Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Xây dựng và Vận tải Quảng Hà

Khóa luận kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Quảng Hà

• Tác giả: Đoàn Thị Thu Hằng
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Sông Hương
• Trường học: Đại học Huế - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Xây dựng và Vận tải Quảng Hà
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu và xác định KQKD tại Công ty Quảng Hà

Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò nòng cốt trong bộ máy tài chính doanh nghiệp. Công ty TNHH Thương mại Xây dựng và Vận tải Quảng Hà hoạt động đa ngành nghề tại Hà Tĩnh. Doanh nghiệp cung cấp vật liệu xây dựng, thi công công trình và dịch vụ vận tải hàng hóa. Quy trình kế toán giúp kiểm soát dòng tiền luân chuyển liên tục. Nhân viên kế toán phản ánh kịp thời các nghiệp vụ kinh tế phát sinh vào sổ sách. Hệ thống sổ chi tiết và sổ cái ghi chép đầy đủ giá trị bán buôn, dịch vụ vận chuyển. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Thông tư này phù hợp với mô hình doanh nghiệp vừa và nhỏ. Việc hạch toán đúng kỳ đảm bảo nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí thực tế. Kết quả kinh doanh là thước đo hiệu quả vận hành sau mỗi chu kỳ kế toán. Ban giám đốc dựa vào số liệu kế toán để định hướng chiến lược kinh doanh. Thông tin tài chính minh bạch hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu chi phí phát sinh. Đồng thời, doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước đúng hạn. Quy trình hạch toán rõ ràng giúp hạn chế thất thoát tài sản.

1.1. Cơ sở lý luận về doanh thu và kết quả kinh doanh

Doanh thu phản ánh tổng giá trị lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu về trong kỳ kế toán. Lợi ích này phát sinh từ hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ xây dựng và vận chuyển. Doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu khi chuyển giao phần lớn rủi ro cùng quyền sở hữu cho khách hàng. Đồng thời, số tiền doanh thu phải được xác định đáng tin cậy. Chi phí tương ứng phải được tập hợp đầy đủ nhằm đối trừ chính xác. Kết quả kinh doanh là chênh lệch giữa tổng doanh thu và tổng chi phí hợp lý. Chỉ tiêu lợi nhuận thuần cho biết hiệu quả sinh lời của đồng vốn kinh doanh. Doanh nghiệp cần phân định rõ doanh thu bán hàng, doanh thu tài chính và thu nhập khác.

1.2. Chế độ kế toán áp dụng tại Công ty Quảng Hà

Công ty Quảng Hà áp dụng hệ thống kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Chế độ này quy định nguyên tắc hạch toán cho các đơn vị quy mô vừa và nhỏ. Doanh nghiệp mở tài khoản 511 để ghi nhận doanh thu bán hàng hóa và dịch vụ. Tài khoản 632 phản ánh giá vốn hàng bán xuất kho trong kỳ. Tài khoản 642 tập hợp toàn bộ chi phí quản lý kinh doanh phát sinh. Cuối kỳ kế toán, kế toán viên kết chuyển toàn bộ doanh thu và chi phí sang tài khoản 911. Hình thức sổ kế toán kết hợp giữa chứng từ gốc và phần mềm hỗ trợ. Kỳ kế toán thực hiện theo tháng, quý và năm tài chính. Việc áp dụng đúng chế độ giúp báo cáo tài chính bảo đảm tính hợp pháp.

II. Thực trạng kế toán doanh thu và xác định KQKD tại Công ty Quảng Hà

Thực tế công tác kế toán tại Công ty Quảng Hà đạt nhiều kết quả tích cực nhưng vẫn còn một số vướng mắc. Đơn vị đã xây dựng quy trình luân chuyển chứng từ cơ bản hoàn chỉnh. Hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu xuất kho và chứng từ thanh toán được lưu trữ theo trình tự thời gian. Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh diễn ra trên nhiều địa bàn xây dựng phân tán. Việc thu thập chứng từ vận chuyển vật liệu đôi khi gặp tình trạng chậm trễ. Kế toán viên phải đối chiếu khối lượng công việc thực tế với biên bản nghiệm thu trước khi xuất hóa đơn. Điều này dẫn đến sự chênh lệch thời điểm ghi nhận giữa chi phí phát sinh và doanh thu thực tế. Bên cạnh đó, việc theo dõi công nợ khách hàng chưa thực sự chặt chẽ. Số dư tài khoản 131 tồn đọng kéo dài làm giảm vòng quay vốn lưu động. Doanh nghiệp chưa lập dự phòng nợ phải thu khó đòi định kỳ theo quy định. Việc phân bổ chi phí quản lý kinh doanh còn mang tính ước lượng tương đối. Hệ thống kiểm soát nội bộ chưa bao quát hết các khâu vận hành.

