DAI HOC QUOC GIA TP. HO CHi MINH ĐẠI HỌC BACH KHOA NGUYEN THI THUY OANH NGHIEN CUU ANH HUONG CUA SU THAY DOI CO CAU SU DUNG DAT VA HIEU UNG DAO NHIET DO THI DO DO THI HOA DEN LUQNG MUA HIEU QUA TREN DIA BAN THANH PHO HO CHi MINH Chuyên ngành: Quản lý môi trường Mã số: 608510 LUẬN VĂN THẠC SĨ TP. HÒ CHÍ MINH, tháng 3 năm 2015 Công trình được hoàn thành tại: Trường Đại học Bách Khoa -ÐĐHQG-HCM Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS. LƯƠNG VĂN VIỆT (Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị và chữ ký) Cán bộ chấm nhận xét Ì:.
(Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị và chữ ký) Luận văn thạc sĩ được bảo vệ tại Trường Đại học Bách Khoa, ĐHQG Tp. Thành phần Hội đồng đánh giá luận văn thạc sĩ gồm: (Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị của Hội đồng chấm bảo vệ luận văn thạc si) ẤT HH HH HH HH HH HH rên Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV và Trưởng Khoa quản lý chuyên ngành sau khi luận văn đã được sửa chữa (nếu có). CHỦ TỊCH HOI DONG TRƯỞNG KHOA. ĐẠI HỌC QUOC GIA TP.HCM CỘNGH A XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA Độc lập - Tự do - Hạnh phúc NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ Họ tên học viên: Nguyễn Thị Thúy Oanh MSHV: 12260672 Ngày, tháng, năm sinh: 28/04/1988 Nơi sinh: Kon Tum Chuyên ngành: Quản lý môi trường Mã số: 608510 I.
TEN DE TAI: NGHIEN CUU ANH HUONG CUA SỰ THAY ĐÔI CƠ CẤU SỬ DỤNG ĐẮT VÀ HIỆU ỨNG ĐẢO NHIỆT ĐÔ THỊ DO ĐÔ THỊ HÓA ĐÉN LƯỢNG MƯA HIỆU QUẢ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHÓ HÒ CHÍ MINH. NHIỆM VỤ VÀ NỘI DUNG: Nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa đến việc gia tăng lượng mưa hiệu quả, phục vụ tính toán thiết kế mạng lưới tiêu thoát nước. Thực hiện các nội dung nghiên cứu sau: Nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của sự thay đổi cơ cấu sử dụng đất và hiệu ứng đảo nhiệt đô thị do quá trình đô thị hóa đến gla tăng cường độ mưa. Xây dựng biêu đồ mưa thiết kế cho Thành phó Hồ Chí Minh.
Đánh giá cơ câu sử dụng đất trên địa bàn nghiên cứu. Từ đó xây dựng biểu đồ mưa hiệu quả cho khu vực nghiên cứu. NGÀY GIAO NHIỆM VỤ : 20/01/2014 IV. NGÀY HOÀN THÀNH NHIỆM VỤ: 14/11/2014 V.
CÁN BỘ HƯỚNG DAN: TS. LUONG VAN VIET Tp. nam 2015 CAN BO HUONG DAN CHU NHIEM BO MON DAO TAO TRUONG KHOA MOI TRUONG LỜI CÁM ƠN Trước tiên, tôi gửi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu Trường Đại học Bách Khoa đã tạo điều kiện cho tôi thực hiện luận văn, tất cả Quý Thầy Cô khoa Môi trường của trường Đại học Bách Khoa, những người đã truyền đạt cho tôi những kiến thức hữu ích trong chương trình học Cao học làm cơ sở cho tôi thực hiện tốt luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn TS.
