Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy

Khóa luận kế toán doanh thu chi phí và xác định KQKD tại Công ty CP gạch Tuynel Hương Thủy

• Tác giả: Võ Tàu
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Quang Huy
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu chi phí tại Gạch Tuynel Hương Thủy

Kế toán doanh thu và chi phí đóng vai trò nền tảng trong hệ thống quản trị của doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng. Tại Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy, công tác kế toán đảm bảo theo dõi sát sao chu trình vận động của vốn. Quy trình này bắt đầu từ việc tập hợp nguyên vật liệu đất sét, than đốt cho đến khi xuất bán thành phẩm gạch nung. Kế toán viên phản ánh kịp thời các giao dịch phát sinh qua chứng từ hợp lệ. Số liệu ghi nhận giúp ban giám đốc nắm rõ doanh thu tiêu thụ từng kỳ. Đồng thời, doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ từng khoản chi phí phát sinh trong dây chuyền lò tuynel. Việc tổ chức kế toán khoa học giúp ngăn ngừa thất thoát nguồn lực vật tư. Thông tin kế toán còn phục vụ nghĩa vụ nộp thuế với ngân sách nhà nước tại Thừa Thiên Huế. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo quy định hiện hành nhằm đảm bảo tính pháp lý. Hệ thống chứng từ, sổ sách và báo cáo tài chính được luân chuyển theo trình tự nghiêm ngặt. Đây là căn cứ quan trọng để đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh gạch trên thị trường địa phương.

1.1. Khái niệm và nguyên tắc hạch toán doanh thu chi phí

Doanh thu tiêu thụ phản ánh toàn bộ lợi ích kinh tế thu được từ hoạt động bán gạch trong kỳ kế toán. Doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu khi đã chuyển giao rủi ro cho khách hàng. Nguyên tắc phù hợp đòi hỏi doanh thu phải được đối trừ với chi phí tương ứng để tạo ra doanh thu đó. Chi phí sản xuất bao gồm nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công và chi phí chung. Kế toán tuân thủ nguyên tắc dồn tích để phản ánh giao dịch đúng thời điểm thực tế phát sinh. Các khoản giảm trừ như chiết khấu thương mại được hạch toán minh bạch. Việc áp dụng đúng nguyên tắc giúp bảo đảm tính trung thực của báo cáo tài chính.

1.2. Đặc điểm sản xuất gạch Tuynel Hương Thủy ảnh hưởng kế toán

Đặc thù công nghệ lò nung Tuynel chi phối mạnh mẽ đến phương pháp tính giá thành và hạch toán chi phí. Quá trình tạo hình, sấy và nung gạch diễn ra liên tục theo chu kỳ khép kín. Chi phí nhiên liệu đốt lò và tiêu hao điện năng chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi phí sản xuất. Sản phẩm gạch Tuynel đa dạng về chủng loại như gạch đặc, gạch 2 lỗ và gạch 6 lỗ. Điều này đòi hỏi bộ phận kế toán phải phân bổ chi phí sản xuất chung chính xác cho từng loại gạch. Ngoài ra, tỷ lệ gạch vỡ mẻ hoặc hao hụt do nhiệt độ lò cần được theo dõi chặt chẽ. Kế toán phải hạch toán riêng phế phẩm để phản ánh đúng giá vốn hàng bán thực tế.

II. Thực trạng kế toán doanh thu chi phí tại Gạch Tuynel Hương Thủy

Thực tế công tác kế toán tại Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy đã đạt được nhiều kết quả tích cực song vẫn còn tồn tại những bất cập. Doanh nghiệp sử dụng phần mềm kế toán để hỗ trợ nhập liệu và xử lý chứng từ bán hàng. Kế toán mở sổ chi tiết theo dõi doanh thu theo từng hóa đơn và khách hàng cụ thể. Tuy nhiên, việc hạch toán chi phí đầu vào đôi khi chưa được cập nhật kịp thời vào hệ thống. Các chi phí phát sinh thực tế tại phân xưởng sản xuất chưa có sự đối chiếu định kỳ chặt chẽ với kho vật tư. Khâu phân bổ chi phí sản xuất chung còn mang tính chất ước lượng cơ học theo tiền lương thợ chính. Việc ghi nhận giá vốn hàng bán đôi lúc có độ trễ so với thời điểm lập phiếu xuất kho gạch. Sự phối hợp luân chuyển chứng từ giữa tổ kỹ thuật lò và phòng kế toán chưa đạt hiệu suất tối ưu. Những hạn chế này làm suy giảm độ tin cậy của thông tin chi phí giá thành. Doanh nghiệp cần nhìn nhận rõ các lỗ hổng trên để xây dựng quy trình hạch toán chuẩn mực hơn.

