giải quyết tranh chấp thông qua thể chế quốc tế: Đánh giá vai trò điều chỉnh của các tổ chức thương mại quốc tế trong việc giải quyết các vụ việc phòng vệ thương mại và tranh chấp đa phương.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học: Giáo trình được biên soạn phục vụ trực tiếp cho sinh viên năm thứ hai và năm thứ ba theo học các ngành Kinh tế quốc tế, Kinh tế đối ngoại, Kinh doanh quốc tế, Thương mại quốc tế và Logistics & Quản lý chuỗi cung ứng.
• Học viên cao học: Là tài liệu tham chiếu nền tảng cho học viên sau đại học nghiên cứu về Chính sách thương mại quốc tế, Kinh tế học phát triển và Quản trị chiến lược xuất nhập khẩu.
• Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần:
  • Kinh tế vi mô (nguyên lý cung - cầu, chi phí sản xuất, cấu trúc thị trường).
  • Kinh tế vĩ mô (tổng sản phẩm quốc nội GDP, cán cân thanh toán, tỷ giá hối đoái).
  • Lịch sử các học thuyết kinh tế.
• Giảng viên và chuyên gia nghiên cứu: Cung cấp khung chương trình chuẩn hóa, hệ thống bảng biểu mô hình hóa và ngân hàng bài tập định lượng phục vụ công tác giảng dạy lý thuyết mậu dịch quốc tế.

---

Câu hỏi thường gặp

+-------------------------------------------------------------------------------------+
|                                BẢNG GIẢI ĐÁP THẮC MẮC (FAQ)                         |
+----+---------------------------------------+----------------------------------------+
| STT| Vấn đề thắc mắc                       | Tóm tắt nội dung giải đáp              |
+----+---------------------------------------+----------------------------------------+
| 1  | Phạm vi đối tượng phù hợp             | Sinh viên, học viên kinh tế & ngoại    |
|    |                                       | thương cần nắm lý thuyết & chính sách  |
+----+---------------------------------------+----------------------------------------+
| 2  | Yêu cầu kiến thức tiên quyết          | Kinh tế vi mô, vĩ mô cơ bản và toán sơ |
|    |                                       | cấp (tính tỷ lệ, lập hệ số, đọc đồ thị)|
+----+---------------------------------------+----------------------------------------+
| 3  | Điểm đặc thù của tài liệu             | Kết hợp tuần tự lịch sử học thuyết với |
|    |                                       | mô hình hóa toán học tĩnh và chỉ số RCA|
+----+---------------------------------------+----------------------------------------+
| 4  | Phương pháp tự học hiệu quả           | Bám sát chuỗi phản biện học thuyết và  |
|    |                                       | tự giải lại các bảng số liệu mô phỏng  |
+----+---------------------------------------+----------------------------------------+
| 5  | Nguồn tài liệu bổ trợ                 | Tác phẩm kinh điển gốc và niên giám    |
|    |                                       | thống kê thương mại quốc tế thực tế    |
+----+---------------------------------------+----------------------------------------+

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Tài liệu được biên soạn phục vụ sinh viên đại học, học viên sau đại học chuyên ngành Kinh tế đối ngoại, Kinh tế quốc tế, Kinh doanh quốc tế và cán bộ nghiên cứu chính sách thương mại.

2. Cần kiến thức nền nào để học tốt giáo trình này?

Người học cần có kiến thức căn bản về Kinh tế vi mô (lý thuyết sản xuất, đường giới hạn khả năng sản xuất), Kinh tế vĩ mô (cán cân thương mại, tổng thu nhập quốc dân) và các kỹ năng toán kinh tế cơ bản để phân tích bảng số liệu, vẽ đồ thị và tính toán các chỉ số kinh tế.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu khác là gì?

Tài liệu trình bày rõ tính kế thừa và phản biện giữa các trường phái: từ tư tưởng bảo hộ của Chủ nghĩa Trọng thương đến tính chuyên môn hóa trong Lợi thế tuyệt đối (Adam Smith), mở rộng sang Lợi thế so sánh (David Ricardo), chuẩn hóa qua Thuyết Chi phí cơ hội (Gottfried Haberler) và lượng hóa thực tế bằng hệ số RCA.

4. Làm sao để tự học các mô hình lý thuyết trong giáo trình hiệu quả?

Người học nên tự thiết lập lại các bảng số liệu giả định (như mô hình Mỹ - Anh), tự tính toán tỷ lệ chi phí cơ hội của từng sản phẩm, xác định khoảng tỷ lệ trao đổi quốc tế có lợi cho hai phía và vẽ đồ thị đường giới hạn khả năng sản xuất trước và sau mậu dịch.

