Kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả người bán và phân tích tình hình công nợ tại Công ty TNHH Quảng Cáo Và Trang Trí Nội Ngoại Thất Mặt Trời

Khóa luận kế toán và phân tích tình hình công nợ tại Công ty TNHH Quảng cáo Mặt Trời

• Tác giả: Nguyễn Kim Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hoàng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả người bán và phân tích tình hình công nợ tại Công ty TNHH Quảng Cáo Và Trang Trí Nội Ngoại Thất Mặt Trời
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán công nợ tại Công ty Trang trí Mặt Trời

Công ty TNHH Quảng Cáo và Trang Trí Nội Ngoại Thất Mặt Trời hoạt động chính trong lĩnh vực thiết kế, thi công quảng cáo và trang trí nội ngoại thất. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong mô hình sản xuất kinh doanh dịch vụ này, công nợ giữ vị trí huyết mạch đối với an toàn vốn. Quy trình kế toán công nợ bao gồm hai mảng cốt lõi: công nợ phải thu khách hàng và công nợ phải trả người bán. Bộ phận kế toán sử dụng hệ thống tài khoản 131 và 331 để phản ánh chi tiết từng đối tượng giao dịch. Hồ sơ kế toán được thiết lập qua hợp đồng kinh tế, hóa đơn giá trị gia tăng, biên bản nghiệm thu, phiếu chi và ủy nhiệm chi. Quản trị tốt công nợ giúp đơn vị nắm bắt chính xác dòng tiền vào ra. Thực tế cho thấy việc theo dõi công nợ nghiêm ngặt giúp giảm thiểu ứ đọng vốn và nâng cao uy tín với đối tác thương mại. Mỗi nghiệp vụ phát sinh đều đòi hỏi đối chiếu chặt chẽ giữa sổ chi tiết và sổ cái tổng hợp.

1.1. Đặc điểm kế toán các khoản phải thu khách hàng

Tài khoản 131 dùng để ghi chép các giao dịch bán hàng và cung cấp dịch vụ chưa thu tiền ngay. Tại doanh nghiệp, mỗi khách hàng sở hữu một mã theo dõi riêng biệt trên sổ phụ chi tiết. Kế toán phản ánh giá trị hợp đồng thi công biển hiệu quảng cáo hoặc trang trí nội thất dựa trên biên bản bàn giao hoàn thành. Khi khách thanh toán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản ngân hàng, kế toán ghi giảm số dư nợ tương ứng. Doanh nghiệp cần phân loại rõ khách hàng doanh nghiệp và khách hàng cá nhân. Việc này phục vụ đánh giá mức độ rủi ro tín dụng từng nhóm đối tác. Sổ chi tiết công nợ phải được cập nhật hàng ngày để đối soát công nợ định kỳ vào cuối tháng.

1.2. Nguyên tắc hạch toán các khoản phải trả người bán

Kế toán sử dụng tài khoản 331 để theo dõi các nghĩa vụ tài chính đối với bên cung cấp nguyên vật liệu. Doanh nghiệp mua sắt thép, tấm ốp nhôm, bạt in và vật tư nội thất từ nhiều đơn vị phân phối. Khi nhận hàng kèm hóa đơn hợp lệ, kế toán ghi tăng công nợ phải trả. Trường hợp hàng đã nhập kho nhưng chưa có hóa đơn vào cuối kỳ, kế toán ghi sổ theo giá tạm tính. Khoản chênh lệch sẽ được điều chỉnh ngay khi nhận hóa đơn chính thức. Các khoản chiết khấu thương mại hoặc giảm giá hàng mua được phản ánh rành mạch để xác định số tiền thực tế cần thanh toán. Định kỳ, kế toán gửi biên bản xác nhận công nợ nhằm đảm bảo số liệu trùng khớp tuyệt đối giữa hai bên.

II. Phân tích thực trạng công nợ tại Công ty Trang trí Mặt Trời

Phân tích cơ cấu tài sản cho thấy khoản phải thu ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng tài sản của công ty. Năm 2022, khoản phải thu duy trì ở mức cao, tiềm ẩn nguy cơ nợ xấu kéo dài và gây áp lực lên thanh khoản. Bước sang năm 2023, chỉ tiêu này đạt 5.998.948.926 đồng, chiếm 52,05% tổng tài sản. Mức này đã giảm 797.157.500 đồng, tương đương mức giảm 13,94% so với năm trước. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy nỗ lực thu hồi tiền mặt từ khách hàng. Tuy nhiên, việc hơn một nửa tổng tài sản vẫn nằm dưới dạng nợ đọng phản ánh tình trạng bị chiếm dụng vốn nghiêm trọng. Vòng quay các khoản phải thu còn chậm do đặc thù ngành thi công thường thanh toán theo từng giai đoạn nghiệm thu công trình. Đồng thời, các khoản phải trả người bán đòi hỏi nguồn tiền chi trả đúng hạn để duy trì chuỗi cung ứng vật liệu thi công. Nếu công tác thu hồi nợ chậm trễ, doanh nghiệp sẽ đối mặt với tình trạng thiếu hụt tiền mặt phục vụ vận hành thường xuyên.

