Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Nguyễn Gia

Khóa luận kế toán doanh thu, chi phí và KQKD tại Công ty Tư vấn và Xây dựng Nguyễn Gia 2025

• Tác giả: Hoàng Thị Lan Nhi
• Người hướng dẫn: ThS. Phan Xuân Quang Minh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Nguyễn Gia
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu chi phí tại Công ty Nguyễn Gia

Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Nguyễn Gia hoạt động chính trong lĩnh vực tư vấn thiết kế và cung cấp vật liệu xây dựng tại Quảng Bình. Công tác kế toán doanh thu và chi phí giữ vai trò then chốt trong bộ máy vận hành. Hệ thống sổ sách phản ánh đầy đủ mọi biến động tài chính phát sinh từ từng hợp đồng kinh tế. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Quy định này bảo đảm việc ghi nhận phù hợp với quy mô doanh nghiệp nhỏ và vừa. Kế toán thu thập chứng từ gốc như hợp đồng tư vấn, hóa đơn giá trị gia tăng, biên bản nghiệm thu và phiếu xuất kho. Mọi số liệu được nhập liệu và phân loại chi tiết theo từng công trình. Quy trình này giúp ban giám đốc nắm bắt doanh thu thực tế nhanh chóng. Đồng thời, kế toán giám sát chặt chẽ các khoản chi phí phát sinh trực tiếp và gián tiếp. Sự minh bạch trong hạch toán tạo nền tảng vững chắc cho việc lập báo cáo tài chính. Việc tính toán thuế thu nhập doanh nghiệp cũng được thực hiện đúng luật. Từ đó, doanh nghiệp duy trì uy tín cao đối với cơ quan quản lý và đối tác kinh doanh.

1.1. Đặc điểm kinh doanh và tổ chức bộ máy kế toán

Công ty kết hợp đồng thời hai mảng kinh doanh là dịch vụ tư vấn và bán hàng hóa vật liệu. Dịch vụ tư vấn đòi hỏi chất lượng bản vẽ kỹ thuật cao. Mảng thương mại cung ứng gạch và sơn yêu cầu quản lý kho bãi chặt chẽ. Bộ máy kế toán tổ chức theo mô hình tập trung. Kế toán trưởng điều hành chung toàn bộ công việc chuyên môn. Các nhân viên kế toán phần hành đảm nhận từng mảng nghiệp vụ riêng biệt. Kế toán thanh toán theo dõi công nợ khách hàng và nhà cung cấp. Kế toán kho quản lý nhập xuất vật tư hàng hóa. Mọi dữ liệu chuyển về phòng kế toán để tổng hợp số liệu. Mô hình này giúp luồng thông tin tài chính luôn thông suốt. Lãnh đạo kiểm soát dòng tiền tập trung và hiệu quả.

1.2. Chế độ kế toán và hệ thống tài khoản áp dụng

Doanh nghiệp áp dụng Chế độ Kế toán Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Niên độ kế toán bắt đầu từ ngày 01 tháng 01 và kết thúc ngày 31 tháng 12 hàng năm. Đơn vị tiền tệ hạch toán là Đồng Việt Nam. Doanh nghiệp sử dụng phương pháp tính thuế giá trị gia tăng khấu trừ. Về doanh thu, tài khoản 511 đóng vai trò trung tâm. Kế toán mở chi tiết tài khoản 5111 cho bán hàng hóa và 5113 cho cung cấp dịch vụ. Về chi phí, kế toán sử dụng tài khoản 632 phản ánh giá vốn và tài khoản 642 cho chi phí quản lý kinh doanh. Việc phân định tài khoản rõ ràng giúp hạch toán chuẩn xác. Hồ sơ chứng từ luôn đi kèm hợp đồng và hóa đơn hợp lệ.

II. Thực trạng kế toán doanh thu chi phí tại Công ty Nguyễn Gia

Thực tiễn công tác kế toán doanh thu và chi phí tại công ty bộc lộ nhiều điểm sáng cùng hạn chế. Doanh thu dịch vụ tư vấn ghi nhận khi có biên bản nghiệm thu từng giai đoạn. Doanh thu bán hàng hóa ghi nhận ngay thời điểm bàn giao hàng cho khách. Tuy nhiên, việc đối chiếu biên bản xác nhận khối lượng công trình nhiều khi bị chậm trễ. Điều này khiến doanh thu phản ánh chưa kịp thời trong kỳ phát sinh. Về mặt chi phí, giá vốn dịch vụ tư vấn chủ yếu là lương kỹ sư và chi phí khảo sát. Công ty tập hợp chi phí chung rồi phân bổ theo tiêu thức thủ công. Cách làm này đôi lúc thiếu tính chuẩn xác đối với từng hợp đồng cụ thể. Chi phí quản lý doanh nghiệp cũng phát sinh đa dạng và biến động theo quý. Kế toán lưu trữ chứng từ chi tiêu còn phân tán ở một số dự án ngoại tỉnh. Các bất cập này làm giảm tốc độ ra quyết định điều hành của ban lãnh đạo. Việc đánh giá hiệu quả kinh doanh từng công trình chưa thực sự tối ưu.

2.1. Bất cập trong ghi nhận doanh thu và dòng tiền

Thời điểm ghi nhận doanh thu tư vấn xây dựng thường phụ thuộc vào tiến độ phê duyệt từ chủ đầu tư. Khi hồ sơ nghiệm thu bị kéo dài, kế toán chưa thể xuất hóa đơn. Doanh thu theo đó không được phản ánh đúng niên độ kế toán thực tế. Ngoài ra, việc thu hồi nợ đọng từ các công trình xây dựng diễn ra chậm. Kế toán theo dõi công nợ tài khoản 131 chưa có biện pháp nhắc nợ quyết liệt. Tình trạng này dẫn đến doanh thu trên sổ sách tăng nhưng tiền mặt thực tế lại thiếu hụt. Doanh nghiệp gặp áp lực thanh khoản ngắn hạn để chi trả nhà cung cấp. Sự phối hợp giữa bộ phận kỹ thuật dự án và kế toán còn lỏng lẻo.

