Những Nguyên Lý Cơ Bản Của Chủ Nghĩa Mác - Lênin: Giới Thiệu và Phân Tích

Chủ nghĩa Mác - Lênin là một hệ thống lý luận khoa học, được hình thành từ những giá trị lịch sử và thực tiễn của… 77 trang · Trường ĐH Công Nghệ Đồng Nai.

• Tác giả: Phạm Thị Hằng
• Trường học: Trường ĐH Công Nghệ Đồng Nai
• Chuyên ngành: Khoa học cơ bản
• Đề tài: Những Nguyên Lý Cơ Bản Của Chủ Nghĩa Mác - Lênin
• Loại tài liệu: bài giảng

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHẬP MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN
• 1.1. Khái lược về chủ nghĩa Mác - Lênin
• 1.1.1. Chủ nghĩa Mác - Lênin và ba bộ phận lý luận cấu thành
• 1.1.1.1. Chủ nghĩa Mác - Lênin
• 1.1.1.2. Ba bộ phận lý luận cơ bản cấu thành chủ nghĩa Mác - Lênin
• 1.1.2. Khái lược quá trình hình thành và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin
• 1.1.2.1. Những điều kiện, tiền đề của sự ra đời chủ nghĩa Mác
• 1.1.2.1.1. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.1.2.1.2. Tiền đề lý luận
• 1.1.2.1.3. Tiền đề khoa học tự nhiên
• 1.1.2.2. Ăngghen với quá trình hình thành và phát triển chủ nghĩa Mác
• 1.1.2.2.1. Giai đoạn hình thành chủ nghĩa Mác
• 1.1.2.2.2. Giai đoạn phát triển chủ nghĩa Mác
• 1.1.2.3. Lênin với việc bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác trong điều kiện lịch sử mới
• 1.1.2.3.1. Bối cảnh lịch sử mới và nhu cầu bảo vệ, phát triển chủ nghĩa Mác
• 1.1.2.3.2. Vai trò của V.I Lênin đối với việc bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác trong điều kiện lịch sử mới
• 1.1.2.4. Chủ nghĩa Mác - Lênin và thực tiễn phong trào cách mạng thế giới

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Những Nguyên Lý Cơ Bản Của Chủ Nghĩa Mác Lênin

Chủ nghĩa Mác - Lênin là một hệ thống lý luận khoa học, được hình thành từ những giá trị lịch sử và thực tiễn của thời đại. Hệ thống này không chỉ là lý thuyết mà còn là phương pháp luận cho việc giải phóng giai cấp vô sản và nhân dân lao động. Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin bao gồm triết học, kinh tế chính trị và chủ nghĩa xã hội khoa học. Mỗi bộ phận này đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tư tưởng và hành động của giai cấp công nhân.

1.1. Đối Tượng Nghiên Cứu Của Chủ Nghĩa Mác Lênin

Chủ nghĩa Mác - Lênin nghiên cứu những quy luật chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy. Đối tượng nghiên cứu này giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa con người và xã hội, từ đó đưa ra những giải pháp cho các vấn đề xã hội hiện tại.

1.2. Mục Đích Của Việc Học Chủ Nghĩa Mác Lênin

Mục đích của việc học chủ nghĩa Mác - Lênin là để trang bị cho sinh viên những kiến thức cần thiết nhằm hiểu rõ bản chất của xã hội, từ đó có thể tham gia vào các hoạt động cách mạng và xây dựng xã hội công bằng hơn.

II. Những Thách Thức Trong Việc Áp Dụng Chủ Nghĩa Mác Lênin

Việc áp dụng những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin trong thực tiễn gặp nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ sự khác biệt về văn hóa, xã hội mà còn từ sự phát triển của chủ nghĩa tư bản hiện đại. Sự biến đổi của nền kinh tế toàn cầu cũng đặt ra nhiều câu hỏi về tính khả thi của các nguyên lý này.

2.1. Sự Khác Biệt Giữa Các Nền Văn Hóa

Mỗi quốc gia có nền văn hóa và lịch sử riêng, điều này ảnh hưởng đến cách thức áp dụng chủ nghĩa Mác - Lênin. Sự khác biệt này có thể dẫn đến những hiểu lầm và khó khăn trong việc triển khai các chính sách xã hội.