2.1. Rủi ro từ tỷ trọng khoản phải thu khách hàng quá lớn

Khoản phải thu chiếm hơn 52% tổng tài sản tạo ra gánh nặng tài chính đáng kể. Doanh nghiệp hoàn thành công trình quảng cáo nhưng chưa thu được tiền thực tế. Nguồn vốn kinh doanh bị đối tác chiếm dụng trong thời gian dài. Khi khách hàng chậm trễ nghiệm thu hoặc gặp khó khăn tài chính, nguy cơ nợ khó đòi tăng cao. Tình trạng này khiến công ty phải gánh thêm chi phí quản lý nợ và chi phí lãi vay phát sinh. Ngoài ra, việc thiếu hụt dòng tiền mặt tức thời làm giảm tính chủ động khi nhập nguyên vật liệu phục vụ dự án mới. Đơn vị cần rà soát lại tuổi nợ để phân loại các nhóm nợ có nguy cơ mất vốn cao.

2.2. Áp lực thanh toán và cân đối công nợ phải trả người bán

Nghĩa vụ trả nợ người bán gắn liền với việc thu hồi tiền từ các dự án đã hoàn thành. Khi khoản phải thu bị kéo dài, doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc thanh toán hóa đơn vật tư đúng hạn cho nhà cung ứng. Tình trạng này đe dọa trực tiếp đến uy tín thương mại và khả năng đàm phán chính sách giá ưu đãi trong tương lai. Nhiều nhà cung cấp có thể tạm dừng xuất vật liệu hoặc yêu cầu thanh toán toàn bộ tiền mặt trước khi giao hàng. Điều này làm gián đoạn tiến độ thi công các công trình quảng cáo nội thất tiếp theo. Doanh nghiệp cần duy trì sự cân bằng giữa kỳ thu tiền bình quân và kỳ trả tiền bình quân để tránh mất thanh khoản.

III. Giải pháp quản trị công nợ tại Công ty Trang trí Mặt Trời

Để giảm thiểu áp lực tài chính, công ty cần xây dựng chính sách tín dụng thương mại chặt chẽ hơn. Trước khi ký kết hợp đồng thi công nội thất, phòng kinh doanh phải phối hợp với kế toán để thẩm định năng lực tài chính của đối tác. Doanh nghiệp cần quy định rõ tỷ lệ tạm ứng bắt buộc tối thiểu 30% đến 50% giá trị hợp đồng trước khi triển khai sản xuất. Biện pháp này giúp trang trải chi phí vật tư ban đầu và giảm thiểu rủi ro nợ xấu. Đồng thời, kế toán cần áp dụng chính sách chiết khấu thanh toán sớm nhằm khuyến khích khách hàng trả tiền trước thời hạn thỏa thuận. Đối với công nợ phải trả, công ty nên thương lượng kéo dài thời gian thanh toán với các nhà cung ứng quen thuộc dựa trên lịch sử giao dịch uy tín. Sự phân kỳ thanh toán hợp lý sẽ tạo bộ đệm dòng tiền an toàn cho hoạt động sản xuất. Ngoài ra, việc ứng dụng phần mềm kế toán hiện đại giúp tự động hóa cảnh báo hạn trả nợ, hạn chế sai sót số liệu thủ công.

3.1. Thiết lập quy trình phân loại và đối chiếu công nợ định kỳ

Kế toán cần thiết lập bảng theo dõi tuổi nợ theo các mốc thời gian cụ thể: dưới 30 ngày, 30 đến 60 ngày và trên 90 ngày. Việc phân nhóm giúp ưu tiên nguồn lực thu hồi đối với các khoản nợ quá hạn có nguy cơ mất vốn. Định kỳ hàng tháng, kế toán phải gửi thư nhắc nợ và biên bản đối chiếu công nợ có xác nhận bằng văn bản của khách hàng. Tránh tình trạng để dồn công nợ đến cuối năm tài chính mới tiến hành rà soát. Trường hợp có tranh chấp phát sinh về khối lượng công việc hoàn thành, bộ phận kế toán cần làm việc ngay với giám sát công trình để giải quyết dứt điểm các vướng mắc, tạo điều kiện nghiệm thu thanh toán nhanh gọn.

3.2. Nâng cấp hệ thống chứng từ và ứng dụng công nghệ kế toán

Doanh nghiệp cần số hóa toàn bộ quy trình lưu chuyển chứng từ từ khâu lập hợp đồng đến khi xuất hóa đơn bán hàng. Phần mềm kế toán điện tử cho phép kết nối dữ liệu giữa bộ phận kho, bộ phận mua hàng và kế toán tổng hợp. Mỗi hóa đơn đầu vào hoặc chứng từ bàn giao công trình đều được lưu trữ trực tuyến để đối soát tức thời. Hệ thống sẽ tự động kích hoạt thông báo khi một khoản nợ sắp đến ngày đáo hạn. Giải pháp này giúp nhân viên kế toán tiết kiệm thời gian xử lý thủ công và giảm thiểu nguy cơ thất lạc hóa đơn, phiếu nhập kho. Đồng thời, ban lãnh đạo có thể theo dõi báo cáo dòng tiền theo thời gian thực để đưa ra các quyết định chi tiêu chính xác.

IV. Đánh giá kiểm soát công nợ tại Công ty Trang trí Mặt Trời

Quản trị công nợ là yếu tố quyết định sự ổn định tài chính và năng lực phát triển bền vững của doanh nghiệp quảng cáo nội thất. Việc phân tích thường xuyên các chỉ tiêu công nợ cung cấp cái nhìn toàn diện về thực trạng sử dụng vốn. Năm 2023, doanh nghiệp đã có bước chuyển biến tích cực khi tỷ lệ công nợ phải thu trong tổng tài sản bắt đầu thu hẹp. Điều này chứng minh hiệu quả bước đầu của các biện pháp siết chặt quy trình thanh toán. Tuy nhiên, đơn vị vẫn cần duy trì kỷ luật tài chính nghiêm ngặt trong mọi khâu giao dịch. Sự gắn kết chặt chẽ giữa kế toán công nợ và kế hoạch sản xuất kinh doanh là điều kiện tiên quyết để phòng ngừa rủi ro. Bài học từ thực tiễn công ty khẳng định rằng chỉ có quản lý tốt dòng tiền từ các khoản phải thu và phải trả thì doanh nghiệp mới đảm bảo khả năng thanh toán liên tục. Đây là nền tảng cốt lõi giúp nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quảng cáo và trang trí nội thất hiện nay.