Lương Văn Việt, Thầy đã tận tình hướng dẫn chỉ bảo cho tôi trong suốt thời gian thực hiện luận văn để tôi có thể hoàn thành tốt bài làm của mình. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến Phân viên Khí tượng Thủy văn và Môi trường phía Nam đã nhiệt tình cung cấp tài liệu cho tôi trong thời gian thực hiện luận văn. Sau cùng, tôi gửi lời biết ơn sâu sắc tới gia đình luôn tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình học cũng như làm luận văn. Thời gian thực hiện có hạn và kinh nghiệm nghiên cứu khoa học chưa nhiều nên luận văn còn nhiều thiếu sót, tôi rất mong nhận được những đóng góp ý kiến của Quý Thay, Cô và các anh chị học viên đề luận văn này được hoàn thiện hơn.
Tp, Hồ Chí Minh, ngày. năm 2015 Học viên Nguyễn Thị Thúy Oanh TÓM TẮT Thành phố Hồ Chí Minh (TP HCM) có tốc độ đô thị hóa rất nhanh. Đồng thời, khu vực nghiên cứu này có nguy cơ ngập lụt do triều cường, mưa lớn khá cao, hệ thống tiêu thoát nước còn hạn chế. Đề tài tập trung nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa đến việc gia tăng lượng mưa hiệu quả, phục vụ tính toán thiết kế mạng lưới tiêu thoát nước trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.
Đề tài đã chọn quận Gò Vấp làm điểm nghiên cứu (đại diện cho thành phố Hồ Chí Minh) về ảnh hưởng của quá trình phát triển đô thị làm thay đổi cơ cầu sử dụng đất tác động đến lượng mưa hiệu quả. Nghiên cứu này đã sử dụng phương pháp tính thấm của Cục thổ nhưỡng Hoa Kỳ (Soil Conservation Service — SCS) dé tính toán độ sâu mưa hiệu quả. Ngoài ra nghiên cứu cũng sử dụng phương pháp viễn thám và hệ thống thông tin địa lý trong tính toán biến động cơ cấu sử dựng đất. Kết quả nghiên cứu này đã chỉ ra rằng: lượng mưa trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh gia tăng khá rõ rệt.
Trong giai đoạn 1995— 2012, thời đoạn mưa 15 phút có mức tăng là 5,4 mm và sự gia tăng cường độ mưa trên khu vực TP HCM chủ yếu là do quá trình đô thị hóa. Bên cạnh đó, quá trình đô thị hóa phát triển mạnh mẽ đã tạo ra sự thay đổi đáng kể cơ cầu sử dụng đất. Việc chuyên đổi mục đích sử dụng đất cho phát triển đô thị đã làm giảm đáng kể tỷ lệ cây xanh và mặt nước, các lớp phủ bề mặt thay đổi theo xu hướng giảm diện tích lớp phủ đất trống có lớp phủ thực vật và gia tăng lớp phủ khu đất xây dựng đô thị. Cụ thé như sau: đất trống có lớp phủ thực vật <75% có diện tích giảm đi rất lớn (26,37%).
Thay thế cho việc suy giảm không gian lớp phủ nay thì đó là sự gia tăng đáng kể diện tích lớp phủ khu đất xây dựng đô thị (32,18%). Sự phát triển đô thị làm cho các bề mặt tự nhiên cũ được thay thé bang cac loai vat liệu xây dựng, đây là các loại vật liệu có khả năng hấp thụ nhiệt cao và không thấm nước đã làm tăng nhiệt độ bề mặt và lớp không khí sát mặt gây hiệu ứng đảo nhiệt đô thị, hiệu ứng này thúc đây hoạt động đối lưu. Ngoài ra, do sự phát triển các công trình xây dựng đã làm gia tăng độ gồ ghề của bề mặt, tạo điều kiện cho nhiễu động của trường gió và hội tụ gió trên khu vực đô thị. Tại TP HCM, trong giai đoạn 1995 — 2012, ảnh hưởng của hiệu ứng đảo nhiệt đô thị do quá trình đô thị hóa đã làm gia tăng nhiệt độ bề mặt lên 0,018 oC/năm.