2.2. Hạn chế trong phân bổ chi phí và tính giá thành

Chi phí khảo sát địa chất và thiết kế thường dùng chung cho nhiều gói thầu. Kế toán hiện phân bổ các chi phí này theo tỷ lệ ước tính. Tiêu thức phân bổ chưa bám sát mức độ hao phí lao động thực tế. Điều này dẫn đến giá vốn dịch vụ tư vấn của từng công trình bị sai lệch. Một số dự án có lãi ảo trong khi dự án khác chịu chi phí quá cao. Đối với hàng hóa vật liệu, chi phí vận chuyển bốc dỡ chưa tính gộp vào giá nhập. Kế toán hạch toán thẳng vào chi phí quản lý kinh doanh tài khoản 642. Cách hạch toán này làm biến dạng bản chất của giá vốn hàng bán và kết quả kinh doanh gộp.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu chi phí tại công ty

Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, công ty cần triển khai đồng bộ các giải pháp kế toán. Doanh nghiệp cần hoàn thiện quy trình lập và luân chuyển chứng từ kế toán. Mọi chứng từ bàn giao và nghiệm thu phải chuyển về phòng kế toán trong vòng 24 giờ. Kế toán cần áp dụng phần mềm chuyên dụng thay cho bảng tính rời rạc. Ứng dụng công nghệ giúp tự động hóa khâu tính giá vốn và kết chuyển chi phí. Đối với doanh thu tư vấn, đơn vị cần xác định chính xác tỷ lệ hoàn thành theo hợp đồng. Kế toán đối chiếu công nợ định kỳ vào ngày cuối cùng của tháng. Doanh nghiệp nên xây dựng quy chế thưởng phạt rõ ràng trong việc thu hồi nợ đọng. Về chi phí, kế toán cần phân loại chi tiết chi phí trực tiếp cho từng hợp đồng. Chi phí gián tiếp phải phân bổ theo tiêu thức giờ công lao động của kỹ sư. Sự đổi mới này giúp báo cáo tài chính phản ánh đúng thực trạng kinh doanh. Ban lãnh đạo sẽ có cơ sở vững chắc để định giá dịch vụ cạnh tranh hơn.

3.1. Chuẩn hóa chứng từ và quy trình ghi nhận doanh thu

Quy trình ghi nhận doanh thu cần gắn liền với hồ sơ nghiệm thu kỹ thuật. Kế toán trưởng phải ban hành quy định luân chuyển chứng từ rõ ràng. Cán bộ giám sát công trình có trách nhiệm nộp biên bản nghiệm thu ngay sau ký kết. Kế toán đối chiếu hợp đồng thầu, xuất hóa đơn điện tử và ghi nhận tài khoản 511 kịp thời. Đồng thời, kế toán cần mở sổ theo dõi chi tiết công nợ phải thu tài khoản 131 theo từng khách hàng. Hàng tháng, biên bản đối chiếu công nợ phải được gửi đến đối tác. Việc theo dõi chặt chẽ hạn thanh toán giúp hạn chế phát sinh nợ xấu. Doanh nghiệp sẽ chủ động dòng tiền cho các dự án mới.

3.2. Cải tiến phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí

Kế toán cần hạch toán chi phí trực tiếp theo từng công trình tư vấn. Tiền lương của kỹ sư khảo sát và thiết kế phải tính thẳng vào giá vốn dịch vụ. Đối với chi phí văn phòng và thiết bị dùng chung, doanh nghiệp nên phân bổ theo số giờ công thiết kế. Tiêu thức này phản ánh đúng mức độ tiêu hao nguồn lực của từng dự án. Đối với mảng bán hàng, chi phí bốc xếp và vận chuyển cần tính vào giá trị nhập kho của vật liệu. Việc điều chỉnh này giúp xác định đúng giá vốn tài khoản 632. Kết quả lãi gộp của từng mảng kinh doanh sẽ hiển thị chính xác trên báo cáo quản trị.

IV. Kết luận hoàn thiện kế toán doanh thu chi phí tại công ty

Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò sống còn trong phát triển doanh nghiệp. Tại Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Nguyễn Gia, việc chuẩn hóa kế toán tạo tiền đề cho quản trị bền vững. Các số liệu tài chính rõ ràng hỗ trợ lãnh đạo điều tiết nguồn vốn linh hoạt. Ứng dụng công nghệ phần mềm kế toán hiện đại sẽ giảm thiểu sai sót do con người. Việc theo dõi chặt chẽ các hợp đồng tư vấn giúp hạn chế tổn thất doanh thu. Kiểm soát đúng giá vốn vật liệu tạo lợi thế cạnh tranh khi đấu thầu các công trình lớn. Đội ngũ kế toán cần tiếp tục trau dồi chuyên môn về pháp luật thuế và chuẩn mực kế toán mới. Doanh nghiệp cần duy trì công tác đào tạo nhân sự định kỳ hàng năm. Sự đồng bộ giữa quy chế quản lý và nghiệp vụ kế toán đem lại dòng tiền vững chắc. Doanh nghiệp từng bước nâng cao vị thế trên thị trường xây dựng miền Trung. Kết quả kinh doanh đạt mức tăng trưởng kỳ vọng và bền vững qua từng năm.

4.1. Ứng dụng phần mềm kế toán số hóa trong quản trị

Triển khai phần mềm kế toán số hóa tạo bước đột phá trong quản trị dữ liệu. Các phân hệ nghiệp vụ kết nối liền mạch từ kho bãi đến phòng tài chính. Kế toán nhập dữ liệu một lần và phân bổ tự động cho các tài khoản liên quan. Hệ thống hỗ trợ kiểm soát biên lai, hóa đơn điện tử và hạn chế thất thoát chứng từ. Các báo cáo phân tích doanh thu chi phí được xuất lập tức thì theo thời gian thực. Ban giám đốc dễ dàng theo dõi chỉ số tài chính thông qua thiết bị di động. Nhờ đó, doanh nghiệp tiết kiệm chi phí vận hành văn phòng và thời gian tổng hợp số liệu.

4.2. Tầm quan trọng đối với sự phát triển doanh nghiệp

Hoàn thiện công tác kế toán là điều kiện quyết định để giữ vững năng lực cạnh tranh. Báo cáo tài chính rõ ràng giúp doanh nghiệp chứng minh năng lực tài chính trước đối tác và ngân hàng. Doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi để mở rộng kinh doanh vật liệu. Việc kiểm soát chặt chẽ doanh thu và chi phí bảo đảm quyền lợi lâu dài cho người lao động. Đời sống cán bộ nhân viên được nâng cao thông qua chế độ tiền lương thưởng ổn định. Doanh nghiệp cũng thực hiện nghĩa vụ thuế đầy đủ và xây dựng uy tín kinh doanh vững chắc tại địa phương.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường phát triển và cạnh tranh giữa các doanh nghiệp ngày càng gia tăng, việc theo dõi, kiểm soát và đánh giá chính xác tình hình tài chính cũng như hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh là yêu cầu tất yếu đối với công tác quản trị. Hoạt động kế toán không chỉ đáp ứng các quy định pháp lý mang tính bắt buộc mà còn đóng vai trò là hệ thống thông tin phục vụ trực tiếp cho việc hoạch định chiến lược, kiểm soát chi phí, định hướng đầu tư và ra quyết định điều hành. Đối với các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực tư vấn và thi công xây lắp, doanh thu và chi phí thường gắn liền với từng công trình, hạng mục công trình cụ thể, có thời gian thực hiện kéo dài và quy trình nghiệm thu chặt chẽ. Do đó, việc tổ chức hạch toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh một cách khoa học, trung thực và kịp thời giữ vai trò then chốt trong việc phản ánh đúng đắn thực trạng tài chính của doanh nghiệp.

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Thị Lan Nhi tại Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế tập trung giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

• Mục tiêu chung: Tìm hiểu thực tiễn công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Nguyễn Gia; từ đó đưa ra nhận xét, đánh giá và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện, nâng cao hiệu quả công tác kế toán tại đơn vị.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp tư vấn xây dựng.
  2. Đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Nguyễn Gia.
  3. Đưa ra các giải pháp thiết thực nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả hoạt động kinh doanh của công ty trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được xác lập:

• Đối tượng nghiên cứu: Cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Nguyễn Gia, dựa trên hệ thống chứng từ, sổ sách kế toán và các tài liệu liên quan của doanh nghiệp.
• Phạm vi nội dung: Tập trung nghiên cứu thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả hoạt động kinh doanh dưới góc độ kế toán tài chính, đối chiếu với Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu tại Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Nguyễn Gia, có trụ sở chính tại Thôn Tân Phú, Xã Phú Trạch, Tỉnh Quảng Trị, Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Phân tích tổng quan tình hình biến động tài sản, nguồn vốn và kết quả hoạt động kinh doanh của công ty trong giai đoạn 3 năm (2022–2024); đồng thời đi sâu khảo sát thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong năm tài chính 2024.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật kế toán hiện hành và các tài liệu học thuật chuyên ngành kế toán tài chính:

• Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính: Đóng vai trò là cơ sở pháp lý trực tiếp quy định chế độ kế toán cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Văn bản được trích dẫn chi tiết qua các điều khoản: Điều 56 (nguyên tắc kế toán các khoản doanh thu), Điều 57 (điều kiện ghi nhận doanh thu và nguyên tắc hạch toán TK 511), Điều 58 (kế toán doanh thu hoạt động tài chính - TK 515), Điều 59 (nguyên tắc kế toán các khoản chi phí), Điều 62 (kế toán giá vốn hàng bán - TK 632 theo hai phương pháp kê khai thường xuyên và kiểm kê định kỳ), Điều 63 (chi phí tài chính - TK 635), Điều 64 (chi phí quản lý kinh doanh - TK 642 gồm chi tiết TK 6421 và TK 6422), Điều 65 (thu nhập khác - TK 711), Điều 66 (chi phí khác - TK 811), Điều 67 (chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp - TK 821) và Điều 68 (kế toán xác định kết quả kinh doanh - TK 911).
• Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS): Chuẩn mực chung số 01 (ban hành theo Quyết định 165/2002/QĐ-BTC) định nghĩa về chi phí và các nguyên tắc kế toán cơ bản; Chuẩn mực số 14 "Doanh thu và thu nhập khác" quy định 4 điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ; Chuẩn mực số 17 "Thuế thu nhập doanh nghiệp" xác định nghĩa vụ thuế hiện hành và thuế hoãn lại.
• Giáo trình tham khảo: Giáo trình "Kế toán tài chính" của PGS. Nghiêm Văn Lợi (2007), NXB Tài chính, làm nền tảng định nghĩa doanh thu, kết quả hoạt động kinh doanh và phương pháp xác định chênh lệch kinh tế.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai kết hợp giữa định tính và định lượng:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp và dữ liệu kế toán thực tế được thu thập trực tiếp tại Phòng Kế toán của Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Nguyễn Gia. Nguồn dữ liệu bao gồm hệ thống chứng từ kế toán gốc phát sinh trong kỳ (hóa đơn giá trị gia tăng điện tử, phiếu kế toán, phiếu chi, giấy báo nợ, bảng thanh toán tiền lương), hệ thống sổ kế toán chi tiết, sổ cái các tài khoản doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanh và các báo cáo tài chính của công ty giai đoạn 2022–2024.
• Phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu: Dữ liệu sau khi thu thập được kiểm tra, sàng lọc và phân loại theo từng nghiệp vụ kinh tế phát sinh. Tác giả sử dụng phần mềm Microsoft Excel để lập các bảng biểu tổng hợp, thực hiện kỹ thuật so sánh, đối chiếu số liệu tuyệt đối và tương đối giữa các năm nhằm đánh giá biến động tài chính, đồng thời mô hình hóa quy trình luân chuyển chứng từ và ghi sổ kế toán tại đơn vị.

Nhóm tài khoản	Số hiệu tài khoản theo Thông tư 133/2016/TT-BTC	Nội dung phản ánh chính
Doanh thu bán hàng và CCDV	TK 511 (5111, 5112, 5113, 5118)	Doanh thu bán hàng hóa, thành phẩm, dịch vụ và doanh thu khác. Các khoản giảm trừ doanh thu được hạch toán trực tiếp bên Nợ TK 511.
Doanh thu tài chính & Thu nhập khác	TK 515, TK 711	Lãi tiền gửi, lãi cho vay, cổ tức, chênh lệch tỷ giá (TK 515); Thu phạt vi phạm hợp đồng, thanh lý tài sản cố định (TK 711).
Chi phí hoạt động	TK 632, TK 635, TK 642 (6421, 6422)	Giá vốn hàng bán và dịch vụ hoàn thành; Chi phí lãi vay và hoạt động tài chính; Chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.
Chi phí khác & Thuế TNDN	TK 811, TK 821	Chi phí thanh lý tài sản, tiền phạt vi phạm hợp đồng, truy nộp thuế (TK 811); Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành (TK 821).
Xác định kết quả kinh doanh	TK 911	Tập hợp toàn bộ doanh thu, thu nhập thuần và chi phí phát sinh trong kỳ để kết chuyển lãi hoặc lỗ sang TK 421.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các khái niệm, nguyên tắc và quy trình hạch toán kế toán theo quy định pháp lý hiện hành, tập trung vào chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC:

• Về doanh thu: Khái niệm doanh thu theo PGS. Nghiêm Văn Lợi và Điều 56 Thông tư 133/2016/TT-BTC xác định đây là tổng lợi ích kinh tế làm gia tăng vốn chủ sở hữu không bao gồm vốn góp bổ sung. Doanh thu bao gồm doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập khác. Về nguyên tắc, doanh thu phải được ghi nhận đồng thời với chi phí tương ứng (nguyên tắc phù hợp), không bao gồm thuế gián thu thu hộ bên thứ ba (thuế GTGT, TTĐB, BVMT, xuất khẩu). Điểm đặc thù của Thông tư 133/2016/TT-BTC là không sử dụng các tài khoản giảm trừ doanh thu riêng biệt (như TK 521 ở Thông tư 200) mà phản ánh trực tiếp vào bên Nợ của TK 511. Đối với lĩnh vực xây dựng, doanh thu được ghi nhận khi hợp đồng ký kết hợp pháp, khối lượng công việc hoàn thành có biên bản nghiệm thu xác nhận giữa chủ đầu tư và nhà thầu, doanh thu và chi phí xác định đáng tin cậy.
• Về chi phí: Khái quát theo VAS 01 và Điều 59 Thông tư 133/2016/TT-BTC, chi phí làm suy giảm lợi ích kinh tế, phát sinh dưới dạng tiền chi ra, giảm giá trị tài sản hoặc tăng nợ phải trả. Chi phí được phân loại theo yếu tố đầu vào (nguyên vật liệu, nhân công, khấu hao tài sản cố định, chi phí bằng tiền khác), theo quan hệ với báo cáo kết quả kinh doanh (giá vốn, chi phí tài chính, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí khác), theo mối quan hệ với quy trình sản xuất (chi phí sản xuất, chi phí ngoài sản xuất) và theo kỳ xác định kết quả (chi phí sản phẩm, chi phí thời kỳ). Đối với kế toán giá vốn hàng bán (TK 632), chương phân tích chi tiết kết cấu hạch toán theo cả hai phương pháp kiểm kê định kỳ và kê khai thường xuyên. Chi phí quản lý kinh doanh (TK 642) được chia làm hai tài khoản cấp hai: TK 6421 (chi phí bán hàng) và TK 6422 (chi phí quản lý doanh nghiệp).
• Về xác định kết quả kinh doanh: Kết quả hoạt động kinh doanh là chỉ tiêu phản ánh lãi hoặc lỗ cuối cùng thông qua TK 911 "Xác định kết quả kinh doanh". Tác giả trình bày hệ thống công thức tính toán: Doanh thu thuần = Doanh thu BH và CCDV – Các khoản giảm trừ doanh thu; Lợi nhuận gộp = Doanh thu thuần – Giá vốn hàng bán; Lợi nhuận thuần từ HĐKD = Lợi nhuận gộp + Doanh thu HĐTC – Chi phí tài chính – Chi phí quản lý kinh doanh; Lợi nhuận khác = Thu nhập khác – Chi phí khác; Lợi nhuận kế toán trước thuế = Lợi nhuận thuần từ HĐKD + Lợi nhuận tài chính + Lợi nhuận khác; Thuế TNDN phải nộp = Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế × Thuế suất thuế TNDN; Lợi nhuận sau thuế TNDN = Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế – Chi phí thuế TNDN. Toàn bộ doanh thu và chi phí được kết chuyển cuối kỳ vào TK 911, sau đó số chênh lệch lãi/lỗ được kết chuyển vào TK 421 "Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối".

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và kết quả hoạt động kinh doanh tại Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Nguyễn Gia

Chương 2 phản ánh chi tiết thực tế tổ chức bộ máy và nghiệp vụ kế toán tại đơn vị thực tập:

• Giới thiệu chung về doanh nghiệp: Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Nguyễn Gia thành lập ngày 10/12/2019, mã số thuế 3101077685, có trụ sở tại Thôn Tân Phú, Xã Phú Trạch, Tỉnh Quảng Trị. Người đại diện theo pháp luật là ông Hoàng Văn Hiền; phụ trách kế toán là bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kiến trúc, tư vấn kỹ thuật công trình, thiết kế, giám sát thi công và cung cấp vật tư xây dựng (gạch, sơn...). Sau gần 6 năm hoạt động, công ty đã ký kết và thực hiện hơn 300 hợp đồng công trình lớn nhỏ, chủ yếu là các công trình vốn Nhà nước trên địa bàn tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị và các vùng lân cận.
• Tổ chức bộ máy quản lý và kế toán: Cơ cấu tổ chức gồm Ban Giám đốc, các phòng chuyên môn kỹ thuật và Phòng Kế toán. Phòng Kế toán thực hiện thu thập, xử lý chứng từ, theo dõi công nợ, quản lý dòng tiền và lập báo cáo tài chính. Doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán máy, sử dụng chứng từ điện tử kết hợp sổ kế toán tổng hợp và chi tiết.
• Phân tích nguồn lực và kết quả kinh doanh (2022–2024): Đề tài xây dựng các bảng số liệu tổng hợp phản ánh tình hình biến động nhân sự (Bảng 2.2), cơ cấu tài sản và nguồn vốn (Bảng 2.3), cùng báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh 3 năm (Bảng 2.4).
• Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh năm 2024:
  • Kế toán doanh thu: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được ghi nhận qua TK 511 dựa trên các hợp đồng kinh tế và biên bản nghiệm thu bàn giao khối lượng. Các chứng từ minh họa thực tế gồm Hóa đơn giá trị gia tăng điện tử số 22 và số 23; số liệu được hạch toán và phản ánh chi tiết trên Sổ chi tiết TK 511. Công ty không phát sinh các khoản giảm trừ doanh thu trong kỳ; các khoản doanh thu hoạt động tài chính (TK 515) và thu nhập khác (TK 711) được ghi nhận dựa trên chứng từ ngân hàng.
  • Kế toán chi phí: Giá vốn dịch vụ tư vấn và xây lắp được tập hợp theo từng công trình. Chi phí nhân công trực tiếp được hạch toán qua Phiếu kế toán chi phí nhân công; việc kết chuyển giá vốn công trình hoàn thành được thực hiện qua Phiếu kế toán kết chuyển giá vốn công trình xây dựng và Sổ chi tiết TK 632. Chi phí quản lý kinh doanh được theo dõi trên TK 642, minh chứng qua Bảng thanh toán tiền lương tháng 9/2024, Phiếu kế toán hạch toán lương tháng 9/2024 và Sổ chi tiết TK 642.
  • Kế toán xác định kết quả kinh doanh: Cuối kỳ, kế toán lập Phiếu kế toán để kết chuyển số phát sinh từ TK 511, TK 515, TK 711 sang bên Có TK 911; đồng thời kết chuyển giá vốn (TK 632), chi phí quản lý (TK 642), chi phí thuế TNDN (TK 821) sang bên Nợ TK 911. Kết quả lãi/lỗ được tổng hợp trên Sổ chi tiết TK 911 và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Biểu 2.15).

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả hoạt động kinh doanh tại Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Nguyễn Gia

Dựa trên thực trạng khảo sát tại doanh nghiệp, chương 3 tập trung vào hai nội dung cốt lõi:

• Đánh giá chung về công tác kế toán tại đơn vị:
  • Ưu điểm: Doanh nghiệp đã tuân thủ hệ thống tài khoản và biểu mẫu báo cáo theo Thông tư 133/2016/TT-BTC; áp dụng hình thức kế toán máy giúp việc lưu trữ và xuất dữ liệu nhanh chóng; chứng từ phát sinh như hóa đơn điện tử, bảng lương, phiếu kết chuyển được lập đầy đủ theo quy định.
  • Nhược điểm: Bộ máy kế toán còn mỏng; quy trình phân bổ chi phí chung và tập hợp chi phí dở dang theo từng hạng mục công trình đôi khi chưa phản ánh kịp thời sự biến động giá vật tư; việc trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi hoặc dự phòng bảo hành công trình xây lắp chưa được chú trọng theo dõi chi tiết.
• Một số giải pháp hoàn thiện:
  • Về bộ máy kế toán: Phân định rõ ràng hơn trách nhiệm kiểm tra chứng từ giữa kế toán tổng hợp và kế toán chi tiết; tăng cường bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho nhân sự kế toán về các chính sách thuế và quy chuẩn kế toán xây dựng mới.
  • Về công tác hạch toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh: Hoàn thiện quy trình nghiệm thu công trình theo giai đoạn để ghi nhận doanh thu và giá vốn phù hợp kỳ kế toán; chuẩn hóa tiêu thức phân bổ chi phí quản lý kinh doanh; kiểm soát chặt chẽ các khoản chi phí nhân công và dịch vụ mua ngoài nhằm tối ưu hóa giá thành công trình và bảo đảm tính chính xác khi xác định nghĩa vụ thuế TNDN.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã đạt được những kết quả cụ thể thông qua hệ thống dữ liệu và phân tích thực tiễn:

• Kết quả trích xuất từ dữ liệu thực tế:
  • Khóa luận làm rõ bức tranh hoạt động của Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Nguyễn Gia với bề dày gần 6 năm hoạt động kể từ khi thành lập (10/12/2019) đến năm 2025, hoàn thành hơn 300 hợp đồng tư vấn, thiết kế, giám sát và xây lắp, phục vụ nhiều công trình công lập tại địa bàn miền Trung.
  • Phản ánh đầy đủ chu trình hạch toán thực tế năm 2024 thông qua hệ thống chứng từ thực tế: Hóa đơn điện tử số 22, 23; Phiếu kế toán nhân công trực tiếp; Phiếu kết chuyển giá vốn xây dựng; Bảng thanh toán lương tháng 9/2024; Sổ chi tiết các tài khoản then chốt gồm TK 511, TK 632, TK 642, TK 911 và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của đơn vị.
  • Hệ thống hóa được quy trình ghi sổ kế toán máy và phương pháp kết chuyển doanh thu, chi phí cuối kỳ để xác định lãi/lỗ theo đúng biểu mẫu của Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Giải pháp và kiến nghị đề xuất: Tác giả đã đề xuất các nhóm giải pháp xuất phát từ nhược điểm thực tế của công ty, bao gồm việc kiện toàn bộ máy kế toán, cải thiện công tác quản lý chứng từ nghiệm thu công trình xây lắp, phân bổ chi phí quản lý hợp lý và kiểm soát chi phí tính thuế TNDN.
• Đóng góp khoa học và thực tiễn: Công trình cung cấp một tài liệu mô tả chi tiết về thực trạng ứng dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa (Thông tư 133/2016/TT-BTC) trong loại hình doanh nghiệp đặc thù kết hợp giữa tư vấn kỹ thuật và thi công xây lắp. Nghiên cứu chỉ ra sự tương thích cũng như những khoảng cách giữa lý luận kế toán tài chính và thực tế hạch toán chi phí công trình tại doanh nghiệp địa phương.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế nhất định xuất phát từ phạm vi nghiên cứu và điều kiện thực tế của tác giả:

• Do năng lực và kinh nghiệm thực tiễn của sinh viên còn hạn chế, nội dung phân tích thực trạng và các đề xuất giải pháp khó tránh khỏi những thiếu sót nhất định trong việc xử lý các tình huống kế toán xây dựng phức tạp (như tác giả đã trình bày trong Lời cảm ơn).
• Phạm vi nghiên cứu về mặt thực trạng chuyên sâu chỉ tập trung khảo sát số liệu năm tài chính 2024 tại một đơn vị duy nhất là Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Nguyễn Gia hoạt động theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, do đó chưa có sự so sánh đối chiếu với các mô hình doanh nghiệp xây dựng quy mô lớn áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC.
• Hướng nghiên cứu mở rộng: Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát chu kỳ dự án xây dựng kéo dài qua nhiều năm tài chính để đánh giá toàn diện phương pháp ghi nhận doanh thu theo tỷ lệ phần trăm hoàn thành; đồng thời kết hợp nghiên cứu sâu hơn về kế toán quản trị chi phí nhằm hỗ trợ kiểm soát định mức nguyên vật liệu và nhân công trực tiếp tại công trường.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp: Tài liệu là mẫu hình nghiên cứu thực tế về đề tài kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh; đặc biệt hữu ích cho sinh viên làm khóa luận hoặc báo cáo thực tập tại các doanh nghiệp xây dựng, tư vấn thiết kế áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa.
• Cán bộ kế toán tại các doanh nghiệp tư vấn và xây dựng quy mô vừa và nhỏ: Cung cấp phương pháp xây dựng hệ thống chứng từ, hạch toán chi phí nhân công công trình, kỹ thuật trích chuyển giá vốn dịch vụ hoàn thành và phương pháp phản ánh chi phí quản lý kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Các nội dung đáng tham khảo nhất trong công trình: Hệ thống sơ đồ tài khoản hạch toán chuẩn hóa tại Chương 1 (Sơ đồ 1.1 đến 1.10) và quy trình luân chuyển chứng từ thực tế gắn liền với các mẫu sổ chi tiết (TK 511, 632, 642, 911) và bảng lương tại Chương 2.

Câu hỏi thường gặp

Khóa luận nghiên cứu thực tế tại đơn vị nào và doanh nghiệp này hoạt động trong lĩnh vực gì?

Khóa luận được thực hiện tại Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Nguyễn Gia, trụ sở tại Thôn Tân Phú, Xã Phú Trạch, Tỉnh Quảng Trị (Mã số thuế: 3101077685, thành lập ngày 10/12/2019). Công ty hoạt động trong lĩnh vực kiến trúc, tư vấn kỹ thuật có liên quan, lập hồ sơ thiết kế, giám sát công trình xây dựng và cung cấp các loại vật tư xây dựng như gạch, sơn.

Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán nào và phạm vi thời gian nghiên cứu của đề tài là giai đoạn nào?

Doanh nghiệp áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính và hình thức kế toán máy. Phạm vi thời gian nghiên cứu biến động tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh tổng quan là giai đoạn 3 năm 2022–2024; khảo sát thực trạng hạch toán chi tiết doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh được thực hiện trong năm 2024.

Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC được trình bày trong đề tài, các khoản giảm trừ doanh thu được hạch toán như thế nào?

Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, chế độ kế toán không quy định tài khoản riêng để theo dõi các khoản giảm trừ doanh thu (như chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại). Các khoản này khi phát sinh được ghi nhận và hạch toán trực tiếp vào bên Nợ của Tài khoản 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ.

Tài khoản chi phí quản lý kinh doanh (TK 642) theo Thông tư 133/2016/TT-BTC gồm những tài khoản cấp 2 nào?

Tài khoản 642 "Chi phí quản lý kinh doanh" theo Thông tư 133/2016/TT-BTC được chi tiết thành hai tài khoản cấp 2: Tài khoản 6421 – Chi phí bán hàng (ghi nhận các chi phí phát sinh phục vụ quá trình tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ) và Tài khoản 6422 – Chi phí quản lý doanh nghiệp (ghi nhận các chi phí quản lý, điều hành chung của bộ máy doanh nghiệp).

Những chứng từ và sổ sách kế toán thực tế nào được tác giả sử dụng để minh họa cho phần hành kế toán tại công ty?

Tác giả sử dụng hệ thống chứng từ thực tế tại doanh nghiệp gồm: Hóa đơn GTGT điện tử số 22 và số 23; Phiếu kế toán hạch toán chi phí nhân công trực tiếp công trình; Phiếu kế toán kết chuyển giá vốn công trình xây dựng; Bảng thanh toán tiền lương tháng 9/2024; Phiếu kế toán hạch toán lương tháng 9/2024; cùng các Sổ chi tiết TK 511, TK 632, TK 642, TK 911 và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của đơn vị.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Thị Lan Nhi đã giải quyết một cách có hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Nguyễn Gia theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Bằng việc phân tích hệ thống chứng từ và sổ sách kế toán phát sinh năm 2024 kết hợp với đánh giá số liệu tài chính giai đoạn 2022–2024, đề tài phản ánh trung thực thực trạng công tác hạch toán tại một doanh nghiệp tư vấn xây dựng quy mô nhỏ. Các đánh giá về ưu điểm, nhược điểm và giải pháp hoàn thiện được tác giả đề xuất bám sát đặc điểm hoạt động thi công và quản lý chi phí của đơn vị, tạo nên nguồn tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cho sinh viên chuyên ngành kế toán cũng như cán bộ kế toán tại các doanh nghiệp cùng lĩnh vực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề cơ bản về công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1. Khái niệm Theo PGS. Nghiêm Văn Lợi (2007) doanh thu được hiểu là: “Doanh thu là toàn bộ giá trị các lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp đạt được trong kỳ kế toán nhất định, hình thành từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu” giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro công nợ, hạn chế ghi nhận các khoản có khả năng thu hồi thấp, qua đó nâng cao độ tin cậy của báo cáo tài chính.

Căn cứ Điều 56 về “Nguyên tắc kế toán các khoản doanh thu” Thông tư 133/2016/TT-BTC: “Doanh thu được xác định là phần lợi ích kinh tế thu được làm gia tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp không bao gồm khoản vốn góp bổ sung của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm phát sinh giao dịch, khi doanh nghiệp chắc chắn thu được lợi ích kinh tế và được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản thu, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ được thu tiền. Phân loại Theo quy định tại Thông tư 133/2016/TT-BTC, doanh thu được phân loại như sau: “Doanh thu từ bán hàng và cung cấp dịch vụ: Là toàn bộ doanh thu mà doanh nghiệp thu được từ hoạt động kinh doanh, tiêu thụ sản phẩm, cung cấp dịch vụ do doanh nghiệp sản xuất hoặc do doanh nghiệp mua vào sau đó bán ra nhằm bù đắp chi phí và tạo lợi nhuận cho doanh nghiệp. Doanh thu từ hoạt động tài chính: Là các khoản thu nhập của doanh nghiệp không đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi, mà từ các hoạt động đầu tư tài chính như tiền lãi từ cho vay, gửi ngân hàng, cổ tức, lợi nhuận được chia từ các công ty khác, hoặc thu nhập từ việc mua bán chứng khoán và ngoại tệ.

5 Thu nhập khác: Là khoản thu góp phần trăm làm tăng vốn chủ sở hữu từ hoạt động ngoài các hoạt động tạo ra doanh thu, bao gồm các khoản thu từ việc thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, thu tiền phạt do vi phạm hợp đồng.; Thu nhập do nhận, biếu bằng tiền, hiện vật của các tổ chức, các khoản thuế được nhà nước giảm, hoàn lại. Nguyên tắc xác định doanh thu Theo Khoản 1 Điều 56 Thông tư 133/2016/TT-BTC về “Nguyên tắc kế toán doanh thu” việc xác định và ghi nhận doanh thu trong doanh nghiệp cần tuân thủ các nội dung chủ yếu sau: - Doanh thu phát sinh phải được ghi nhận đồng thời với các khoản chi phí liên quan trực tiếp đến việc tạo ra doanh thu đó, bảo đảm nguyên tắc phù hợp trong kế toán. - Doanh thu, lãi hoặc lỗ chỉ được xem là đã thực hiện khi doanh nghiệp không còn nghĩa vụ phải thực hiện trong tương lai và việc thu được lợi ích kinh tế là chắc chắn; trường hợp ngược lại thì được coi là chưa thực hiện. - Doanh thu không bao gồm các khoản thu hộ bên thứ ba, như các loại thuế gián thu phải nộp (thuế GTGT, thuế xuất khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường); Các khoản tiền thu hộ trong hoạt động đại lý bán hàng; Các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán mà doanh nghiệp không được hưởng và các khoản thu khác.

- Thời điểm và căn cứ ghi nhận doanh thu kế toán có thể khác với thời điểm xác định doanh thu tính thuế, tùy vào từng tình huống cụ thể. Doanh thu tính thuế chỉ phục vụ cho việc xác định nghĩa vụ thuế theo quy định của pháp luật; trong khi doanh thu ghi nhận trên sổ kế toán để lập Báo cáo tài chính phải tuân thủ các nguyên tắc kế toán và không nhất thiết trùng với số tiền đã ghi trên hóa đơn bán hàng. - Doanh thu được ghi nhận chỉ phản ánh doanh thu phát sinh trong kỳ kế toán. Các tài khoản phản ánh doanh thu không có số dư, cuối kỳ kế toán phải kết chuyển doanh thu để xác định kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Điều kiện ghi nhận doanh thu Theo quy định tại Khoản 1 Điều 57 Thông tư 133/2016/TT-BTC, việc ghi nhận 6 doanh thu trong doanh nghiệp được thực hiện khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau: 1. Đối với doanh thu bán hàng: Doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu bán hàng khi đồng thời thỏa mãn các điều kiện sau: - Phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa đã được chuyển giao cho người mua; - Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hay quyền kiểm soát hàng hóa như một chủ sở hữu; - Doanh thu được xác định một cách tương đối chắc chắn. Trường hợp hợp đồng có quy định về quyền trả lại hàng hóa, doanh thu chỉ được ghi nhận khi các điều kiện trả lại không còn hiệu lực và người mua không còn quyền hoàn trả hàng hóa (trừ trường hợp đổi hàng để nhận hàng hóa hoặc dịch vụ khác); - Doanh nghiệp đã thu được hoặc chắc chắn sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng; - Xác định được các chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng. Đối với doanh thu cung cấp dịch vụ: Doanh thu từ hoạt động cung cấp dịch vụ chỉ được ghi nhận khi đồng thời đáp ứng các điều kiện sau: - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn.