2.1. Quy trình hạch toán và ghi nhận doanh thu bán hàng

Công ty Quảng Hà sử dụng chứng từ xuất kho và hóa đơn thương mại để hạch toán vào sổ sách. Kế toán phản ánh giá trị bán hàng vào bên Có tài khoản 5111. Thuế giá trị gia tăng đầu ra được ghi nhận vào tài khoản 3331. Khi khách hàng chưa thanh toán, kế toán hạch toán nợ vào tài khoản 1311. Số liệu doanh thu được tổng hợp theo từng quý để đối chiếu công nợ. Tuy vậy, việc ghi sổ đôi khi bị dồn vào cuối kỳ kế toán. Khâu đối chiếu giữa bộ phận vận chuyển và bộ phận kế toán chưa diễn ra thường xuyên. Do đó, một số khoản chiết khấu thương mại chưa được xử lý ngay lập tức trên tài khoản.

2.2. Những tồn tại trong xác định kết quả kinh doanh

Công tác xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị còn bộc lộ một số nhược điểm cụ thể. Tài khoản 642 gộp chung chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Việc phân tách chi tiết theo tài khoản cấp hai 6421 và 6422 chưa triệt để. Doanh nghiệp khó đánh giá riêng biệt hiệu quả của từng đội xe vận tải. Chi phí xăng dầu và sửa chữa phương tiện đôi khi tập hợp chậm vào giá vốn. Kế toán xác định lợi nhuận trước thuế qua tài khoản 911 vào ngày cuối năm tài chính. Cách làm này khiến ban lãnh đạo thiếu số liệu lợi nhuận tức thời để điều chỉnh giá thầu. Rủi ro sai sót số liệu tăng cao khi khối lượng nghiệp vụ phát sinh lớn.

III. Giải pháp kế toán doanh thu và xác định KQKD tại Công ty Quảng Hà

Hoàn thiện tổ chức hạch toán kế toán là yêu cầu cấp thiết đối với Công ty Quảng Hà. Doanh nghiệp cần chuẩn hóa quy trình tiếp nhận và luân chuyển chứng từ ban đầu. Mọi phiếu xuất kho và biên bản bàn giao phải chuyển về phòng kế toán trong vòng 24 giờ. Kế toán viên phải cập nhật số liệu ngay vào phần mềm kế toán chuyên dụng. Việc này hạn chế tối đa việc bỏ sót nghiệp vụ bán hàng và chi phí vận tải. Doanh nghiệp cần phân loại chi tiết tài khoản chi phí quản lý kinh doanh. Kế toán phải hạch toán tách bạch tài khoản 6421 cho bán hàng và tài khoản 6422 cho quản lý. Đồng thời, phòng kế toán cần tăng cường quản lý các khoản công nợ khách hàng. Doanh nghiệp nên lập bảng phân tích tuổi nợ định kỳ theo từng tháng. Nhân viên kinh doanh phải tích cực đôn đốc khách hàng thanh toán nợ đến hạn. Doanh nghiệp cũng cần trích lập dự phòng nợ khó đòi theo thông tư hiện hành. Việc xác định kết quả kinh doanh cần thực hiện định kỳ theo từng tháng thay vì chỉ theo năm. Động thái này giúp ban điều hành nắm bắt thực trạng tài chính chính xác.

3.1. Hoàn thiện chứng từ và sổ kế toán doanh thu

Công ty Quảng Hà cần chuẩn hóa toàn bộ mẫu chứng từ kế toán theo quy định nhà nước. Mỗi nghiệp vụ giao hàng xây dựng phải đi kèm hóa đơn và phiếu giao hàng ký nhận. Kế toán lưu trữ chứng từ điện tử song song với bản cứng nhằm tránh mất mát. Doanh nghiệp cần nâng cấp phần mềm kế toán nhằm tự động hóa khâu vào sổ cái. Các chứng từ bán hàng phải được ghi nhận đồng thời vào sổ chi tiết tài khoản 511. Kế toán viên phải đối chiếu số dư sổ chi tiết với sổ cái vào ngày cuối mỗi tháng. Việc số hóa chứng từ giúp rút ngắn thời gian lập báo cáo tài chính. Doanh nghiệp dễ dàng kiểm tra lịch sử giao dịch khi cơ quan thuế yêu cầu thanh tra.

3.2. Cải tiến phương pháp xác định kết quả kinh doanh

Doanh nghiệp cần xác định kết quả kinh doanh riêng theo từng mảng hoạt động thương mại, xây dựng và vận tải. Kế toán mở các sổ chi tiết chi phí tương ứng với từng mảng kinh doanh. Khoản chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp cần được phân bổ trên cơ sở khoa học. Tỷ lệ doanh thu hoặc chi phí nhân công trực tiếp là tiêu thức phân bổ phù hợp. Kế toán kết chuyển toàn bộ doanh thu thuần và chi phí hợp lý vào tài khoản 911 hàng tháng. Ban giám đốc sẽ nắm rõ mảng hoạt động nào mang lại tỷ suất lợi nhuận cao nhất. Nhờ đó, công ty kịp thời cắt giảm các chi phí vận tải lãng phí và tối ưu hóa lợi nhuận ròng.

