chương I Luật Du lịch Việt Nam giải thích từ ngữ: “Sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thoả mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch”. Suy cho cùng sản phẩm du lịch bao gồm các dịch vụ du lịch, sản phẩm hàng hóa và những tiện nghi có thể cung ứng cho du khách được tạo nên bởi các yếu tố tự nhiên, cơ 5 sở vật chất kĩ thuật và từ thành quả lao động tại một địa phương hoặc quốc gia nào đó. Sản phẩm du lịch rất phong phú và linh hoạt thay đổi theo nhu cầu của khách du lịch và sự phát triển kinh tế của mỗi địa điểm du lịch. Đối với khách đu lịch, một sản phẩm du lịch bao gồm những trải nghiệm hoàn chỉnh từ khi họ rời khỏi nhà cho đến khi họ trở về.
Dựa vào những đặc điểm hình thái khác nhau ta sẽ có những sản phẩm du lịch khác nhau: − Sản phẩm định hướng du lịch: Những sản phẩm hoặc dịch vụ này được tạo riêng cho du khách du lịch nhưng cũng có thể được chính người dân địa phương sử dụng như: khách sạn, nhà nghỉ, dịch vụ ẩm thực, trung tâm thông tin du lịch hay những cửa hàng lưu niệm,… − Sản phẩm định hướng cư trú: Sản phẩm này thì chủ yếu được tạo ra nhằm phục vụ nhu cầu của dân địa phương nhưng vẫn có thể được sử dụng bởi khách du lịch trong quá trình lưu trú của mình: dịch vụ y tế, công viên, cửa hàng bán lẻ, siêu thị, giao thông địa phương,… − Sản phẩm theo bối cảnh du lịch: Loại sản phẩm này chính là những sản phẩm du lịch cơ bản nhất và bao gồm các điểm tham quan liên quan đến xã hội, văn hóa, tự nhiên và địa lý. Những điểm du lịch có thể là đến từ tự nhiên như núi, biển, sông, hang động, … hoặc nhân tạo như các điểm du lịch văn hóa, nghệ thuật: ca múa, những nghi lễ, nghệ thuật điêu khắc, tranh vẽ,… Tuy vậy, tất cả những sản phẩm du lịch đều có những đặc tính chung: − Tính vô hình: du lịch gắn liền với dịch vụ, do đó không thể sờ, cảm nhận và thấy sản phẩm để kiểm tra chất lượng trước khi mua. Khách du lịch chỉ có thể đánh giá chất lượng của sản phẩm thông qua địa điểm, người phục vụ hay những trang thiết bị, cơ sở vật chất được cung cấp,… Chính vì tính vô hình nên sản phẩm du lịch sẽ trở thành một kinh nghiệm, rất dễ dàng bị sao chép, bắt chước làm cho việc cạnh tranh trở nên khó khăn hơn là kinh doanh hàng hóa, chính vì vậy, muốn thu hút khách du lịch thì cần không ngừng khác biệt hóa sản phẩm. − Tính không tách rời: quá trình sản xuất và tiêu dùng dường như sảy ra cùng một thời gian và không gian.
Vì sản phẩm du lịch ở xa nơi cư trú, nên khách du lịch phải đến tận nơi để tiêu dùng sản phẩm mà không thể vận chuyển chúng đi nơi khác như các sản phẩm hàng hóa bình thường, như vậy sản phẩm du lịch không thể tách tời 6 nguồn gốc tạo ra dịch vụ. Bên cạnh đó, sản phẩm chỉ có thể sử dụng mà không thể sở hữu, bởi khi sử dụng thì sẽ mất đi giá trị và trở thành kinh nghiệm của bản thân. − Tính không đồng nhất: tính vô hình của sản phẩm du lịch khiến cho chúng thường có chất lượng không lặp lại, mỗi lần sử dụng, khách du lịch lại có một trải nghiệm khác nhau, cũng vì vậy mà không thể lượng hóa được sản phẩm. Vì thế khách khó có thể kiểm tra chất lượng sản phẩm trước khi mua, gây khó khăn trong việc lựa chọn sản phẩm.