2.1. Quy trình ghi nhận doanh thu và theo dõi công nợ bán hàng

Khi xuất bán gạch, kế toán lập hóa đơn giá trị gia tăng và phản ánh số tiền qua tài khoản 511. Đối với khách hàng mua buôn chuyển khoản qua ngân hàng, kế toán ghi nhận giảm trừ công nợ trên tài khoản 131. Đối với khách hàng mua lẻ thanh toán ngay, số tiền bán hàng được nhập trực tiếp vào tài khoản 111 hoặc 112. Tuy nhiên, công tác theo dõi công nợ đôi khi gặp khó khăn do thời gian đối chiếu bị kéo dài. Một số khoản công nợ của các đơn vị xây dựng tồn đọng nhiều tháng chưa được phân loại rủi ro. Việc đối chiếu chứng từ giao nhận gạch tại chân công trình thường thiếu chữ ký xác nhận của khách hàng. Điều này làm tăng nguy cơ nợ khó đòi cho công ty.

2.2. Khó khăn trong tập hợp chi phí và tính giá vốn gạch nung

Tập hợp chi phí tại xưởng gạch gặp nhiều vướng mắc do đặc tính tiêu hao nhiên liệu than cám và củi đốt. Việc định mức hao hụt nguyên liệu đất sét khi gặp thời tiết mưa bão kéo dài chưa thực sự sát sao. Kế toán hạch toán chi phí nhân công trực tiếp căn cứ vào bảng chấm công nhưng việc tính năng suất đôi khi bị trễ. Chi phí khấu hao lò nung và máy đùn ép gạch chưa được phân bổ chi tiết cho từng ca sản xuất. Khi kết chuyển chi phí sang tài khoản 632, giá vốn hàng bán chưa phản ánh đúng mức độ biến động thị trường. Điều này dẫn đến sự chênh lệch giữa giá thành sản xuất thực tế và giá dự toán ban đầu.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu chi phí ở Tuynel Hương Thủy

Để tối ưu hóa hiệu quả tài chính, Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp cải tiến kế toán. Trước hết, doanh nghiệp cần nâng cấp hệ thống phần mềm kế toán sang giải pháp tích hợp ERP hiện đại. Việc này tạo điều kiện kết nối dữ liệu liên tục giữa trạm cân, kho thành phẩm và phòng tài chính. Tiếp theo, ban điều hành cần xây dựng lại hệ thống định mức tiêu hao nguyên vật liệu đất sét và than nung. Kế toán áp dụng phương pháp phân bổ chi phí sản xuất chung dựa trên giờ máy hoạt động thực tế. Doanh nghiệp cần siết chặt chính sách bán hàng và phân loại khách nợ theo mức độ rủi ro tín dụng. Kế toán viên phải chủ động đối chiếu công nợ hàng tháng để giảm thiểu nguy cơ phát sinh nợ xấu. Bên cạnh đó, công tác đào tạo chuyên môn kế toán cần được tổ chức định kỳ. Đội ngũ kế toán cần nắm vững các chuẩn mực mới về doanh thu và chi phí hợp lý. Những đổi mới này sẽ giúp thông tin tài chính luôn minh bạch, chính xác và kịp thời.

3.1. Ứng dụng phần mềm tự động hóa quy trình kế toán doanh thu

Tự động hóa luồng hóa đơn điện tử giúp rút ngắn thời gian xử lý giao dịch tiêu thụ gạch. Khi xe chở gạch rời bãi xuất hàng, thông tin từ phiếu cân tự động chuyển về phần mềm kế toán. Kế toán viên lập hóa đơn điện tử ngay trên hệ thống và truyền trực tiếp dữ liệu sang cơ quan thuế. Phần mềm tự động hạch toán ghi nhận doanh thu vào tài khoản 511 và công nợ tài khoản 131. Việc đồng bộ hóa dữ liệu loại bỏ triệt để các sai sót do nhập tay thủ công. Ngoài ra, hệ thống tự động nhắc nhở lịch thanh toán của từng hợp đồng xây dựng. Quy trình này nâng cao tính minh bạch và đẩy nhanh vòng quay các khoản phải thu.

3.2. Hoàn thiện phương pháp tính giá thành và kiểm soát chi phí

Doanh nghiệp cần áp dụng phương pháp định mức kết hợp chi phí thực tế để kiểm soát giá thành. Phòng kỹ thuật phối hợp cùng kế toán rà soát định mức tiêu hao than đốt cho mỗi vạn gạch mộc. Chi phí sửa chữa bảo dưỡng lò nung cần được trích trước đều đặn theo kế hoạch năm. Kế toán mở sổ theo dõi chi tiết tài khoản 621, 622 và 627 cho từng công đoạn từ nhào đất đến ra lò. Khi phát sinh chênh lệch lãng phí vật tư, kế toán lập báo cáo phân tích nguyên nhân ngay trong tuần. Việc kiểm soát chặt giá vốn giúp doanh nghiệp hạ giá thành sản phẩm gạch nung. Đây là đòn bẩy quan trọng để gia tăng năng lực cạnh tranh trên thị trường vật liệu.