2.2. Tác Động Của Chủ Nghĩa Tư Bản Hiện Đại

Chủ nghĩa tư bản hiện đại với những đặc điểm như toàn cầu hóa và công nghệ cao đã tạo ra những thách thức mới cho chủ nghĩa Mác - Lênin. Sự phát triển này đòi hỏi phải có những điều chỉnh trong cách tiếp cận và ứng dụng các nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin.

III. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Theo Chủ Nghĩa Mác Lênin

Chủ nghĩa Mác - Lênin cung cấp nhiều phương pháp để giải quyết các vấn đề xã hội. Những phương pháp này bao gồm việc phân tích các mối quan hệ sản xuất, đấu tranh giai cấp và xây dựng xã hội công bằng. Việc áp dụng các phương pháp này giúp tạo ra những giải pháp thực tiễn cho các vấn đề hiện tại.

3.1. Phân Tích Mối Quan Hệ Sản Xuất

Phân tích mối quan hệ sản xuất giúp hiểu rõ hơn về cách thức mà các yếu tố kinh tế tác động đến xã hội. Điều này là cần thiết để đưa ra các chính sách phù hợp nhằm cải thiện đời sống của nhân dân.

3.2. Đấu Tranh Giai Cấp Như Một Phương Pháp Cách Mạng

Đấu tranh giai cấp là một trong những phương pháp quan trọng trong chủ nghĩa Mác - Lênin. Phương pháp này không chỉ giúp nâng cao nhận thức của giai cấp công nhân mà còn tạo ra sức mạnh tập hợp để đấu tranh cho quyền lợi của mình.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chủ Nghĩa Mác Lênin Trong Thế Giới

Chủ nghĩa Mác - Lênin đã được áp dụng trong nhiều phong trào cách mạng trên thế giới. Những ứng dụng này không chỉ mang lại thành công trong việc giải phóng dân tộc mà còn góp phần xây dựng các xã hội công bằng hơn. Tuy nhiên, cũng có những bài học từ những thất bại trong việc áp dụng chủ nghĩa này.

4.1. Thành Công Của Các Phong Trào Cách Mạng

Nhiều phong trào cách mạng đã thành công nhờ vào việc áp dụng các nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin. Những thành công này đã tạo ra những mô hình xã hội mới, góp phần nâng cao đời sống của nhân dân.

4.2. Bài Học Từ Những Thất Bại

Bên cạnh những thành công, cũng có nhiều thất bại trong việc áp dụng chủ nghĩa Mác - Lênin. Những bài học này giúp rút ra những kinh nghiệm quý báu cho các phong trào cách mạng trong tương lai.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Chủ Nghĩa Mác Lênin

Chủ nghĩa Mác - Lênin vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc định hình tư tưởng và hành động của giai cấp công nhân. Tương lai của chủ nghĩa này phụ thuộc vào khả năng thích ứng với những thay đổi của xã hội và kinh tế toàn cầu. Việc phát triển và bảo vệ các nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin là cần thiết để xây dựng một xã hội công bằng và tiến bộ.

5.1. Tính Cần Thiết Của Việc Bảo Vệ Chủ Nghĩa Mác Lênin

Bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin là cần thiết để duy trì những giá trị cốt lõi của giai cấp công nhân. Điều này giúp tạo ra một nền tảng vững chắc cho các phong trào cách mạng trong tương lai.

5.2. Triển Vọng Phát Triển Của Chủ Nghĩa Mác Lênin

Triển vọng phát triển của chủ nghĩa Mác - Lênin phụ thuộc vào khả năng thích ứng với những thay đổi trong xã hội. Việc nghiên cứu và phát triển các nguyên lý này sẽ giúp tạo ra những giải pháp hiệu quả cho các vấn đề hiện tại.