IV. Đánh giá kế toán doanh thu và xác định KQKD tại Công ty Quảng Hà

Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh là xương sống trong hệ thống tài chính của Công ty Quảng Hà. Quy trình kế toán hoàn thiện tạo ra nền tảng dữ liệu trung thực và minh bạch. Thông tin này giúp ban lãnh đạo hoạch định chiến lược kinh doanh vận tải và xây dựng chính xác. Doanh nghiệp cần tiếp tục duy trì việc tuân thủ Thông tư 133/2016/TT-BTC. Đồng thời, doanh nghiệp phải tăng cường bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ kế toán viên. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hạch toán giúp nâng cao năng suất lao động kế toán. Các biện pháp quản lý công nợ chặt chẽ sẽ bảo toàn nguồn vốn lưu động. Doanh nghiệp giảm thiểu nguy cơ phát sinh nợ xấu trong hoạt động kinh doanh hàng ngày. Khi chi phí được kiểm soát chặt chẽ, kết quả kinh doanh của doanh nghiệp sẽ tăng trưởng ổn định. Điều này nâng cao vị thế cạnh tranh của thương hiệu Quảng Hà trên thị trường xây dựng Hà Tĩnh. Báo cáo tài chính chuẩn mực cũng tạo sự tin cậy lớn cho các tổ chức tín dụng.

4.1. Bài học thực tiễn trong công tác kế toán doanh nghiệp

Thực tiễn tại Công ty Quảng Hà mang lại bài học lớn về việc tổ chức chứng từ. Chứng từ kế toán phải được tập hợp kịp thời và kiểm tra tính hợp lệ thường xuyên. Doanh nghiệp cần gắn kết chặt chẽ giữa kế toán công nợ và bộ phận kinh doanh. Việc theo dõi sát sao tiến độ thanh toán giúp hạn chế nguy cơ nợ đọng kéo dài. Bên cạnh đó, việc phân loại chi phí ngay từ khâu phát sinh giúp tính giá thành chuẩn xác. Kế toán viên phải luôn cập nhật các thay đổi của chính sách thuế và kế toán. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ phận quyết định chất lượng của số liệu tài chính.

4.2. Khả năng ứng dụng giải pháp cho doanh nghiệp vừa và nhỏ

Các giải pháp cải tiến kế toán từ mô hình Quảng Hà có tính ứng dụng thực tiễn rất cao. Mô hình quản lý này rất phù hợp với các doanh nghiệp thương mại và xây lắp vừa và nhỏ. Quy trình số hóa chứng từ giúp tiết kiệm thời gian và chi phí vận hành cho bộ máy. Việc phân tách rõ ràng chi phí quản lý và bán hàng giúp nâng cao năng lực định giá bán. Đồng thời, việc tính toán kết quả kinh doanh định kỳ theo tháng giúp chủ doanh nghiệp chủ động điều hành. Các biện pháp kiểm soát dòng tiền và công nợ bảo đảm tính an toàn tài chính. Đây là cẩm nang hữu ích để các doanh nghiệp tương tự nâng cao hiệu quả quản trị.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, mục tiêu sống còn và chi phối mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là lợi nhuận. Để đạt được hiệu quả kinh doanh tối ưu, các doanh nghiệp phải không ngừng kiện toàn bộ máy vận hành, quản trị tài chính chặt chẽ, kiểm soát tối đa chi phí và tối đa hóa doanh thu. Doanh thu và chi phí là hai chỉ tiêu tài chính cốt lõi phản ánh toàn diện chất lượng hoạt động của đơn vị. Trong cơ chế quản trị đó, kế toán giữ vai trò là công cụ sắc bén cung cấp thông tin kịp thời, minh bạch và tin cậy cho ban điều hành nhằm đưa ra các quyết định kinh doanh phù hợp. Việc ghi nhận chính xác doanh thu và thực hiện đúng quy trình xác định kết quả kinh doanh giúp doanh nghiệp nắm rõ tình trạng lãi, lỗ trong từng kỳ kế toán.

Đề tài được nghiên cứu tại Công ty TNHH Thương mại Xây dựng và Vận tải Quảng Hà. Đây là doanh nghiệp hoạt động kinh doanh đa ngành, trong đó bán lẻ xăng dầu là lĩnh vực kinh doanh trọng tâm cốt lõi, bên cạnh các hoạt động khác như sản xuất nước sinh hoạt và kinh doanh dịch vụ khách sạn. Hiện nay, công ty đã mở rộng quy mô với hệ thống 4 cửa hàng bán lẻ xăng dầu phân bố tại thị trấn Thạch Hà, phường Bắc Hồng Lĩnh và phường Vũng Áng thuộc địa bàn tỉnh Hà Tĩnh. Với quy mô doanh thu lên đến hàng trăm tỷ đồng mỗi năm, yêu cầu hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trở thành nhiệm vụ quản trị thiết thực tại doanh nghiệp.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:

• Mục tiêu chung: Nghiên cứu và đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Xây dựng và Vận tải Quảng Hà, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác này tại đơn vị trong thời gian tới.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.
  2. Tìm hiểu, phân tích thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Xây dựng và Vận tải Quảng Hà.
  3. Đưa ra nhận xét, đánh giá và đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm góp phần hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại công ty.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Toàn bộ lý luận và thực tiễn các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, hệ thống chứng từ, sổ sách kế toán, báo cáo tài chính, quy trình luân chuyển chứng từ và phương pháp ghi sổ liên quan đến công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại công ty.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại Công ty TNHH Thương mại Xây dựng và Vận tải Quảng Hà (trụ sở chính tại Tổ dân phố 13, Thị trấn Thạch Hà, Huyện Thạch Hà, Tỉnh Hà Tĩnh).
• Phạm vi thời gian: Phân tích khái quát tình hình tài sản, nguồn vốn, nhân sự và kết quả kinh doanh của công ty trong giai đoạn 3 năm từ năm 2022 đến năm 2024. Số liệu phản ánh chi tiết thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh được thu thập tập trung trong Quý 4 năm 2024.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng hệ thống lý luận dựa trên các chuẩn mực kế toán Việt Nam và chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành:

• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 (VAS 01) "Chuẩn mực chung" ban hành theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31/12/2002 của Bộ trưởng Bộ Tài chính, làm cơ sở định nghĩa và phân loại chi phí.
• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) "Doanh thu và thu nhập khác" ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trưởng Bộ Tài chính, quy định khái niệm, đặc điểm, phân loại và điều kiện ghi nhận doanh thu.
• Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa. Do Công ty TNHH Thương mại Xây dựng và Vận tải Quảng Hà thuộc phân khúc doanh nghiệp quy mô vừa nên toàn bộ hệ thống tài khoản và phương pháp hạch toán trong đề tài đều áp dụng chuẩn theo thông tư này:
  • Khoản 1 Điều 56 và Điều 57: Khái niệm, điều kiện ghi nhận và nguyên tắc kế toán tài khoản 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ), tài khoản 515 (Doanh thu hoạt động tài chính).
  • Điều 59: Khái niệm và nguyên tắc ghi nhận chi phí.
  • Điều 62: Phương pháp kế toán giá vốn hàng bán qua tài khoản 632.
  • Điều 63: Phương pháp kế toán chi phí hoạt động tài chính qua tài khoản 635.
  • Điều 64: Phương pháp kế toán chi phí quản lý kinh doanh qua tài khoản 642 (gồm hai tài khoản cấp hai là TK 6421 - Chi phí bán hàng và TK 6422 - Chi phí quản lý doanh nghiệp).
  • Điều 65 và Điều 66: Hạch toán tài khoản 711 (Thu nhập khác) và tài khoản 811 (Chi phí khác).
  • Điều 67: Kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp qua tài khoản 821.
  • Điều 68: Kế toán xác định kết quả kinh doanh tập hợp trên tài khoản 911.

Chính sách kế toán áp dụng tại đơn vị:

• Niên độ kế toán: Bắt đầu từ ngày 01/01 và kết thúc vào ngày 31/12 dương lịch hàng năm.
• Đơn vị tiền tệ kế toán: Đồng Việt Nam (VNĐ).
• Phương pháp kế toán hàng tồn kho: Kê khai thường xuyên; tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền.
• Phương pháp trích khấu hao tài sản cố định: Phương pháp đường thẳng.
• Nguyên tắc ghi nhận doanh thu: Ghi nhận theo cơ sở dồn tích.
• Hình thức sổ kế toán: Nhật ký chung áp dụng trên phần mềm kế toán 3A Soft.
• Hệ thống báo cáo tài chính: Lập theo mẫu biểu quy định cho doanh nghiệp nhỏ và vừa gồm Bảng cân đối kế toán (Mẫu B01a-DNN), Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Mẫu B02-DNN), Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (Mẫu B03-DNN) và Bản thuyết minh báo cáo tài chính (Mẫu B09-DNN).

Phương pháp nghiên cứu thực tế:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập số liệu thứ cấp từ các báo cáo tài chính giai đoạn 2022–2024, các chứng từ kế toán gốc (hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu thu, phiếu chi, phiếu xuất kho), sổ chi tiết và sổ cái tài khoản Quý 4 năm 2024 do Phòng Kế toán và Phòng Nhân sự cung cấp.
• Phương pháp xử lý số liệu: Sử dụng kỹ thuật phân tích so sánh biến động số tuyệt đối và số tương đối để đánh giá sự dịch chuyển của cơ cấu tài sản, nguồn vốn, doanh thu và lợi nhuận qua các năm. Tiến hành đối chiếu chéo giữa chứng từ gốc và các sổ kế toán tổng hợp nhằm kiểm tra tính tuân thủ pháp lý và sự chính xác trong quy trình hạch toán.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Chương này tập trung tổng kết các vấn đề lý luận nền tảng về doanh thu, chi phí và kết quả hoạt động kinh doanh theo quy định tại Thông tư 133/2016/TT-BTC. Tác giả làm rõ bản chất doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu không bao gồm vốn góp của cổ đông, chỉ được ghi nhận khi thỏa mãn đồng thời các điều kiện cụ thể (chuyển giao rủi ro, xác định chắc chắn doanh thu và chi phí liên quan). Đồng thời, nội dung hạch toán các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại) được ghi giảm trực tiếp trên bên Nợ tài khoản 511.