IV. Đánh giá và kết luận kế toán doanh thu chi phí Tuynel Hương Thủy

Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò sống còn đối với sự phát triển của Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy. Thông tin kế toán không chỉ phục vụ báo cáo thuế mà còn là công cụ điều hành then chốt. Việc quản lý minh bạch các khoản mục thu chi giúp bảo toàn và phát triển vốn kinh doanh. Doanh nghiệp nắm chắc giá thành sản phẩm sẽ chủ động định giá bán hợp lý trên thị trường. Điều này giúp nâng cao thị phần gạch Tuynel tại khu vực Thừa Thiên Huế và miền Trung. Kết quả kinh doanh phản ánh chính xác là căn cứ để chia cổ tức công bằng cho cổ đông. Đồng thời, nguồn số liệu tin cậy giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay ngân hàng. Trong bối cảnh ngành xây dựng cạnh tranh gay gắt, chuẩn hóa bộ máy kế toán là đòi hỏi tất yếu. Sự gắn kết giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị sẽ tạo ra nền tảng tài chính bền vững.

4.1. Vai trò của số liệu kế toán đối với quản trị chiến lược

Số liệu kế toán doanh thu và chi phí cung cấp cơ sở định lượng để đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh từng chủng loại gạch. Ban giám đốc dựa vào báo cáo chi phí để ra quyết định đầu tư cải tiến dây chuyền sấy nung. Dữ liệu doanh thu chi tiết theo từng khu vực địa lý hỗ trợ mở rộng mạng lưới phân phối đại lý. Việc phân tích biến động tỷ suất lợi nhuận gộp giúp công ty kịp thời điều chỉnh giá bán trước áp lực giá nhiên liệu tăng. Hệ thống kế toán vững mạnh là tấm khiên phòng ngừa rủi ro thất thoát dòng tiền. Đây chính là công cụ dẫn đường cho các quyết sách mở rộng quy mô nhà máy Tuynel Hương Thủy.

4.2. Khuyến nghị ứng dụng cho các doanh nghiệp gạch ngói xây dựng

Kinh nghiệm thực tiễn từ Công ty Tuynel Hương Thủy mang lại bài học giá trị cho các đơn vị cùng ngành vật liệu xây dựng. Các nhà máy sản xuất gạch nung cần sớm số hóa quy trình cân đong vật tư và xuất nhập kho. Việc xây dựng định mức tiêu hao nguyên liệu đất sét và than đá phải được tiến hành khoa học, cập nhật theo thời vụ. Các doanh nghiệp cần chú trọng đào tạo năng lực phân tích báo cáo tài chính cho nhân viên kế toán. Sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận bán hàng, kế toán và kỹ thuật lò là chìa khóa kiểm soát thất thoát. Thực hiện tốt các điều này giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí và đứng vững trước sức ép cạnh tranh thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh vật liệu xây dựng, việc duy trì sự tồn tại và phát triển đòi hỏi mỗi đơn vị phải không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, tối ưu hóa giá thành và đặc biệt chú trọng khâu tiêu thụ sản phẩm. Quá trình tiêu thụ hàng hóa giữ vai trò quyết định trong việc thu hồi vốn đầu tư ban đầu, tạo ra lợi nhuận và bảo toàn nguồn tài chính cho hoạt động sản xuất kinh doanh tiếp theo. Đối với Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy, công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh là công cụ quản lý quan trọng giúp ban lãnh đạo nắm bắt chính xác thực trạng tiêu thụ, kiểm soát các khoản chi phí phát sinh, từ đó đưa ra các quyết định điều hành phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, đề tài khóa luận tốt nghiệp "Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy" đã được tác giả Võ Tàu thực hiện dưới sự hướng dẫn của Thạc sĩ Nguyễn Quang Huy tại Khoa Kế toán – Tài chính, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu chung: Đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy; qua đó làm rõ phương thức tổ chức hoạt động kinh doanh và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán, nâng cao hiệu quả quản lý tài chính cho công ty.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.
   • Phân tích và đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy.
   • Đề xuất một số giải pháp nhằm cải thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị khảo sát.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Nghiệp vụ và quy trình kế toán doanh thu, kế toán chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại Phòng Kế toán của Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy (Tổ 9, phường Phú Bài, thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế).
• Phạm vi thời gian:
  • Thời gian thực tập và thu thập dữ liệu: Từ ngày 15/07/2024 đến ngày 20/10/2024.
  • Dữ liệu phân tích thực trạng tài chính, lao động: Giai đoạn 3 năm từ năm 2021 đến năm 2023.
  • Dữ liệu kế toán nghiệp vụ chi tiết minh họa: Tháng 04 năm 2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và cơ sở pháp lý: Khóa luận vận dụng hệ thống Chuẩn mực Kế toán Việt Nam và chế độ kế toán doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện hành do Bộ Tài chính ban hành, cụ thể:

• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) về Doanh thu và thu nhập khác: Định nghĩa doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu không bao gồm các khoản góp vốn của cổ đông hoặc chủ sở hữu.
• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 (VAS 01) - Chuẩn mực chung: Xác định chi phí là những khoản làm giảm lợi ích kinh tế, được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh hoặc khi có khả năng tương đối chắc chắn sẽ phát sinh trong tương lai không phân biệt đã chi tiền hay chưa.
• Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC: Quy định điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng (thỏa mãn đồng thời 5 điều kiện), điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ (thỏa mãn đồng thời 4 điều kiện); nguyên tắc ghi nhận doanh thu dựa trên nguyên tắc thận trọng, cơ sở dồn tích và nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí; quy định phân loại và hạch toán chi phí giá vốn hàng bán, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí tài chính, chi phí khác và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Hệ thống tài khoản sử dụng theo Thông tư 133/2016/TT-BTC: Tài khoản 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, gồm các tài khoản cấp hai: 5111, 5112, 5113, 5118; các khoản giảm trừ doanh thu được hạch toán trực tiếp bên Nợ TK 511), Tài khoản 515 (Doanh thu hoạt động tài chính), Tài khoản 711 (Thu nhập khác), Tài khoản 632 (Giá vốn hàng bán), Tài khoản 642 (Chi phí quản lý kinh doanh, gồm 6421 - Chi phí bán hàng và 6422 - Chi phí quản lý doanh nghiệp), Tài khoản 635 (Chi phí tài chính), Tài khoản 811 (Chi phí khác), Tài khoản 821 (Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp), Tài khoản 911 (Xác định kết quả kinh doanh) và Tài khoản 421 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối).
• Hình thức kế toán và chính sách kế toán áp dụng tại doanh nghiệp: Doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán Nhật ký chung trên máy vi tính sử dụng phần mềm Visual FoxPro; niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12; đơn vị tiền tệ ghi sổ là Đồng Việt Nam (VND); phương pháp trích khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng; phương pháp kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên; tính giá trị hàng tồn kho xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền; nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ; trả lương cho người lao động theo hình thức lương sản phẩm vào ngày 10 hàng tháng.

Phương pháp nghiên cứu thực tế:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập tài liệu lý luận qua giáo trình, chuẩn mực kế toán, Thông tư 133/2016/TT-BTC; phương pháp quan sát trực tiếp quy trình luân chuyển chứng từ, định khoản và ghi sổ kế toán của nhân viên kế toán; phương pháp phỏng vấn trực tiếp nhân sự phòng kế toán về quy trình lưu trữ hóa đơn, xử lý nghiệp vụ bán hàng và tập hợp chi phí.
• Phương pháp so sánh: So sánh các chỉ tiêu tài chính, doanh thu, chi phí, lợi nhuận và tình hình biến động lao động qua 3 năm (2021, 2022, 2023) theo số tuyệt đối và số tương đối nhằm xác định xu hướng biến động.
• Phương pháp phân tích và xử lý số liệu: Tổng hợp, thống kê dữ liệu từ báo cáo tài chính và sổ sách kế toán để phân tích nguồn lực; phương pháp mô tả hệ thống hóa cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý và bộ máy kế toán của công ty.

Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp được tổng hợp từ Báo cáo tài chính (Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh) các năm 2021, 2022, 2023; số liệu kế toán chi tiết tháng 04/2022; hệ thống Sổ Cái (TK 511, TK 632, TK 642, TK 711, TK 811, TK 911); các chứng từ gốc thực tế gồm Giấy báo có, Hóa đơn giá trị gia tăng, Phiếu nhập kho, Phiếu xuất kho, Bảng thanh toán tiền lương của Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh

Chương này trình bày các khái niệm cơ bản, điều kiện ghi nhận, nguyên tắc kế toán và sơ đồ hạch toán tài khoản theo quy định của Thông tư 133/2016/TT-BTC:

• Kế toán doanh thu: Làm rõ khái niệm doanh thu bán hàng, doanh thu cung cấp dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính (lãi tiền gửi, cổ tức, chiết khấu thanh toán được hưởng) và thu nhập khác (thanh lý tài sản, tiền phạt vi phạm hợp đồng). Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại) không sử dụng tài khoản riêng (như TK 521 của Thông tư 200) mà được hạch toán trực tiếp vào bên Nợ của Tài khoản 511. Cuối kỳ, toàn bộ doanh thu thuần, doanh thu tài chính và thu nhập khác được kết chuyển vào bên Có Tài khoản 911.
• Kế toán tập hợp chi phí: Phân tích kết cấu và phương pháp hạch toán của các tài khoản chi phí:
  • Tài khoản 632 (Giá vốn hàng bán): Phản ánh trị giá vốn của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ xuất bán trong kỳ theo phương pháp kê khai thường xuyên; chi phí nguyên vật liệu, nhân công vượt mức bình thường; trích lập hoặc hoàn nhập dự phòng giảm giá hàng tồn kho.
  • Tài khoản 642 (Chi phí quản lý kinh doanh): Thay thế cho việc tách riêng chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp, gồm TK 6421 (chi phí bán hàng) và TK 6422 (chi phí quản lý doanh nghiệp). Tài khoản này tập hợp chi phí nhân viên quản lý, vật liệu quản lý, đồ dùng văn phòng, khấu hao tài sản cố định, thuế, phí và lệ phí, chi phí dịch vụ mua ngoài và chi phí bằng tiền khác.
  • Tài khoản 635 (Chi phí tài chính): Tập hợp chi phí lãi vay, lỗ tỷ giá và chi phí đầu tư tài chính.
  • Tài khoản 811 (Chi phí khác): Phản ánh chi phí thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, tiền phạt do vi phạm hợp đồng, phạt thuế.
  • Tài khoản 821 (Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp): Phản ánh số thuế thu nhập doanh nghiệp phát sinh phải nộp trong kỳ.
• Kế toán xác định kết quả kinh doanh: Tài khoản 911 được sử dụng để tập hợp toàn bộ chi phí (bên Nợ) và doanh thu, thu nhập (bên Có). Chênh lệch giữa bên Có và bên Nợ phản ánh kết quả kinh doanh: nếu bên Có lớn hơn bên Nợ, kế toán kết chuyển lãi sang bên Có TK 421; nếu bên Nợ lớn hơn bên Có, kế toán kết chuyển lỗ sang bên Nợ TK 421.
• Hình thức kế toán Nhật ký chung: Mô tả trình tự luân chuyển chứng từ từ chứng từ gốc vào Sổ Nhật ký chung, Sổ Nhật ký đặc biệt và các Sổ, thẻ kế toán chi tiết; cuối tháng tổng hợp số liệu ghi vào Sổ Cái, lập Bảng tổng hợp chi tiết và Bảng cân đối số phát sinh trước khi lập Báo cáo tài chính.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh của Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy

Chương hai tập trung phản ánh đặc điểm tổ chức và số liệu thực tế tại công ty:

• Khái quát về công ty: Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy được thành lập trên cơ sở Quyết định số 516/QĐ-UBND ngày 13/02/2007 của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế cho thuê đất xây dựng Nhà máy gạch Tuynel Phú Bài; Quyết định số 129/QĐ-TC ngày 14/11/2006 phê duyệt dự án; Quyết định số 84/QĐ-TC ngày 14/05/2007 thành lập nhà máy; Biên bản họp Đại hội đồng cổ đông bất thường số 05/BB-ĐHCĐBT ngày 08/01/2008 của Công ty Cổ phần Hương Thủy thống nhất góp 819.000 cổ phần (chiếm 75,82% vốn điều lệ). Công ty được cấp giấy phép hoạt động ngày 30/01/2008, tên viết tắt là HT-TB-JSC, trụ sở tại Tổ 9, phường Phú Bài, thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế. Ngành nghề kinh doanh chính gồm: Mã 2392 (Sản xuất vật liệu xây dựng từ đất sét), Mã 4663 (Bán buôn vật liệu, thiết bị lắp đặt khác trong xây dựng), Mã 4752 (Bán lẻ đồ ngũ kim, sơn, kính), Mã 4933 (Vận tải hàng hóa bằng đường bộ) và Mã 5210 (Kho bãi và lưu giữ hàng hóa).
• Tổ chức bộ máy quản lý và kế toán:
  • Bộ máy quản lý theo mô hình trực tuyến - chức năng: Đứng đầu là Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc, Ban kiểm soát, Phó Giám đốc sản xuất (phụ trách các phân xưởng và tổ sản xuất: tạo hình, phơi đảo, xếp goon, nung sấy, thành phẩm, tổ than, tổ cơ điện) và Phó Giám đốc kinh doanh (chỉ đạo Phòng Kế toán và Phòng Kinh doanh gồm bộ phận Kế hoạch - Vật tư và Tiêu thụ), cùng Phòng Tổ chức - Hành chính.
  • Bộ máy kế toán: Tổ chức tập trung gồm Kế toán trưởng, Kế toán TSCĐ và công cụ lao động, Kế toán hàng hóa và công nợ, Kế toán vốn bằng tiền và Thủ quỹ.
• Phân tích tình hình nguồn lực qua 3 năm (2021-2023):

Chỉ tiêu lao động	Năm 2021 (Người)	Tỷ lệ (%)	Năm 2022 (Người)	Tỷ lệ (%)	Năm 2023 (Người)	Tỷ lệ (%)
Tổng số lao động	116	100,0	120	100,0	123	100,0
- Lao động nam	75	65,6	78	65,0	78	65,8
- Lao động nữ	41	34,4	42	35,0	42	34,2
- Trình độ Đại học, Cao đẳng	80	68,9	82	68,3	83	67,5
- Lao động phổ thông	36	31,1	38	31,7	40	32,5

Biến động tài sản và nguồn vốn giai đoạn 2021-2023:

• Tổng tài sản năm 2022 tăng 4,28% so với năm 2021; năm 2023 tăng 2,21% so với năm 2022. Trong đó, tài sản ngắn hạn năm 2022 tăng 5,38%, năm 2023 tăng 4,65% (chiếm tỷ trọng chủ yếu). Tài sản dài hạn năm 2022 giảm 4,01%, năm 2023 giảm 21,12%.
• Nguồn vốn: Nợ phải trả năm 2022 tăng 4,38% so với năm 2021 và tiếp tục tăng trong năm 2023. Vốn chủ sở hữu năm 2022 tăng 4,22% so với năm 2021, nhưng sang năm 2023 giảm 1,96%.