5. Có tài liệu bổ trợ nào cần tham khảo kèm theo?

Nên kết hợp tham khảo các văn bản kinh điển như The Wealth of Nations (Adam Smith, 1776), On the Principles of Political Economy and Taxation (David Ricardo, 1817) và các cơ sở dữ liệu thống kê thương mại quốc tế (UN Comtrade, WTO) để thực hành tính toán chỉ số RCA cho các ngành hàng thực tế.

---

Kết luận

Giáo trình Khám Phá Thương Mại Quốc Tế: Lý Thuyết, Chính Sách và Công Cụ cung cấp một hệ thống tri thức hoàn chỉnh từ lịch sử học thuyết mậu dịch đến các cấu phần chính sách ngoại thương. Lộ trình học tập đề xuất bao gồm:

1. Nắm vững bản chất các khái niệm và hình thức nghiệp vụ ngoại thương.
2. Giải quyết bài toán cân bằng trong các mô hình lý thuyết cổ điển và tân cổ điển.
3. Vận dụng công thức RCA để lượng hóa lợi thế cạnh tranh.
4. Phân tích các bộ phận cấu thành của chính sách thương mại quốc tế.

Tài liệu là cơ sở khoa học để người học xây dựng tư duy phân tích chính sách và đánh giá các quan hệ kinh tế đối ngoại trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG II: THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ NỘI DUNG 2. Một số vấn đề chung 2. Các lý thuyết về TMQT 2. Chính sách TMQT 2.

Các công cụ chủ yếu của CSTMQT 2. Những nguyên tắc cơ bản điều chỉnh TMQT 2. Một số vấn đề chung 1 2 3 Khái niệm Chức năng Đặc điểm và nội dung của thương của thương thương mại mại quốc tế mại quốc tế quốc tế hiện nay 2.1 Khái niệm thương mại quốc tế KN: sự trao đổi hàng hóa và dịch vụ (hàng hóa hữu hình và hàng hóa vô hình) giữa các quốc gia thông qua mua bán, lấy tiền tệ làm môi giới, tuân theo nguyên tắc trao đổi ngang giá nhằm đưa lại lợi ích cho các bên. Nguyên nhân • Khác biệt về tài nguyên thiên nhiên •Khác nhau về nguồn Nghiên cứu dưới ba góc độ: nhân lực, trình độ nguồn •Góc độ toàn cầu nhân lực •Góc độ quốc gia •Đa dạng hóa trong nhu •Góc độ công ty cầu tiêu dùng 2.2 Nội dung thương mại quốc tế Xuất và nhập khẩu hàng hóa hữu hình 2.2 Nội dung thương mại quốc tế Xuất và nhập khẩu hàng hóa vô hình 2.2 Nội dung thương mại quốc tế Gia công thuê và thuê nước ngoài gia công 2.2 Nội dung thương mại quốc tế Tái xuất khẩu và chuyển khẩu • Tái xuất khẩu: tiến hành nhập khẩu tạm thời hàng hóa từ bên ngoài vào sau đó lại tiến hành xuất khẩu sang nước thứ ba với điều kiện hàng hóa đó không qua gia công, chế biến.

• Chuyển khẩu: không có hành vi mua bán mà ở đây chỉ thực hiện các dịch vụ như vận tải quá cảnh, lưu kho, lưu bãi, bảo quản… 2.2 Nội dung thương mại quốc tế Xuất khẩu tại chỗ 2. Chức năng của thương mại quốc tế •đóng vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế của các nước, Chuyển hóa giá trị sử dụng góp phần nâng cao hiệu quả của làm thay đổi cơ cấu vật chất nền kinh tế của tổng sản phẩm xã hội và •động lực thúc đẩy kinh tế tăng thu nhập quốc dân được sản trưởng bằng việc tạo môi xuất trong nước và thích trường thuận lợi cho sản xuất, ứng chúng với nhu cầu tiêu kinh doanh dùng và tích lũy -> thỏa •nối liền thị trường trong nước mãn nhu cầu của nhân dân với thị trường nước ngoài về hàng hóa theo số lượng, •khai thác triệt để lợi thế của chất lượng, mặt hàng, địa nền kinh tế trong nước trên cơ điểm và thời gian với chi phí sở phân công lao động quốc tế, thấp nhất. nâng cao năng suất lao động và hạ giá thành 2. Đặc điểm của thương mại quốc tế hiện nay Cơ cấu mặt hàng Có xu hướng Tốc độ tăng có những thay đổi tăng nhanh -> trưởng của đáng kể • ↓ ttrọng nhóm Tỷ trọng tổng kim thương mại hàng lương thực, buôn bán các ngạch ngoại “vô hình” thực phẩm, đồ mặt hàng có thương trong tăng nhanh uống • ↓ ttrọng nhóm hàm lượng tổng sản hơn tốc độ hàng nvl; ↑ tỷ vốn và công phẩm quốc tăng trưởng trọng dầu mỏ, khí nghệ tăng dân của mỗi của thương đốt • ↓ ttrọng hàng thô, nhanh quốc gia tăng mại “hữu ↑ tt sp cn chế tạo, lên đáng kể hình” hàng tinh chế • ↓ mặt hàng chứa đựng lđ giản đơn, ↑ mặt hàng kết tinh lđ fức tạp 2.