Nội dung chính

MÔ TẢ HỌC THUẬT: BÀI GIẢNG NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Bài giảng “Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin” do giảng viên Phạm Thị Hằng (Khoa Khoa học cơ bản, Trường Đại học Công nghệ Đồng Nai) biên soạn, là tài liệu giảng dạy thuộc khối kiến thức Lý luận chính trị bắt buộc trong chương trình đào tạo đại học. Học phần giữ vị trí nền tảng trong khung chương trình 3 môn Lý luận chính trị thống nhất, được thiết kế chuyên biệt cho đối tượng sinh viên không theo học chuyên sâu các ngành: Triết học, Kinh tế chính trị học và Chủ nghĩa xã hội khoa học.

Mục tiêu học tập của bài giảng tập trung vào ba nhiệm vụ:

• Xây dựng thế giới quan khoa học và phương pháp luận duy vật biện chứng cho người học để ứng dụng vào hoạt động nhận thức và thực tiễn.
• Cung cấp cơ sở lý luận nền tảng phục vụ việc nghiên cứu, tiếp thu khối kiến thức tiếp theo gồm Tư tưởng Hồ Chí Minh và Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam.
• Hình thành lập trường tư tưởng chính trị, giúp sinh viên hiểu rõ nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam và xây dựng niềm tin, lý tưởng cách mạng.

Về mặt cấu trúc, tài liệu tiếp cận vấn đề mang tính phương pháp luận chặt chẽ. Khởi đầu từ Chương mở đầu giải quyết 3 câu hỏi quy chuẩn của một môn học: "Học cái gì?" (đối tượng nghiên cứu), "Học để làm gì?" (mục đích môn học), và "Cần phải học thế nào?" (yêu cầu phương pháp học tập, nghiên cứu). Tiếp đó, phần thứ nhất triển khai có hệ thống các nội dung nền tảng về Thế giới quan và phương pháp luận triết học, bao gồm Chương I (Chủ nghĩa duy vật biện chứng) và Chương II (Phép biện chứng duy vật). Điểm đặc sắc của bài giảng là sự tích hợp logic chặt chẽ giữa 3 bộ phận cấu thành của chủ nghĩa Mác - Lênin với các tiền đề khoa học tự nhiên thế kỷ XIX, đồng thời liên hệ trực tiếp với bối cảnh thực tiễn của công cuộc Đổi mới tại Việt Nam.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

• Chương mở đầu: Nhập môn những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin: Trình bày tổng quan đối tượng nghiên cứu của 3 bộ phận cấu thành lý luận (Triết học, Kinh tế chính trị, Chủ nghĩa xã hội khoa học); phân tích 3 tiền đề ra đời học thuyết (tiền đề kinh tế - xã hội thập niên 1840; tiền đề lý luận từ Triết học cổ điển Đức, Kinh tế chính trị học cổ điển Anh, Chủ nghĩa xã hội không tưởng Pháp; 3 phát minh khoa học tự nhiên: Định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng, Thuyết tiến hóa của Darwin năm 1859, Học thuyết tế bào của Schleiden năm 1838 và Schwann năm 1839). Hệ thống hóa các giai đoạn hình thành, phát triển học thuyết gắn với các tác phẩm của C. Mác, Ph. Ăngghen và giai đoạn bảo vệ, phát triển của V.I. Lênin qua các mốc lịch sử.
• Chương I: Chủ nghĩa duy vật biện chứng: Phân tích vấn đề cơ bản của triết học về mối quan hệ giữa tư duy và tồn tại gồm 2 mặt (bản thể luận và nhận thức luận); đối lập giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm (khách quan và chủ quan); lịch sử các hình thức duy vật (chất phác cổ đại, siêu hình thế kỷ XVII-XVIII, duy vật biện chứng); định nghĩa vật chất của Lênin; các phương thức và hình thức tồn tại của vật chất (5 hình thức vận động của Ăngghen, không gian và thời gian); nguồn gốc tự nhiên và nguồn gốc xã hội (lao động, ngôn ngữ) của ý thức; bản chất năng động sáng tạo và kết cấu của ý thức; nguyên lý mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức.
• Chương II: Phép biện chứng duy vật: Phân định biện chứng khách quan và biện chứng chủ quan; so sánh phương pháp biện chứng và phương pháp siêu hình; 3 hình thức phát triển của phép biện chứng trong lịch sử; nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển; các cặp phạm trù biện chứng (Tất nhiên và Ngẫu nhiên, Nội dung và Hình thức, Bản chất và Hiện tượng, Khả năng và Hiện thực); 3 quy luật cơ bản (Quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại; Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập; Quy luật phủ định của phủ định); Lý luận nhận thức duy vật biện chứng (khái niệm và 3 hình thức cơ bản của thực tiễn, phân loại các trình độ nhận thức: kinh nghiệm - lý luận, thông thường - khoa học).