4.1. Đánh giá tổng quát hiệu quả hạch toán và kiểm soát vốn

Hệ thống kế toán của doanh nghiệp tuân thủ tốt các chuẩn mực kế toán hiện hành theo Thông tư 133. Các tài khoản phản ánh công nợ được mở chi tiết theo từng đối tượng khách hàng và nhà cung ứng. Tuy vậy, công tác kiểm soát nợ cần chuyển dịch từ bị động xử lý sang chủ động phòng ngừa rủi ro. Việc theo dõi sát sao vòng quay các khoản phải thu giúp ban giám đốc phát hiện sớm các dấu hiệu đình trệ dòng tiền. Doanh nghiệp cần tiếp tục chuẩn hóa quy trình phê duyệt công nợ để tăng tính trách nhiệm giữa bộ phận kinh doanh và bộ phận kế toán tài chính. Sự minh bạch trong số liệu kế toán là tiền đề bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công ty trước mọi biến động kinh tế.

4.2. Khả năng ứng dụng thực tiễn cho doanh nghiệp cùng ngành

Mô hình kế toán và phân tích công nợ tại công ty mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho các doanh nghiệp thi công quảng cáo vừa và nhỏ. Đặc thù của ngành này là thời gian thi công kéo dài và phụ thuộc lớn vào tiến độ nghiệm thu công trình. Việc xây dựng hợp đồng rõ ràng về điều khoản thanh toán, kết hợp quy trình nghiệm thu từng phần, là giải pháp hữu hiệu để bảo vệ vốn lưu động. Doanh nghiệp cần duy trì quỹ dự phòng nợ phải thu khó đòi nhằm chủ động trước các rủi ro phát sinh. Quản trị công nợ khoa học giúp doanh nghiệp đứng vững trước áp lực cạnh tranh gay gắt của thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sự gia tăng số lượng doanh nghiệp và xu hướng mở rộng quy mô hợp tác trong nền kinh tế thị trường đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt đối với công tác quản trị tài chính, đặc biệt là quản lý công nợ. Đối với các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ kỹ thuật, các giao dịch mua bán chịu, trả chậm diễn ra thường xuyên nhằm duy trì và mở rộng thị phần. Trong tổng cơ cấu công nợ, các khoản phải thu khách hàng và phải trả người bán luôn chiếm tỷ trọng lớn, trực tiếp chi phối năng lực thanh khoản, mức độ chiếm dụng vốn và sự an toàn tài chính của doanh nghiệp. Nếu không có cơ chế theo dõi, ghi chép và xử lý chặt chẽ, doanh nghiệp dễ đối mặt với rủi ro bị chiếm dụng vốn kéo dài hoặc phát sinh nợ khó đòi, dẫn đến mất cân đối dòng tiền.

Công ty TNHH Quảng Cáo Và Trang Trí Nội Ngoại Thất Mặt Trời (SUNADCO) là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ thiết kế, thi công bảng hiệu quảng cáo, in ấn và lắp đặt nội ngoại thất tại tỉnh Thừa Thiên Huế cùng các khu vực lân cận như Quảng Trị, Quảng Bình. Do đặc thù hoạt động tiếp xúc đồng thời với mạng lưới nhiều nhà cung ứng vật tư và đa dạng nhóm khách hàng, việc tổ chức công tác kế toán và kiểm soát công nợ trở thành yêu cầu thiết yếu nhằm giảm thiểu tổn thất và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Khóa luận xác định mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

• Mục tiêu chung: Tìm hiểu về kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả người bán và phân tích tình hình công nợ tại Công ty TNHH Quảng Cáo Và Trang Trí Nội Ngoại Thất Mặt Trời, từ đó đưa ra các nhận xét và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện phần hành kế toán này, góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Thứ nhất, tìm hiểu và trình bày tổng quan về cơ sở lý luận về kế toán công nợ, công nợ phải thu khách hàng, công nợ phải trả người bán và phân tích tình hình công nợ tại doanh nghiệp.
  2. Thứ hai, nghiên cứu thực trạng công tác kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả người bán và phân tích tình hình công nợ tại Công ty TNHH Quảng Cáo Và Trang Trí Nội Ngoại Thất Mặt Trời.
  3. Thứ ba, đưa ra các giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện công tác kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả người bán và tình hình công nợ tại doanh nghiệp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng công tác kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả người bán và tình hình công nợ tại Công ty TNHH Quảng Cáo Và Trang Trí Nội Ngoại Thất Mặt Trời.
• Phạm vi nội dung: Đánh giá công tác kế toán nợ phải thu, nợ phải trả và phân tích các chỉ tiêu phản ánh quy mô, tốc độ luân chuyển công nợ cùng khả năng thanh toán của công ty.
• Phạm vi không gian: Phòng kế toán tại Công ty TNHH Quảng Cáo Và Trang Trí Nội Ngoại Thất Mặt Trời (địa chỉ: 62 An Dương Vương, phường An Cựu, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu kế toán và báo cáo tài chính của công ty trong giai đoạn 3 năm, từ năm 2021 đến năm 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật, chuẩn mực kế toán hiện hành và tài liệu học thuật chuyên ngành:

• Khung pháp lý và chuẩn mực: Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26 tháng 8 năm 2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa (quy định chi tiết nguyên tắc hạch toán và kết cấu Tài khoản 131 - Phải thu khách hàng tại Điều 17, Tài khoản 331 - Phải trả người bán tại Điều 40); Chuẩn mực kế toán Việt Nam VAS 01 (quy định khái niệm về nợ phải trả).
• Tài liệu học thuật: Khái niệm và nguyên tắc ghi nhận các khoản phải thu theo giáo trình của GS. NGND Ngô Thế Chi và PGS. TS Trương Thị Thủy (2013).
• Nguyên tắc kế toán công nợ: Theo dõi chi tiết từng khoản nợ theo từng đối tượng, từng lần thanh toán; kiểm tra, đối chiếu định kỳ hoặc cuối niên độ; phân loại nợ theo thời hạn thanh toán (ngắn hạn không quá 12 tháng, dài hạn trên 12 tháng); tuyệt đối không bù trừ số dư giữa bên Nợ và bên Có của các tài khoản công nợ khi lập Báo cáo tình hình tài chính.
• Hệ thống tài khoản và chứng từ: Sử dụng TK 131, TK 331 cùng các tài khoản đối ứng (TK 111, 112, 133, 152, 153, 156, 211, 2293, 333, 341, 413, 511, 515, 632, 635, 642, 711, 811). Hệ thống chứng từ gồm: Hợp đồng kinh tế, Hóa đơn GTGT, Phiếu xuất kho, Phiếu nhập kho, Biên bản giao nhận/nghiệm thu, Phiếu thu, Phiếu chi, Giấy báo Có, Giấy báo Nợ, Ủy nhiệm chi, Biên bản đối chiếu/bù trừ công nợ. Sổ kế toán sử dụng gồm Sổ Cái, Sổ chi tiết TK 131, TK 331 và Chứng từ ghi sổ.
• Khung chỉ tiêu phân tích:
  • Nhóm chỉ tiêu công nợ: Tỷ lệ các khoản phải thu so với các khoản phải trả (%), Hệ số vòng quay các khoản phải thu (vòng), Hệ số vòng quay các khoản phải trả (vòng), Thời gian quay vòng các khoản phải trả (ngày), Hệ số nợ (lần), Hệ số tự tài trợ (lần).
  • Nhóm chỉ tiêu khả năng thanh toán: Hệ số thanh toán ngắn hạn ($H_{nh}$), Hệ số thanh toán nhanh ($H_{nhanh}$), Hệ số khả năng thanh toán tức thời ($H_{tt}$), Hệ số khả năng thanh toán tổng quát ($H_{tq}$).

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai gồm hai nhóm:

• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Phương pháp quan sát: Theo dõi trực tiếp quy trình xử lý, luân chuyển chứng từ và thao tác ghi sổ trên hệ thống máy vi tính tại Phòng kế toán của công ty trong kỳ thực tập.
  • Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn trực tiếp nhân sự phòng kế toán, đặc biệt là cán bộ Trần Văn Ngọc, để làm rõ quy trình quản lý hồ sơ công nợ và các nghiệp vụ phát sinh.
  • Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tổng hợp giáo trình, hệ thống chuẩn mực kế toán, Thông tư 133/2016/TT-BTC từ các nguồn thư viện và cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
• Phương pháp xử lý dữ liệu:
  • Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu: Phân loại, tổng hợp số liệu thô từ sổ sách kế toán để phục vụ phân tích.
  • Phương pháp sử dụng các chỉ số tài chính: Tính toán các hệ số tài chính, hệ số công nợ và khả năng thanh khoản dựa trên số liệu Báo cáo tài chính giai đoạn 2021-2023.
  • Phương pháp so sánh: So sánh số tuyệt đối và số tương đối để đánh giá xu hướng biến động của tài sản, nguồn vốn và công nợ qua các năm.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả người bán và phân tích tình hình công nợ tại doanh nghiệp

Chương này trình bày hệ thống lý luận căn bản về công nợ trong doanh nghiệp, bao gồm:

• Bản chất và phân loại công nợ: Định nghĩa công nợ phát sinh từ các giao dịch mua bán, cung ứng dịch vụ chưa thanh toán ngay. Làm rõ khái niệm khoản phải thu (quyền đòi tiền về tài sản bị chiếm dụng) và khoản phải trả (nghĩa vụ tài chính hiện tại phát sinh từ các sự kiện đã qua theo VAS 01). Phân loại theo kỳ hạn thu hồi/thanh toán thành ngắn hạn (không quá 12 tháng hoặc một chu kỳ kinh doanh) và dài hạn (trên 12 tháng).
• Quy định hạch toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC:
  • Đối với TK 131: Bên Nợ phản ánh số tiền phải thu phát sinh khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, xây lắp, hoặc tỷ giá ngoại tệ tăng; Bên Có phản ánh số tiền khách hàng đã trả, tiền nhận ứng trước, các khoản giảm giá, chiết khấu hoặc hàng bán bị trả lại, dự phòng khó đòi xử lý xóa sổ; Số dư Nợ phản ánh số tiền còn phải thu; Số dư Có phản ánh số tiền nhận trước của khách hàng.
  • Đối với TK 331: Bên Nợ phản ánh số tiền đã trả cho người bán, số tiền ứng trước khi nhận hàng, các khoản giảm giá, chiết khấu được hưởng; Bên Có phản ánh số tiền phải trả người bán phát sinh khi mua vật tư, dịch vụ; Số dư Nợ phản ánh số tiền đã ứng trước; Số dư Có phản ánh số tiền còn phải trả người bán.
• Hệ thống chỉ tiêu phân tích công nợ và thanh toán: Xác lập công thức tính toán và ý nghĩa kinh tế của các chỉ tiêu tài chính:
  • $\text{Tỷ lệ phải thu/phải trả} = (\text{Tổng phải thu} / \text{Tổng phải trả}) \times 100%$ (đánh giá tương quan giữa vốn bị chiếm dụng và vốn đi chiếm dụng).
  • $\text{Vòng quay phải thu} = \text{Doanh thu thuần} / \text{Phải thu bình quân}$ (phản ánh tốc độ thu hồi nợ chuyển hóa thành tiền).
  • $\text{Vòng quay phải trả} = (\text{Giá vốn hàng bán} + \text{Tăng giảm HTK}) / \text{Phải trả bình quân}$; $\text{Thời gian quay vòng phải trả} = 360 / \text{Số vòng quay phải trả}$.
  • $\text{Hệ số nợ} = \text{Nợ phải trả} / \text{Tổng tài sản}$; $\text{Hệ số tự tài trợ} = \text{Vốn chủ sở hữu} / \text{Tổng tài sản}$.
  • Các hệ số thanh toán: Ngắn hạn ($H_{nh} = \text{TSNH} / \text{Nợ ngắn hạn}$), Nhanh ($H_{nhanh} = (\text{TSNH} - \text{HTK}) / \text{Nợ ngắn hạn}$), Tức thời ($H_{tt} = \text{Tiền} / \text{Nợ ngắn hạn}$), Tổng quát ($H_{tq} = \text{Tổng tài sản} / \text{Nợ phải trả}$).

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả người bán và phân tích tình hình công nợ tại Công ty TNHH Quảng Cáo Và Trang Trí Nội Ngoại Thất Mặt Trời

Chương 2 tập trung phân tích thực tế hoạt động và công tác kế toán tại đơn vị thực tập:

• Tổng quan doanh nghiệp: Công ty thành lập ngày 19/12/2003, vốn điều lệ đăng ký trên hồ sơ là 7.000 đồng, do ông Hoàng Tấn Hưng làm đại diện pháp luật. Đơn vị hoạt động đa ngành, chủ lực là quảng cáo (mã ngành 7310), thiết kế chuyên dụng (mã 7410), sản xuất đồ gỗ, gia công cơ khí, hoàn thiện công trình xây dựng và bán lẻ nội ngoại thất.
• Cơ cấu tổ chức bộ máy:
  • Bộ máy quản lý theo mô hình trực tuyến - chức năng gồm: Giám đốc, Phó Giám đốc, Bộ phận kế toán, Bộ phận kinh doanh, Bộ phận thiết kế, Bộ phận kho, Xưởng sản xuất.
  • Bộ máy kế toán gồm 5 chức danh: Kế toán trưởng (kiêm nhiệm kế toán thuế và kế toán lương), Kế toán doanh thu, Kế toán công nợ, Kế toán tổng hợp, Kế toán kho kiêm thủ quỹ. Đơn vị áp dụng hình thức kế toán trên máy vi tính.
• Tình hình nguồn lực lao động giai đoạn 2021-2023:
  • Quy mô lao động tăng từ 19 người (năm 2021) lên 27 người (năm 2022, tăng 42,11%) và đạt 35 người (năm 2023, tăng 29,63% so với 2022).
  • Về giới tính: Lao động nam luôn chiếm ưu thế trên 68% do đặc thù công việc thi công biển hiệu và nội thất (năm 2021 chiếm 68,42%; năm 2022 chiếm 74,07%; năm 2023 chiếm 71,43%).
  • Về trình độ: Trình độ đại học, cao đẳng chiếm tỷ trọng cao nhất (năm 2021: 63,16%; năm 2022: 59,26%; năm 2023: 54,29%), tiếp đến là trung cấp và lao động phổ thông (chiếm 22,86% mỗi loại vào năm 2023).

Chỉ tiêu lao động	Năm 2021 (Người)	Cơ cấu 2021 (%)	Năm 2022 (Người)	Cơ cấu 2022 (%)	Năm 2023 (Người)	Cơ cấu 2023 (%)	So sánh 2022/2021 (%)	So sánh 2023/2022 (%)
Tổng số lao động	19	100,00	27	100,00	35	100,00	+42,11	+29,63
Theo giới tính:
- Nam	13	68,42	20	74,07	25	71,43	+53,85	+25,00
- Nữ	6	31,58	7	25,93	10	28,57	+16,67	+42,86
Theo trình độ:
- Đại học, cao đẳng	12	63,16	16	59,26	19	54,29	+33,33	+18,75
- Trung cấp	3	15,79	6	22,22	8	22,86	+100,00	+33,33
- Lao động phổ thông	4	21,05	5	18,52	8	22,86	+25,00	+60,00

• Tình hình tài sản và nguồn vốn giai đoạn 2021-2023:

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2021 (Đồng)	Cơ cấu (%)	Năm 2022 (Đồng)	Năm 2023 (Đồng)	Cơ cấu 2023 (%)	Biến động 2022/2021 (%)	Biến động 2023/2022 (%)
I. Tài sản ngắn hạn	9.157.095.363	83,68	-	-	-	-	-
1. Tiền và tương đương tiền	614.961.649	5,62	-	-	-	-71,81	+296,20
2. Các khoản phải thu	5.717.443.451	52,25	6.514.600.951	5.998.948.926	52,05	+13,94	-7,92
3. Hàng tồn kho	2.824.690.263	25,81	-	-	-	-13,53	+39,87
II. Tài sản dài hạn	1.785.986.023	16,32	-	-	-	-	-
1. Tài sản cố định	1.575.347.331	14,40	1.130.580.344	1.382.376.954	11,99	-	-
2. Tài sản khác	210.638.692	1,92	-	-	-	+10,89	-82,43
TỔNG TÀI SẢN	10.943.081.386	100,00	10.494.595.515	11.525.314.112	100,00	-4,10	+9,82
Nợ phải trả	9.297.126.916	84,96	-	-	-	-	-
Vốn chủ sở hữu	1.645.954.470	15,04	-	-	-	-	-
TỔNG NGUỒN VỐN	10.943.081.386	100,00	10.494.595.515	11.525.314.112	100,00	-4,10	+9,82

(Ghi chú: Các ô ký hiệu "-" thể hiện số liệu giá trị tuyệt đối chi tiết không được liệt kê đầy đủ trong phần bảng biểu của văn bản gốc).

Tổng tài sản có sự biến động: năm 2022 giảm 448.485.871 đồng (-4,10%) so với năm 2021; năm 2023 tăng 1.030.718.597 đồng (+9,82%) so với năm 2022. Tài sản ngắn hạn giữ vai trò chủ đạo (năm 2021 chiếm 83,68%), trong đó khoản phải thu chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng tài sản (năm 2021 chiếm 52,25%; năm 2022 tăng lên 62,08%; năm 2023 giảm về mức 52,05%). Nợ phải trả chiếm tới 84,96% tổng nguồn vốn trong năm 2021, cho thấy công ty chủ yếu hoạt động bằng nguồn vốn chiếm dụng và vốn vay ngoài.

• Thực tế hạch toán kế toán công nợ:
  • Kế toán phải thu khách hàng: Văn bản minh họa quy trình bán hàng chưa thu tiền và thu nợ thông qua chứng từ phát sinh với khách hàng là Công ty TNHH Phố Biển DTS. Nghiệp vụ được phản ánh qua Hóa đơn GTGT số 488, Phiếu xuất kho số 488, Phiếu thu số 488, Chứng từ ghi sổ số 488, Sổ chi tiết TK 131 và Sổ Cái TK 131 Quý 3.
  • Kế toán phải trả người bán: Phản ánh quy trình mua nguyên vật liệu, thanh toán tiền cho nhà cung ứng là Công ty TNHH Một Thành Viên Hưng Hùng. Hệ thống chứng từ gồm Hóa đơn GTGT số 58, Phiếu nhập kho, Phiếu chi số 58, Chứng từ ghi sổ, Sổ chi tiết TK 331 Quý 2, Sổ Cái TK 331 Quý 3, cùng Hóa đơn GTGT số 00000314 và Ủy nhiệm chi ngân hàng.

Chương 3: Một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả người bán và phân tích tình hình công nợ tại Công ty TNHH Quảng Cáo Và Trang Trí Nội Ngoại Thất Mặt Trời

Dựa trên thực trạng phân tích, tác giả đưa ra các đánh giá và nhóm giải pháp hoàn thiện:

• Đánh giá tình hình:
  • Ưu điểm: Bộ máy kế toán được tổ chức tương đối hoàn chỉnh theo các phần hành; áp dụng phần mềm kế toán trên máy vi tính giúp ghi chép và trích xuất dữ liệu nhanh chóng; chứng từ luân chuyển theo đúng quy định.
  • Nhược điểm: Các khoản phải thu chiếm tỷ trọng quá lớn trong tổng tài sản (trên 50%), tiềm ẩn rủi ro nợ khó đòi; công tác phân loại tuổi nợ và trích lập dự phòng phải thu khó đòi chưa được thực hiện triệt để; cơ cấu nguồn vốn phụ thuộc lớn vào nợ phải trả; công tác theo dõi, đối chiếu và đôn đốc thu hồi nợ định kỳ đôi lúc chưa kịp thời.
• Giải pháp đề xuất:
  • Đối với công tác kế toán: Hoàn thiện quy trình kiểm tra, đối chiếu số dư công nợ định kỳ; thực hiện lập bảng phân tích tuổi nợ để phân loại các khoản nợ quá hạn; tuân thủ nghiêm ngặt việc trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo quy định tại Thông tư 133/2016/TT-BTC nhằm phản ánh trung thực tình hình tài chính.
  • Đối với quản lý công nợ và tình hình tài chính: Xây dựng chính sách bán chịu chặt chẽ hơn, đánh giá xếp hạng tín dụng khách hàng trước khi cấp hạn mức nợ; áp dụng các biện pháp chiết khấu thanh toán để khuyến khích khách hàng thanh toán sớm; đàm phán kéo dài thời hạn thanh toán với nhà cung cấp hợp lý; chủ động cân đối dòng tiền để thanh toán các khoản nợ người bán đến hạn nhằm duy trì uy tín thương mại.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và làm rõ các kết quả nghiên cứu cụ thể:

• Kết quả thực nghiệm số liệu:
  • Phản ánh rõ biến động quy mô tài sản của doanh nghiệp: đạt 10.943.081.386 đồng (năm 2021), giảm còn 10.494.595.515 đồng (năm 2022) và tăng lên mức 11.525.314.112 đồng (năm 2023).
  • Xác lập dữ liệu khoản phải thu khách hàng luôn chiếm tỷ lệ chi phối trong tổng tài sản: đạt 5.717.443.451 đồng năm 2021 (52,25%), tăng 13,94% lên 6.514.600.951 đồng năm 2022 (chiếm 62,08%), sau đó giảm xuống 5.998.948.926 đồng năm 2023 (52,05%).
  • Chỉ ra mức độ đòn bẩy tài chính cao của doanh nghiệp khi nợ phải trả năm 2021 chiếm tới 84,96% tổng nguồn vốn (9.297.126.916 đồng), trong khi vốn chủ sở hữu chỉ chiếm 15,04% (1.645.954.470 đồng).
  • Phản ánh tình hình dòng tiền có sự dao động mạnh: Tiền và các khoản tương đương tiền năm 2022 giảm 71,81% so với 2021, nhưng sang năm 2023 đã tăng 296,20% so với 2022.
• Đóng góp của khóa luận:
  • Hệ thống hóa khung lý luận về kế toán công nợ và phương pháp phân tích chỉ số tài chính theo Thông tư 133/2016/TT-BTC phù hợp với loại hình doanh nghiệp vừa và nhỏ ngành quảng cáo, trang trí nội thất.
  • Mô tả chi tiết thực tế hạch toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh qua hệ thống sổ chi tiết, sổ cái và chứng từ gốc cụ thể tại đơn vị (với Công ty TNHH Phố Biển DTS và Công ty TNHH MTV Hưng Hùng).
  • Đề xuất các giải pháp bám sát thực trạng mất cân đối giữa nợ phải thu và nợ phải trả, giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng thu hồi vốn và cải thiện năng lực thanh toán.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế gắn liền với phạm vi nghiên cứu do tác giả trình bày:

• Hạn chế: Số liệu khảo sát và phân tích giới hạn trong phạm vi 3 năm (2021-2023) tại một doanh nghiệp tư nhân cụ thể trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế; kiến thức chuyên môn và trải nghiệm thực tế của sinh viên còn bỡ ngỡ nên một số nội dung phân tích chuyên sâu về quản trị rủi ro tín dụng thương mại chưa được mở rộng toàn diện.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu đánh giá tác động của chính sách tín dụng thương mại đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp; khảo sát phân tích công nợ trên tập mẫu nhiều doanh nghiệp cùng ngành thi công quảng cáo và nội ngoại thất tại khu vực miền Trung.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp: Là tài liệu tham khảo chi tiết về quy trình tổ chức kế toán phần hành công nợ phải thu và phải trả theo Thông tư 133/2016/TT-BTC; cung cấp mẫu biểu sổ sách kế toán thực tế (Sổ Cái, Sổ chi tiết TK 131, TK 331, Chứng từ ghi sổ).
• Người làm đề tài nghiên cứu tương tự: Tham khảo phương pháp tiếp cận kết hợp giữa hạch toán nghiệp vụ kế toán chi tiết với phân tích hệ thống chỉ số tài chính (vòng quay công nợ, hệ số thanh toán, hệ số nợ).
• Bộ phận kế toán tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ: Tham khảo phương pháp đối chiếu chứng từ và bài học thực tiễn trong việc kiểm soát tỷ trọng khoản phải thu nhằm đảm bảo an toàn thanh khoản.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu tại doanh nghiệp nào và sử dụng chế độ kế toán nào làm căn cứ hạch toán?
Khóa luận nghiên cứu tại Công ty TNHH Quảng Cáo Và Trang Trí Nội Ngoại Thất Mặt Trời (SUNADCO), có trụ sở tại 62 An Dương Vương, thành phố Huế. Đơn vị áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định tại Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính, thực hiện kế toán trên máy vi tính.

2. Quy mô tài sản và các khoản phải thu của công ty biến động như thế nào qua giai đoạn 2021 - 2023?
Tổng tài sản công ty năm 2021 là 10.943.081.386 đồng, năm 2022 giảm 4,10% xuống 10.494.595.515 đồng, và năm 2023 tăng 9,82% lên 11.525.314.112 đồng. Các khoản phải thu chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng tài sản: năm 2021 chiếm 52,25% (5.717.443.451 đồng), năm 2022 tăng lên 62,08% (6.514.600.951 đồng) và năm 2023 giảm xuống còn 52,05% (5.998.948.926 đồng).

3. Cơ cấu nguồn vốn năm 2021 của doanh nghiệp phản ánh thực trạng tài chính gì?
Năm 2021, nợ phải trả của công ty là 9.297.126.916 đồng, chiếm tới 84,96% tổng nguồn vốn, trong khi vốn chủ sở hữu chỉ đạt 1.645.954.470 đồng (chiếm 15,04%). Số liệu này cho thấy công ty phụ thuộc rất lớn vào nguồn vốn chiếm dụng và vốn vay bên ngoài để tài trợ cho hoạt động sản xuất kinh doanh, khả năng tự chủ tài chính ở mức thấp.

4. Khóa luận minh họa thực tế nghiệp vụ kế toán công nợ qua các chứng từ và đối tác cụ thể nào?
Nghiệp vụ phải thu khách hàng được minh họa qua đối tác là Công ty TNHH Phố Biển DTS (Hóa đơn GTGT số 488, Phiếu xuất kho số 488, Phiếu thu số 488, Sổ chi tiết TK 131 Quý 3). Nghiệp vụ phải trả người bán được minh họa qua Công ty TNHH Một Thành Viên Hưng Hùng (Hóa đơn GTGT số 58, Phiếu nhập kho, Phiếu chi số 58, Sổ chi tiết TK 331 Quý 2, Hóa đơn GTGT số 00000314, Giấy nộp tiền/Ủy nhiệm chi).