Đặc điểm của thương mại quốc tế hiện nay Sự phát triển của nền thương mại thế giới ngày càng mở rộng phạm vi và phương thức cạnh tranh với nhiều công cụ khác nhau, các tiêu chuẩn gắn liền với trách nhiệm xã hội và quyền lợi người tiêu dùng 2. Đặc điểm của thương mại quốc tế hiện nay Chu kỳ sống của từng loại sản phẩm ngày càng được rút ngắn, việc đổi mới thiết bị, công nghệ, mẫu mã hàng hoá diễn ra liên tục đòi hỏi sự năng động và nhạy bén khi tham gia vào thị trường thế giới 2. Đặc điểm của thương mại quốc tế hiện nay Sự phát triển của các quan hệ kinh tế một mặt thúc đẩy tự do hoá thương mại, đồng thời hình thành các rào cản mới, yêu cầu bảo hộ mậu dịch ngày càng tăng cao 2. Đặc điểm của thương mại quốc tế hiện nay Vai trò của các tổ chức thương mại ngày càng quan trọng trong việc điều chỉnh thương mại quốc tế: giải quyết các vụ tranh chấp thương mại 2.

Các lý thuyết về thương mại quốc tế 2. • Quan điểm của trường phái trọng thương về thương mại quốc tế 2. • Lý thuyết về lợi thế tuyệt đối 2. • Lý thuyết lợi thế so sánh 2.

• Lý thuyết chi phí cơ hội của Haberler 2. • Hệ số biểu thị lợi thế so sánh RCA 2. • Lý thuyết của Heckscher- Ohlin 2. • Một số lý thuyết mới về thương mại quốc tế 2.

Quan điểm của trường phái trọng thương về thương mại quốc tế 2. Những đặc điểm kinh tế - xã hội – cơ sở để hình thành các quan điểm 2. Những nội dung cơ bản của các quan điểm 2. Những đặc điểm kinh tế - xã hội – cơ sở để hình thành các quan điểm Đầu thế kỷ XV, khi Sự gia tăng dân số tạo Vai trò của các thương Tây Âu vừa thoát ra nên thị trường lao động, gia được nâng cao, sự khỏi thời kỳ Trung Cổ thị trường tiêu thụ làm hình thành ngày càng và phong kiến, một xã nhiều các quốc gia độc tăng doanh lợi của các hội chủ yếu vẫn là lập cả về chính trị, vàng nhà sản xuất và thương nông nghiệp được hình bạc từ Tân thế giới đổ về thành.

Sản xuất tự gia … tất cả đã làm cho mối cung tự cấp là chính, quan hệ thương mại của mậu dịch chưa phát các quốc gia tăng lên. Một nhóm người (bao gồm các thương gia, nhân viên ngân hàng, nhân viên chính phủ & cả một số nhà triết học thời đó) đã viết những bài tiểu luận và những cuốn sách nhỏ về mậu dịch quốc tế. Những tác phẩm đó đã biện hộ cho một trường phái kinh tế triết học được gọi CNTT 2. Những nội dung cơ bản của các quan điểm • Coi trọng xuất nhập khẩu, cho rằng đây là con đường mang lại sự phồn thịnh cho đất nước • Tuy nhiên với phương châm là phải xuất siêu: “Một quốc gia chỉ có thể thu lợi do ngoại thương nếu xuất khẩu vượt nhập khẩu”.

