Luận văn thạc sĩ tìm hiểu về làng nghề nuôi rắn ở xã vĩnh sơn huyện vĩnh tường tỉnh vĩnh phúc 1986 2008

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tìm hiểu về làng nghề nuôi rắn ở xã vĩnh sơn huyện vĩnh tường tỉnh vĩnh phúc 1986 2008, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Đình Lê
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
• Đề tài: Tìm Hiểu Về Làng Nghề Nuôi Rắn Ở Xã Vĩnh Sơn, Huyện Vĩnh Tường, Tỉnh Vĩnh Phúc (1986-2008)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT VÀI NÉT VỀ XÃ VĨNH SƠN, HUYỆN VĨNH TƯỜNG, TỈNH VĨNH PHÚC
• 1.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên
• 1.2. Vị trí địa lý
• 1.3. Thời tiết, khí hậu
• 1.4. Địa hình, đất đai
• 1.5. Tình hình kinh tế- xã hội
• 1.6. Tình hình hộ khẩu và lao động của xã Vĩnh Sơn
• 1.7. Tình hình cơ sở hạ tầng của xã Vĩnh Sơn
• 1.8. Nghề nuôi rắn
• 1.9. Một số khái niệm
• 1.10. Vai trò của ngành chăn nuôi nói chung và nghề nuôi rắn nói riêng trong phát triển kinh tế
• 2. CHƯƠNG 2: NGHỀ NUÔI RẮN Ở XÃ VĨNH SƠN TRONG NHỮNG NĂM 1986- 2008
• 2.1. Tình hình nghề nuôi rắn ở xã Vĩnh Sơn trước 1986
• 2.2. Sự phát triển của nghề nuôi rắn ở xã Vĩnh Sơn trong những năm 1986- 2008
• 2.3. Điều kiện để nuôi rắn
• 2.4. Sự phát triển của nghề nuôi rắn sau 20 năm tiến hành đổi mới
• 2.5. Những sản phẩm tiêu biểu được chế biến từ rắn
• 2.6. Bào chế thuốc
• 2.7. Hệ thống tiêu thụ sản phẩm rắn Vĩnh Sơn
• 2.7.1. Cấu trúc hệ thống tiêu thụ sản phẩm rắn ở xã Vĩnh Sơn
• 2.7.2. Thị trường tiêu thụ sản phẩm nghề nuôi rắn ở xã Vĩnh Sơn
• 2.8. Hiệu quả kinh tế nghề nuôi rắn ở xã Vĩnh Sơn
• 2.9. Các yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả kinh tế nghề nuôi rắn ở xã Vĩnh Sơn
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ GIẢI PHÁP ĐỂ TIẾP TỤC PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ
• 3.1. Những tác động của nghề nuôi rắn
• 3.1.1. Tác động tích cực
• 3.2. Những hạn chế
• 3.3. Thuận lợi và thách thức hiện tại của nghề nuôi rắn ở Vĩnh Sơn
• 3.4. Một số kiến nghị giải pháp để tiếp tục phát triển làng nghề
• 3.4.1. Về chính sách và nguồn vốn
• 3.4.2. Về mặt bằng xây dựng cơ bản
• 3.4.3. Về thị trường
• 3.4.4. Về kỹ thuật và quy mô chăn nuôi
• 3.4.5. Về an toàn lao động
• 3.4.6. Về vấn đề môi trường
• 3.4.7. Về phát triển sản phẩm và nguồn nhân lực
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Làng Nghề Nuôi Rắn Vĩnh Sơn 1986 2008

Làng nghề nuôi rắn Vĩnh Sơn, thuộc huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc, đã có một lịch sử phát triển đáng chú ý từ năm 1986 đến 2008. Nghề nuôi rắn không chỉ mang lại thu nhập cho người dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương. Sản phẩm từ rắn, bao gồm thực phẩm và nguyên liệu thủ công mỹ nghệ, đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống kinh tế của người dân nơi đây.