   [TIỀN ĐỀ KHOA HỌC TỰ NHIÊN & LÝ LUẬN]
       [CHƯƠNG MỞ ĐẦU: NHẬP MÔN]
  (3 bộ phận cấu thành & Quá trình hình thành)
[CHƯƠNG I: CNDV BIỆN CHỨNG]  [CHƯƠNG II: PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT]
- Bản thể luận & Nhận thức    - 2 Nguyên lý phổ biến
- Phạm trù Vật chất (Lênin)   - Các cặp phạm trù cơ bản
- Nguồn gốc & Bản chất Ý thức - 3 Quy luật biện chứng cốt lõi
- Quan hệ Vật chất - Ý thức   - Lý luận nhận thức & Thực tiễn

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Hệ thống nguyên lý bản thể luận duy vật: Khẳng định vật chất là thực tại khách quan, có trước và quyết định ý thức; thế giới thống nhất ở tính vật chất; vận động là phương thức tồn tại cố hữu của vật chất.
• Phương pháp luận biện chứng duy vật: Xem xét mọi sự vật, hiện tượng trong mối liên hệ phổ biến, vận động, biến đổi và phát triển không ngừng; xác định mâu thuẫn là nguồn gốc và động lực nội tại của sự phát triển; nhận thức sự phát triển diễn ra theo đường xoáy ốc thông qua các bước nhảy về chất.
• Lý luận nhận thức duy vật biện chứng: Xác lập quan điểm thực tiễn là cơ sở, động lực, mục đích của nhận thức và là tiêu chuẩn kiểm tra chân lý; phân tích sự phát triển của nhận thức từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và trở về thực tiễn.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng phân tích và tư duy lý luận: Phân biệt bản chất khoa học của chủ nghĩa duy vật biện chứng với các trào lưu duy tâm, duy vật siêu hình, cơ giới; nhận diện chính xác các cấp độ nhận thức và các hình thức vận động của thế giới vật chất.
• Kỹ năng phương pháp luận trong giải quyết vấn đề: Vận dụng quan điểm toàn diện, quan điểm lịch sử - cụ thể, quan điểm phát triển vào phân tích các hiện tượng tự nhiên, xã hội và tư duy; giải quyết mâu thuẫn thông qua đấu tranh của các mặt đối lập; tích lũy điều kiện về lượng để thực hiện bước nhảy về chất.
• Kỹ năng định hướng thực tiễn: Khả năng phân tích bản chất ẩn sau hiện tượng, phân định cái tất nhiên và ngẫu nhiên trong hoạch định chiến lược; tôn trọng quy luật khách quan, chống bệnh chủ quan duy ý chí, tư tưởng nôn nóng tả khuynh hoặc chần chừ hữu khuynh trong học tập và công tác.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Bài giảng triển khai phương pháp sư phạm kết hợp chặt chẽ giữa logic lý luận trừu tượng và tiến trình lịch sử thực tế. Giảng viên dẫn dắt người học tiếp cận các khái niệm triết học thông qua việc phân tích bối cảnh lịch sử, sự phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội và đối chiếu lịch sử tư tưởng từ thời cổ đại (Ấn Độ, Trung Quốc, Hy Lạp) qua thời kỳ cận đại (triết học cổ điển Đức) đến triết học Mác - Lênin.