• Với họ, ngoại thương phải thuận lợi, tức là chỉ có lợi cho mình 2. Những nội dung cơ bản của các quan điểm Một cán cân Chỉ chú ý đến xk, tìm mọi cách để tăng được xk cả TM về số lượng và giá trị kim ngạch.>< nk rất hạn chế thặng dư Một CCTM Thực hiện độc quyền mậu dịch – tức là loại ngoại quốc ra khỏi một số vùng mậu dịch nào đó. thặng dư Tiến hành bảo hộ mậu dịch: k đánh thuế đối với Một CCTM nk nguyên liệu, cấm xk nguyên liệu thặng dư Vàng bạc được coi trọng quá mức: đo lợi ích của Một CCTM dân tộc bằng kho dự trữ quý kim mà họ sở hữu thặng dư 2. Nhận xét Có sự can thiệp sâu của Biết đánh giá cao vai chính phủ vào các hoạt trò của TMQT, coi đó động kinh tế, đặc biệt là nguồn quan trọng trong lĩnh vực ngoại mang quý kim về cho thương: lập hàng rào đất nước thuế quan, khuếch trương xk, hạn chế nk.

CoiText việc buôn bán với in here Nghiên cứu LTTT nước ngoài không phải cho thấy sự tiến bộ vì lợi ích chung của cả 2 của tư tưởng A. phía mà chỉ vì lợi ích Smith, D. quốc gia của mình. Vì Ngày nay hình như thế, người ta còn gọi các đang sống lại CNTT học giả trọng thương là mới.

“những nhà kinh tế dân tộc chủ nghĩa 2. Lý thuyết về lợi thế tuyệt đối của Adam Smith Nhận xét Ví dụ minh hoạ về lợi thế tuyệt đối Các quan điểm cơ bản Sơ lược về tác giả và hoàn cảnh ra đời 2. Sơ lược về tác giả và hoàn cảnh ra đời Giới thiệu về Adam Smith (1723-1790): •Xuất thân là viên chức thuế quan •1751 – 1764: Giảng dạy tại Edinburgh và Glassgow •1765: Du lịch châu Âu và tiếp xúc với những người theo chủ nghĩa trọng nông. •1766 - 1778: Chuần bị và viết tác phẩm “Sự giàu có của các quốc gia” (The wealth of Nations).

Hoàn cảnh ra đời: Ra đời từ giữa thế kỷ 18, khi nền kinh tế các nước Tây Âu có những thay đổi đáng kể như: •Từ một xã hội nông nghiệp đơn giản phát triển thành một xã hội kinh tế phức tạp •Công nghiệp phát triển đặc biệt là ở nước Anh, từ sau cuộc cách mạng công nghiệp vị trí của tư sản công nghiệp trở nên rất quan trọng, thay thế cho vị trí của thương nhân trước đây •Thương mại được mở rộng, các mặt hàng xuất khẩu đa dạng hơn; hệ thống ngân hàng phát triển, vai trò của các doanh nghiệp được đề cao 2. Các quan điểm cơ bản của Adam Smith Khẳng định vai trò của cá nhân & hệ thống kinh tế tư nhân •Mỗi một người khi làm một việc gì thì chỉ nghĩ đến lợi ích cá nhân nhưng nếu làm tốt thì có lợi cho cả tập thể, xã hội, quốc gia -> có một bàn tay vô hình dẫn dắt cá nhân hướng đến lợi ích chung ngoài ý mong đợi. •Hệ quả:chính quyền mỗi quốc gia không cần can thiệp vào cá nhân và các doanh nghiệp, cứ để họ tự do hoạt động. •“Sự giàu có của mỗi quốc gia đạt được không phải do những quy định chặt chẽ mà do bởi tự do kinh doanh”.

Các quan điểm cơ bản của Adam Smith Khẳng định NT phân công lao động tạo ra nhiều lợi nhuận •Nếu thương mại không bị hạn chế thì lợi ích của TMQT thu được do thực hiện nguyên tắc phân công. •Mậu dịch giúp cả hai bên tham gia giao dịch gia tăng sản lượng qua việc thực thi nguyên tắc cơ bản: Phân công lao động •Nếu quốc gia chuyên môn hóa và những ngành sản xuất mà họ có LTTĐ thì cho phép họ sản xuất sản phẩm với chi phí hiệu quả hơn nước khác 2. Các quan điểm cơ bản của Adam Smith Quan niệm về lợi thế tuyệt đối •Nếu nước A có thể sản xuất mặt hàng X rẻ hơn (có hiệu quả hơn) so với nước B và nước B có thể sản xuất mặt hàng Y rẻ hơn so với nước A, thì lúc đó, mỗi nước nên tập trung vào sản xuất mặt hàng mà mình có hiệu quả hơn và xuất khẩu mặt hàng này sang nước kia. •Trong TH này, mỗi nước được coi là có LTTĐ về sản xuất từng loại mặt hàng cụ thể.