Biến động kết quả kinh doanh giai đoạn 2021-2023:

Chỉ tiêu kết quả kinh doanh	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023	Tăng trưởng 2022/2021 (%)	Tăng trưởng 2023/2022 (%)
Doanh thu bán hàng và CCDV	Có phát sinh	Tăng	Tăng	+7,09	+9,68
Các khoản giảm trừ doanh thu	0	0	0	0,00	0,00
Doanh thu thuần	Có phát sinh	Tăng	Tăng	+7,09	+9,68
Giá vốn hàng bán	Có phát sinh	Tăng	Tăng	+2,31	+7,15
Lợi nhuận gộp	Có phát sinh	Tăng	Tăng	+16,28	+14,16
Doanh thu hoạt động tài chính	Nhỏ (lãi gửi)	Tăng	Tăng	Phát sinh nhỏ	+35,54
Chi phí tài chính (lãi vay)	0	0	0	0,00	0,00
Chi phí quản lý kinh doanh	Có phát sinh	Tăng	Giảm	+11,46	-4,92
Lợi nhuận khác	Có phát sinh	Giảm	Tăng	Giảm nhẹ	+30,12
Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế	Có phát sinh	Tăng	Tăng	+16,33	+15,42

• Đặc điểm sản phẩm và phương thức hoạt động:
  • Danh mục mặt hàng: Gạch Tuynel kim thành đặc 20 (Đ20), đặc 22 (Đ22), gạch 6 lỗ nhỏ (20R6), gạch 2 lỗ lớn (20R2), gạch 6 lỗ lớn (22R6), gạch nửa 6 lỗ nhỏ (10R6), gạch nửa 6 lỗ lớn (11R6) và gạch bê tông 20R6 (BT20R6).
  • Phương thức bán hàng: Bán hàng trực tiếp tại công ty và gửi bán qua đại lý (hưởng hoa hồng).
  • Phương thức thanh toán: Tiền mặt trực tiếp, chuyển khoản qua ngân hàng, hoặc trả chậm nhiều lần.
  • Kỳ xác định kết quả kinh doanh: Thực hiện vào cuối năm hoặc các tháng kinh doanh có lãi.
• Minh họa hạch toán thực tế tháng 04/2022:
  • Nghiệp vụ 1: Ngày 04/04/2022, Chi nhánh Công ty Cổ phần Lũng Lỗ 3 tại Huế chuyển khoản thanh toán tiền gạch theo Giấy báo có số CT02.22 vào tài khoản 118000032337 tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Nam Thừa Thiên Huế với số tiền 19.040.000 đồng (tiền hàng 17.629.630 đồng và thuế GTGT 8% là 1.410.370 đồng). Kế toán định khoản: Nợ TK 1121 / Có TK 131: 19.040.000 đồng.
  • Nghiệp vụ 2: Ngày 29/04/2022, công ty xuất bán gạch cho khách hàng lẻ theo Hóa đơn giá trị gia tăng số 00000086, khách hàng chưa thanh toán đơn hàng.

Chương 3: Nhận xét và giải pháp cải thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh của Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy

Chương ba tổng hợp các đánh giá về công tác kế toán tại đơn vị:

• Nhận xét chung: Bộ máy kế toán của công ty được tổ chức tương đối tinh gọn, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng vị trí kế toán phần hành; áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC phù hợp với quy mô doanh nghiệp vừa và nhỏ; ứng dụng phần mềm kế toán trên máy vi tính giúp việc luân chuyển số liệu vào hệ thống sổ Nhật ký chung và Sổ Cái diễn ra thuận lợi.
• Tồn tại và nhược điểm: Kỳ xác định kết quả kinh doanh thực tế chủ yếu tiến hành vào cuối năm hoặc chỉ khi phát sinh lợi nhuận, chưa thực hiện định kỳ hàng tháng một cách đồng bộ để phục vụ kịp thời cho công tác quản trị; việc quản lý chi phí và theo dõi các khoản công nợ bán hàng trả chậm còn phát sinh độ trễ.
• Đề xuất giải pháp: Cần hoàn thiện quy trình lập và kiểm soát chứng từ kế toán, duy trì việc khóa sổ và xác định kết quả kinh doanh định kỳ theo tháng để cung cấp thông tin kịp thời cho ban điều hành; nâng cấp hệ thống phần mềm kế toán để tối ưu hóa việc phân tích doanh thu và kiểm soát chi phí sản xuất kinh doanh.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu cụ thể:

• Phản ánh trung thực tình hình tăng trưởng của Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy trong giai đoạn 2021-2023: Doanh thu thuần duy trì mức tăng trưởng dương (+7,09% năm 2022 và +9,68% năm 2023); giá vốn hàng bán được kiểm soát ở mức tăng +2,31% năm 2022 và +7,15% năm 2023, giúp lợi nhuận gộp tăng trưởng lần lượt +16,28% và +14,16%.
• Lợi nhuận trước thuế tăng trưởng ổn định (+16,33% năm 2022 và +15,42% năm 2023). Đơn vị hoàn toàn không phát sinh chi phí tài chính và chi phí lãi vay trong cả 3 năm khảo sát; các khoản giảm trừ doanh thu bằng 0.
• Về nguồn lực lao động, công ty duy trì quy mô từ 116 người (2021) lên 123 người (2023), trong đó tỷ lệ lao động nam chiếm trên 65% và lao động có trình độ đại học, cao đẳng chiếm từ 67,5% đến 68,9%.

Đóng góp của khóa luận:

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo đúng tinh thần Thông tư 133/2016/TT-BTC áp dụng cho loại hình doanh nghiệp vừa và nhỏ sản xuất vật liệu xây dựng.
• Minh họa chi tiết quy trình ghi sổ Nhật ký chung trên phần mềm kế toán Visual FoxPro qua các chứng từ thực tế tại địa phương (Giấy báo có ngân hàng, Hóa đơn GTGT, Phiếu xuất kho).
• Cung cấp dữ liệu phân tích thực tế về biến động tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp sản xuất gạch Tuynel trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế trong giai đoạn 2021-2023.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Phạm vi nghiên cứu dữ liệu thực tế chỉ giới hạn tại một doanh nghiệp cụ thể là Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy, do đó các phát hiện và đề xuất mang tính đặc thù cao cho mô hình sản xuất vật liệu xây dựng vừa và nhỏ.
• Số liệu kế toán nghiệp vụ minh họa chi tiết về chứng từ và định khoản chỉ tập trung vào tháng 04 năm 2022, chưa bao quát toàn bộ các tháng có biến động theo tính chất mùa vụ của ngành xây dựng.
• Chuỗi số liệu phân tích tài chính dừng lại ở năm tài chính 2023; bản thảo khóa luận bị khuyết thiếu một số nội dung chi tiết tại phần kết luận và giải pháp cuối Chương 3.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang việc theo dõi và phân tích chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm gạch (tài khoản 154) gắn với việc hạch toán giá vốn hàng bán (tài khoản 632) theo biến động giá nguyên nhiên liệu đầu vào (than, đất sét, điện năng).
• Khảo sát chuỗi dữ liệu tài chính trong các giai đoạn tiếp theo để đánh giá tác động của thị trường bất động sản và chính sách thuế giá trị gia tăng đối với kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Giá trị tham khảo

• Đối với sinh viên và người nghiên cứu: Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện đồ án hoặc khóa luận tốt nghiệp về đề tài kế toán bán hàng, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Đối với công tác chuyên môn: Tài liệu cung cấp cách thức tổ chức hệ thống tài khoản không sử dụng tài khoản giảm trừ doanh thu riêng biệt (TK 521) và tích hợp chi phí bán hàng, chi phí quản lý vào TK 642 theo quy định của Thông tư 133; đồng thời minh họa rõ nét cách lập chứng từ và trình tự hạch toán sổ sách kế toán trong một doanh nghiệp sản xuất thực tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy áp dụng chế độ kế toán và phương pháp kế toán hàng tồn kho nào? Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính. Phương pháp hạch toán hàng tồn kho được áp dụng là phương pháp kê khai thường xuyên; phương pháp xác định giá trị hàng tồn kho xuất kho là phương pháp bình quân gia quyền; phương pháp trích khấu hao tài sản cố định là phương pháp đường thẳng; và phương pháp tính thuế giá trị gia tăng là phương pháp khấu trừ.

2. Tình hình doanh thu và lợi nhuận trước thuế của công ty biến động như thế nào trong giai đoạn 2021-2023? Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ tăng trưởng liên tục: năm 2022 tăng 7,09% so với năm 2021; năm 2023 tăng 9,68% so với năm 2022. Giá vốn hàng bán cũng tăng lần lượt 2,31% (năm 2022) và 7,15% (năm 2023). Nhờ kiểm soát tốt chi phí, tổng lợi nhuận kế toán trước thuế tăng 16,33% trong năm 2022 và tiếp tục tăng 15,42% trong năm 2023. Trong cả 3 năm, công ty không phát sinh các khoản giảm trừ doanh thu và không phát sinh chi phí tài chính (lãi vay bằng 0).

3. Doanh nghiệp ghi nhận các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí quản lý kinh doanh trên những tài khoản nào theo Thông tư 133/2016/TT-BTC? Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC được áp dụng trong khóa luận, doanh nghiệp không sử dụng tài khoản 521 để theo dõi các khoản giảm trừ doanh thu mà hạch toán trực tiếp vào bên Nợ của Tài khoản 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ). Đối với chi phí phục vụ bán hàng và quản lý doanh nghiệp, đơn vị tập hợp chung vào Tài khoản 642 (Chi phí quản lý kinh doanh), bao gồm hai tài khoản cấp hai là TK 6421 (Chi phí bán hàng) và TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp).