Về mặt chi phí, chương 1 hệ thống hóa cách phân loại chi phí theo nội dung kinh tế, công dụng kinh tế và mối quan hệ với quy mô hoạt động. Quy trình xác định kết quả kinh doanh được khái quát bằng mô hình tập hợp chi phí và doanh thu cuối kỳ thông qua tài khoản 911 (Xác định kết quả kinh doanh) theo công thức:

$$\text{Kết quả kinh doanh} = \text{Kết quả HĐ SXKD} + \text{Kết quả HĐ tài chính} + \text{Kết quả HĐ khác}$$

Trong đó:

• Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh = Doanh thu thuần về bán hàng và CCDV - Giá vốn hàng bán - Chi phí quản lý kinh doanh (TK 642).
• Doanh thu thuần = Doanh thu bán hàng và CCDV (TK 511) - Các khoản giảm trừ doanh thu.
• Kết quả hoạt động tài chính = Doanh thu hoạt động tài chính (TK 515) - Chi phí hoạt động tài chính (TK 635).
• Kết quả hoạt động khác = Thu nhập khác (TK 711) - Chi phí khác (TK 811).

Chương 1 cũng trình bày toàn diện 10 sơ đồ hạch toán kế toán chuẩn đối với các tài khoản 511, 515, 711, 632, 635, 642, 811, 821 và 911, tạo cơ sở đối chiếu cho phần nghiên cứu thực trạng.

Chương 2: Thực trạng về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Xây dựng và Vận tải Quảng Hà

Chương 2 phản ánh chi tiết bức tranh hoạt động và công tác hạch toán thực tế tại doanh nghiệp:

• Quá trình thành lập: Công ty được thành lập ngày 12/10/2016, người đại diện theo pháp luật là ông Lê Thế Nghĩa. Trụ sở tại Tổ dân phố 13, Thị trấn Thạch Hà, Huyện Thạch Hà, Tỉnh Hà Tĩnh; Mã số thuế: 3002039551. Vốn điều lệ đăng ký là 7.000 triệu đồng. Bộ máy quản trị gồm Ban Giám đốc chỉ đạo trực tiếp các phòng ban: Phòng Tài chính, Phòng Kinh doanh, Phòng Kỹ thuật, Phòng Nhân sự, Bộ phận Kế toán và Bộ phận Bán hàng/Mua hàng.
• Tình hình lao động giai đoạn 2022–2024: Quy mô nhân sự tương đối ổn định với 212 người (năm 2022), giảm xuống 209 người (năm 2023) và tăng lên 215 người (năm 2024). Tỷ lệ lao động nam chiếm ưu thế và có xu hướng tăng, đạt 62,33% vào năm 2024; trình độ chuyên môn đại học, cao đẳng chiếm 35,36% và lao động phổ thông chiếm 42,54% (số liệu năm 2022).
• Tình hình tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh giai đoạn 2022–2024:

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2022	Năm 2023	Năm 2024	So sánh 2023/2022 (%)	So sánh 2024/2023 (%)
Tổng cộng tài sản (triệu đồng)	158.524	195.772	466.670	+23,49%	+137,91%
- Tiền và tương đương tiền	Số liệu giảm	Giảm 1.830	Giảm 857	-45,54%	-39,14%
- Các khoản phải thu	Số liệu gốc	Giảm 14.949	Tăng 113.590	-20,29%	+193,50%
- Hàng tồn kho	Số liệu gốc	Tăng 23.575	Tăng 10.479	+101,47%	+22,96%
- Tài sản cố định	Số liệu gốc	Giảm 12.178	Tăng 160.752	-28,08%	+513,68%
- Tài sản khác	Số liệu gốc	Tăng 1.951	Tăng 5.835	+381,67%	+236,60%
Nợ phải trả (triệu đồng)	Số liệu gốc	Giảm 40.990	Tăng mạnh	-31,60%	+261,23%
Vốn chủ sở hữu (triệu đồng)	29.675	Tăng 78.307	Tăng tiếp	+268,82%	+36,08%
Doanh thu thuần BH&CCDV (triệu đồng)	Số liệu gốc	Tăng trưởng	556.019	+6,20%	+122,90%
Giá vốn hàng bán (triệu đồng)	Số liệu gốc	Tăng trưởng	500.xxx	+6,63%	+117,40%
Lợi nhuận sau thuế TNDN (triệu đồng)	Số liệu gốc	Tăng trưởng	11.225	+137,29%	Duy trì cao

