Thực trạng kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH một thành viên Tâm Vinh

Khóa luận kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Tâm Vinh - Đại học Huế

• Tác giả: Phạm Thị Hồng Phương
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Quang Huy
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH một thành viên Tâm Vinh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu và kết quả kinh doanh tại Tâm Vinh

Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò then chốt trong điều hành doanh nghiệp thương mại. Công ty TNHH MTV Tâm Vinh hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh vật liệu xây dựng. Doanh nghiệp cần hệ thống ghi nhận tài chính chuẩn xác để kiểm soát dòng tiền. Kế toán phản ánh kịp thời các nghiệp vụ bán hàng phát sinh hàng ngày. Quá trình này giúp ban giám đốc nắm bắt doanh số từng mặt hàng. Số liệu doanh thu là căn cứ xác định nghĩa vụ thuế với nhà nước. Đồng thời, việc tính toán kết quả kinh doanh cho thấy hiệu quả sử dụng vốn thực tế. Đơn vị áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133 nhằm tối ưu hóa tổ chức chứng từ. Doanh nghiệp sử dụng phần mềm kế toán Việt Đà để xử lý dữ liệu. Hệ thống hỗ trợ nhập liệu hóa đơn và kết xuất báo cáo nhanh chóng. Dòng tiền được đối chiếu liên tục giữa sổ quỹ và tài khoản ngân hàng. Mọi khoản giảm trừ doanh thu hoặc chiết khấu thương mại đều được theo dõi chặt chẽ. Thông tin kế toán kịp thời tạo cơ sở ra quyết định kinh doanh an toàn.

1.1. Khái niệm doanh thu và kết quả kinh doanh

Doanh thu là tổng giá trị lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán. Khoản thu này phát sinh từ các hoạt động tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ thông thường. Nguồn thu góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu mà không cần góp thêm vốn. Kết quả kinh doanh là hiệu số giữa tổng doanh thu và tổng chi phí hợp lý. Chỉ số này phản ánh năng lực sinh lời của doanh nghiệp sau chu kỳ bán hàng. Nếu doanh thu lớn hơn chi phí, doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận dương. Ngược lại, chi phí vượt trội sẽ dẫn đến tình trạng thua lỗ. Do đó, việc hạch toán đúng nguyên tắc doanh thu thực tế phát sinh có ý nghĩa quyết định đối với báo cáo tài chính.

1.2. Đặc điểm hoạt động kinh doanh tại Công ty Tâm Vinh

Công ty TNHH MTV Tâm Vinh chuyên phân phối các loại vật liệu xây dựng như cát, đá và gạch. Quy mô công ty thuộc nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Thừa Thiên Huế. Khách hàng của đơn vị gồm các nhà thầu xây dựng và hộ dân cư địa phương. Phương thức thanh toán chủ yếu bằng chuyển khoản ngân hàng hoặc tiền mặt trực tiếp. Lượng hàng hóa luân chuyển diễn ra liên tục với khối lượng giao dịch lớn. Bộ máy kế toán của công ty được tổ chức theo mô hình tập trung gọn nhẹ. Nhân viên kế toán kiêm nhiệm nhiều khâu từ lập chứng từ đến ghi sổ cái. Do đó, công tác quản lý doanh thu đòi hỏi quy trình kiểm soát chặt chẽ nhằm tránh thất thoát.

II. Thực trạng kế toán doanh thu và xác định kết quả tại Tâm Vinh

Thực tế ghi nhận quy trình kế toán tại Công ty Tâm Vinh tuân thủ theo các chuẩn mực hiện hành. Đơn vị sử dụng tài khoản 511 để phản ánh doanh thu bán hàng hóa. Khi phát sinh nghiệp vụ, kế toán căn cứ phiếu xuất kho để lập hóa đơn điện tử. Kế toán nhập liệu trực tiếp vào phần mềm Việt Đà theo từng khách hàng. Giá vốn hàng bán được hạch toán đồng thời vào tài khoản 632 theo phương pháp bình quân gia quyền. Chi phí quản lý kinh doanh được tập hợp trên tài khoản 642 gồm chi phí nhân công và dịch vụ mua ngoài. Đến cuối kỳ kế toán, toàn bộ doanh thu và chi phí được kết chuyển sang tài khoản 911. Tuy nhiên, đơn vị vẫn bộc lộ một số hạn chế nhất định trong khâu xử lý chứng từ. Thời điểm lập hóa đơn đôi khi bị chậm so với ngày giao nhận hàng thực tế. Việc theo dõi công nợ chi tiết chưa gắn kết đồng bộ giữa kho hàng và bộ phận kế toán. Một số khoản chi phí vận chuyển chưa được phân bổ tách bạch rõ ràng cho từng đơn hàng cụ thể.

2.1. Quy trình hạch toán doanh thu và giá vốn hàng bán

Quy trình bán hàng bắt đầu khi khách đặt mua vật liệu xây dựng. Kế toán kiểm tra khả năng đáp ứng tồn kho trước khi duyệt xuất hàng. Phiếu xuất kho được lập thành hai liên để giao nhận thực tế. Hóa đơn giá trị gia tăng điện tử xuất căn cứ theo phiếu xuất kho kèm theo biên bản bàn giao. Kế toán ghi Nợ tài khoản 131 hoặc 112 và Có tài khoản 511 kèm thuế GTGT đầu ra 3331. Song song đó, giá vốn được phản ánh qua bút toán Nợ tài khoản 632 và Có tài khoản 156. Mọi nghiệp vụ được nhập liệu định kỳ trên phần mềm Việt Đà để đối soát công nợ. Doanh thu phản ánh đúng số lượng thực xuất tại thời điểm giao dịch.

2.2. Khâu tập hợp chi phí và xác định kết quả kinh doanh

Chi phí quản lý kinh doanh phát sinh được tập hợp vào tài khoản 642 theo quy định. Các khoản chi bao gồm tiền lương nhân viên bán hàng, khấu hao xe vận tải và cước viễn thông. Kế toán phân loại chi phí theo từng tiểu khoản 6421 và 6422 để kiểm soát định mức. Vào cuối tháng hoặc cuối quý, kế toán thực hiện các bút toán kết chuyển. Doanh thu thuần từ tài khoản 511 được kết chuyển sang bên Có tài khoản 911. Toàn bộ chi phí từ tài khoản 632 và tài khoản 642 được kết chuyển sang bên Nợ tài khoản 911. Chênh lệch giữa hai bên phản ánh kết quả lợi nhuận kế toán trước thuế của công ty.

III. Giải pháp kế toán doanh thu và xác định kết quả tại Tâm Vinh

Công ty TNHH MTV Tâm Vinh cần triển khai các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng kế toán. Trước hết, doanh nghiệp nên chuẩn hóa quy trình luân chuyển chứng từ bán hàng. Kế toán cần phát hành hóa đơn điện tử ngay sau khi khách hàng ký nhận biên bản giao hàng. Điều này hạn chế rủi ro vi phạm quy định về thời điểm lập hóa đơn theo luật thuế. Tiếp theo, đơn vị cần tận dụng tối đa các phân hệ nâng cao của phần mềm Việt Đà. Việc liên thông tự động giữa dữ liệu kho và kế toán giúp giảm thiểu sai sót khi nhập liệu. Doanh nghiệp nên xây dựng quy chế phân loại chi phí bán hàng và chi phí quản lý rõ ràng hơn. Khoản chi phí vận chuyển cần được phân bổ chính xác cho từng lô vật liệu. Ngoài ra, kế toán cần định kỳ trích lập dự phòng phải thu khó đòi theo quy định. Biện pháp này phản ánh trung thực giá trị tài sản và nguồn vốn. Cuối cùng, công ty cần bồi dưỡng nghiệp vụ thường xuyên cho nhân sự kế toán.

3.1. Hoàn thiện chứng từ và thời điểm ghi nhận doanh thu

Việc hoàn thiện luân chuyển chứng từ đóng vai trò cốt lõi trong kiểm soát nội bộ. Kế toán cần phối hợp chặt chẽ với thủ kho và tài xế giao nhận vật liệu. Ngay khi bàn giao hàng hóa tại công trình, biên bản nghiệm thu phải được hoàn tất đầy đủ chữ ký. Kế toán căn cứ chứng từ gốc để lập hóa đơn điện tử đúng ngày phát sinh. Hành động này giúp tránh nguy cơ bị xử phạt hành chính về thuế. Bên cạnh đó, các khoản chiết khấu thanh toán cần được lập chứng từ riêng minh bạch. Sổ sách kế toán sẽ phản ánh doanh thu thuần một cách khách quan và chính xác.

3.2. Nâng cấp ứng dụng phần mềm và quản trị chi phí kinh doanh

Doanh nghiệp cần khai thác triệt để các tính năng tự động hóa trong phần mềm kế toán. Kế toán trưởng nên thiết lập các mã danh mục vật tư đồng bộ với mã khách hàng. Thao tác này hỗ trợ trích xuất báo cáo công nợ tức thời theo từng hạn mức tín dụng. Đồng thời, việc phân bổ chi phí bán hàng cần dựa trên tiêu thức khối lượng thực tế. Tiêu thức này giúp xác định chính xác lãi gộp cho từng nhóm vật liệu như cát hoặc đá. Doanh nghiệp cũng nên định kỳ đối chiếu công nợ bằng văn bản xác nhận có chữ ký hai bên. Báo cáo tài chính nhờ đó đạt độ tin cậy cao hơn.

IV. Đánh giá kế toán doanh thu và xác định kết quả tại Tâm Vinh

Hoàn thiện kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh mang lại lợi ích thiết thực cho Công ty Tâm Vinh. Hệ thống kế toán minh bạch giúp ban giám đốc đánh giá đúng năng lực tài chính. Lãnh đạo nắm rõ mặt hàng nào mang lại tỷ suất lợi nhuận cao nhất để định hướng kinh doanh. Việc quản lý chặt chẽ chi phí góp phần cắt giảm các khoản chi tiêu lãng phí trong vận hành. Nhờ đó, hiệu quả sử dụng đồng vốn của công ty được cải thiện rõ rệt qua từng năm. Sự chuẩn hóa sổ sách chứng từ còn bảo đảm tính tuân thủ pháp luật thuế nghiêm ngặt. Doanh nghiệp hạn chế tối đa nguy cơ bị truy thu hoặc phạt vi phạm hành chính khi thanh tra. Bên cạnh đó, báo cáo tài chính chuẩn mực giúp nâng cao uy tín của doanh nghiệp với các đối tác thương mại và ngân hàng. Đây là chìa khóa then chốt để công ty tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi mở rộng sản xuất kinh doanh.

4.1. Vai trò cung cấp thông tin cho nhà quản trị

Số liệu kế toán doanh thu và chi phí cung cấp bức tranh tài chính trung thực cho ban điều hành. Thông qua báo cáo lãi lỗ, nhà quản lý nhận biết tốc độ tiêu thụ từng dòng sản phẩm. Doanh nghiệp nắm bắt biến động giá cả vật liệu trên thị trường để điều chỉnh giá bán linh hoạt. Phân tích chi tiết doanh thu theo nhóm khách hàng giúp xác định nhóm đối tác chiến lược. Nhà quản trị từ đó đưa ra chính sách tín dụng thương mại phù hợp với từng đối tượng. Việc này vừa thúc đẩy tăng trưởng doanh số vừa hạn chế nợ đọng kéo dài.

4.2. Khả năng nhân rộng mô hình cho doanh nghiệp thương mại

Kinh nghiệm hoàn thiện kế toán tại Công ty Tâm Vinh mang giá trị tham khảo lớn cho các doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ. Việc áp dụng linh hoạt chế độ kế toán theo Thông tư 133 giúp tinh giản bộ máy hạch toán. Doanh nghiệp kinh doanh vật tư tương tự có thể học hỏi cách tích hợp phần mềm kế toán với quản lý kho bãi. Mô hình này giúp tiết kiệm thời gian ghi sổ và giảm sai lệch số liệu tồn kho. Quản trị tốt doanh thu và chi phí luôn là nền tảng sống còn để nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường có sự cạnh tranh gay gắt, việc duy trì sự tồn tại và phát triển ổn định là thử thách lớn đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ hoặc mới thành lập. Để khẳng định vị thế trên thị trường và tối đa hóa lợi nhuận, nhà quản trị doanh nghiệp đòi hỏi phải có trình độ quản lý nhạy bén nhằm xây dựng các chiến lược kinh doanh tối ưu. Vấn đề cốt lõi của hoạt động sản xuất kinh doanh không chỉ dừng lại ở chất lượng sản phẩm hay giá cả hợp lý, mà còn nằm ở khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường, đẩy nhanh tốc độ tiêu thụ hàng hóa và thu hồi vốn nhanh chóng để bù đắp các chi phí đã bỏ ra. Do đó, doanh thu bán hàng và việc xác định chính xác kết quả kinh doanh luôn là mối quan tâm hàng đầu của mọi đơn vị kinh tế.

Đối với Công ty TNHH Một thành viên Tâm Vinh – một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực phân phối vật liệu xây dựng tại địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế, công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh đóng vai trò then chốt. Hệ thống thông tin kế toán cung cấp cơ sở dữ liệu kịp thời, chuẩn xác giúp ban giám đốc đánh giá toàn diện hiệu quả hoạt động, nhận diện điểm mạnh, điểm yếu trong quản trị chi phí và dòng tiền, từ đó xây dựng các quyết định điều hành phù hợp. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, tác giả Phạm Thị Hồng Phương đã lựa chọn đề tài "Thực trạng kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Một thành viên Tâm Vinh" làm khóa luận tốt nghiệp đại học ngành Kế toán tại Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế (năm 2025).

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định rõ ràng thành mục tiêu chung và hệ thống các mục tiêu cụ thể:

• Mục tiêu chung: Từ việc khảo sát và phân tích thực trạng hạch toán, tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lượng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Tâm Vinh.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Thứ nhất, hệ thống hóa cơ sở lý luận cơ bản về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.
  2. Thứ hai, phản ánh, phân tích thực trạng tổ chức công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị thực tập thông qua số liệu thực tế.
  3. Thứ ba, đề xuất các giải pháp khả thi nhằm khắc phục các tồn tại, góp phần hoàn thiện công tác kế toán tại công ty.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu được xác định cụ thể trong văn bản:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Tâm Vinh.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các nghiệp vụ ghi nhận doanh thu bán hàng, doanh thu hoạt động tài chính, thu nhập khác, giá vốn hàng bán, chi phí quản lý kinh doanh và quá trình tập hợp, kết chuyển xác định kết quả kinh doanh.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện trực tiếp tại Công ty TNHH MTV Tâm Vinh, địa chỉ tại số 98 Trường Chinh, phường An Đông, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế.
• Phạm vi thời gian: Về số liệu tổng hợp phân tích trên Báo cáo tài chính, đề tài thu thập số liệu giai đoạn 3 năm từ 2022 đến 2024; về số liệu minh họa chi tiết chứng từ và sổ kế toán, đề tài sử dụng dữ liệu phát sinh trong năm 2024 (cụ thể là tháng 11 năm 2024).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các chuẩn mực kế toán và quy định pháp lý hiện hành của Bộ Tài chính Việt Nam:

• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) "Doanh thu và thu nhập khác", được ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2001 của Bộ trưởng Bộ Tài chính. VAS 14 định nghĩa doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu mà không bao gồm phần đóng góp của các cổ đông hoặc chủ sở hữu. Chuẩn mực này quy định rõ 5 điều kiện đồng thời để ghi nhận doanh thu bán hàng (chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu; không còn nắm giữ quyền quản lý hay quyền kiểm soát; doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế; xác định được chi phí liên quan) và 4 điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ.
• Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26 tháng 8 năm 2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa. Văn bản này đóng vai trò là khung chế độ tài khoản và quy trình hạch toán trực tiếp cho nghiên cứu.
• Hệ thống tài khoản hạch toán được sử dụng gồm:
  • Tài khoản 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (gồm 4 tài khoản cấp 2: TK 5111, TK 5112, TK 5113, TK 5118);
  • Tài khoản 515 – Doanh thu hoạt động tài chính;
  • Tài khoản 711 – Thu nhập khác;
  • Tài khoản 632 – Giá vốn hàng bán;
  • Tài khoản 642 – Chi phí quản lý kinh doanh (chi tiết thành TK 6421 – Chi phí bán hàng và TK 6422 – Chi phí quản lý doanh nghiệp);
  • Tài khoản 635 – Chi phí tài chính;
  • Tài khoản 811 – Chi phí khác;
  • Tài khoản 821 – Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp (hiện hành);
  • Tài khoản 911 – Xác định kết quả kinh doanh;
  • Tài khoản 421 – Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối.

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả kết hợp hai nhóm phương pháp nghiên cứu học thuật thực chứng:

• Nhóm phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Phương pháp nghiên cứu và tham khảo tài liệu: Nghiên cứu các điều khoản của Luật Kế toán, các Chuẩn mực kế toán Việt Nam, các Thông tư, Nghị định liên quan, hệ thống giáo trình, bài giảng và các đề tài khóa luận chuyên ngành đi trước.
  • Phương pháp quan sát: Theo dõi trực tiếp quy trình hoạt động kinh doanh, các thao tác nghiệp vụ của nhân viên kế toán và quá trình luân chuyển chứng từ thực tế tại văn phòng công ty.
  • Phương pháp phỏng vấn: Trực tiếp trao đổi, đặt câu hỏi phỏng vấn các cán bộ nhân viên và phụ trách kế toán nhằm làm rõ các khâu xử lý chứng từ và hạch toán phát sinh.
• Nhóm phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu:
  • Phương pháp so sánh: Đối chiếu các số liệu trên Báo cáo tài chính qua 3 năm (2022, 2023, 2024) theo chiều ngang và chiều dọc nhằm đánh giá tỷ lệ tăng giảm tuyệt đối và tương đối của các chỉ tiêu tài sản, nguồn vốn và kết quả hoạt động.
  • Phương pháp thống kê: Tổng hợp, phân loại và hệ thống hóa các chỉ tiêu định lượng.
  • Phương pháp phân tích tài chính: Đánh giá cơ cấu tài chính, khả năng thanh khoản và hiệu quả kinh doanh của đơn vị.
  • Phương pháp mô tả: Diễn giải chi tiết cơ cấu bộ máy quản lý, mô hình tổ chức bộ máy kế toán và chu trình xử lý chứng từ trên hệ thống máy vi tính.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm số liệu thứ cấp trích xuất từ hệ thống Báo cáo tài chính (Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, Thuyết minh Báo cáo tài chính) của Công ty TNHH MTV Tâm Vinh giai đoạn 2022–2024, cùng hệ thống chứng từ gốc phát sinh năm 2024 (Hóa đơn GTGT, Phiếu xuất kho, Giấy báo Có, Giấy báo Nợ, Phiếu thu, Phiếu chi, Bảng lương, Sổ cái và Sổ chi tiết các tài khoản liên quan).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp

Chương đầu tiên của khóa luận tập trung hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC và Chuẩn mực kế toán số 14.

Tác giả làm rõ nội hàm của các khái niệm then chốt:

• Doanh thu và các khoản giảm trừ doanh thu: Bao gồm chiết khấu thương mại (giảm giá niêm yết cho khách hàng mua số lượng lớn), giảm giá hàng bán (khoản giảm trừ do hàng kém phẩm chất hoặc sai quy cách hợp đồng) và hàng bán bị trả lại.
• Các khoản mục chi phí: Giá vốn hàng bán (giá trị xuất kho của sản phẩm, hàng hóa đã tiêu thụ), chi phí bán hàng (các khoản phát sinh liên quan đến chào hàng, giới thiệu, vận chuyển, đóng gói, bảo quản), chi phí quản lý doanh nghiệp (chi phí hành chính, quản lý chung toàn doanh nghiệp) và thuế thu nhập doanh nghiệp (thuế TNDN hiện hành và thuế TNDN hoãn lại).
• Bản chất của việc xác định kết quả kinh doanh: Là sự so sánh, đối ứng giữa tổng thu nhập đạt được với toàn bộ chi phí hợp lý bỏ ra trong kỳ kế toán. Kết quả bao gồm kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác.

Bên cạnh đó, chương 1 phân tích ý nghĩa và 5 nhiệm vụ của kế toán doanh thu, kết quả kinh doanh đối với 4 nhóm đối tượng hưởng lợi thông tin (doanh nghiệp, cơ quan thuế nhà nước, nhà đầu tư, các tổ chức tín dụng và nhà cung cấp). Tác giả thiết lập hệ thống 10 sơ đồ hạch toán kế toán chuẩn mực, minh họa chi tiết kết cấu tài khoản và trình tự định khoản từ các chứng từ ban đầu, qua các tài khoản trung gian phản ánh doanh thu (TK 511, 515, 711), chi phí (TK 632, 642, 635, 811, 821) cho đến việc kết chuyển cuối kỳ vào tài khoản 911 để xác định lãi/lỗ đưa về tài khoản 421.

Chương 2: Thực trạng kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Một thành viên Tâm Vinh

Chương 2 trình bày chi tiết về bức tranh thực tế tại đơn vị nghiên cứu, bao gồm đặc điểm tổ chức, năng lực nguồn lực và thực hành kế toán cụ thể:

Tổng quan về doanh nghiệp: Công ty TNHH MTV Tâm Vinh được cấp phép và chính thức hoạt động từ ngày 27/03/2008 (đã hoạt động 17 năm tính đến năm 2025), đặt trụ sở tại 98 Trường Chinh, TP. Huế, mã số thuế 3300537577, do bà Nguyễn Thị Thanh Tâm làm người đại diện theo pháp luật, thuộc sự quản lý của Chi cục Thuế khu vực Thuận Hóa – Phú Xuân. Ngành nghề kinh doanh chính là buôn bán vật liệu và thiết bị lắp đặt khác trong xây dựng (thép tấm, thép hình V, U, I, thép hộp, gạch men, xà gồ, tôn lạnh, ống nhựa, dây điện, sơn các loại).

Mô hình tổ chức bộ máy và kế toán: Cơ cấu bộ máy quản trị rất đơn giản gồm 3 bộ phận: Chủ doanh nghiệp, Nhân viên kế toán (kiêm thủ quỹ) và Bộ phận bán hàng. Về chế độ kế toán, công ty áp dụng Chế độ kế toán Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC; niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12; đơn vị tiền tệ ghi sổ là VNĐ; phương pháp hạch toán hàng tồn kho là kê khai thường xuyên; phương pháp tính khấu hao tài sản cố định theo đường thẳng; phương pháp tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; ghi nhận tài sản cố định theo nguyên giá; hình thức sổ kế toán là Chứng từ ghi sổ; thực hiện kế toán trên máy tính thông qua phần mềm kế toán Việt Đà.

Tình hình nguồn lực và hoạt động sản xuất kinh doanh giai đoạn 2022–2024: Tác giả đưa ra các bảng số liệu cụ thể phản ánh tình hình biến động của đơn vị:

Chỉ tiêu lao động	Năm 2022	Năm 2023	Năm 2024	So sánh 2023/2022 (±)	So sánh 2023/2022 (%)	So sánh 2024/2023 (±)	So sánh 2024/2023 (%)
Tổng số lao động (người)	6	5	4	-1	-17,0	-1	-20,0
Phân theo trình độ chuyên môn:
- Đại học, cao đẳng	2	1	1	-1	-50,0	0	0,0
- Trung cấp	2	1	2	-1	-50,0	+1	+100,0
- Phổ thông	2	3	1	+1	+50,0	-2	-67,0
Phân theo giới tính:
- Nam	4	3	2	-1	-25,0	-1	-33,0
- Nữ	2	2	2	0	0,0	0	0,0

Về tài sản và nguồn vốn, tài sản của công ty có xu hướng tăng nhẹ trong năm 2023 nhưng giảm mạnh trong năm 2024:

• Năm 2022, tổng giá trị tài sản đạt 6.611 đồng; năm 2023 tăng thêm 28.420 đồng (+0,46%); đến năm 2024 tổng tài sản giảm 439.923 đồng (-7,1%).
• Tiền và các khoản tương đương tiền năm 2022 đạt 399.654 đồng; năm 2023 đạt 406.444 đồng (tăng 6.790 đồng, tương ứng +1,70%); sang năm 2024 giảm 339.923 đồng (-5,7%).
• Các khoản phải thu ngắn hạn năm 2022 ghi nhận 3.699 đồng, năm 2023 tăng 25,66%, sang năm 2024 giảm 3.400 đồng (-68,8%).
• Hàng tồn kho năm 2022 là 1.452 đồng; năm 2023 là 625 đồng (giảm 828.230 đồng, tương ứng -56,99%); tuy nhiên năm 2024 hàng tồn kho tăng vọt 2.888 đồng (tương ứng mức tăng 466,4%).
• Tài sản cố định năm 2022 đạt 273.675 đồng; năm 2023 giảm 39.879 đồng (-14,61%); năm 2024 giảm tiếp 100.000 đồng (-42,8%).
• Về nguồn vốn, nợ phải trả năm 2022 là 5.788 đồng; năm 2023 tăng 28.423 đồng (+0,49%); năm 2024 giảm 473 đồng (-7,7%). Vốn chủ sở hữu năm 2022 đạt 347.997 đồng, năm 2023 tăng 0,04% và năm 2024 tăng 3% (đạt mức thặng dư nhờ lợi nhuận sau thuế chưa phân phối tích lũy dương).

Chỉ tiêu kết quả kinh doanh	Năm 2022	Năm 2023	Năm 2024	So sánh 2023/2022 (%)	So sánh 2024/2023 (%)
1. Doanh thu bán hàng và CCDV (đồng)	14.266	Tăng	Giảm	+9,7	-40,9
2. Các khoản giảm trừ doanh thu (đồng)	0	0	0	0,0	0,0
3. Doanh thu thuần (đồng)	14.266	Tăng	Giảm	+9,7	-40,9
4. Giá vốn hàng bán (đồng)	13.305	Tăng	Giảm	+9,5	-42,3
5. Lợi nhuận gộp về bán hàng (đồng)	961	Tăng	Tăng	+18,7	+8,0
6. Doanh thu hoạt động tài chính (đồng)	182	Tăng (+360)	Giảm (-19.812)	+12,2	-9,7
7. Chi phí tài chính (đồng)	0	0	0	0,0	0,0
8. Chi phí quản lý doanh nghiệp (đồng)	340.121	Tăng	Tăng (+37.993)	+18,1	+9,4
9. Thu nhập khác, chi phí khác (đồng)	0	0	0	0,0	0,0
10. Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế (đồng)	10.200	Tăng	Giảm (-4.314)	+36,8	-30,6
11. Chi phí thuế TNDN (đồng)	0	0	0	0,0	0,0
12. Lợi nhuận sau thuế TNDN (đồng)	10.200	Tăng	Giảm (-4.314)	+36,8	-30,6

Thực tiễn hành nghề kế toán tại đơn vị: Công ty áp dụng phương thức bán buôn qua kho và bán lẻ, thanh toán trực tiếp hoặc trả chậm, thực hiện chốt kỳ xác định kết quả kinh doanh theo từng tháng. Quy trình luân chuyển chứng từ bắt đầu từ lúc bộ phận bán hàng tiếp nhận đơn qua điện thoại, kiểm tra tồn kho, thỏa thuận giao nhận, kế toán lập Phiếu xuất kho (PXK lập 2 liên: liên 1 lưu nội bộ, liên 2 giao khách). Sau khi giao nhận hoàn tất, kế toán xuất Hóa đơn GTGT điện tử và nhập dữ liệu vào phần mềm Việt Đà.

Tác giả minh họa bằng nghiệp vụ cụ thể: Ngày 20/11/2024, theo Hóa đơn GTGT số 128 và Phiếu xuất kho số 128, công ty xuất bán cho Công ty TNHH Xây lắp và dịch vụ Minh Ngọc mặt hàng gạch D20, số lượng 20.814 đồng/tấn chịu thuế suất GTGT 8%, tổng số tiền thanh toán là 40.312 đồng. Kế toán định khoản trên phần mềm:

• Nợ TK 131: 40.252 đồng (hoặc 40.312 đồng tùy theo chứng từ thanh toán đầy đủ bao gồm thuế)
• Có TK 511: Ghi nhận doanh thu thuần tương ứng
• Có TK 3331: Thuế GTGT đầu ra phải nộp (8%).

Chương 3: Giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Một thành viên Tâm Vinh

Trên cơ sở thực trạng đã phân tích, tác giả đưa ra các nhận xét khách quan về công tác kế toán của đơn vị:

• Nhận xét chung và ưu điểm: Doanh nghiệp đã thiết lập được mô hình tổ chức tinh gọn, tuân thủ tương đối đầy đủ quy định của Chế độ kế toán Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Việc ứng dụng phần mềm kế toán Việt Đà giúp tự động hóa quá trình lên sổ Cái, sổ Chi tiết và kết xuất Báo cáo tài chính, tiết kiệm thời gian và giảm thiểu sai sót số học.
• Nhược điểm và hạn chế:
  • Tổ chức bộ máy kế toán: Toàn bộ công tác tài chính, kế toán và thủ quỹ chỉ do một nhân viên duy nhất phụ trách. Việc nhân viên kế toán kiêm nhiệm thủ quỹ vi phạm nguyên tắc bất kiêm nhiệm trong kiểm soát nội bộ, tiềm ẩn rủi ro trong quản lý tiền mặt và đối chiếu công nợ.
  • Luân chuyển chứng từ: Thời gian lập chứng từ còn mang tính linh hoạt cao, một số nghiệp vụ lập hóa đơn và phiếu xuất kho chưa được thực hiện ngay tại thời điểm chuyển giao hàng hóa.
  • Quản trị hoạt động và rủi ro kinh doanh: Số liệu phản ánh sự bất ổn định lớn trong hoạt động kinh doanh giai đoạn 2022–2024. Doanh thu thuần năm 2024 sụt giảm mạnh (-40,9%), lợi nhuận sau thuế giảm 30,6%, trong khi chi phí quản lý doanh nghiệp liên tục gia tăng (+18,1% năm 2023 và +9,4% năm 2024). Đặc biệt, hàng tồn kho năm 2024 tăng đột biến tới 466,4% cùng với sự suy giảm lượng tiền mặt (-5,7%), cho thấy nguy cơ ứ đọng vốn và áp lực thanh khoản.
  • Hệ thống tài khoản theo dõi: Đơn vị chưa phát sinh hoặc chưa theo dõi chi tiết các khoản chiết khấu, giảm trừ doanh thu và các chi phí dự phòng rủi ro.

Từ đó, chương 3 đề xuất các phương hướng hoàn thiện thực tế: Tổ chức lại quy trình phân tách trách nhiệm giữa thủ quỹ và kế toán; chấn chỉnh tính kịp thời trong lập và luân chuyển chứng từ bán hàng; khai thác triệt để các phân hệ quản lý kho và công nợ trên phần mềm Việt Đà; tăng cường biện pháp kiểm soát chi phí quản lý và giải phóng hàng tồn kho ứ đọng nhằm khơi thông dòng tiền hoạt động.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã phản ánh và lượng hóa cụ thể thực trạng hoạt động cũng như công tác kế toán của một doanh nghiệp thương mại vật liệu xây dựng quy mô nhỏ tại miền Trung qua các phát hiện chính:

• Về quy mô tổ chức và lao động: Doanh nghiệp thu hẹp dần bộ máy nhân sự từ 6 lao động (năm 2022) xuống 5 lao động (năm 2023) và chỉ còn 4 lao động (năm 2024). Cơ cấu lao động năm 2024 bao gồm 1 nhân sự trình độ đại học/cao đẳng (25%), 2 nhân sự trung cấp (50%) và 1 lao động phổ thông (25%). Tỷ lệ giới tính duy trì cân bằng trong năm 2024 với 2 lao động nam và 2 lao động nữ.
• Về cấu trúc tài chính và biến động kinh doanh: Nghiên cứu cung cấp số liệu chứng minh giai đoạn 2022–2024 có nhiều biến động thất thường. Tổng tài sản năm 2022 là 6.611 đồng, tăng nhẹ 0,46% năm 2023 nhưng giảm mạnh 7,1% (giảm 439.923 đồng) vào năm 2024. Doanh thu bán hàng năm 2023 tăng trưởng 9,7% so với năm 2022, nhưng sang năm 2024 sụt giảm sâu tới 40,9%. Lợi nhuận sau thuế năm 2022 đạt 10.200 đồng, năm 2023 tăng 36,8%, nhưng năm 2024 giảm sút 30,6% (tương ứng giảm 4.314 đồng). Chi phí quản lý doanh nghiệp tăng liên tục qua các năm, từ mức ban đầu 340.121 đồng tăng 18,1% trong năm 2023 và tăng tiếp 9,4% (tăng 37.993 đồng) trong năm 2024.
• Đóng góp khoa học và thực tiễn tự nêu của tác giả: Đề tài đã hệ thống hóa lý luận kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh gắn liền với đặc thù doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Đồng thời, khóa luận mô tả chân thực quy trình hạch toán kế toán máy trên phần mềm Việt Đà, kết nối chặt chẽ giữa chứng từ gốc phát sinh thực tế (Hóa đơn GTGT số 128, Phiếu xuất kho số 128) với việc ghi nhận trên hệ thống sổ chi tiết và sổ Cái các tài khoản 511, 632, 642, 911, từ đó đưa ra những đánh giá xác đáng về nhược điểm kiêm nhiệm thủ quỹ và đề xuất hướng xử lý phù hợp cho công ty.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế gắn liền với phạm vi và điều kiện thực hiện nghiên cứu tại đơn vị:

• Giới hạn về mẫu khảo sát và mô hình tổ chức: Đề tài nghiên cứu tại một doanh nghiệp thương mại có quy mô siêu nhỏ (chỉ từ 4 đến 6 nhân sự), cơ cấu kế toán đơn giản gồm một nhân viên duy nhất kiêm nhiệm thủ quỹ. Do đó, các nghiệp vụ kế toán phát sinh chưa phản ánh được sự phức tạp của các giao dịch kinh tế lớn hoặc các chu trình kiểm soát nội bộ đa cấp.
• Giới hạn về số liệu nghiệp vụ: Trong chuỗi số liệu tài chính 3 năm (2022–2024), các chỉ tiêu về khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại), chi phí tài chính (chi phí lãi vay), thu nhập khác, chi phí khác và chi phí thuế TNDN đều bằng 0. Mặt khác, các ví dụ minh họa chứng từ chuyên sâu tập trung chủ yếu vào các chứng từ phát sinh trong tháng 11 năm 2024, chưa phản ánh đầy đủ biến động của các tháng kinh doanh cao điểm hoặc mùa vụ khác trong năm.
• Hướng mở rộng nghiên cứu: Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát cơ chế kiểm soát nội bộ chuyên sâu đối với tiền mặt và hàng tồn kho khi doanh nghiệp tách bạch chức năng thủ quỹ và kế toán; nghiên cứu giải pháp trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho và dự phòng nợ phải thu khó đòi khi hàng tồn kho tăng vọt (tăng 466,4% trong năm 2024); đồng thời phân tích tác động của các chính sách thuế đối với việc tối ưu hóa chi phí quản lý trong các doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Đối với sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp: Tài liệu là tài liệu mẫu về cấu trúc trình bày một khóa luận tốt nghiệp theo hướng nghiên cứu thực trạng hạch toán tại doanh nghiệp. Sinh viên có thể tham khảo trực tiếp cách vận dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC vào thực tiễn, phương pháp phân tích biến động các chỉ tiêu trên Báo cáo tài chính qua 3 năm, cũng như kỹ thuật trích xuất dữ liệu từ phần mềm kế toán thương mại (phần mềm Việt Đà) để minh họa cho quy trình luân chuyển chứng từ.
• Đối với kế toán viên và nhà quản trị tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ: Đề tài là tài liệu thực chứng phản ánh các rủi ro điển hình trong tổ chức kế toán tinh giản (kế toán kiêm thủ quỹ), những điểm cần lưu ý khi xuất hóa đơn GTGT điện tử và xử lý thanh toán trả chậm. Phần phân tích các biến động tài chính tại Chương 2 đặc biệt hữu ích trong việc cảnh báo hiện tượng doanh thu suy giảm kết hợp với ứ đọng hàng tồn kho và gia tăng chi phí quản lý.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp được khảo sát trong khóa luận áp dụng chế độ kế toán và phần mềm kế toán nào?

Công ty TNHH MTV Tâm Vinh áp dụng Chế độ kế toán Doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính. Về hình thức sổ kế toán, công ty áp dụng hình thức Chứng từ ghi sổ trên máy vi tính và sử dụng phần mềm kế toán Việt Đà để thực hiện việc nhập liệu chứng từ, khóa sổ tự động và lập Báo cáo tài chính.

Bộ máy kế toán của Công ty TNHH MTV Tâm Vinh có đặc điểm gì nổi bật?

Bộ máy kế toán của công ty có cơ cấu rất đơn giản, chỉ bao gồm duy nhất một nhân viên kế toán chịu trách nhiệm toàn bộ các mảng nghiệp vụ và kiêm nhiệm luôn vai trò thủ quỹ. Nguyên nhân được xác định là do quy mô công ty nhỏ, số lượng giao dịch phát sinh không nhiều nên ban giám đốc chỉ bố trí một nhân sự có kinh nghiệm lâu năm phụ trách tổng hợp.

Tình hình doanh thu và lợi nhuận sau thuế của công ty biến động như thế nào qua giai đoạn 2022–2024?

Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ năm 2022 đạt 14.266 đồng, năm 2023 tăng 9,7% so với năm 2022, nhưng sang năm 2024 giảm mạnh 40,9% so với năm 2023. Lợi nhuận sau thuế năm 2022 đạt 10.200 đồng, năm 2023 tăng trưởng 36,8%, tuy nhiên đến năm 2024 sụt giảm 30,6% (giảm 4.314 đồng) do doanh thu giảm sâu và chi phí quản lý doanh nghiệp liên tục tăng cao (+18,1% năm 2023 và +9,4% năm 2024).

Quy trình ghi nhận doanh thu và luân chuyển chứng từ bán hàng tại công ty diễn ra như thế nào?

Khi khách hàng đặt hàng qua điện thoại, nhân viên bán hàng kiểm tra kho và báo cho kế toán. Nếu đủ hàng, kế toán xác nhận điều kiện vận chuyển, thanh toán rồi lập Phiếu xuất kho (2 liên: 1 liên lưu, 1 liên giao khách). Sau khi giao hàng thành công, kế toán căn cứ vào Phiếu xuất kho lập Hóa đơn GTGT điện tử, nhập liệu vào phần mềm Việt Đà để ghi nhận doanh thu vào TK 511, thuế GTGT vào TK 3331 và theo dõi công nợ qua TK 131 hoặc thu tiền qua TK 111/112.

Điểm bất thường lớn nhất trong cơ cấu tài sản của công ty vào năm 2024 là gì?

Điểm bất thường lớn nhất là khoản mục hàng tồn kho năm 2024 tăng đột biến 2.888 đồng, tương đương mức tăng 466,4% so với năm 2023 (trong khi năm 2023 hàng tồn kho từng giảm 56,99%). Cùng lúc đó, chỉ tiêu tiền và các khoản tương đương tiền năm 2024 lại sụt giảm mạnh 339.923 đồng (-5,7%), phản ánh tình trạng dòng tiền bị đọng lớn trong hàng hóa chưa tiêu thụ.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Phạm Thị Hồng Phương đã hệ thống hóa tương đối đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, đồng thời phản ánh chân thực thực trạng công tác hạch toán tại Công ty TNHH MTV Tâm Vinh trong giai đoạn 2022–2024. Thông qua việc phân tích chuỗi số liệu tài chính và quy trình hạch toán trên phần mềm kế toán Việt Đà, nghiên cứu đã chỉ ra những kết quả đạt được cùng các bất cập lớn trong việc kiêm nhiệm kế toán – thủ quỹ, tình trạng hàng tồn kho tăng vọt và doanh thu sụt giảm trong năm 2024. Các giải pháp đề xuất trong khóa luận bám sát thực tiễn hoạt động của một doanh nghiệp thương mại quy mô nhỏ, có giá trị ứng dụng cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả công tác kế toán và kiểm soát quản trị tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI DOANH NGHIỆP 1.Những khái niệm cơ bản vè doanh thu và xác định kết quả kinh doanh 1.1 Khái niệm doanh thu Theo chuẩn mực số 14 ‘‘ doanh thu và thu nhập khác’’ ban hành công bố theo quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2001 của Bộ trưởng bộ tài chính : - Doanh thu là tổng trị giá các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp góp phần làm tăng vốn sở hữu của doanh nghiệp. - Doanh thu chỉ bao gồm tổng trị giá của các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được. Các khoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn lợi ích kinh tế, không làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp sẽ không được coi là doanh thu.Khái niệm các khoản giảm trừ doanh thu Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 ‘‘ doanh thu và thu nhập khác’’ Các khoản giảm trừ doanh thu là những khoản phát sinh được điều chỉnh làm giảm doanh thu bán hàng hoá, sản phẩm và cung ứng dịch vụ của doanh nghiệp trong thời kỳ kế toán bao gồm: chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại. - Chiết khấu thương mại là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua với số lượng lớn.

- Giảm giá hàng bán là khoản giảm trừ cho người mua do sản phẩm, hàng hoá kém, mất phẩm chất hay không đúng quy cách theo quy định trong hợp đồng kinh tế. - Hàng bán bị trả lại là giá trị khối lượng hàng bán đã được xác định là tiêu thu bị khách hàng tra lại hoặc bị từ chối thanh toán.3 Khái niệm giá vốn hàng bán - Giá vốn hàng bán là giá trị xuất kho của một số hàng hoá, thành phẩm đã thực sự bán được trong kỳ.4 Khái niệm chi phí bán hàng, chi phí quản lý - Chí phí bán hàng là những khoản chi phí thực tế phát sinh liên quan đến quá trình bán sản phẩm, hàng hoá, cung cấp dịch vụ, bao gồm các chi phí chào hàng, giới thiệu sản phẩm, quảng cáo sản phẩm, hoa hồng bán hàng, chi phí bảo hành sản phẩm, hàng hoá ( trừ hoạt động xây lắp ) chi phí bảo quản, đóng gói, vận chuyển. 4 - Chi phí quản lý doanh nghiệp là những khoản chi phí phát sinh phục vụ cho quá trình quản lý kinh doanh, quản lý hành chính và chi phí chung khác có liên quan chung đến toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp mà không tách riền ra được cho bất kỳ một hoạt động nào 1.5 Khái niệm chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp - Thuế thu nhập hiện hành là số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp ( hoặc thu hồi được) tính trên thu nhập chịu thuế và thuế suất thu nhập doanh nghiệp của năm hiện hành. - Thuế thu nhập hoãn lại phải trả là thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ phải nộp trong tương lai tính trên các khoản chênh lệch tạm thời chịu thuế thu nhập doanh nghiệp trong năm hiện hành.6 Khái niệm xác định kết quả kinh doanh Theo thông tư 133/2016/TT- BTC ngày 26/08/2016 của Bộ tài chính - Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh là số chênh lệch giữa doanh thu thuần và trị giá vốn hàng bán ( gồm cả sản phẩm, hàng hoá, bất động sản đầu tư và dịch vụ, giá thành sản xuất của sản phẩm xây lắp, chi phí liên quan đến hoạt động kinh doanh bất động sản đầu tư như: chi phí khấu hao, chi phí sửa chữa, nâng cấp, chi phí cho thuê hoạt động, chi phí thanh lý, nhượng bán bất động sản đầu tư) chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.

- Kết quả hoạt động tài chính là số chênh lệch giữa thu nhập của hoạt động tài chính và chi phí hoạt động tài chính. - Kết quả hoạt động khác là số chênh lệch giữa các khoản thu nhập khác và các khoản chi phí khác và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp. - Xác định kết quả kinh doanh là so sánh chi phí bỏ ra và thu nhập đạt được trong cả quá trình kinh doanh. Nếu thu nhập lớn hơn chi phí thì kết quả là lãi và ngược lại.2 Ý nghĩa và nhiệm vụ của công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh 1.1 Ý nghĩa của công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh - Đối với doanh nghiệp : + Giúp xác định hiệu quả các hoạt động trong doanh nghiệp.

+ Đánh giá tình hình sản xuất kinh doanh 5 + Kết hợp các thông tin để đề ra các giải pháp, chiến lược trong sản xuất kinh doanh nhằm đạt hiệu quả nhất. - Đối với nhà nước: + Trên cơ sở các số liệu về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh thì cơ quan thuế xác định các tài khoản thuế phải thu đảm bảo nguồn ngân sách để đầu tư vào cơ sở hạ tầng, đảm bảo điều kiện về chính trị - an ninh- quốc phòng.+ Thông qua đó sẽ có cơ sở đề ra các giải pháp phát triển kinh tế, tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động thông qua các chính sách tiền tệ, chính sách thuế và các khoản phụ cấp, trợ cấp, trợ giá. - Đối với nhà đầu tư + Thông qua các chỉ tiêu về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp trên báo cáo tài chính qua đó các nhà đầu tư phân tích đánh giá tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp để đưa ra quyết định đầu tư đúng đắn - Đối với các tổ chức tài chính trung gian và nhà cung cấp: + Dựa vào các chỉ tiêu đó để căn cứ cho vay vốn đầu tư và đưa ra quyết định về việc chậm thanh toán 1.2 Nhiệm vụ của công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh - Phản ánh đầy đủ các biến động của từng loại hàng hoá, dịch vụ bán ra. - Ghi chép thường xuyên, phản ánh đầy đủ kịp thời các khoản thu, các khoản giảm trừ doanh thu và toàn bộ chi phí phát sinh trong kỳ để tập hợp doanh thu, chi phí để từ đó xác định kết quả kinh doanh.

- Theo dõi thường xuyên, chi tiết các biến động tăng giảm của doanh thu bán hàng và cung cấp dịc vụ, doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập khác cùng với đó là kịp thời phản ánh doanh thu nội bộ, đầu đủ kết quả kinh doanh để căn cứ lập báo cáo tài chính. - Xác định kết quả hoạt động kinh doanh và đôn đốc các khoản phải thu khách hàng - Xác định quy trình lưu chuyển chứng từ về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh cùng với đó là đưa ra những kiến nghị, biện pháp nhằm hoàn thiện việc xác định kết quả kinh doanh và cung cấp cho cấp trên những thông tin cần thiết để đè ra những kế hoạch cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.3 Nội dung công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh Theo thông tư 133/2016/TT – BTC ban hành ngày 26/08/2016 1.1 Kế toán doanh thu 1.1 Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ a. Thời điểm ghi nhận doanh thu Theo chuẩn mực kế toán số 14 doanh thu bán hàng được ghi nhận khi thoả mãn đồng thời các điều kiện sau: - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hành hoá cho người mua. - Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hoá như người sở hữu hàng hoá hoặc quyền kiểm soát hàng hoá.

- Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. - Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu dược lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. - Xác định dược các chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng. Điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Theo chuẩn mực số 14, Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được ghi nhận khi thoả mãn những điều kiện sau: - Doanh thu được xác định đối tượng chắc chắn.

- Có khả năng thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó. - Xác định được phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập Bảng cân đối kế toán. - Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó c. Chứng từ kế toán sử dụng - Hoá đơn GTGT, hoá đơn bán hàng - Đơn đặt hàng, hợp đồng kinh tế - Phiếu xuất kho - Phiếu thu - Giấy báo có của ngân hàng d.

Tài khoản sử dụng 7 Theo thông tư 133/2016/TT- BTC, để ghi nhận doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, kế toán sử dụng TK 511 “ Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ ’’ - Kết cấu và nội dung phản ánh TK 511 TK 511 ‘‘ DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ’’ Bên Nợ Bên Có - Các khoản thuế gián thu phí nộp - Doanh thu bán sản phẩm, hàng (GTGT, TTĐB, XK, BVMT); hoá, bất động sản đầu tư và cung cấp - Các khoản giảm trừ doanh thu dịch vụ của doanh nghiệp thực hiện - Kết chuyển doanh thu thuần vào tài trong kỳ kế toán khoản 911 “Xác định kết quả kinh doanh”. - Tài khoản 511 không có số dư cuối kỳ. - Tài khoản 511 có bốn tài khoản cấp 2: + Tài khoản 5111: Doanh thu bán hàng hoá + Tài khoản 5112: Doanh thu bán thành phẩm + Tài khoản 5113: Doanh thu cung cấp dịch vụ + Tài khoản 5118: Doanh thu khác e. Phương pháp hoạch toán 8 111, 112,131.

Các khoản giảm trừ doanh thu Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 911 Kết chuyển doanh thu thuần 333 Các khoản thuế phải nộp khi bán hàng, cung cấp dịch vụ (Trường hợp chưa tách ngay các khoản thuế phải nộp tại thời điểm ghi nhận doanh thu) Các khoản thuế phải nộp khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ (Trường hợp tách ngay các khoản thuế phải nộp tại thời điểm ghi nhận doanh thu) Sơ đồ 1.1 Sơ đồ hạch toán kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ ( Nguồn: Thông tư 133/2016/TT-BTC ) 1.2 Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu a. Chứng từ kế toán sử dụng - Hoá đơn GTGT hoặc hợp đồng bán hàng, - Biên bản giao nhận hàng - Hợp đồng kinh tế hoặc chính sách bán hàng của doanh nghiệp - Biên bản kiểm tra, văn bản đề nghị giảm giá, biên bản trả hàng,… b.