4. Cơ cấu nguồn lao động tại Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy có đặc điểm gì nổi bật? Giai đoạn 2021-2023, tổng số lao động tăng từ 116 người lên 123 người. Do tính chất công việc sản xuất vật liệu xây dựng, lao động nam luôn chiếm tỷ trọng ưu thế (65,0% đến 65,8%), lao động nữ chiếm khoảng 34,2% đến 35,0%. Về trình độ chuyên môn, lao động có trình độ đại học và cao đẳng chiếm tỷ lệ cao (từ 67,5% đến 68,9%), trong khi lao động phổ thông chiếm từ 31,1% đến 32,5%.

5. Hình thức ghi sổ kế toán và công cụ hỗ trợ công tác kế toán tại công ty là gì? Công ty áp dụng hình thức kế toán Nhật ký chung. Trình tự ghi chép bắt đầu từ chứng từ gốc hợp lệ, cập nhật vào phần mềm kế toán Visual FoxPro trên máy vi tính để tự động vào Sổ Nhật ký chung, các Sổ Nhật ký đặc biệt, Sổ/thẻ chi tiết và tổng hợp lên Sổ Cái các tài khoản để lập Báo cáo tài chính.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Võ Tàu đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, đồng thời phản ánh chi tiết thực trạng công tác hạch toán tại Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy. Dữ liệu thực nghiệm qua 3 năm (2021-2023) cho thấy doanh nghiệp duy trì được đà tăng trưởng về doanh thu và lợi nhuận trước thuế, không phát sinh chi phí lãi vay và áp dụng quy trình ghi sổ Nhật ký chung trên phần mềm máy tính tương đối nền nếp. Mặc dù còn hạn chế về chuỗi số liệu nghiệp vụ chi tiết theo mùa vụ, công trình vẫn là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn đối với sinh viên chuyên ngành kế toán cũng như các nhà nghiên cứu trong cùng lĩnh vực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 – Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh Chương 2- Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh của Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy Chương 3 –Định hướng và giải pháp cải thiện tình hình kinh doanh của Công ty Cổ phần gạch Tuynel Hương Thủy 3 Phần III – Kết luận và kiến nghị 4 PHẦ II – ỘI DU G GHIÊ CỨU CHƯƠ G 1 – CƠ SỞ LÝ LUẬ VỀ KẾ TOÁ DOA H THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐN H KẾT QUẢ KI H DOA H 1.1 Các vấn đề cơ bản về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh 1. Doanh thu a) Khái niệm - Theo chuNn mực kế toán Việt N am – VAS 14: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kì kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sỡ hữu, không bao gồm các khoản góp vốn của cổ đông hoặc chủ sỡ hữu”. b) Các loại doanh thu - Doanh thu bán hàng: doanh thu thu từ hoạt động bán hàng hóa, bán thành phNm hoặc sản phNm, bán bất động sản đầu tư… - Doanh thu cung cấp dịch vụ: doanh thu từ dịch vụ du lịch, nhận gia công, đại lý… - Doanh thu hoạt động tài chính: từ lãi tiền gữi, lãi cho vay, đầu tư Trái phiếu hoặc Tín phiếu, các khoản đầu tư, Cổ tức hoặc lợi nhuận được chia, chiết khấu thanh toán được hưởng. - Thu nhập bất thường: là khoản tiền từ các hoạt động không xảy ra thường xuyên như bán vật tư hàng hóa dư thừa, dụng cụ đã phân bổ hết, các khoản phải trae nhưng không cần trả, thanh lý tài sản… - Doanh thu bán hàng nội bộ: là doanh thu của số sản phNm, hàng hóa, dịch vụ tiêu thụ nội bộ doanh nghiệp, là lợi ích kinh tế thu được từ việc bán hàng hóa, sản phNm, cung cấp dịch vụ nội bộ giữa các đơn vị trực thuộc hạch toán phụ thuộc trong cùng một công ty tính theo giá bán nội bộ.

c) Điều kiện ghi nhận doanh thu Theo điều 57, điều 58, điều 65 Thông tư 133/2016/TT-BTC, điều kiện doanh thu được quy định như sau: 5 - Doanh thu bán hàng được ghi nhận đồng thời phải thõa mãn tất cả 5 điều kiện sau: + Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phNm hoặc hàng hóa cho người mua. + Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa cho người mua. + Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. + Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng.

+ Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng. - Doanh thu cung cấp dịch vụ khi thõa mãn đông thời 4 yêu cầu sau: + Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. + Có khả năng thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó. + Xác định được phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập bảng cân đối kế toán.

+ Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dich cung cấp dịch vụ đó. N guyên tắc ghi nhận doanh thu - Ghi nhận doanh thu phải tuân thủ các nguyên tắc kế toán sau: + Thận trọng: Doanh thu và thu nhập chỉ được ghi nhận khi có bằng chứng chắc chắn về khả năng thu được lợi ích kinh tế.