5. Cơ cấu nhân sự của công ty có đặc điểm gì nổi bật qua 3 năm nghiên cứu?
Tổng số lao động tăng liên tục từ 19 người (2021) lên 27 người (2022) và 35 người (2023). Lao động nam luôn chiếm tỷ trọng áp đảo trên 68% (năm 2021 là 68,42%; năm 2022 là 74,07%; năm 2023 là 71,43%) do đặc thù thi công kỹ thuật. Về trình độ học vấn, nhân sự có trình độ đại học và cao đẳng luôn chiếm tỷ lệ cao nhất trong công ty (54,29% đến 63,16%).

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Kim Thảo đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán công nợ phải thu, phải trả và phương pháp phân tích tình hình công nợ theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Nghiên cứu phản ánh trung thực thực trạng công tác hạch toán, chu chuyển chứng từ cũng như phân tích biến động tài sản, nguồn vốn và lao động tại Công ty TNHH Quảng Cáo Và Trang Trí Nội Ngoại Thất Mặt Trời trong giai đoạn 2021-2023. Các phát hiện về tỷ trọng khoản phải thu cao và mức độ phụ thuộc lớn vào nợ phải trả đã làm căn cứ thực tiễn vững chắc cho hệ thống giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính và công nợ được đề xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CÔNG NỢ PHẢI THU KHÁCH HÀNG, PHẢI TRẢ NGƯỜI BÁN VÀ PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH CÔNG NỢ TẠI DOANH NGHIỆP 1. Một số lý luận chung về kế toán công nợ 1. Khái niệm về công nợ Công nợ là khoản tiền phát sinh khi một cá nhân hoặc doanh nghiệp thực hiện các giao dịch mua bán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ, hoặc trong kỳ thanh toán với một cá nhân, doanh nghiệp khác, nhưng không trả (hoặc không trả đủ) tại thời điểm đó mà phải chuyển sang kỳ thanh toán sau. Công nợ có thể xảy ra giữa doanh nghiệp với nhau, cũng có thể là công nợ giữa cá nhân với doanh nghiệp hoặc cá nhân với nhau.

Kế toán công nợ là một vị trí trong lĩnh vực kế toán, có nhiệm vụ ghi nhận, theo dõi và quản lý các khoản nợ mà doanh nghiệp phải thu hoặc phải chi trả trong suốt quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Công nợ được chia thành 2 loại gồm công nợ phải thu và công nợ phải trả. Khái niệm về khoản phải thu GS. NGND Ngô Thế Chi và PGS.TS Trương Thị Thuỷ (2013) cho rằng: “Các khoản phải thu trong doanh nghiệp xác định quyền lợi của doanh nghiệp về một khoản tiền, hàng hoá, dịch vụ, … mà doanh nghiệp sẽ thu về trong tương lai.

Khoản nợ phải thu là một tài sản của doanh nghiệp bị các đơn vị, tổ chức kinh tế, cá nhân khác chiếm dụng mà doanh nghiệp có trách nhiệm phải thu hồi. Các khoản phải thu được kế toán công ty ghi lại và phản ánh trên bảng cân đối kế toán, bao gồm tất cả các khoản nợ công ty chưa đòi được, tính cả các khoản nợ chưa đến hạn thanh toán”. Các khoản phải thu bao gồm: Phải thu khách hàng, phải thu nội bộ, phải thu khác, tạm ứng, thuế GTGT được khấu trừ và các khoản khác. Trong đó khoản phải thu khách hàng không chỉ chiếm tỷ trọng lớn nhất mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro đáng kể.

5 Dựa trên theo thời hạn thanh toán, khoản phải thu được phân thành: khoản phải thu ngắn hạn và khoản phải thu dài hạn. - Khoản phải thu ngắn hạn: là chỉ tiêu tổng hợp phán ảnh toàn bộ giá trị của các khoản phải thu có thời gian thu hồi còn lại không quá 12 tháng hoặc trong một chu kỳ kinh doanh thông thường tại thời điểm báo cáo (sau khi trừ đi dự phòng phải thu ngắn hạn khó đòi). - Khoản phải thu dài hạn: là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh toàn bộ giá trị của các khoản phải thu có thời gian thu hồi trên 12 tháng hoặc hơn kéo dài hơn một chu kỳ sản xuất, kinh doanh tại thời điểm báo cáo. Khái niệm về khoản phải trả Theo định nghĩa của Chuẩn mực kế toán Việt Nam VAS 01: “Nợ phải trả là nghĩa vụ hiện tại của doanh nghiệp phát sinh từ các sự kiện và giao dịch đã qua mà doanh nghiệp phải thanh toán từ các nguồn lực của mình”.

Một số khoản phải phổ biến trong doanh nghiệp bao gồm: nợ phải trả cho nhà cung cấp, nợ phải trả nội bộ, các khoản thuế và nghĩa vụ tài chính với nhà nước, nợ phải trả cho nhân viên, và các khoản nợ khác. Căn cứ vào thời hạn thanh toán, các khoản nợ của doanh nghiệp được phân loại thành hai loại thành: nợ phải trả ngắn hạn và nợ phải trả dài hạn. - Nợ phải trả ngắn hạn: là các khoản nợ mà doanh nghiệp có nghĩa vụ phải thanh toán trong vòng 12 tháng kể từ ngày ngày kết thúc kỳ kế toán năm.