• Tổ chức bộ máy kế toán: Tổ chức theo mô hình tập trung gồm Kế toán trưởng, Kế toán tổng hợp, Kế toán viên và Thủ quỹ. Công tác ghi sổ thực hiện trên phần mềm 3A Soft theo hình thức Nhật ký chung.
• Thực trạng quy trình ghi nhận doanh thu: Doanh nghiệp phân định rõ hai phương thức tiêu thụ chính đối với mặt hàng xăng dầu:
  • Phương thức bán buôn: Khách hàng gửi đơn hàng qua email/fax; Phòng Kinh doanh lập hợp đồng kinh tế (4 bản: 2 bản giao khách hàng, 1 bản lưu phòng kinh doanh, 1 bản chuyển phòng kế toán). Kế toán lập phiếu xuất kho (2 liên), sau đó xuất hóa đơn GTGT trên phần mềm 3A Soft. Nghiệp vụ thanh toán thực hiện qua chuyển khoản ngân hàng hoặc nộp tiền mặt (kế toán lập phiếu thu 2 liên). Nếu chưa thanh toán, kế toán mở sổ chi tiết theo dõi công nợ trên TK 131.
  • Phương thức bán lẻ: Thực hiện trực tiếp tại 4 cửa hàng bán lẻ. Căn cứ lượng xăng dầu bơm qua cột bơm và số tiền thu được từ khách hàng, nhân viên nộp tiền theo ca cho cửa hàng trưởng. Kết thúc ngày, cửa hàng trưởng nộp tiền mặt về phòng kế toán kèm theo bảng kê bán hàng và hóa đơn để đối chiếu và kê khai thuế.
• Các nghiệp vụ kinh tế minh họa phát sinh trong Quý 4/2024:
  • Nghiệp vụ 1 (Bán buôn - 05/11/2024): Xuất bán Dầu Diesel 0.05S theo Hóa đơn GTGT số 00000609 cho Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại & Vận tải 559. Doanh thu chưa thuế: 420.454.545 đồng, thuế GTGT 10%: 42.045.455 đồng, tổng thanh toán: 462.500.000 đồng (chưa thanh toán). Định khoản: Nợ TK 1311: 462.500.000 đồng / Có TK 5111: 420.454.545 đồng, Có TK 33311: 42.045.455 đồng.
  • Nghiệp vụ 2 (Bán buôn - 20/11/2024): Xuất bán Dầu Diesel 0.05S theo Hóa đơn GTGT số 00000649 cho Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ & Xuất nhập khẩu NNC. Doanh thu chưa thuế: 253.272.727 đồng, thuế GTGT 10%: 25.327.273 đồng, tổng thanh toán: 278.600.000 đồng. Định khoản: Nợ TK 1311: 278.600.000 đồng / Có TK 5111: 253.272.727 đồng, Có TK 33311: 25.327.273 đồng.
  • Nghiệp vụ 3 (Bán lẻ - 08/11/2024): Bán lẻ Xăng Ron 95-III cho khách hàng cá nhân tại Địa điểm kinh doanh số 01 (huyện Mỏ Cày Bắc, tỉnh Bến Tre) theo Hóa đơn GTGT số 50313 và Phiếu thu PT50313. Doanh thu chưa thuế: 238.505 đồng, thuế GTGT 10%: 23.851 đồng, tổng tiền thu bằng tiền mặt: 262.356 đồng. Định khoản: Nợ TK 1111: 262.356 đồng / Có TK 5111: 238.505 đồng, Có TK 33311: 23.851 đồng.
  • Sổ kế toán: Các nghiệp vụ được phản ánh chi tiết trên Sổ chi tiết tài khoản 5111 và Sổ cái tài khoản 511 Quý 4 năm 2024 với tổng số phát sinh bên Nợ: 390.457.702 đồng, tổng số phát sinh bên Có: 390.457.702 đồng; số dư cuối kỳ bằng 0 sau khi kết chuyển sang tài khoản 911.

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Xây dựng và Vận tải Quảng Hà

Dựa trên phân tích thực trạng hạch toán, tác giả đưa ra các đánh giá và đề xuất:

• Đánh giá thực trạng: Doanh nghiệp đã vận dụng đúng các quy định cốt lõi của Thông tư 133/2016/TT-BTC, áp dụng phần mềm kế toán 3A Soft giúp xử lý dữ liệu nhanh chóng, phân tách rõ ràng phương thức bán buôn và bán lẻ xăng dầu. Tuy nhiên, đơn vị vẫn tồn tại một số nhược điểm như việc luân chuyển chứng từ bán lẻ đôi lúc chưa kịp thời, quản lý công nợ bán buôn còn phát sinh rủi ro do khoản phải thu năm 2024 tăng cao (tăng 193,50%), và việc kiểm soát hao hụt xăng dầu trong khâu xuất kho chưa được phản ánh chi tiết qua các tài khoản chuyên biệt.
• Giải pháp đề xuất:
  1. Hoàn thiện về tổ chức công tác kế toán chung: Phân công nhiệm vụ cụ thể hơn giữa các kế toán viên, tăng cường đào tạo chuyên môn và cập nhật các chính sách thuế mới liên quan đến mặt hàng xăng dầu.
  2. Hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh: Chuẩn hóa quy trình lập và kiểm soát bảng kê bán lẻ xăng dầu tại các cửa hàng nhằm hạn chế thất thoát; tăng cường theo dõi đối chiếu công nợ khách hàng mua buôn trước khi ký hợp đồng cung cấp khối lượng lớn; tối ưu hóa các phân hệ tự động trên phần mềm 3A Soft trong khâu kết chuyển chi phí và tính giá vốn bình quân gia quyền.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã ghi nhận và tổng hợp được các kết quả định lượng cụ thể về hoạt động kinh doanh và kế toán tại Công ty TNHH Thương mại Xây dựng và Vận tải Quảng Hà:

• Phản ánh sự tăng trưởng quy mô tài chính vượt bậc của doanh nghiệp trong giai đoạn 2022–2024: Doanh thu thuần bán hàng và cung cấp dịch vụ năm 2024 đạt 556.019 triệu đồng, tăng trưởng 122,90% so với năm 2023; Lợi nhuận sau thuế năm 2023 đạt 11.225 triệu đồng (tăng trưởng 137,29% so với năm 2022); Tổng tài sản tính đến năm 2024 mở rộng lên mức 466.670 triệu đồng.
• Về công tác hạch toán thực tế: Đề tài đã trích xuất và minh chứng toàn bộ quy trình ghi sổ kế toán doanh thu Quý 4 năm 2024 với tổng doanh số phát sinh Nợ/Có trên sổ cái tài khoản 511 đạt 390.457.702 đồng, đảm bảo nguyên tắc số dư cuối kỳ bằng 0 khi kết chuyển sang tài khoản 911.

Về mặt đóng góp:

• Đề tài hệ thống hóa rõ nét quy trình luân chuyển chứng từ đặc thù cho cả hai kênh phân phối bán buôn và bán lẻ xăng dầu – một ngành hàng có tính chất quản lý nhà nước nghiêm ngặt về thuế bảo vệ môi trường, đo lường cột bơm và hóa đơn điện tử từng lần bán.
• Cung cấp góc nhìn thực tiễn về ứng dụng phần mềm 3A Soft kết hợp chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC tại một doanh nghiệp thương mại có mạng lưới chi nhánh rộng.
• Đề xuất các giải pháp mang tính khả thi nhằm tháo gỡ điểm nghẽn trong quản trị công nợ và đồng bộ hóa chứng từ bán lẻ tại các cửa hàng xăng dầu trực thuộc.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn gắn liền với phạm vi thu thập số liệu:

• Hạn chế: Do điều kiện thời gian thực tập và bảo mật dữ liệu của doanh nghiệp, số liệu minh chứng chi tiết về chứng từ và sổ kế toán doanh thu, chi phí chỉ tập trung vào Quý 4 năm 2024 chứ chưa bao quát toàn bộ 4 quý trong năm tài chính. Phần hạch toán các tài khoản chi phí hoạt động tài chính, chi phí quản lý kinh doanh và thuế TNDN ở nửa sau Chương 2 chưa được trình bày chi tiết bằng các biểu mẫu trích xuất tương ứng như phần doanh thu bán hàng.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát toàn diện dữ liệu cả năm tài chính; nghiên cứu sâu hơn về phương pháp kế toán quản trị chi phí hao hụt xăng dầu trong quá trình vận chuyển và lưu kho; đánh giá tác động của việc phát hành hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy chấp nhận thanh toán tại từng cột bơm xăng dầu theo quy định quản lý thuế hiện hành.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện đồ án, khóa luận tốt nghiệp về đề tài kế toán bán hàng, xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Kế toán viên và cán bộ quản lý tài chính tại các doanh nghiệp thương mại xăng dầu: Tham khảo được quy trình luân chuyển chứng từ giữa cửa hàng bán lẻ và văn phòng công ty, cách thức kiểm soát doanh thu từ cột bơm xăng và quy trình hạch toán trên phần mềm kế toán.
• Phần đáng tham khảo nhất trong khóa luận là hệ thống biểu mẫu chứng từ thực tế (Hóa đơn GTGT, Phiếu thu, Sổ chi tiết TK 5111, Sổ cái TK 511) cùng bảng số liệu so sánh tài chính giai đoạn 2022–2024 có đối ứng số liệu chi tiết.

Câu hỏi thường gặp

1. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán và phần mềm kế toán nào để xử lý số liệu?
Công ty TNHH Thương mại Xây dựng và Vận tải Quảng Hà áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính, hình thức sổ kế toán Nhật ký chung và xử lý dữ liệu kế toán thông qua phần mềm 3A Soft.

2. Mạng lưới kinh doanh của Công ty Quảng Hà tại thời điểm nghiên cứu gồm những gì?
Công ty hoạt động trong các lĩnh vực: bán lẻ xăng dầu, sản xuất nước sinh hoạt và kinh doanh khách sạn (xăng dầu là hoạt động chủ chốt). Tại tỉnh Hà Tĩnh, công ty sở hữu hệ thống 4 cửa hàng bán lẻ xăng dầu phân bố tại thị trấn Thạch Hà, phường Bắc Hồng Lĩnh và phường Vũng Áng, ngoài ra còn có địa điểm kinh doanh tại tỉnh Bến Tre.

