Đặt vấn đề Phần II: Nội dung nghiên cứu Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp vừa và nhỏ. Chƣơng 2: Thực trạng kế toán kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Vạn Thành. Chƣơng 3: Một số biện pháp hoàn thiện kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Vạn Thành Phần III: Kết luận và kiến nghị 4 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ 1. Những vấn đề chung về kế toán doanh thu bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1.
Một số khái niệm Khái niệm về doanh thu: Theo Chuẩn mực số 14 – Doanh thu và thu nhập khác đƣa ra khái niệm doanh thu sau: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu đƣợc trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thƣờng của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu” (Chuẩn mực số 14 Doanh thu và thu nhập khác). Khái niệm về chi phí Theo Điều 82 Thông tƣ 200/2014/TT- BTC: “Chi phí là những khoản làm giảm lợi ích kinh tế, đƣợc ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh hoặc khi có khả năng tƣơng đối chắc chắn sẽ phát sinh trong tƣơng lai không phân biệt đã chi tiền hay chƣa. Khái niệm về kết quả kinh doanh Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng về các hoạt động của doanh nghiệp trong một kỳ nhất định, là biểu hiện bằng tiền phần chênh lệch giữa tổng doanh thu và tổng chi phí của các hoạt động kinh tế đã đƣợc thực hiện. Theo điều 96 thông tƣ 200/2014/TT- BTC: “Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động đầu tƣ tài chính và hoạt động khác trong một thời kỳ nhất định.
Biểu hiện của kết quả kinh doanh là số lãi (hoặc số lỗ)”. 5 Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm: Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh, kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác. - Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh là số chênh lệch giữa doanh thu thuần và trị giá vốn hàng bán (gồm cả sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tƣ và dịch vụ, giá thành sản xuất của sản phẩm xây lắp, chi phí liên quan đến hoạt động kinh doanh bất động sản đầu tƣ, nhƣ: chi phí khấu hao, chi phí sửa chữa, nâng cấp,chi phí cho thuê hoạt động, chi phí thanh lý, nhƣợng bán bất động sản đầu tƣ), chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. - Kết quả hoạt động tài chính là số chênh lệch giữa thu nhập của hoạt động tài chính và chi phí hoạt động tài chính.
- Kết quả hoạt động khác là số chênh lệch giữa các khoản thu nhập khác và các khoản chi phí khác và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp”.2 Sự cần thiết và nhiệm vụ của kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh 1.1 Sự cần thiết của kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh Trong doanh nghiệp, kế toán doanh thu là công cụ cung cấp thông tin tài chính cho nhà quản lý phân tích, đánh giá kết quả và hiệu quả sản xuất nhằm đƣa ra kế hoạch, dự án cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Kế toán xác định kết quả kinh doanh cho chúng ta cái nhìn tổng quát và toàn diện, chi tiết về các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phục vụ đắc lực cho nhà quản trị trong quá trình quản lý và phát triển doanh nghiệp. Bên cạnh đó, kế toán xác định kết quả có ý nghĩa đặc biệt vô cùng quan trọng trong công tác quản lý và tiêu thụ sản phẩm. Thông qua các thông tin kế toán, nhà quản trị có thể biết đƣợc mức độ hoàn thành mục tiêu tiêu thụ sản phẩm từ đó xác định đƣợc kết quả kinh doanh trong kì, hay thậm chí là đƣa ra các chiến lƣợc để phát triển trong nhiều kỳ tiếp theo hay là cải thiện, khắc phục những tồn đọng, thiếu sót trong kỳ vừa rồi để hoàn thiện doanh nghiệp, cung cấp những thông tin có ích, cần thiết đối với những đối tƣợng quan tâm đến doanh nghiệp.
6 Việc xác định đúng kết quả kinh doanh sẽ giúp cho nhà quản trị doanh nghiệp thấy đƣợc ƣu nhƣợc điểm, những vấn đề còn tồn tại, từ đó đƣa ra những giải pháp khắc phục, đề ra các phƣơng án chiến lƣợc kinh doanh đúng đắn phù hợp hơn trong các kỳ tiếp theo.2 Nhiệm vụ công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh Nhiệm vụ công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh là Ghi chép đầy đủ kịp thời khối lƣợng thành phẩm hàng hoá dịch vụ bán ra và tiêu thụ nội bộ, tính toán đúng đắn trị giá vốn của hàng đã bán,chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp và các khoản chi phí khác nhằm xác định kết quả bán hàng. Kiểm tra tiến độ thực hiện kế hoạch bán hàng, kế hoạch lợi nhuận, kỉ luật thanh toán và quản lí chặt chẽ tiền bán hàng, kỉ luật thu nộp ngân sách. Thực hiện tốt các nhiệm vụ trên củ ý nghĩa rất quan trọng đối với việc quản lý chặt chẽ hàng hoá và kết quả bán hàng. Để thực hiện tốt các nhiệm vụ đó, kế toán cần nắm vững nội dung của việc tổ chức công tác kế toán – đồng thời cần đảm bảo một số yêu cầu sau: – Xác định thời điểm hàng hoá đƣợc coi là tiêu thụ để kịp thời lập báo cáo bán hàng và xác định kết quả bán hàng.