Việc không gian tăng lên phần đất xây dựng đô thị với hầu hết bề mặt vật liệu xây dựng đã làm cho bề mặt không thấm được khi mưa xuống, làm cho cường độ dòng chảy trở nên mạnh mẽ và gây nguy cơ ngập lụt trên một số địa điểm trên địa bàn khi xuất hiện những cơn mưa có cường độ lớn. Việc gia tăng lượng mưa, cường độ đã gây nên tình trạng ngập lụt trên địa bàn TP. Đề cải thiện tình trạng ngập lụt trên địa bàn nghiên cứu cần có những giải pháp qui hoạch phát triển đô thị một cách hợp lý. Từ khóa: cơ cấu sửa dụng đất, lượng mưa hiệu quả, UHI ABSTRACT Ho Chi Minh City (HCMC) faces to rapid urbanization.
At the same time, this area is at risk of flooding due to tides, high rainfall, and limited drainage systems. This thesis focuses on assessing the impact of urbanization to the increase of precipitation efficiency, in order to calculate the drainage network in Ho Chi Minh City. The study area is Go Vap district (representing for Ho Chi Minh City) to study the impact of urbanization which alters the structure of land use impacting on precipitation efficiency. This study uses the method of Soil Conservation Service - SCS to calculate the effective rainfall depth.
In addition, the research also uses Remote Sensing and Geographic Information Systems in calculating the changes of land use structure. The results show that rainfall in Ho Chi Minh City increased quite significantly. From 1995 to 2012, periods of rain for 15 minutes had an increase of 5. An increase in precipitation intensity in HCMC is mainly due to the urbanization process.
Besides, the process of rapid urbanization has made the considerable changes in land use structure. The purpose of land use for urban development has a significantly reduction in the proportion of trees and water, the surface changes towards falling in bare land with plants and rising in urban construction land. Specifically as follows: bare land with plants <75% has a big reduction (26. Instead of this trend, it is a significant rising in the urban construction land (32.
The urban development makes the natural surface is replaced by construction, these materials absorb high temperature and impervious, which makes high temperature surface and air layer closed to the surface. As the result, it causes urban heat island effect, making convection. Also, the development of construction has increased the roughness of the surface, enabling the wind and the wind convergence in urban area. Between 1995 and 2012, in HCMC, the impact of urban heat island effect caused by the process of urbanization has increased the surface temperature to 0.
The increase in construction land with concrete materials surface makes impermeable surfaces when raining. It also makes the stronger flow intensity and the risk of urban flooding in some locations when high intense rainfall occurs. The increase in rainfall intensity has caused flooding in the Ho Chi Minh City. To improve the flooding issue in study area, it should have some methods for reasonable urban development plans.
Keywords: land use planning, effective rainfall, UHI LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này là sản phẩm nghiên cứu của tôi, số liệu trong luận văn được điều tra trung thực, tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình. Học viên Nguyễn Thị Thúy Oanh MỤC LỤC 927. Ly do chon 6 tai. Mục tiêu nghiên €ứỨu.
---¿- ¿kh TT HH TH TH TH HT HH Triệt 2 3. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu. Ý nghĩa của đề tài 5. Phương pháp nghiên CW.
------ ¿+ +1 HT HH TH TH ngàn Hit 3 (90). Khái quát tình hình đô thị hóa. Khái niệm về đô thị và đô thị hóa. Tình hình phát triển đô thị trên thế giới.
Tình hình đô thị hóa ở Việt Nam. Tình hình đô thị hóa thành phố Hồ Chí Minh. Hiệu ứng đảo nhiệt đô thị. Khái niệm đảo nhiệt đô thịỊ.
Các ảnh hưởng của đảo nhiệt đô thỊ. Tống quan quận Gò Vấp, thành phố Hồ Chí Minh. Điều kiện tự nhiÊn:. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội.
Tình hình ngập lụt. - - ¿6 1+ 2x 1Sv S1 9v ng nh HT nh ngàn ngư 1. Tống quan về lượng mưa hiệu quả. Khái quát lượng mưa hiỆu Quả.
¿+ + SE SE *E*kekEEekekrkrrkrkree 1. Ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa đến lượng mưa hiệu quả. Tình hình nghiên €ứỨu.