Hệ thống bài tập và nghiên cứu tình huống (case studies) được xây dựng dựa trên các cứ liệu khoa học và lịch sử cụ thể:

• Phân tích ý nghĩa thế giới quan của ba phát minh khoa học tự nhiên thế kỷ XIX (Định luật bảo toàn năng lượng, Thuyết tiến hóa Darwin, Thuyết tế bào Schleiden - Schwann) đối với sự sụp đổ của tư duy siêu hình.
• Khảo sát các ví dụ triết học cụ thể: so sánh quan niệm cơ giới của Thomas Hobbes (coi con người như cỗ máy với tim là lò xo, thần kinh là sợi chỉ, khớp xương là bánh xe) với quan niệm biện chứng; phân tích các phạm trù vô ngã, vô thường trong Phật giáo và thuyết âm dương - ngũ hành.
• Nghiên cứu bài học thực tiễn từ kinh nghiệm Công xã Paris năm 1871, Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917, cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội của Liên Xô thập niên 1980 và mô hình Đổi mới kinh tế nhiều thành phần tại Việt Nam.

Phương pháp đánh giá học tập dựa trên khả năng tái hiện chính xác các phạm trù khoa học (định nghĩa vật chất của Lênin, phạm trù mâu thuẫn, độ, điểm nút, bước nhảy, thực tiễn) và năng lực rút ra đúng các ý nghĩa phương pháp luận tương ứng để giải quyết vấn đề cụ thể.

Về hướng dẫn tự học, tài liệu yêu cầu người học:

• Nghiên cứu có hệ thống các văn bản tác phẩm gốc được trích dẫn (như L.Phoiơbắc và sự cáo chung của triết học cổ điển Đức, Biện chứng của tự nhiên, Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán, Bút ký triết học).
• Thường xuyên gắn kết lý luận với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và thời đại.
• Nghiên cứu từng nguyên lý trong mối liên hệ chỉnh thể với toàn bộ hệ thống lý luận, kiên quyết khắc phục thói quen học thuộc lòng giáo điều, kinh viện.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Bài giảng thể hiện sự cập nhật học thuật và gắn kết thực tiễn thông qua các nội dung trọng tâm sau:

• Hệ thống hóa tiến trình phát triển lý luận qua bối cảnh lịch sử mới: Làm rõ sự bổ sung và phát triển của V.I. Lênin cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX trước sự xuất hiện của chủ nghĩa đế quốc, sự bộc lộ của các phần tử cơ hội trong Quốc tế II và cuộc khủng hoảng thế giới quan trong vật lý học cận đại khi các quan niệm siêu hình về nguyên tử bị phá vỡ.
• Tích hợp các văn kiện và tác phẩm kinh điển theo mốc thời gian: Trích xuất chi tiết các tác phẩm theo từng giai đoạn chuyển biến tư tưởng của Mác và Ăngghen (từ Báo Sông Ranh năm 1842, Bản thảo kinh tế - triết học 1844, Luận cương về Phoiơbắc năm 1845, Hệ tư tưởng Đức 1845-1846, Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản năm 1848, Bộ Tư bản đến các tác phẩm giai đoạn sau Công xã Paris 1871).
• Phân tích khách quan bài học lịch sử của phong trào xã hội chủ nghĩa: Tài liệu đưa ra nhận định học thuật về cuộc khủng hoảng đầu thập niên 1980 dẫn đến sự sụp đổ mô hình xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu xuất phát từ các sai lầm cụ thể: vội vã xóa bỏ kinh tế thị trường, xóa bỏ thành phần kinh tế tư nhân, đồng nhất hợp tác hóa với tập thể hóa và duy trì quá lâu cơ chế quan liêu bao cấp.
• Gắn kết trực tiếp với đường lối Đổi mới tại Việt Nam: Khẳng định sự sụp đổ ở Liên Xô chỉ là sự thất bại của một mô hình thực tiễn cụ thể; làm rõ cơ sở lý luận của chính sách kinh tế nhiều thành phần (kế thừa tư tưởng Chính sách kinh tế mới - NEP năm 1921 của Lênin) đang được áp dụng trong công cuộc Đổi mới tại Việt Nam.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

Tài liệu bài giảng được thiết kế chuyên biệt cho các nhóm đối tượng học thuật sau:

• Sinh viên đại học khối không chuyên: Dành cho sinh viên năm thứ nhất hoặc năm thứ hai thuộc các nhóm ngành Công nghệ, Kỹ thuật, Kinh tế, Khoa học Tự nhiên và Khoa học Xã hội (ngoại trừ các chuyên ngành chuyên sâu về Triết học, Kinh tế chính trị học và Chủ nghĩa xã hội khoa học) trên toàn quốc.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần nắm vững kiến thức lịch sử thế giới và lịch sử Việt Nam ở bậc trung học phổ thông; có hiểu biết cơ bản về các quy luật khoa học tự nhiên nền tảng (vật lý học, hóa học, sinh học đại cương) để tiếp thu các luận cứ chứng minh tính duy vật và biện chứng của tự nhiên.
• Giảng viên và cán bộ giảng dạy: Phục vụ giảng viên thuộc Khoa Khoa học cơ bản, Bộ môn Lý luận chính trị tại các trường đại học, cao đẳng làm tài liệu định khung bài giảng chuẩn mực cho học phần Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin.
• Người tự học và nghiên cứu tài liệu tham khảo: Tài liệu là nguồn tra cứu nhập môn chuẩn xác cho học viên cao học, nghiên cứu sinh các ngành khoa học cần củng cố kiến thức phương pháp luận nghiên cứu khoa học duy vật biện chứng.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên bậc đại học và cao đẳng thuộc các khối ngành không chuyên về lý luận chính trị, phục vụ việc tiếp thu khối kiến thức giáo dục đại cương bắt buộc.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận tài liệu?

Cần nắm được kiến thức lịch sử xã hội cơ bản và các quy luật tự nhiên căn bản (như định luật bảo toàn năng lượng, thuyết tiến hóa sinh học, học thuyết tế bào) để tiếp cận các luận cứ khoa học của chủ nghĩa duy vật biện chứng.

3. Giáo trình này có điểm gì khác biệt so với các tài liệu lý luận khác?

Nội dung được cấu trúc tinh gọn theo khung chương trình 3 môn Lý luận chính trị thống nhất; tập trung giải quyết trực tiếp 3 câu hỏi thực tiễn: "Học cái gì - Học để làm gì - Học như thế nào"; trình bày chi tiết các trích dẫn tác phẩm kinh điển và phân tích trực diện nguyên nhân lịch sử dẫn đến sự sụp đổ mô hình Liên Xô gắn với thực tiễn Đổi mới.

4. Phương pháp nào giúp tự học giáo trình đạt hiệu quả cao nhất?

Người học cần học tập gắn liền với nguyên tắc liên hệ thực tiễn; hiểu bản chất khái niệm thay vì học vẹt; nghiên cứu các nguyên lý trong mối quan hệ hệ thống; và tránh bệnh giáo điều, kinh viện trong quá trình tiếp thu lý luận.

5. Những tài liệu học thuật nào được trích dẫn kèm theo để tra cứu bổ trợ?

Tài liệu trích dẫn trực tiếp từ các bộ Toàn tập của C. Mác, Ph. Ăngghen và V.I. Lênin, cụ thể gồm các tác phẩm: Chống Đuyrinh, Biện chứng của tự nhiên, L.Phoiơbắc và sự cáo chung của triết học cổ điển Đức, Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán, Bút ký triết học, cùng các văn kiện Đại hội Đảng về công cuộc Đổi mới tại Việt Nam.

---

Kết luận (150 từ)

Bài giảng “Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin” của giảng viên Phạm Thị Hằng xác lập hệ thống tri thức chuẩn xác về thế giới quan duy vật biện chứng và phương pháp luận biện chứng duy vật. Tài liệu phản ánh bản chất của các quy luật vận động phổ biến trong tự nhiên, xã hội và tư duy, trang bị công cụ nhận thức khoa học cho người học.

Lộ trình học tập đề xuất được xác lập theo 4 giai đoạn logic:

1. Nắm vững mục tiêu và đối tượng nghiên cứu ở Chương mở đầu.
2. Tiếp cận bản thể luận, phạm trù vật chất và ý thức ở Chương I.
3. Nghiên cứu sâu 2 nguyên lý, các cặp phạm trù, 3 quy luật biện chứng và lý luận nhận thức ở Chương II.
4. Rút ra ý nghĩa phương pháp luận để vận dụng vào học phần Tư tưởng Hồ Chí Minh, Đường lối cách mạng của Đảng và thực tiễn ngành nghề.