1.1. Đặc Điểm Địa Lý Và Tự Nhiên Của Vĩnh Sơn

Xã Vĩnh Sơn nằm ở trung tâm huyện Vĩnh Tường, với diện tích tự nhiên 327,34 ha. Địa hình bằng phẳng và đất đai màu mỡ là điều kiện thuận lợi cho việc phát triển nghề nuôi rắn. Khí hậu nhiệt đới gió mùa với bốn mùa rõ rệt cũng ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi tại đây.

1.2. Lịch Sử Hình Thành Nghề Nuôi Rắn Tại Vĩnh Sơn

Nghề nuôi rắn ở Vĩnh Sơn đã có từ lâu đời, nhưng chỉ thực sự phát triển mạnh mẽ từ năm 1986. Sự chuyển mình này gắn liền với chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nước, tạo điều kiện cho người dân áp dụng các kỹ thuật nuôi rắn hiện đại hơn.

II. Thách Thức Trong Nghề Nuôi Rắn Tại Vĩnh Sơn

Mặc dù nghề nuôi rắn mang lại nhiều lợi ích kinh tế, nhưng người nuôi rắn cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Những khó khăn này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế mà còn đến sự an toàn của người nuôi.

2.1. Rủi Ro Trong Quá Trình Nuôi Rắn

Người nuôi rắn thường xuyên phải đối mặt với nguy cơ bị cắn, điều này không chỉ gây nguy hiểm cho sức khỏe mà còn ảnh hưởng đến tâm lý của họ. Việc thiếu kiến thức về kỹ thuật nuôi cũng là một yếu tố gây rủi ro lớn.

2.2. Biến Động Thị Trường Và Giá Cả

Thị trường tiêu thụ sản phẩm rắn thường xuyên biến động, ảnh hưởng đến giá cả và lợi nhuận của người nuôi. Việc tìm kiếm thị trường ổn định cho sản phẩm rắn là một thách thức lớn mà người dân Vĩnh Sơn phải đối mặt.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Nghề Nuôi Rắn

Để nâng cao hiệu quả kinh tế từ nghề nuôi rắn, người dân Vĩnh Sơn cần áp dụng các phương pháp nuôi hiện đại và bền vững. Việc này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn đảm bảo an toàn cho người nuôi.

3.1. Ứng Dụng Kỹ Thuật Nuôi Hiện Đại

Việc áp dụng các kỹ thuật nuôi rắn tiên tiến như hệ thống chuồng trại khép kín, chế độ dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Các hộ nuôi cần được đào tạo và hướng dẫn để áp dụng hiệu quả.

3.2. Tìm Kiếm Thị Trường Mới

Để đảm bảo đầu ra cho sản phẩm, người nuôi cần chủ động tìm kiếm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Việc tham gia các hội chợ, triển lãm sẽ giúp quảng bá sản phẩm và tìm kiếm khách hàng mới.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghề Nuôi Rắn

Nghề nuôi rắn không chỉ mang lại thu nhập cho người dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Sản phẩm từ rắn đã được tiêu thụ rộng rãi trong và ngoài nước.

4.1. Sản Phẩm Đặc Trưng Từ Rắn

Các sản phẩm chế biến từ rắn như rượu rắn, cao rắn và các món ăn đặc sản đã trở thành thương hiệu nổi tiếng. Những sản phẩm này không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước mà còn xuất khẩu ra thị trường quốc tế.

4.2. Tác Động Đến Kinh Tế Địa Phương

Nghề nuôi rắn đã tạo ra nhiều việc làm cho người dân địa phương, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Điều này cũng giúp giảm bớt tình trạng thất nghiệp và tăng cường sự phát triển bền vững cho xã Vĩnh Sơn.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghề Nuôi Rắn

Nghề nuôi rắn tại Vĩnh Sơn đã trải qua nhiều thăng trầm nhưng vẫn giữ được vị thế quan trọng trong nền kinh tế địa phương. Tương lai của nghề này phụ thuộc vào việc áp dụng các giải pháp bền vững và phát triển thị trường.

5.1. Định Hướng Phát Triển Nghề Nuôi Rắn

Để phát triển bền vững, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương trong việc cung cấp thông tin, kỹ thuật và thị trường cho người nuôi. Việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm rắn Vĩnh Sơn cũng là một hướng đi quan trọng.