− Đặc trưng của sản phẩm du lịch là tính không dự trữ, tồn kho: sản phẩm du lịch rất dễ hỏng vì không thể lưu trữ sản phẩm trong thời gian dài. Sản xuất và tiêu thụ được diễn ra cùng lúc khi có khách du lịch. Nếu sản phẩm chưa được sử dụng, tức là nếu khách không mua sản phẩm đó khi nó đã được chuẩn bị thì nó sẽ mất. Một khi tiêu dùng bắt đầu thì nó không thể dừng lại, gián đoạn hoặc bị sửa đổi.
Nếu khách hàng không có nhu cầu đi du lịch thì sản phẩm du lịch sẽ không tiêu thụ được. Đây cũng là lí do mà các khách sạn hay những tour du lịch thường diễn ra các chương trình giảm giá trong mùa thấp điểm để kích thích nhu cầu sử dụng của khách hàng. − Tính tổng hợp: sản phẩm du lịch chính là sự kết hợp của các sản phẩm khác nhau tạo thành. Nó không có một thực thể duy nhất trong chính nó.
Sản phẩm du lịch được cấu thành bởi một trải nghiệm đầy đủ trong suốt chuyến đi đến một địa điểm cụ thể, và nhiều sản phẩm du lịch với nhiều nhà cung ứng khách nhau sẽ tạo nên kinh nghiệm du lịch ấy. Chẳng hạn như công ty hàng không cung cấp chỗ ngồi, khách sạn cung cấp phòng lưu trú, nhà hàng cung cấp đồ ăn thức uống,… Tóm lại, Sản phẩm du lịch chính là sự kết hợp giữa tài nguyên du lịch cùng với các dịch vụ và hàng hóa du lịch. Và cho dù đó là sản phẩm du lịch nào thì đều có một mục đích chung là phục vụ cho nhu cầu của khách du lịch trong suốt chuyến đi của họ.3 Khái niệm về sản phẩm du lịch đặc thù Như đã phân tích, khái niệm về sản phẩm du lịch là toàn bộ các điều kiện, sản phẩm, dịch vụ được tổ chức và bán cho khách du lịch sử dụng, trải nghiệm, còn “đặc thù” ở đây xét theo nghĩa gốc chính là nét riêng biệt làm cho sự vật này khác với sự vật cùng loại khác, có tính chất riêng biệt. Vậy, có thể hiểu sản phẩm du lịch đặc thù là những sản phẩm được phục vụ cho khách du lịch dựa trên những giá trị độc đáo nhất, tạo nên sự khác biệt không thể trộn lẫn, không chỉ thỏa mãn nhu cầu của khách mà còn vượt xa sự mong đợi, tạo được ấn tượng qua sự độc đáo và sáng tạo.
7 Sản phẩm du lịch đặc thù là những sản phẩm đại diện cho tài nguyên du lịch (có cả ý nghĩa về tự nhiên và nhân văn), tạo ra những nét riêng có thể phân biệt giữa điểm đến này đến điểm đến khác hay rộng hơn là quốc gia này đến quốc gia khác. Không cần biết rằng đó là do tự nhiên “ban tặng” hay do con người tạo ra, chỉ cần chúng là những sản phẩm du lịch có sự đặc sắc, nổi trội và tạo nên sự khác biệt. Điểm quan trọng cần chú ý là những sản phẩm du lịch đặc thù cần phù hợp với nhu cầu của thị trường và hấp dẫn khách du lịch, tạo nên điểm nhấn riêng mà chỉ khu vực đó mới có. Nếu đáp ứng được những tiêu chí trên thì sản phẩm du lịch đặc thù có vai trò rất quan trọng trong việc định hướng phát triển du lịch và thu hút thị trường khách du lịch, từ đó xây dựng nên thương hiệu du lịch.