Báo cáo thƣờng xuyên, kịp thời tình hình bán hàng và thanh toán với khách hàng nhằm giám sát chặt chẽ hàng hoá bán ra về số lƣợng và chủng loại. – Tổ chức hệ thống chứng từ ban đầu và tình hình luân chuyển chứng từ khoa học hợp lý, tránh trùng lặp hay bỏ sót, không quá phức tạp mà vẫn đảm bảo yêu cầu quản lý, năng cao hiệu quả công tác kế toán. Đơn vị lựa chọn hình thức số sách kế toán để phát huy đƣợc ƣu điểm và phù hợp với đặc điểm kinh doanh của mình. – Xác định và tập hợp đầy đủ chi phí phát sinh ở các khâu Cung cấp thông tin chính xác, trung thực và đầy đủ về tình hình bán hàng, xác định kết quả và phân phối kết quả, phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và quản lý doanh nghiệp… Sau khi có kết quả kinh doanh, kế toán sẽ phân tích, đánh giá kết quả kinh doanh của doanh nghiệp nói chung và của từng mặt hàng, từng bộ phận nói riêng; xác 7 định và tính toán cụ thể mức độ ảnh hƣởng của từng nhân tố tới kết quả bán hàng.
Từ đó, đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao kết quả kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ tới.3 Các phương thức tiêu thụ hàng hóa Trong doanh nghiệp thƣờng sử dụng các phƣơng thức bán hàng nhƣ bán buôn, bán lẻ, và một số phƣơng thức khác: a. Bán buôn: Bán buôn là phƣơng thức bán hàng với số lƣợng lớn cho đơn vị thƣơng mại khác. Bán buôn thƣờng bao gồm 2 hình thức: Bán buôn qua kho và bán buôn vận chuyển thẳng. Phƣơng thức bán buôn qua kho: Là phƣơng thức bán buôn mà trong đó, hàng mua về đƣợc nhập kho, sau đó đƣợc xuất từ kho của doanh nghiệp cho ngƣời mua buôn dƣới hai hình thức: + Bán buôn hàng hoá qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp:bên mua cử đại diện đến kho của doanh nghiệp thƣơng mại để nhận hàng.
Doanh nghiệp thƣơng mại xuất kho hàng hoá giao trực tiếp cho đại diện bên mua. Sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ, hàng hoá đƣợc xác định là tiêu thụ. + Bán buôn hàng hoá qua kho theo hình thức chuyển hàng: căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã ký kết hoặc theo đơn đặt hàng, doanh nghiệp xuất kho hàng hoá, dùng phƣơng tiện vận tải của mình hoặc đi thuê ngoài, chuyển hàng đến kho của bên mua hoặc một địa điểm nào đó bên mua quy định trong hợp đồng. b) Phƣơng thức bán buôn vận chuyển thẳng: Theo phƣơng thức này, doanh nghiệp thƣơng mại sau khi mua hàng, không đƣa về nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua.
Phƣơng thức này có thể thực hiện theo hai hình thức: + Bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp: doanh nghiệp sau khi mua hàng, giao trực tiếp cho đại diện của bên mua tại kho ngƣời bán. Sau khi đại diện bên mua ký nhận đủ hàng, bên mua đã thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận nợ, hàng hoá đƣợc xác nhận là tiêu thụ. 8 + Bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng: doanh nghiệp sau khi mua hàng, nhận hàng mua, dùng phƣơng tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài vận chuyển hàng đến giao cho bên mua ở địa điểm đã đƣợc thoả thuận. Hàng hoá chuyển bán trong trƣờng hợp này vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp thƣơng mại.
Khi nhận đƣợc tiền của bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận đƣợc hàng và chấp nhận thanh toán thì hàng hoá chuyển đi mới đƣợc xác định là tiêu thụ. *Bán lẻ: Bán lẻ là phƣơng thức bán hàng trực tiếp cho ngƣời tiêu dùng, các tổ chức kinh tế mang tính chất tiêu dùng. Bán lẻ thƣờng bán với khối lƣợng nhỏ, thay đổi theo yêu cầu của khách hàng, giá bán ổn định. a) Bán lẻ thu tiền tập trung: Bán lẻ thu tiền tập trung là hình thức bán hàng mà trong đó tách rời nghiệp vụ giao hàng cho ngƣời mua và thu tiền của ngƣời mua.
Mỗi quầy hàng có một nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của khách, viết hoá đơn hoặc tích kê cho khách để khách đến nhận hàng ở quầy hàng do nhân viên bán hàng giao. Nhân viên thu tiền làm giấy nộp tiền và nộp tiền bán hàng cho thủ quỹ. b) Bán lẻ thu tiền trực tiếp: Theo hình thức này, nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền của khách và giao hàng cho khách. Hết ca, hết ngày bán hàng, nhân viên bán hàng làm giấy nộp tiền và nộp tiền cho thủ quỹ.
Đồng thời, kiểm kê hàng hoá tồn quầy để xác định số lƣợng hàng đã bán trong ca, trong ngày và lập báo cáo bán hàng.