3. Quy trình thu tiền và ghi nhận doanh thu bán lẻ xăng dầu tại các cửa hàng diễn ra như thế nào?
Khách hàng mua lẻ thanh toán tiền mặt theo số tiền hiển thị trên cột bơm. Vào cuối mỗi ca trực, nhân viên bán hàng nộp toàn bộ số tiền thu được cho cửa hàng trưởng để đối chiếu với chỉ số trên cột bơm xăng. Kết thúc ngày làm việc, cửa hàng trưởng nộp toàn bộ tiền mặt về Phòng Kế toán kèm theo bảng kê bán hàng và hóa đơn bán hàng để kế toán kiểm tra, hạch toán và kê khai thuế.

4. Biến động doanh thu thuần và quy mô tài sản của công ty giai đoạn 2023–2024 như thế nào?
Năm 2023, doanh thu thuần tăng 6,20% so với năm 2022; sang năm 2024 đạt mức tăng trưởng 122,90%, đưa quy mô doanh thu lên 556.019 triệu đồng. Tổng tài sản năm 2023 đạt 195.772 triệu đồng (tăng 23,49% so với 2022) và tiếp tục tăng mạnh 137,91% trong năm 2024, đạt 466.670 triệu đồng.

5. Nghiệp vụ bán buôn ngày 05/11/2024 theo Hóa đơn số 00000609 được kế toán hạch toán ra sao?
Xuất bán Dầu Diesel 0.05S cho Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại & Vận tải 559 với giá trị chưa thuế là 420.454.545 đồng, thuế GTGT 10% là 42.045.455 đồng, tổng thanh toán là 462.500.000 đồng (chưa thanh toán). Kế toán ghi nhận: Nợ TK 1311: 462.500.000 đồng / Có TK 5111: 420.454.545 đồng và Có TK 33311: 42.045.455 đồng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Đoàn Thị Thu Hằng đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính. Tác giả đã mô tả rõ nét thực trạng tổ chức công tác kế toán tại Công ty TNHH Thương mại Xây dựng và Vận tải Quảng Hà, phân tích chi tiết biến động tài chính 3 năm (2022–2024) và minh họa nghiệp vụ ghi nhận doanh thu Quý 4 năm 2024 trên phần mềm 3A Soft. Các giải pháp được đề xuất trong công trình bám sát đặc thù kinh doanh xăng dầu, cung cấp góc nhìn thực tiễn giá trị cho việc hoàn thiện quản lý tài chính và công tác kế toán tại doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp Công ty TNHH Thương Mại Xây Dựng và Vận Tải Quảng Hà là một doanh nghiệp có quy mô vừa nên công ty áp dụng Thông tư 133/2016/TT – BTC nên trong phần cơ sở lý luận này tôi sử dụng Thông tư này làm căn cứ đề tài nghiên cứu. Tổng quan về kế toán doanh thu trong doanh nghiệp 1. Khái niệm về doanh thu Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 doanh thu và thu nhập khác (Ban hành kèm theo quyết định số 149/2001 QĐ – BTC ngày 31 tháng 12 năm 2001 của Bộ trưởng Bộ Tài chính và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2002) “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.” Căn cứ theo khoản 1 Điều 56 Thông tư 133/2016/TT-BTC: “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần vốn góp thêm của các cổ đông.

Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền. Đặc điểm về doanh thu Căn cứ theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 doanh thu có những đặc điểm sau: Sự tăng lên của tổng giá trị của lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán, doanh nghiệp có được thông qua các hoạt động bán sản phẩm hay hàng hóa mua vào hay thực hiện cung cấp dịch vụ là cơ sở tạo ra kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp. Làm tăng vốn chủ sở hữu không bao gồm các khoản vốn góp cổ đông hoặc chủ sở hữu. Phân loại doanh thu Căn cứ vào chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 14, doanh thu được phân loại như sau: 4 - Doanh thu bán hàng: Là toàn bộ số tiền mà doanh nghiệp thu được từ việc doanh nghiệp bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra, bán hàng hóa mua vào, bán bất động sản đầu tư.

- Doanh thu cung cấp dịch vụ: Là tổng giá trị mà doanh nghiệp thu được từ việc thực hiện các hoạt động cung cấp dịch vụ cho khách hàng như dịch vụ vận tải, dịch vụ du lịch, … - Doanh thu hoạt động tài chính: Là khoản doanh thu mà doanh nghiệp nhận được từ hoạt động đầu tư tài chính hoặc kinh doanh về vốn. - Doanh thu nội bộ: Là tổng số tiền từ việc bán hàng, sản phẩm, dịch vụ giữa các đơn vị trực thuộc khác nhau trong cùng một công ty. Loại doanh thu này được ghi nhận trong các giao dịch diễn ra giữa các đơn vị có quan hệ phụ thuộc, giữa công ty mẹ và chi nhánh. Điều kiện ghi nhận doanh thu Căn cứ vào điểm a khoản 1 Điều 57 Thông tư 133/2016/TT-BTC điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng và doanh thu cung cấp dịch vụ cụ thể như sau: Doanh nghiệp ghi nhận doanh thu bán hàng khi thõa mãn đồng thời 6 điều kiện sau: + Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủ ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa cho người mua.

+ Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn.