Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thương Thành Phát

Khóa luận kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương Thành Phát

• Tác giả: Phan Trương Thị Nguyên Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đình Chiến
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thương Thành Phát
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán doanh thu tại Công ty Thương Thành Phát

Công ty TNHH Thương Thành Phát thành lập năm 2017 tại thành phố Huế. Doanh nghiệp chuyên phân phối máy móc, thiết bị và phụ tùng công nghiệp. Hoạt động kinh doanh thương mại đòi hỏi hệ thống quản lý tài chính chặt chẽ. Kế toán doanh thu giữ vai trò cốt lõi trong chu trình vận hành. Bộ phận này theo dõi toàn bộ dòng tiền vào từ hoạt động bán hàng. Mỗi đơn hàng xuất kho đều được đối chiếu hóa đơn và chứng từ thanh toán. Doanh thu bán hàng là nguồn tài chính chính để trang trải chi phí. Khoản thu này bảo đảm nguồn vốn tái đầu tư và tạo ra lợi nhuận. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành. Hệ thống tài khoản phản ánh rõ nét từng chủng loại hàng hóa. Nhân viên kế toán ghi nhận số liệu kịp thời vào sổ sách. Dữ liệu doanh thu minh bạch giúp ban giám đốc nắm bắt thị trường. Đây là cơ sở then chốt để xây dựng chiến lược mở rộng thị phần.

1.1. Đặc điểm kinh doanh máy móc và cơ cấu tổ chức bộ máy kế toán

Công ty Thương Thành Phát hoạt động dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên. Ngành nghề kinh doanh trọng tâm là phân phối máy móc chuyên dụng và phụ tùng thay thế. Bộ máy kế toán của công ty được tổ chức theo mô hình tập trung. Kế toán trưởng phụ trách điều hành chung và kiểm soát chứng từ. Các nhân viên kế toán đảm nhiệm từng mảng nghiệp vụ như kho, thanh toán và công nợ. Cơ cấu gọn nhẹ giúp thông tin luân chuyển nhanh chóng giữa các bộ phận. Việc phê duyệt đơn hàng diễn ra thuận tiện. Tuy nhiên, khối lượng giao dịch tăng nhanh đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ hơn giữa kho bãi và văn phòng kế toán.

1.2. Vai trò của việc xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Xác định kết quả kinh doanh phản ánh hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp. Quá trình này so sánh giữa tổng doanh thu thuần và toàn bộ chi phí hợp lý. Khoản chênh lệch cho biết doanh nghiệp lãi hay lỗ trong kỳ. Tại Thương Thành Phát, chỉ tiêu lợi nhuận quyết định khả năng chi trả và trích lập các quỹ. Số liệu lợi nhuận minh bạch tạo niềm tin vững chắc cho các đối tác ngân hàng và nhà cung cấp. Báo cáo kết quả kinh doanh hỗ trợ ban giám đốc đánh giá đúng năng lực bán hàng của từng dòng thiết bị. Lãnh đạo dựa vào đó để điều chỉnh giá bán và chính sách chiết khấu kịp thời. Quản trị tốt kết quả kinh doanh tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững.

II. Thực trạng xác định kết quả kinh doanh ở Công ty Thương Thành Phát

Thực tế công tác kế toán tại Công ty Thương Thành Phát bộc lộ một số bất cập cụ thể. Quy trình bán buôn máy móc phát sinh nhiều loại chi phí vận chuyển và lắp đặt. Kế toán sử dụng tài khoản 511 để ghi nhận doanh thu bán hàng. Giá vốn hàng bán được phản ánh qua tài khoản 632 theo phương pháp bình quân gia quyền. Chi phí quản lý doanh nghiệp và chi phí bán hàng được tập hợp vào tài khoản 642 và 641. Tuy nhiên, việc phân bổ chi phí thu mua hàng hóa chưa thực sự tách bạch giữa các kỳ kế toán. Nhiều khoản chi phí phát sinh thực tế chưa được tập hợp kịp thời để kết chuyển sang tài khoản 911. Chứng từ luân chuyển giữa bộ phận kinh doanh và phòng kế toán còn xảy ra độ trễ. Sự chậm trễ này khiến báo cáo kết quả kinh doanh cuối quý chưa phản ánh sát thực tế. Việc theo dõi chiết khấu thương mại và giảm giá hàng bán còn ghi nhận thủ công trên bảng tính. Điều này làm tăng nguy cơ sai sót số liệu khi tổng hợp doanh thu thuần.

2.1. Hạn chế trong quy trình luân chuyển chứng từ doanh thu

Chứng từ kế toán bán hàng tại công ty chưa được số hóa toàn diện. Hóa đơn điện tử đã áp dụng nhưng các biên bản giao nhận máy móc vẫn dùng bản giấy. Nhân viên giao hàng thường gom nhiều biên bản ký nhận rồi mới nộp về phòng kế toán vào cuối tuần. Quy trình này tạo ra khoảng trống thời gian trong việc hạch toán nghiệp vụ bán hàng. Kế toán không thể ghi nhận kịp thời doanh thu tương ứng với hàng đã xuất kho. Sự chậm trễ làm sai lệch thời điểm ghi nhận nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng đầu ra. Khi khách hàng phát sinh khiếu nại về thiết bị, việc truy xuất hồ sơ gốc mất nhiều thời gian và ảnh hưởng đối soát.

2.2. Khó khăn trong việc phân bổ chi phí và tính giá vốn hàng bán

Doanh nghiệp nhập khẩu và phân phối nhiều chủng loại máy móc với kích thước đa dạng. Chi phí vận chuyển bốc dỡ từ các cảng về kho chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí. Kế toán hiện phân bổ chi phí thu mua chung theo tiêu thức giá trị mua hàng thay vì khối lượng thực tế. Cách làm này khiến giá vốn của các mặt hàng cồng kềnh bị phản ánh thấp hơn thực tế. Ngược lại, những linh kiện đắt tiền nhưng nhỏ gọn lại chịu mức chi phí phân bổ quá cao. Sự thiếu chuẩn xác này dẫn đến tình trạng sai lệch biên lợi nhuận gộp của từng dòng sản phẩm. Kết quả kinh doanh chi tiết chưa phản ánh đúng bản chất sinh lời.

III. Giải pháp kế toán doanh thu hiệu quả cho Công ty Thương Thành Phát

Công ty Thương Thành Phát cần triển khai đồng bộ các giải pháp kế toán hiện đại. Doanh nghiệp nên nâng cấp phần mềm kế toán chuyên dụng tích hợp quản trị kho và bán hàng. Hệ thống mới cho phép ghi nhận tức thời từng giao dịch bán máy móc thiết bị. Quy trình luân chuyển chứng từ cần được chuẩn hóa bằng văn bản quy định rõ ràng. Nhân viên kinh doanh phải bàn giao biên bản giao hàng cho kế toán trong vòng 24 giờ. Kế toán cần xây dựng tiêu thức phân bổ chi phí thu mua kết hợp giữa giá trị và khối lượng. Phương pháp này bảo đảm giá vốn hàng bán phản ánh trung thực bản chất kinh tế. Doanh nghiệp cần mở thêm sổ chi tiết theo dõi doanh thu và công nợ theo từng khách hàng. Việc này ngăn ngừa rủi ro nợ xấu và giảm thiểu tranh chấp hợp đồng. Định kỳ hàng tháng, kế toán thực hiện đối chiếu công nợ và kiểm kê kho bãi. Ban giám đốc cũng cần tổ chức đào tạo nâng cao chuyên môn cho đội ngũ kế toán. Nhân sự vững vàng giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng luật.

3.1. Hoàn thiện chứng từ và ứng dụng công nghệ thông tin kế toán

Thương Thành Phát nên triển khai giải pháp chữ ký số và hợp đồng điện tử. Khi bàn giao thiết bị, nhân viên kỹ thuật có thể xác nhận trực tiếp qua ứng dụng di động. Dữ liệu bàn giao được đồng bộ ngay lập tức vào phần mềm kế toán trung tâm. Cách làm này loại bỏ tình trạng thất lạc biên bản giao hàng bằng giấy. Kế toán bán hàng kịp thời phát hành hóa đơn và ghi nhận doanh thu trong ngày. Ngoài ra, doanh nghiệp cần thiết lập quy trình kiểm soát nội bộ nghiêm ngặt đối với xuất kho. Mỗi lệnh xuất hàng phải có đầy đủ chữ ký phê duyệt của thủ kho và kế toán. Sự ứng dụng công nghệ giúp giảm thiểu thời gian xử lý chứng từ.

3.2. Cải tiến phương pháp xác định chi phí và kết quả kinh doanh

Doanh nghiệp cần phân loại chi phí bán hàng và chi phí quản lý theo từng trung tâm chi phí. Chi phí bốc xếp, cước vận chuyển và lắp đặt máy móc nên được tính trực tiếp vào giá vốn từng lô hàng cụ thể. Kế toán cần áp dụng phương pháp phân bổ chi phí thu mua dựa trên trọng lượng hàng hóa. Đối với chi phí hoa hồng môi giới, kế toán cần ghi nhận theo từng hợp đồng bán hàng thực tế. Vào cuối tháng, việc kết chuyển từ các tài khoản chi phí sang tài khoản 911 phải thực hiện tự động. Cách làm này triệt tiêu sai sót và bảo đảm tính kịp thời của báo cáo tài chính. Nhà quản lý sẽ có bức tranh chân thực về lợi nhuận.

IV. Ý nghĩa hoàn thiện kế toán doanh thu tại Công ty Thương Thành Phát

Hoàn thiện kế toán doanh thu mang lại giá trị chiến lược to lớn cho Công ty Thương Thành Phát. Hệ thống kế toán chặt chẽ giúp công ty kiểm soát dòng tiền bán buôn máy móc. Số liệu doanh thu chuẩn xác phản ánh đúng năng lực cạnh tranh trên thị trường. Việc xác định đúng kết quả kinh doanh tạo cơ sở tính đúng nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp. Doanh nghiệp hạn chế tối đa rủi ro xử phạt vi phạm hành chính về thuế. Thông tin tài chính minh bạch nâng cao uy tín của công ty với các tổ chức tín dụng. Doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để mở rộng kinh doanh thiết bị. Ban lãnh đạo có được công cụ sắc bén để hoạch định chính sách giá bán và chiết khấu. Đội ngũ nhân viên nâng cao ý thức tuân thủ kỷ luật chứng từ và quản lý hàng tồn kho. Quá trình cải tiến này bảo đảm sự tăng trưởng ổn định và lâu dài cho công ty.