Sản phẩm du lịch đặc thù đóng vai trò quan trọng: − Cá biệt hóa du lịch của điểm đến (địa phương, quốc gia,…), giúp cho du lịch của điểm đến đó không bị hòa lẫn với những địa điểm khác. − Tạo ra sức hấp dẫn riêng, thu hút phần lớn thị trường khách du lịch. − Tạo dựng hình ảnh riêng, và dựng lên thương hiệu cho chính điểm đến. − Tạo ra một hệ thống sản phẩm du lịch hấp dẫn, mà chỉ điểm đến mới phục vụ khách tốt nhất, mang lại ấn tượng đặc biệt cho khách hàng.
− Lan tỏa nguồn năng lượng tích cực, tạo động vực cho các sản phẩm du lịch khác cùng phát triển. Việc xây dựng và phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù cũng được thực hiện như với những sản phẩm du lịch khác, tuy nhiên, vì chúng là những sản phẩm du lịch có tính đặc biệt hơn nên cần tuân theo những nguyên tắc và yêu cầu đặc biệt mới có thể đảm bảo phát huy tối ưu giá trị đặc thù của chúng. Trong quá trình phát triển yêu cầu các sản phẩm du lịch đặc thù cần xác định được giá trị tài nguyên đặc biệt và sự phân bố của chúng trong không gian du lịch đồng thời cần tập trung đầu tư khai thác có hiệu quả các giá trị tài nguyên đặc biệt để hình thành và phát triển sản phẩm du lịch đặc thù. Đồng thời các giá trị tài nguyên đặc biệt cần được xác định rõ ràng ở từng cấp độ là quốc gia hay theo vùng để có những hướng khai thác, phát triển riêng và cần tập trung phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù ở những khu vực phân bố nguồn tài nguyên đặc biệt này.
Tuy nhiên vẫn cần chú ý đến những điều kiện để có thể phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù: 8 − Có nguồn nhân lực phù hợp cả số lượng và chất lượng để đáp ứng trong việc phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù, tạo nên nét văn hóa riêng của địa phương đó. − Có điều kiện thuận lợi để tiếp cận với những địa điểm có nguồn tài nguyên du lịch đặc sắc. Từ đó việc phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù mới thuận lợi hơn. Đồng thời cần có sự liên kết giữa các điểm đến để dễ dàng hơn trong việc phân bố và xây dựng sản phẩm.
− Thị trường du lịch phải có nhu cầu thì sản phảm du lịch đặc thù của địa điểm đó mới có thể xây dựng và phát triển.2 Cơ sở lý luận về du lịch ẩm thực 1.1 Khái niệm về văn hóa ẩm thực Theo nghĩa đen, “ẩm” nghĩa là uống, “thực” nghĩa là ăn, ẩm thực nghĩa là ăn uống. Ẩm thực gắn liền với một nền văn hóa cụ thể, và không chỉ nói về văn hóa vật chất mà cả văn hóa tinh thần. Mở rộng ra thì ẩm thực có nghĩa là một nền văn hóa ăn uống của một dân tộc và trở thành một tập tục, thói quen thể hiện cốt cách và phẩm hạnh của một dân tộc hay nhỏ hơn là của một con người. Trong quá trình hình thành và phát triển, một một dân tộc đều tạo ra cho mình một phong cách ẩm thực riêng phù hợp với đặc điểm tự nhiên và đời sống văn hóa của dân tộc đó.
(Nguồn: Theo Wikipedia - Bách khoa toàn thư mở) Mỗi món ăn sẽ chịu ảnh hưởng bởi các thành phần, nguyên liệu có sẵn tại địa phương hoặc thông qua buôn bán trao đổi. Và tùy theo mỗi vùng miền và hoàn cảnh sống thì người ta lại có thói quen ăn uống khác nhau.