Nguồn tài liệu bổ trợ chính thống gồm các bộ Toàn tập tác phẩm kinh điển Mác - Ăngghen, Lênin và các văn kiện lý luận của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG 11 Phạm Thị Hằng – GV Khoa khoa học cơ bản, Trường ĐH Công Nghệ Đồng Nai Bài giảng “Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin” I. CHỦ NGHĨA DUY VẬT VÀ CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG 1. Vấn đề cơ bản của triết học và sự đối lập giữa chủ nghĩa duy vật với chủ nghĩa duy duy tâm trong việc giải quyết vấn đề cơ bản của triết học a. Ăngghen khái quát vấn đề cơ bản của triết học Triết học với tư cách là thế giới quan bao gồm vấn đề của rất nhiều lĩnh vực (tự nhiên, xã hội và tư duy), rất nhiều phương diện (bản thể luận, nhận thức luận, nhân sinh quan, phương pháp luận), nhưng trong đó có một vấn đề xuyên suốt các lĩnh vực và phương diện quyết định toàn bộ hệ thống triết học và có tác dụng chi phối với việc giải quyết các vấn đề triết học, đó chính là vấn đề cơ bản của triết học.

Nội dung và ý nghĩa của vấn đề cơ bản của triết học Trong tác phẩm “L.Phoiơbắc và sự cáo chung của triết học cổ điển Đức” Ph.Ăngghen đã chỉ rõ: “Vấn đề cơ bản lớn nhất của mọi triết học, đặc biệt là triết học hiện đại, là vấn đề quan hệ giữa tư duy với tồn tại” (Toàn tập, t21, tr. Trong thế giới có vô vàn hiện tượng nhưng chung quy lại chúng ta chỉ phân làm hai loại: Một là, những hiện tượng vật chất (tồn tại, tự nhiên). Hai là, những hiện tượng tinh thần (tư duy, ý thức). Do vậy, vấn đề về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức được gọi là “vấn đề cơ bản lớn nhất” hay “vấn đề tối cao” của triết học.

Vì việc giải quyết vấn đề này là cơ sở và là điểm xuất phát để giải quyết các vấn đề khác của triết học. - Tự nhiên - tinh thần - Tồn tại - tư duy - Vật chất - ý thức Vấn đề cơ bản của triết học đó là vấn đề về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức. Bởi vì: - Vật chất và ý thức là hai hiện tượng rộng lớn nhất của đời sống con người. - Đây là vấn đề xuyên suốt trong mọi hệ thống triết học.

- Giải quyết mối quan hệ giữa vật chất và ý thức nó là cơ sở để phân định lập trường triết học của hai trường phái, các khuynh hướng, các hình thức của triết học. Vấn đề cơ bản của triết học gồm hai mặt: - Mặt thứ nhất (bản thể luận) trả lời câu hỏi: Trong mối quan hệ giữa tư duy và tồn tại, giữa ý thức và vật chất thì cái nào có trước, cái nào có sau, cái nào sinh ra cái 12 Phạm Thị Hằng – GV Khoa khoa học cơ bản, Trường ĐH Công Nghệ Đồng Nai Bài giảng “Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin” nào, cái nào quyết định cái nào? (trong mối quan hệ giữa con người với giới tự nhiên thì vị trí và vai trò của con người đối với giới tự nhiên như thế nào?) - Mặt thứ hai (nhận thức luận) trả lời câu hỏi: Tư duy con người có khả năng nhận thức thế giới xung quanh hay không? (trong mối quan hệ giữa con người với giới tự nhiên thì khả năng nhận thức của con người với giới tự nhiên ra sao?). Sự đối lập giữa hai quan điểm duy vật và duy tâm trong việc giải quyết vấn đề cơ bản của triết học - Chủ nghĩa duy vật là trào lưu triết học cho rằng, tồn tại (tự nhiên, vật chất) có trước tư duy (tinh thần, ý thức), và quyết định ý thức.