4.1. Ứng dụng báo cáo kết quả kinh doanh vào quản trị nội bộ

Báo cáo kết quả kinh doanh cung cấp thước đo định lượng về thành quả tài chính của từng bộ phận. Ban giám đốc sử dụng báo cáo này để đánh giá hiệu suất của từng nhân viên kinh doanh thiết bị. Các khoản chi phí bất hợp lý được nhận diện sớm để cắt giảm kịp thời. Doanh nghiệp phân bổ nguồn lực tài chính tập trung vào những nhóm sản phẩm có biên lợi nhuận cao. Dữ liệu kế toán cũng hỗ trợ đàm phán mức chiết khấu thương mại tốt hơn với nhà cung cấp máy móc. Nhờ đó, công ty tối ưu hóa chi phí đầu vào và gia tăng tỷ suất sinh lời trên mỗi đồng vốn đầu tư.

4.2. Khuyến nghị nâng cao năng lực cạnh tranh cho công ty

Công ty Thương Thành Phát cần xây dựng quy chế tài chính minh bạch và linh hoạt. Doanh nghiệp nên tăng cường liên kết với các đối tác cung cấp thiết bị uy tín. Bộ phận kế toán cần chủ động phối hợp với bộ phận kinh doanh để kiểm soát hạn mức nợ. Việc này ngăn ngừa công nợ dây dưa kéo dài và giảm thiểu rủi ro tài chính. Doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư đào tạo nghiệp vụ chuẩn mực kế toán mới cho nhân viên. Sự chủ động trong chuyển đổi số tạo nền tảng vững chắc để công ty mở rộng mạng lưới phân phối máy móc.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường và quá trình hội nhập quốc tế của các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, các doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều cơ hội đan xen thách thức cạnh tranh. Để duy trì sự tồn tại và phát triển bền vững, doanh nghiệp đòi hỏi phải thiết lập một công cụ quản lý khoa học, trong đó việc tổ chức và hoàn thiện bộ máy kế toán đóng vai trò then chốt hàng đầu. Trong các phần hành kế toán, kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh là khâu trung tâm, phản ánh toàn bộ kết quả hoạt động tiêu thụ sản phẩm, cung ứng dịch vụ cũng như hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp qua từng kỳ tài chính.

Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn (TNHH) Thương Thành Phát bên cạnh những mặt đã đạt được vẫn còn tồn tại một số hạn chế mang tính hệ thống trong tổ chức chứng từ, luân chuyển chứng từ và phương pháp hạch toán tài khoản:

• Nhận diện và phân loại doanh thu chưa chuẩn xác: Việc xác định nội dung và phạm vi các khoản doanh thu chưa đảm bảo tính hợp lý và thống nhất. Điển hình là nghiệp vụ bán phế phẩm, giấy vụn được kế toán ghi nhận vào Tài khoản 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ) thay vì hạch toán vào Tài khoản 711 (Thu nhập khác), dẫn đến sai lệch bản chất các chỉ tiêu trên báo cáo tài chính và làm ảnh hưởng tới việc ra quyết định của nhà quản trị.
• Chính sách chiết khấu chưa được quan tâm: Công ty chưa chú trọng áp dụng các chính sách chiết khấu thương mại và chiết khấu thanh toán – những công cụ quan trọng nhằm kích cầu tiêu thụ, tăng trưởng doanh thu và thúc đẩy khách hàng thu hồi công nợ nhanh chóng.
• Tổ chức tài khoản xác định kết quả kinh doanh chưa phục vụ tốt quản trị: Công ty chỉ mở duy nhất Tài khoản 911 (Xác định kết quả kinh doanh) cho toàn bộ hoạt động chung mà không mở chi tiết theo từng loại hoặc từng nhóm mặt hàng kinh doanh. Điều này khiến ban lãnh đạo gặp khó khăn trong việc đánh giá mức độ sinh lời cụ thể của từng dòng sản phẩm máy móc, thiết bị để xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp.

Xuất phát từ những bất cập thực tiễn trên, tác giả Phan Trương Thị Nguyên Ngọc đã lựa chọn đề tài "Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương Thành Phát" làm khóa luận tốt nghiệp.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận:

• Mục tiêu chung: Đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương Thành Phát; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác kế toán tại doanh nghiệp.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Thứ nhất, hệ thống hóa cơ sở lý luận chung và thực tiễn về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.
  2. Thứ hai, tìm hiểu và phản ánh chi tiết thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương Thành Phát.
  3. Thứ ba, đánh giá các ưu điểm, chỉ ra những hạn chế còn tồn tại và đề xuất các giải pháp, kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện công tác kế toán phần hành này tại đơn vị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương Thành Phát.
• Phạm vi không gian: Tại Công ty TNHH Thương Thành Phát (địa chỉ trụ sở: số 20 Tôn Thất Dương Kỵ, phường An Cựu, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế).
• Phạm vi thời gian: Đề tài nghiên cứu số liệu tài chính qua 3 năm giai đoạn 2020 – 2022 về nguồn lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả hoạt động kinh doanh; hệ thống hóa đơn, chứng từ và sổ sách kế toán tập trung phân tích sâu vào năm tài chính 2022. Thời gian thực tập thực tế của sinh viên tại đơn vị kéo dài 3 tháng.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, chuẩn mực kế toán Việt Nam và các tài liệu chuyên ngành kế toán tài chính doanh nghiệp:

• Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14): Ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về "Doanh thu và thu nhập khác". Chuẩn mực quy định rõ khái niệm doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu (ngoại trừ phần vốn góp của các chủ sở hữu). Đồng thời, văn bản xác định cụ thể 5 điều kiện bắt buộc để ghi nhận doanh thu bán hàng và 4 điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ.
• Chế độ kế toán áp dụng: Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa. Văn bản này chi phối trực tiếp hệ thống chứng từ, tài khoản kế toán và quy trình ghi sổ tại Công ty TNHH Thương Thành Phát. Đặc trưng của Thông tư 133 là không sử dụng Tài khoản 521 (Các khoản giảm trừ doanh thu) mà ghi nhận trực tiếp các khoản giảm trừ bên Nợ Tài khoản 511; đồng thời gộp chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp vào Tài khoản 642 (Chi phí quản lý kinh doanh, mở chi tiết thành 6421 - Chi phí bán hàng và 6422 - Chi phí quản lý doanh nghiệp).
• Tài liệu tham khảo chuyên ngành: Giáo trình "Kế toán Tài chính doanh nghiệp" của các tác giả Đặng Thị Hòa và Phạm Đức Hiếu (NXB Tài chính, 2009), đóng vai trò cung cấp luận cứ về vai trò, ý nghĩa kinh tế của chỉ tiêu doanh thu và kết quả kinh doanh.

Phương pháp nghiên cứu: Tác giả đã kết hợp hài hòa hai nhóm phương pháp thu thập và xử lý thông tin:

• Phương pháp thu thập thông tin:
  • Phỏng vấn trực tiếp: Phỏng vấn ban lãnh đạo quản lý, kế toán trưởng và các nhân viên kế toán phụ trách phần hành tại công ty để nắm bắt cơ cấu bộ máy, phương thức luân chuyển chứng từ và phân công lao động kế toán.
  • Tham khảo tài liệu: Thu thập, nghiên cứu các văn bản quy phạm, thông tư, chuẩn mực kế toán, sách giáo trình chuyên ngành để chuẩn hóa hệ thống lý thuyết.
  • Quan sát thực tế: Trực tiếp theo dõi quy trình lập, xử lý, luân chuyển và lưu trữ hóa đơn, chứng từ kế toán tại phòng kế toán trong kỳ thực tập 3 tháng.
  • Thu thập dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp hóa đơn bán hàng, hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT), phiếu xuất kho, phiếu thu, phiếu chi, sổ cái, bảng cân đối kế toán và báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của đơn vị.
• Phương pháp xử lý thông tin:
  • Phương pháp hạch toán kế toán: Sử dụng các phương pháp chứng từ kế toán, phương pháp tài khoản đối ứng và phương pháp tổng hợp cân đối kế toán để hệ thống hóa, kiểm tra và tái hiện lại các định khoản kế toán phát sinh liên quan đến doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh.
  • Phương pháp thống kê: Thống kê, sắp xếp dữ liệu nguồn nhân lực, tài sản, nguồn vốn và các chỉ tiêu doanh thu qua các năm.
  • Phương pháp so sánh: So sánh các chỉ tiêu kinh tế cùng bản chất giữa các kỳ tài chính (2020 – 2021, 2021 – 2022) theo số tuyệt đối và số tương đối để đánh giá xu hướng biến động kết quả kinh doanh và cấu trúc tài sản của đơn vị.
  • Phương pháp phân tích tài chính: Đánh giá tình hình tài chính và năng lực hoạt động của công ty thông qua hệ thống báo cáo tài chính giai đoạn 2020 – 2022.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp

Chương 1 hệ thống hóa một cách có phương pháp các nội dung lý luận nền tảng về chỉ tiêu doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC và VAS 14:

• Khái niệm và phân loại: Doanh thu được phân định thành doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính, doanh thu nội bộ và doanh thu bất thường (thu nhập khác). Kết quả hoạt động kinh doanh phản ánh số chênh lệch giữa tổng doanh thu, thu nhập với tổng chi phí bỏ ra trong kỳ, gồm ba bộ phận cấu thành: kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác.
• Hệ thống tài khoản và nguyên tắc hạch toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC: Tác giả đã phân tích chi tiết nguyên tắc ghi nhận, chứng từ sử dụng và kết cấu của từng tài khoản chủ yếu phục vụ quy trình xác định kết quả kinh doanh:

Mã TK	Tên tài khoản	Nội dung phản ánh bên Nợ	Nội dung phản ánh bên Có	Kết cấu số dư
511	Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ	Thuế gián thu phải nộp; các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá, hàng bán bị trả lại); kết chuyển doanh thu thuần sang TK 911	Doanh thu bán hàng hóa, thành phẩm, dịch vụ phát sinh trong kỳ	Không có số dư cuối kỳ
515	Doanh thu hoạt động tài chính	Thuế GTGT (nếu tính trực tiếp); kết chuyển doanh thu tài chính thuần sang TK 911	Tiền lãi vay, lãi gửi ngân hàng, cổ tức, lợi nhuận được chia, lãi tỷ giá	Không có số dư cuối kỳ
632	Giá vốn hàng bán	Trị giá vốn hàng hóa, dịch vụ xuất bán; hao hụt mất mát hàng tồn kho; trích lập dự phòng	Kết chuyển giá vốn sang TK 911; hoàn nhập dự phòng; hàng bán bị trả lại nhập kho	Không có số dư cuối kỳ
635	Chi phí tài chính	Chi phí lãi vay, chiết khấu thanh toán cho người mua, lỗ tỷ giá hối đoái, dự phòng đầu tư tài chính	Các khoản giảm chi phí tài chính; hoàn nhập dự phòng; kết chuyển chi phí tài chính sang TK 911	Không có số dư cuối kỳ
642	Chi phí quản lý kinh doanh	Chi phí bán hàng (TK 6421) và chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 6422) phát sinh trong kỳ	Các khoản ghi giảm chi phí; hoàn nhập dự phòng; kết chuyển chi phí sang TK 911	Không có số dư cuối kỳ
711	Thu nhập khác	Thuế GTGT trực tiếp; kết chuyển thu nhập khác sang TK 911	Thu nhập thanh lý, nhượng bán tài sản cố định; thu tiền phạt vi phạm; thu nhập khác	Không có số dư cuối kỳ
811	Chi phí khác	Chi phí thanh lý, nhượng bán TSCĐ; tiền phạt vi phạm hợp đồng; chi phí khác	Kết chuyển chi phí khác sang TK 911	Không có số dư cuối kỳ
821	Chi phí thuế TNDN	Chi phí thuế TNDN hiện hành phát sinh trong năm	Số thuế TNDN được giảm trừ; kết chuyển chi phí thuế TNDN sang TK 911	Không có số dư cuối kỳ
911	Xác định kết quả kinh doanh	Kết chuyển giá vốn hàng bán (632), chi phí tài chính (635), chi phí quản lý kinh doanh (642), chi phí khác (811), chi phí thuế TNDN (821); kết chuyển lãi sang TK 421	Kết chuyển doanh thu thuần (511), doanh thu tài chính (515), thu nhập khác (711); kết chuyển lỗ sang TK 421	Không có số dư cuối kỳ

Chương này cũng phân tích rõ hai phương pháp hạch toán giá vốn hàng bán: phương pháp kê khai thường xuyên (sử dụng các tài khoản 155, 156, 157 kết chuyển sang TK 632) và phương pháp kiểm kê định kỳ (thông qua Tài khoản 611 - Mua hàng).

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương Thành Phát

Chương 2 mô tả chi tiết hồ sơ doanh nghiệp và thực tế tổ chức công tác kế toán tại đơn vị:

• Tổng quan về đơn vị khảo sát:
  • Tên doanh nghiệp: Công ty TNHH Thương Thành Phát.
  • Địa chỉ trụ sở: Số 20 Tôn Thất Dương Kỵ, Phường An Cựu, Thành phố Huế, Tỉnh Thừa Thiên Huế.
  • Mã số thuế: 3301613326.
  • Người đại diện theo pháp luật: Ông Cao Ngọc Thành.
  • Ngày thành lập: 29/08/2017.
  • Hình thức sở hữu: Công ty TNHH 2 thành viên trở lên.
  • Lĩnh vực hoạt động: Đăng ký ngành nghề chính là Đại lý, môi giới, đấu giá (mã ngành G4610); bên cạnh đó hoạt động bán buôn máy móc, thiết bị và phụ tùng máy khác (mã G4659), bán buôn chuyên doanh khác (G4669) và bán buôn tổng hợp (G46900).
  • Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán: Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC. Bộ máy kế toán được tổ chức tập trung, gắn liền với phần mềm kế toán và hệ thống sổ sách theo hình thức Nhật ký chung.
• Tình hình nguồn lực và kết quả kinh doanh qua 3 năm (2020 – 2022): Khóa luận phản ánh bức tranh tài chính của công ty thông qua các bảng tổng hợp số liệu:
  • Tình hình lao động (Bảng 2.1): Thống kê quy mô lao động, trình độ chuyên môn và cơ cấu bố trí lao động trong các bộ phận bán hàng, quản lý và kỹ thuật.
  • Tình hình tài sản và nguồn vốn (Bảng 2.2): Phản ánh biến động tài sản ngắn hạn, tài sản dài hạn, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu của đơn vị giai đoạn 2020 – 2022.
  • Kết quả hoạt động kinh doanh (Bảng 2.3): Phân tích biến động doanh thu bán hàng, giá vốn, chi phí quản lý kinh doanh và lợi nhuận sau thuế của công ty qua ba năm tài chính.
• Thực trạng hạch toán từng phần hành kế toán (tập trung năm 2022): Tác giả trích xuất quy trình luân chuyển chứng từ và sổ cái thực tế tại đơn vị:
  • Kế toán doanh thu bán hàng: Căn cứ vào Hóa đơn GTGT số 00000281 và các hợp đồng kinh tế phát sinh, kế toán ghi nhận doanh thu vào bên Có TK 511, đối ứng Nợ TK 131 hoặc TK 112 (thể hiện qua Biểu mẫu Trích Sổ cái TK 511).
  • Kế toán giá vốn hàng bán: Xuất kho hàng hóa dựa trên Phiếu xuất kho số 00042, kế toán định khoản Nợ TK 632 / Có TK 156 theo phương pháp kê khai thường xuyên (Trích Sổ cái TK 632).
  • Kế toán doanh thu và chi phí hoạt động tài chính: Phản ánh lãi tiền gửi ngân hàng vào bên Có TK 515 (Trích Sổ cái TK 515); chi phí lãi vay và phí chuyển tiền ngân hàng được ghi nhận vào Nợ TK 635 (Sổ cái TK 635).
  • Kế toán chi phí quản lý kinh doanh: Sử dụng Bảng thanh toán lương nhân viên quản lý tháng 12/2022 (Bảng 2.4), các hóa đơn mua dịch vụ ngoài để hạch toán vào TK 6421 (chi phí bán hàng) và TK 6422 (chi phí quản lý doanh nghiệp), minh chứng qua Biểu mẫu Sổ cái TK 6421.
  • Kế toán thuế TNDN và xác định kết quả kinh doanh: Phản ánh số thuế TNDN phải nộp vào bên Nợ TK 821 (Trích Sổ cái TK 821). Cuối kỳ, toàn bộ số liệu doanh thu thuần, doanh thu tài chính, giá vốn, chi phí tài chính, chi phí quản lý kinh doanh và thuế TNDN được kết chuyển đồng thời vào Tài khoản 911 (Trích Sổ cái TK 911) để xác định lợi nhuận sau thuế chuyển về TK 421.

Chương 3: Định hướng và giải pháp giải quyết vấn đề công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương Thành Phát

Trên cơ sở khảo sát thực trạng, chương 3 đưa ra các nhận xét và giải pháp cụ thể:

• Đánh giá ưu điểm: Công ty đã tuân thủ việc áp dụng hệ thống tài khoản theo Thông tư 133/2016/TT-BTC; quy trình lập hóa đơn GTGT, phiếu xuất kho và chứng từ thanh toán ngân hàng được kiểm soát chặt chẽ; bộ máy kế toán gọn nhẹ, xử lý số liệu kịp thời phục vụ công tác kê khai thuế định kỳ.
• Hạn chế tồn tại:
  1. Hạch toán nhầm lẫn giữa doanh thu bán hàng và thu nhập khác: Khoản tiền thu từ bán giấy vụn, phế phẩm định kỳ được đưa thẳng vào TK 511 thay vì TK 711.
  2. Bỏ ngỏ chính sách chiết khấu: Chưa xây dựng quy chế và theo dõi hạch toán các khoản chiết khấu thương mại khi khách hàng mua máy móc số lượng lớn, cũng như chiết khấu thanh toán khi đối tác thanh toán sớm.
  3. Kế toán xác định kết quả kinh doanh thiếu chi tiết: Tài khoản 911 chỉ phản ánh một con số tổng hợp duy nhất cho toàn công ty, không phân tích kết quả theo từng mảng hoạt động hoặc từng nhóm thiết bị (như máy móc công nghiệp, phụ tùng thay thế hay hoạt động đại lý môi giới).
• Hệ thống giải pháp đề xuất:
  • Hoàn thiện công tác phân loại doanh thu và thu nhập khác: Điều chỉnh dứt điểm việc ghi nhận thu tiền phế phẩm, thanh lý sang Nợ TK 111, 112 / Có TK 711, Có TK 3331 để đảm bảo phản ánh chính xác doanh thu cốt lõi trên báo cáo tài chính.
  • Xây dựng quy chế và hạch toán chính sách chiết khấu: Ban hành chính sách chiết khấu thương mại để mở rộng thị phần bán buôn máy móc, thực hiện ghi nhận đúng bên Nợ TK 511 theo Thông tư 133; đồng thời áp dụng chiết khấu thanh toán ghi nhận vào Nợ TK 635 nhằm đẩy nhanh vòng quay vốn lưu động.
  • Mở sổ chi tiết theo dõi Tài khoản 911 theo nhóm sản phẩm: Kiến nghị bộ phận kế toán mở sổ kế toán chi tiết cho TK 911 gắn với các nhóm hàng hóa máy móc chủ lực và hoạt động môi giới đại lý, hỗ trợ ban giám đốc nhận diện chính xác mảng kinh doanh mang lại tỷ suất lợi nhuận cao nhất.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phan Trương Thị Nguyên Ngọc mang lại những kết quả và đóng góp cụ thể:

• Làm rõ thực trạng kế toán tại doanh nghiệp thương mại máy móc: Đề tài đã phản ánh chân thực cách thức vận hành Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa (Thông tư 133/2016/TT-BTC) tại Công ty TNHH Thương Thành Phát. Khóa luận cung cấp đầy đủ hệ thống biểu mẫu, trích sổ cái thực tế phát sinh trong năm 2022 (gồm Hóa đơn GTGT số 00000281, Phiếu xuất kho số 00042, Bảng lương tháng 12/2022, Sổ cái các TK 511, 515, 632, 635, 6421, 821, 911).
• Phát hiện những lỗi hạch toán và quản trị cụ thể: Tác giả đã chỉ ra chính xác 3 "điểm nghẽn" nghiệp vụ tại đơn vị:
  • Sự nhầm lẫn giữa Tài khoản 511 và Tài khoản 711 đối với các khoản thu nhập từ bán phế phẩm;
  • Sự thiếu vắng chính sách và công tác hạch toán chiết khấu bán hàng;
  • Tình trạng hạch toán kết quả kinh doanh chung trên Tài khoản 911 mà không mở chi tiết theo dòng sản phẩm, làm suy giảm giá trị thông tin kế toán quản trị.
• Giải pháp bám sát thực tiễn đơn vị: Các giải pháp đưa ra mang tính ứng dụng trực tiếp cho Công ty TNHH Thương Thành Phát, có thể áp dụng ngay vào kỳ kế toán tiếp theo mà không làm xáo trộn cấu trúc bộ máy tổ chức kế toán hiện hữu.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của khóa luận:
  • Thời gian khảo sát thực tế có hạn: Quá trình thực tập thực tế của tác giả tại doanh nghiệp chỉ diễn ra trong vòng 3 tháng, dẫn đến việc tiếp cận và quan sát sự luân chuyển chứng từ trong các chu kỳ kinh doanh dài hạn còn bị hạn chế.
  • Phạm vi dữ liệu kế toán chi tiết: Dữ liệu sổ sách và chứng từ thực tế phục vụ minh họa định khoản chỉ tập trung thu thập chủ yếu vào năm tài chính 2022, chưa phân tích đối chiếu chuyên sâu hệ thống chứng từ chi tiết của các năm 2020 và 2021.
  • Tính đại diện: Đề tài giới hạn trong phạm vi một doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ có trụ sở tại Thừa Thiên Huế, chưa có điều kiện so sánh đối chiếu với các mô hình tổ chức kế toán doanh nghiệp kinh doanh máy móc thiết bị có quy mô lớn hơn áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC.
• Hướng nghiên cứu mở rộng:
  • Mở rộng nghiên cứu sang việc thiết lập hệ thống kế toán quản trị chi phí và phân tích điểm hòa vốn cho từng dòng sản phẩm máy móc thiết bị.
  • Nghiên cứu hoàn thiện công tác kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng - thu tiền nhằm hạn chế rủi ro nợ xấu và thất thoát hàng hóa tồn kho.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo thiết thực cho các đối tượng sau:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính: Đặc biệt hữu ích cho sinh viên năm cuối đang thực hiện khóa luận, chuyên đề tốt nghiệp về phần hành kế toán tiêu thụ, doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại các doanh nghiệp thương mại, dịch vụ áp dụng Thông tư số 133/2016/TT-BTC.
• Học viên, người làm kế toán tại doanh nghiệp vừa và nhỏ: Đóng vai trò tham khảo trực quan về phương pháp định khoản, cách thức xử lý các tài khoản doanh thu, chi phí theo Thông tư 133 (đặc biệt là kỹ thuật hạch toán giảm trừ doanh thu trực tiếp trên TK 511 và phân tách chi phí bán hàng, chi phí quản lý trên TK 642).
• Phần đáng tham khảo nhất:
  • Hệ thống cơ sở lý thuyết chuẩn xác về điều kiện ghi nhận doanh thu theo VAS 14 và Thông tư 133 tại Chương 1.
  • Các biểu mẫu trích Sổ cái thực tế (TK 511, 515, 632, 635, 6421, 821, 911) và quy trình kết chuyển cuối kỳ tại Chương 2.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH Thương Thành Phát áp dụng chế độ kế toán nào và kinh doanh những lĩnh vực gì?
Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính. Về lĩnh vực hoạt động, ngành nghề chính của công ty là Đại lý, môi giới, đấu giá (mã ngành G4610); bên cạnh đó công ty đăng ký kinh doanh bán buôn máy móc, thiết bị và phụ tùng máy khác (G4659), bán buôn chuyên doanh khác (G4669) và bán buôn tổng hợp (G46900).

2. Khóa luận chỉ ra sai sót cụ thể nào trong việc phân loại tài khoản doanh thu tại Công ty TNHH Thương Thành Phát?
Khóa luận chỉ ra rằng công ty đã nhận diện và phân loại sai nội dung khoản thu từ bán giấy vụn, phế phẩm phát sinh trong kỳ: kế toán hạch toán khoản thu này vào Tài khoản 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ) thay vì phải ghi nhận vào Tài khoản 711 (Thu nhập khác) theo đúng quy định của chuẩn mực và chế độ kế toán.

3. Điểm hạn chế lớn nhất trong việc sử dụng Tài khoản 911 tại công ty là gì?
Công ty chỉ mở một Tài khoản 911 chung cho toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp mà không mở sổ chi tiết theo dõi theo từng loại hay từng nhóm mặt hàng kinh doanh. Do đó, hệ thống kế toán chưa cung cấp được số liệu đánh giá hiệu quả kinh doanh và mức độ sinh lời của từng mặt hàng cụ thể để hỗ trợ nhà quản trị xây dựng chiến lược phát triển sản phẩm.

4. Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu theo Thông tư 133/2016/TT-BTC tại công ty có điểm gì khác biệt so với Thông tư 200/2014/TT-BTC?
Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC được áp dụng tại công ty, hệ thống tài khoản không mở Tài khoản 521 (Các khoản giảm trừ doanh thu) như ở Thông tư 200/2014/TT-BTC. Mọi khoản phát sinh làm giảm doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại) đều được ghi nhận trực tiếp vào bên Nợ của Tài khoản 511.

5. Phạm vi số liệu thực tế được tác giả sử dụng trong khóa luận bao gồm những năm nào?
Tác giả nghiên cứu tổng hợp số liệu về tình hình lao động, tình hình biến động tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh của công ty qua 3 năm liên tiếp từ năm 2020 đến năm 2022; trong đó toàn bộ chứng từ kế toán, hóa đơn và trích sổ cái chi tiết được tập trung phân tích sâu vào năm tài chính 2022.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phan Trương Thị Nguyên Ngọc là công trình nghiên cứu chuyên ngành kế toán mang tính ứng dụng thực tiễn cao, hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận theo Thông tư 133/2016/TT-BTC và Chuẩn mực kế toán VAS 14. Thông qua việc phân tích dữ liệu tài chính giai đoạn 2020 – 2022 cùng hệ thống chứng từ, sổ cái phát sinh năm 2022 tại Công ty TNHH Thương Thành Phát, đề tài đã phản ánh chân thực quy trình hạch toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh của một doanh nghiệp thương mại máy móc thiết bị quy mô vừa và nhỏ. Những hạn chế được phát hiện về phân loại tài khoản 511/711, chính sách chiết khấu và chi tiết hóa tài khoản 911 là cơ sở để tác giả đưa ra các giải pháp hoàn thiện có giá trị đóng góp thiết thực cho công tác kế toán quản trị tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về doanh thu và xác định kết quả kinh doanh 1. Khái niệm Theo chuẩn mực kế toán số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” ban hành và công bố theo quyết định theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trưởng Bộ tài chính. Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp ngoài trừ phần đóng góp thêm của các cổ đông, còn theo cách hiểu thông thường doanh thu là toàn bộ khoản thu có thể được coi là tiền mặt, tài sản thu lại từ quá trình mua bán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ.

Doanh thu cũng có thể coi là thu nhập của doanh nghiệp thông qua hoạt động kinh tế của mình. Nó được xác định, đo lường, tính toán trong một khoản thời gian xác định như: Hàng tuần, hàng tháng, hàng quý, hàng năm,. Doanh thu cũng có thể được coi là một nguồn vốn được xoay vòng và thúc đẩy quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Phân loại doanh thu Theo chuẩn mực kế toán số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” ban hành và công bố theo quyết định theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trưởng Bộ tài chính.

Doanh thu của các doanh nghiệp được phân loại như sau: - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: là doanh thu được nhờ quá trình bán hàng của doanh nghiệp, quá trình cung cấp hàng hóa, dịch vụ tới người tiêu dùng. Các sản phẩm, dịch vụ đó có thể do trực tiếp doanh nghiệp sản xuất, phân phối hoặc thông qua quá trình đầu tư sau đó bán ra như: bán ra các bất động sản. - Doanh thu từ hoạt động tài chính: Tất cả những khoản thu có được từ hoạt động đầu tư tài chính, hoặc kinh doanh vốn được ghi nhận là doanh thu từ hoạt động tài chính. Những nguồn tiền này đến từ: + Tiền lãi: lãi cho vay vốn, lãi từ việc đầu tư trái phiếu, cổ phiếu, tín phiếu, lãi từ tiền gửi ngân hàng, lãi do bán ngoại tệ, lãi từ chênh lệch chuyển nhượng vốn,.

+ Tiền lãi sau khi đã đóng thuế được chia cho các cổ đông, hay còn gọi là cổ tức lợi nhuận. 6 + Thu nhập, lợi nhuận có được từ các khoản đầu tư tài chính như chứng khoán. - Doanh thu nội bộ: Doanh thu nội bộ là toàn bộ số tiền thu được từ tiêu thụ nội bộ, thông qua việc cung cấp hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ trong nội bộ, giữa các đơn vị trực thuộc công ty, được tính theo giá bán nội bộ. - Doanh thu từ việc bán hàng cho các đơn vị không trực thuộc công ty, doanh nghiệp, công ty con, công ty mẹ trong cùng tập đoàn không được ghi nhận là doanh thu nội bộ.

- Doanh thu bất thường: Các hoạt động không thường xuyên xảy ra nhưng vẫn đem lại doanh thu thì được ghi nhận là doanh thu bất thường. Các khoản mục đó bao gồm: doanh thu thanh lý, nhượng bán tài sản cơ động, vật tư, hàng hóa dư thừa trong quá trình sản xuất. Nó có thể đến từ các khoản nợ xấu, nợ khó đòi từ lâu đã thu được, các khoản nợ vắng chủ. Đó cũng là số tiền hoàn nhập dự phòng giảm giá hàng tồn kho.

- Các khoản giảm trừ doanh thu: là các khoản phát sinh làm giảm doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp. - Các khoản giảm trừ doanh thu gồm: Chiết khấu thương mại, hàng bán bị trả lại, giảm giá hàng bán. + Chiết khấu thương mại: là khoản giảm trừ vào số tiền người mua phải thanh toán.