5.2. Tương Lai Của Nghề Nuôi Rắn Tại Vĩnh Sơn

Với tiềm năng phát triển lớn, nghề nuôi rắn có thể trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn của xã Vĩnh Sơn. Sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại sẽ giúp nghề này phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghề nuôi rắn ở xã Vĩnh Sơn, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc là một làng nghề truyền thống có lịch sử lâu đời, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế nông thôn. Với diện tích tự nhiên 327,34 ha, trong đó 9,1 ha dành cho nuôi rắn, xã có dân số khoảng 5.483 người và hơn 2.145 lao động tham gia nghề nuôi rắn, chiếm 52,9% tổng lao động xã hội năm 2008. Từ năm 1986 đến 2008, nghề nuôi rắn tại đây đã phát triển mạnh mẽ, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 8,1% năm 2006 xuống còn 6,8% năm 2008. Tổng giá trị sản xuất của xã tăng từ 48,9 tỷ đồng năm 2006 lên 72,1 tỷ đồng năm 2008, trong đó ngành chăn nuôi chiếm 36,8% và nghề nuôi rắn chiếm tới 72,5% giá trị ngành chăn nuôi năm 2008.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích sự phát triển nghề nuôi rắn trong giai đoạn 1986-2008, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả và phát triển bền vững làng nghề. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại xã Vĩnh Sơn với số liệu chủ yếu thu thập trong ba năm 2006-2008. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế hộ gia đình và bảo tồn nghề truyền thống, đồng thời cung cấp tư liệu khoa học cho công tác biên soạn lịch sử địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về phát triển kinh tế nông thôn, mô hình phát triển làng nghề truyền thống và quản lý chuỗi giá trị sản phẩm nông nghiệp. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết phát triển kinh tế nông thôn bền vững: Nhấn mạnh vai trò của các ngành nghề truyền thống trong việc tạo việc làm, tăng thu nhập và bảo vệ môi trường nông thôn.
• Mô hình chuỗi giá trị sản phẩm: Phân tích các khâu từ sản xuất, chế biến, tiêu thụ đến thị trường nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và hiệu quả kinh tế.

Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng gồm: nuôi rắn thương phẩm, rắn sinh sản, rắn bán trưởng thành, hiệu quả kinh tế nghề nuôi rắn, hệ thống tiêu thụ sản phẩm, và phát triển làng nghề.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa thu thập số liệu thứ cấp và khảo sát thực địa. Nguồn dữ liệu bao gồm:

• Số liệu thống kê của xã Vĩnh Sơn trong giai đoạn 2006-2008 về diện tích đất, lao động, sản lượng và giá trị sản xuất.
• Tài liệu từ các cơ quan quản lý địa phương như phòng nông nghiệp, phòng kinh tế huyện, ban địa chính.
• Phỏng vấn sâu với các hộ nuôi rắn, cán bộ xã và các chuyên gia trong lĩnh vực chăn nuôi.
• Tài liệu tham khảo từ các nghiên cứu trước và các ấn phẩm khoa học liên quan.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 50 hộ nuôi rắn được phân theo quy mô nhỏ, vừa và lớn nhằm đánh giá đa dạng các điều kiện sản xuất. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích để đảm bảo tính đại diện. Phân tích dữ liệu sử dụng các công cụ thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và phân tích định tính nhằm đánh giá hiệu quả kinh tế và các yếu tố ảnh hưởng.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2009 đến 2011, bao gồm giai đoạn thu thập số liệu, phân tích và viết luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và phát triển nghề nuôi rắn: Từ năm 2006 đến 2008, số hộ nuôi rắn tăng từ 750 lên 950 hộ, chiếm 72,9% tổng số hộ xã, với lao động tham gia nghề tăng bình quân 7,9% mỗi năm. Diện tích đất nuôi rắn tăng từ 8,6 ha lên 9,1 ha, chiếm 14,41% diện tích đất thổ cư.

2. Hiệu quả kinh tế nghề nuôi rắn: Thu nhập bình quân đầu người tăng từ 9,3 triệu đồng năm 2006 lên 13,5 triệu đồng năm 2008, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 21,4%/năm. Giá trị sản xuất ngành chăn nuôi đạt 26,5 tỷ đồng năm 2008, trong đó nghề nuôi rắn chiếm 72,5% giá trị ngành chăn nuôi, tăng bình quân 19,7%/năm.

3. Cơ cấu sản phẩm và tiêu thụ: Rắn hổ mang phì chiếm 87,6% tổng số rắn thương phẩm, với sản lượng khoảng 100 tấn/năm. Hơn 70% sản phẩm được xuất bán cho các thương lái thu gom, 15% bán lẻ và 15% tiêu thụ tại nhà hàng, khách sạn. Thị trường tiêu thụ mở rộng ra các tỉnh miền Bắc và xuất khẩu sang Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông.

4. Chi phí và vốn đầu tư: Chi phí trung bình cho nuôi rắn khoảng 473 triệu đồng/hộ, trong đó chi phí thức ăn và giống chiếm trên 90%. Vốn chủ yếu là vốn vay chiếm 63,8%, tuy nhiên nhóm hộ quy mô lớn có tỷ lệ vốn vay thấp hơn (25,7%) do khả năng tích lũy vốn cao.

Thảo luận kết quả

Sự phát triển mạnh mẽ của nghề nuôi rắn tại Vĩnh Sơn phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng tăng giá trị sản xuất công nghiệp và dịch vụ. Việc áp dụng kỹ thuật nuôi rắn hiện đại kết hợp kinh nghiệm truyền thống đã nâng cao năng suất và giảm tỷ lệ rắn chết, góp phần tăng thu nhập cho người dân. So với các nghiên cứu trước, kết quả cho thấy nghề nuôi rắn có hiệu quả kinh tế vượt trội so với các ngành chăn nuôi khác như bò, lợn.

Tuy nhiên, nghề nuôi rắn vẫn đối mặt với nhiều thách thức như nguồn thức ăn cho rắn hổ mang chúa còn hạn chế, hệ thống tiêu thụ sản phẩm chưa phát triển đồng bộ, thiếu các khâu chế biến nâng cao giá trị gia tăng. Việc chủ yếu dựa vào các thương lái trung gian làm giảm khả năng kiểm soát thị trường và giá cả của người nuôi. Các biểu đồ thể hiện sự tăng trưởng số hộ nuôi, giá trị sản xuất và cơ cấu sản phẩm sẽ minh họa rõ nét xu hướng phát triển nghề.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao kỹ thuật nuôi và quản lý sản xuất: Tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật nuôi rắn hiện đại, đặc biệt về nhân giống và phòng bệnh nhằm giảm tỷ lệ rắn chết, tăng năng suất. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, do phòng nông nghiệp phối hợp với viện nghiên cứu.

2. Phát triển hệ thống chế biến và bảo quản sản phẩm: Khuyến khích đầu tư xây dựng các cơ sở chế biến rắn thành các sản phẩm giá trị gia tăng như rượu rắn, cao rắn, thực phẩm chế biến sẵn để mở rộng thị trường. Thời gian triển khai 3 năm, chủ thể là các doanh nghiệp địa phương và hợp tác xã.

3. Xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ: Hỗ trợ xây dựng thương hiệu “Rắn Vĩnh Sơn” nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, đồng thời xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường trong nước và xuất khẩu chính ngạch. Chủ thể là UBND xã, Sở Công Thương, thời gian 2-3 năm.

4. Hỗ trợ vốn và chính sách ưu đãi: Tạo điều kiện vay vốn ưu đãi cho các hộ nuôi rắn mở rộng quy mô, đầu tư trang thiết bị hiện đại. Đồng thời xây dựng chính sách hỗ trợ kỹ thuật và bảo hiểm rủi ro cho người nuôi. Thời gian thực hiện liên tục, do ngân hàng chính sách và chính quyền địa phương phối hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý địa phương và cơ quan chính sách: Để xây dựng các chính sách phát triển kinh tế nông thôn, hỗ trợ làng nghề truyền thống và phát triển bền vững ngành chăn nuôi đặc thù.

2. Hộ nông dân và người nuôi rắn: Nắm bắt các kiến thức về kỹ thuật nuôi, quản lý sản xuất và thị trường tiêu thụ nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và mở rộng quy mô.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành lịch sử, kinh tế nông thôn: Tài liệu tham khảo về lịch sử phát triển nghề truyền thống, mô hình phát triển kinh tế nông thôn và các yếu tố ảnh hưởng.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp và chế biến thực phẩm: Tham khảo cơ hội đầu tư, phát triển sản phẩm từ rắn và khai thác tiềm năng thị trường trong và ngoài nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Nghề nuôi rắn ở Vĩnh Sơn có quy mô phát triển như thế nào?
   Nghề nuôi rắn tại Vĩnh Sơn đã phát triển mạnh từ năm 1986 đến 2008 với số hộ nuôi tăng từ 750 lên 950, diện tích nuôi rắn chiếm 14,41% diện tích đất thổ cư, lao động tham gia chiếm hơn 50% tổng lao động xã.

2. Hiệu quả kinh tế của nghề nuôi rắn ra sao?
   Thu nhập bình quân đầu người tăng từ 9,3 triệu đồng năm 2006 lên 13,5 triệu đồng năm 2008, nghề nuôi rắn chiếm 72,5% giá trị ngành chăn nuôi, mang lại hiệu quả kinh tế cao gấp 3-5 lần so với trồng lúa.

3. Các sản phẩm chính từ nghề nuôi rắn là gì?
   Bao gồm rắn thương phẩm, rắn giống, rượu rắn, cao rắn và các món ăn đặc sản như rắn hầm sả, chả rắn chiên trứng, phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.

4. Thách thức lớn nhất đối với nghề nuôi rắn hiện nay?
   Nguồn thức ăn cho rắn hổ mang chúa còn hạn chế, hệ thống tiêu thụ sản phẩm chưa đồng bộ, thiếu các khâu chế biến nâng cao giá trị và phụ thuộc nhiều vào thương lái trung gian.

5. Giải pháp nào được đề xuất để phát triển nghề nuôi rắn?
   Nâng cao kỹ thuật nuôi, phát triển chế biến sản phẩm, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và hỗ trợ vốn vay ưu đãi cho người nuôi.

Kết luận

• Nghề nuôi rắn ở xã Vĩnh Sơn đã phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn 1986-2008, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế nông thôn và nâng cao thu nhập người dân.
• Hiệu quả kinh tế nghề nuôi rắn vượt trội so với các ngành chăn nuôi khác, với giá trị sản xuất tăng bình quân gần 20% mỗi năm.
• Các sản phẩm từ rắn đa dạng, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu, tuy nhiên hệ thống tiêu thụ còn nhiều hạn chế.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật, thị trường, chế biến và chính sách hỗ trợ nhằm phát triển bền vững nghề nuôi rắn.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho phát triển làng nghề, góp phần xây dựng nông thôn mới và bảo tồn nghề truyền thống.

Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời mở rộng nghiên cứu về kỹ thuật nuôi và thị trường tiêu thụ để nâng cao giá trị sản phẩm. Mời các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và người nuôi rắn cùng tham gia phát triển nghề truyền thống này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: MỘT VÀI NÉT VỀ XÃ VĨNH SƠN, HUYỆN VĨNH TƯỜNG, TỈNH VĨNH PHÚC 1. Khái quát về điều kiện tự nhiên 1. Vị trí địa lý Xã Vĩnh Sơn là xã nằm ở trung tâm của huyện Vĩnh tường, diện tích tự nhiên 327.34ha, trong đó 231,45ha là đất nông nghiệp, dân số 5483 người. nằm cách quốc lộ 2 khoảng 3km về phía Tây Nam, Vĩnh Sơn có đường biên giới tiếp giáp với 5 xã.

Bắc giáp Đại Đồng, Tây giáp Thổ Tang và Thượng Trưng, Nam giáp Vũ Di, Đông giáp Bình Dương. Huyện lộ Thổ Tang đi Bình Dương ra đường 13 chạy qua giữa xã là đường trục chính của Vĩnh Sơn. Giống như một xã trong huyện, Vĩnh Sơn cũng có những tên gọi khác nhau qua các thời kỳ. Từ xưa, sau khi lập tỉnh Vĩnh Yên (1889) thì Sơn Tang, Lương Trù nằm trong tổng Lương Điền gồm: Sơn Tang, Lương Trù, phương Viên, Đông Viên, Lương Điền, Lach Trung, Phong Doanh, Thổ Tang, Vân Ổ, Xuân Húc, thuộc phủ Vĩnh Tường.

Năm 1927, làng Lương Trù nhập vào Sơn Tang và từ đây tên Sơn Tang vừa là tên làng, vừa là tên xã. Sơn Tang còn có “tên tục” gọi là “Hai nước” vì từ đầu xã đến cuối xã có 3 dãy ao song song với 3 dãy nhà ở của dân, nước trong các dãy ao ấy chảy quanh từ đầu đến cuối xã và ngược lại, tạo nên 2 dòng, vì thế, từ xưa đã có câu: “Tên gọi Hai nước cũng kỳ, có 2 dòng nước chảy về ngược xuôi”[17, tr. Và có lẽ như vậy mới có tên làng Hai nước. Sau cách mạng tháng Tám, năm 1946 xã Sơn tang hợp với Phương Viên thành xã Đức Thắng.

Năm 1949 xã Đức Thắng lại ghép với Thổ Tang thành xã Thái Học. Sau khi cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc, vào năm 1955, căn cứ vào tình hình đặc điểm về địa lý, dân cư và lịch sử, cấp trên đã 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] cho tách Thổ Tang với Phương Viên thành xã Thổ Tang. Sơn Tang tách thành xã riêng gọi là xã Vĩnh Sơn cho đến hiện nay (Vĩnh là lấy tiếng đầu của tên tỉnh và tên huyện, Sơn là lấy tiếng đầu của tên xã cũ). Thời tiết, khí hậu Khí hậu một năm có 4 mùa: Xuân, hạ, thu, đông.

Mùa hạ thì nóng bức và mưa nhiều, nhiệt độ trung bình khoảng 33- 360C, mùa đông thì lạnh và khô hanh, nhiệt độ trung bình 14- 170C. Vĩnh Sơn có con sông Phan nằm ở phía Tây Nam xã chảy theo hướng Tây- Đông gần như song song với huyện lộ, ngăn cách khu dân cư với đồng làng. Là một xã thuần nông nên sản xuất nông nghiệp trồng lúa nước là chủ yếu. Một năm 2 vụ lúa và một vụ màu, vụ màu chủ yếu là trồng ngô, đậu tương.

Trước cách mạng, sản xuất nông nghiệp trồng trọt bấp bênh, vụ chiêm thì khô hạn, vụ mùa thì úng lụt do không có hệ thống kênh mương tưới tiêu. Sau cách mạng, hệ thống kênh mương được chú trọng hơn, hiện nay, đã có hệ thống kênh mương dẫn nước từ Liễn Sơn về và hệ thống kênh mương từ 3 trạm bơm điện từ sông Phan lên do vậy toàn bộ diện tích gieo trồng được tưới và 1 trạm bơm tiêu úng cho cánh đồng. Từ đó, toàn bộ diện tích được tưới tiêu chủ động, không bị úng, hạn, năng suất cây trồng tăng nhanh. Xã Vĩnh Sơn chịu ảnh hưởng chủ yếu của đặc điểm khí hậu nhiệt đới gió mùa.

Có hai đợt gió mùa chính: Mùa Đông chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc tràn về mang theo hơi lạnh, mùa hè lại chịu ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam tạo ra khoảng thời gian nắng nóng. Nhiệt độ cao trung bình hàng năm là 24,9oC, nhiệt độ trung bình thấp là 17,9 oC. Tháng có nhiệt độ thấp nhất là vào tháng 12, có lúc nhiệt độ xuống tới 14oC. Tháng có nhiệt độ cao là vào tháng 9 – 10, nhiệt độ trung bình là 22,4 oC.

Độ ẩm trung bình hàng năm là 80%, lượng mưa trung bình hàng năm là 1.526mm, số ngày mưa trung bình một năm là 133 ngày. Bên cạnh đó, đây cũng là vùng chịu nhiều ảnh hưởng của mưa bão (vào tháng 7 - 8) như đổ nhà cửa, tàn phá hoa màu gây thiệt hại không chỉ tới kinh tế mà tới cả đời sống người dân. 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Địa hình, đất đai Xã Vĩnh Sơn là một xã thuộc vùng đồng bằng nên có địa hình bằng phẳng, đất đai của xã tương đối màu mỡ thuận lợi cho phát triển trồng trọt không những đáp ứng nhu cầu của người dân mà còn góp phần cung cấp thức ăn cho phát triển ngành chăn nuôi của xã.

Xã Vĩnh Sơn có tổng diện tích đất tự nhiên là 327,34 ha, trong đó diện tích nuôi rắn là 9,1 ha chiếm 14,41% diện tích đất thổ cư (số liệu năm 2008). Tình hình phân bổ và sử dụng đất của xã trong 3 năm 2006 – 2008 được thể hiện ở bảng 1. 15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Tình hình phân bổ và sử dụng đất đai của xã qua 3 năm 2006 – 2008 2006 2007 2008 So sánh (%) Chỉ tiêu SL (ha) CC (%) SL (ha) CC (%) SL (ha) CC (%) 07/06 08/07 BQ Tổng diện tích đất tự nhiên 327,34 100 327,34 100 327,34 100 100,0 100,0 100,0 1.

Đất nông nghiệp 231,45 70,7 230,45 70,4 236,27 72,18 99,6 102,5 101,1 - Đất canh tác 210,53 91,0 210,53 91,4 226,42 95,83 100 107,5 103,7 - Đất nuôi trồng thủy sản 11,4 4,9 12,92 5,6 9,85 4,17 113,3 76,2 93,0 - Đất nông nghiệp khác 9,52 4,1 7,02 3,0 0 0 73,7 0 0 2. Đất phi nông nghiệp 95,89 29,3 96,89 29,6 91,07 27,82 101,0 94,0 97,5 - Đất thổ cư 66,4 69,2 66,9 69,0 63,14 69,33 100,8 94,4 97,5 Trong đó diện tích nuôi rắn 8,6 12,9 8,85 13,2 9,1 14,41 102,9 102,8 102,9 - Đất chuyên dùng 7,6 7,9 7,6 7,8 7,6 8,35 100,0 100,0 100,0 - Đất phi nông nghiệp khác 21,89 22,8 22,39 23,1 20,33 22,32 102,3 90,8 96,4 Nguồn: Ban Địa chính xã Vĩnh Sơn 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Qua bảng 1.1, chúng ta thấy tổng diện tích đất tự nhiên không đổi qua 3 năm tuy nhiên các diện tích khác thì có sự biến đổi cho nhau. Năm 2006 diện tích đất nông nghiệp là 231,45 ha, chiếm 70,7% tổng diện tích đất tự nhiên, đến năm 2008 diện tích này là 236,27 ha chiếm 72,18%. Bình quân trong 3 năm diện tích đất nông nghiệp tăng 1,1%/ năm.

Tuy nhiên, năm 2007 diện tích đất nông nghiệp giảm đi do các cấp ủy chính quyền địa phương đã quy hoạch 20,87 ha đất nông nghiệp để xây dựng khu làng nghề nhằm tạo điều kiện cho các hộ có địa điểm chăn nuôi, sản xuất kinh doanh ổn định nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường, bụi bẩn độc hại trong khu dân cư. Năm 2006 tổng diện tích đất canh tác là 210,53 ha, đến năm 2008 diện tích đất canh tác tăng lên 226,42 ha, tăng 7,5% so với cùng kỳ năm trước, bình quân mỗi năm tăng 3,7%. Diện tích đất canh tác tăng lên là do xã đã chuyển các loại đất nông nghiệp khác sang để nông dân có thêm đất sản xuất nâng cao diện tích đất nông nghiệp. Năm 2008, diện tích đất nuôi trồng thủy sản là 9,85 ha, giảm 23,8% so với năm 2007, diện tích nuôi trồng thủy sản giảm do giá mồi nuôi rắn cao các hộ cho ăn tiết kiệm và ít sử dụng con mồi kém hiệu quả hơn,vì vậy lượng phụ phẩm thừa ít các hộ thu hẹp diện tích nuôi cá ao.

Tổng diện tích đất phi nông nghiệp năm 2008 là 91,07 ha giảm 6% so với năm 2007, bình quân mỗi năm giảm 2,5%. Trong đó đất thổ cư giảm từ 66,9 ha xuống còn 63,14 ha (năm 2008), diện tích đất thổ cư giảm do xã tiến hành xây dựng 5 nhà văn hóa thôn và các công trình phúc lợi xã hội. Bên cạnh đó các hộ vẫn mở rộng diện tích gây nuôi rắn nên diện tích gây nuôi rắn hàng năm vẫn tăng lên. Năm 2006, diện tích gây nuôi rắn là 8,6 ha đến năm 2008 diện tích gây nuôi rắn là 9,1 ha, bình quân mỗi năm tăng 2,9%.

Điều này chứng tỏ nghề nuôi rắn truyền thống vẫn được các hộ dân trong xã duy trì và phát triển với quy mô ngày càng được mở rộng. 17 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Tình hình kinh tế- xã hội 1. Tình hình hộ khẩu và lao động của xã Vĩnh Sơn Lao động là một nhân tố quan trọng trực tiếp tạo ra của cải vật chất cho xã hội trong sản xuất cũng như đối với sự tồn tại và phát triển của xã hội.

Tình hình biến động về nhân khẩu và lao động của xã Vĩnh Sơn được thể hiện ở bảng 1. 18 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Tình hình hộ khẩu và lao động xã Vĩnh Sơn qua 3 năm (2006 – 2008) 2006 2007 2008 So sánh (%) Chỉ tiêu ĐVT SL CC (%) SL CC (%) SL CC (%) 07/06 08/07 BQ I. Số nhân khẩu Người 5362 5443 5329 101,5 97,9 99,7 II.

Tổng số lao động LĐ 3897 100 3970 100 4055 100 101,9 102,1 102,0 1. LĐ làm nghề rắn LĐ 1842 47,3 1943 48,9 2145 52,9 105,5 110,4 107,9 2. Tổng số hộ Hộ 1228 100 1295 100 1304 100 105,5 100,7 103,0 1. Số hộ nuôi rắn Hộ 750 61,1 800 61,8 950 72,9 106,7 118,8 112,5 - Hộ nuôi sinh sản Hộ 450 36,6 550 42,5 540 41,4 122,2 98,2 109,5 2.

Hộ khác Hộ 478 38,9 495 38,2 454 27,1 103,6 91,7 97,5 IV. Một số chỉ tiêu khác 1. Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên % 1,7 1,51 1,7 – – – 2. Tỷ lệ sinh con thứ ba % 17,6 18,9 14,4 – – – 3.

Tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng % 20,0 18,0 17,6 – – – 4. Tỷ lệ hộ nghèo theo tiêu chí mới % 8,1 6,2 6,8 – – – 5. Tỷ lệ hộ gia đình đạt gia đình văn hóa % 46,7 73,4 74,8 – – – Nguồn: Ban Thống kê xã Vĩnh Sơn 19 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Qua bảng 1.2 ta thấy tổng số nhân khẩu của xã năm 2008 giảm đi so với năm 2007, nhưng số lao động năm 2008 lại tăng so với năm 2007. Năm 2007 số lao động là 3970 lao động, năm 2008 tăng lên là 4055 lao động, bình quân mỗi năm tăng 2%.

Cùng với đó là sự tăng lên của lao động làm nghề rắn. Năm 2006 số lao động làm nghề rắn là 1842 lao động chiếm 47,3 % tổng số lao động, năm 2008 là 2145 lao động chiếm 52,9% tổng lao động toàn xã, bình quân mỗi năm tăng 7,9%. Điều này chứng tỏ hơn một nửa số lao động của xã Vĩnh Sơn tập trung vào nghề nuôi rắn và chế biến các sản phẩm từ rắn truyền thống.