Trong trường hợp hợp đồng có quy định về quyền trả lại dịch vụ, doanh thu chỉ được ghi nhận các điều kiện không còn tồn tại và khách hàng không được quyền trả lại dịch vụ đã sử dụng; - Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ; - Xác định được mức độ hoàn thành của dịch vụ tại thời điểm báo cáo; - Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch cung cấp dịch vụ cũng như chi phí cần thiết để hoàn thành dịch vụ đó. Điều kiện ghi nhận doanh thu trong lĩnh vực xây dựng: Trong lĩnh vực xây dựng, doanh thu được ghi nhận đồng thời thỏa mãn các điều kiện sau: - Hợp đồng xây dựng đã được ký kết hợp pháp, quy định rõ giá trị hợp đồng, phương thức thanh toán và trách nhiệm của các bên. 7 - Khối lượng xây lắp hoặc hạng mục công trình đã hoàn thành và được nghiệm thu, có biên bản nghiệm thu xác nhận giữa chủ đầu tư và nhà thầu. - Doanh thu được xác định một cách đáng tin cậy, căn cứ vào giá trị hợp đồng và khối lượng công việc đã hoàn thành theo tiến độ.

- Doanh nghiệp chắc chắn thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch, nghĩa là khả năng thu hồi công nợ là tương đối chắc chắn. - Chi phí liên quan đến hợp đồng xây dựng có thể xác định được một cách đáng tin cậy, phục vụ cho việc xác định kết quả kinh doanh của từng công trình. Khái niệm Theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) số 01 “Chuẩn mực chung” chi phí được hiểu là: “Chi phí là toàn bộ các khoản làm suy giảm lợi ích kinh tế của doanh nghiệp trong kỳ kế toán, thể hiện dưới dạng tiền chi ra, giá trị tài sản bị khấu trừ hoặc các khoản nợ phát sinh, từ đó làm giảm vốn chủ sở hữu; không bao gồm các khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu”. Đối với ngành xây dựng, chi phí phát sinh chủ yếu gắn liền với từng công trình, hạng mục công trình và thường kéo dài qua nhiều kỳ kế toán.

Do đó, việc ghi nhận và tập hợp chi phí cần được thực hiện theo từng công trình, khối lượng thi công thực tế nhằm đảm bảo phù hợp giữa chi phí và doanh thu, qua đó phản ánh chính xác giá thành và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp xây dựng. Căn cứ Điều 59 Thông tư 133/2016/TT-BTC về “Nguyên tắc kế toán chi phí”: “Chi phí là những khoản làm giảm lợi ích kinh tế của doanh nghiệp và được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh giao dịch hoặc khi có khả năng tương đối chắc chắn sẽ phát sinh trong tương lai, không phụ thuộc vào việc đã chi tiền hay chưa” giúp doanh nghiệp ghi nhận chi phí đúng kỳ, hạn chế việc dồn hoặc bỏ sót chi phí. Phân loại Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, chi phí thường được phân loại áp chủ yếu theo: Phân loại chi phí theo yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp: + Chi phí nguyên vật liệu bao gồm toàn bộ chi phí về các đối tượng lao động như 8 nguyên liệu, nhiên liệu sử dụng để sản xuất ra sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ. + Chi phí nhân công bao gồm chi phí lương, tiền công, các khoản phụ cấp và các khoản trích theo lương mà doanh nghiệp phải chi trả cho người lao động trực tiếp sản xuất, cung cấp dịch vụ.

+ Chi phí khấu hao tài sản cố định: Là tổng giá trị khấu hao được trích trong kỳ đối với toàn bộ tài sản cố định phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. + Chi phí khác bằng tiền: Là các khoản chi bằng tiền không thuộc các nhóm trên nhưng có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ. Phân loại chi phí theo mối quan hệ với báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh: Theo tiêu chí này, các khoản chi phí phát sinh trong doanh nghiệp được phân chia thành các nhóm chủ yếu sau: + Giá vốn hàng bán + Chi phí bán hàng + Chi phí quản lý doanh nghiệp + Chi phí tài chính + Chi phí khác. Phân loại chi phí theo mối quan hệ với quá trình sản xuất: + Chi phí sản xuất: Là những khoản chi phí phát sinh trực tiếp trong quá trình tạo ra sản phảm, bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung.

+ Chi phí ngoài sản xuất: Bao gồm các khoản chi phục vụ hoạt động bán hàng và quản lý doanh nghiệp, không trực tiếp tham gia vào quá trình tạo ra sản phẩm. Phân loại chi phí theo mối quan hệ với kỳ xác định kết quả kinh doanh: + Chi phí sản phẩm: Là những chi phí gắn liền với quá trình sản xuất sản phẩm hoặc mua hàng để bán, được tính vào giá trị hàng tồn kho cho đến khi sản phẩm được bán ra. + Chi phí thời kỳ: Là các khoản chi phát sinh trong kỳ nhằm phục vụ hoạt động kinh doanh nhưng không tạo nên giá trị hàng tồn kho, bao gồm chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.