Khóa luận kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty CP Tư vấn và Xây dựng Thành Phát

Nghiên cứu thực trạng kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty CP Tư vấn và Xây dựng Thành Phát, kèm giải pháp tối ưu.

• Tác giả: Lê Thị Uyên Nhi
• Người hướng dẫn: TS. Lê Tô Minh Tân
• Trường học: Đại học Huế - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty Cổ phần Tư vấn và Xây dựng Thành Phát
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán chi phí và giá thành xây lắp tại Thành Phát

Hoạt động xây lắp tại Công ty Cổ phần Tư vấn và Xây dựng Thành Phát mang tính đặc thù cao. Các công trình xây dựng có quy mô lớn và thời gian thi công kéo dài qua nhiều kỳ kế toán. Chi phí phát sinh tại công trường rất đa dạng, chịu ảnh hưởng từ thời tiết và địa hình thi công. Do đó, kế toán chi phí giữ vai trò cốt lõi trong bộ máy quản trị doanh nghiệp. Công tác này giúp theo dõi dòng tiền và giám sát việc sử dụng vật tư kỹ lưỡng. Đồng thời, việc tính toán giá thành xác định chính xác hao phí thực tế cho từng hạng mục công trình cụ thể. Doanh nghiệp áp dụng quy trình kiểm soát nhằm bảo đảm tiến độ nghiệm thu và thanh toán với chủ đầu tư. Khi số liệu chi phí phản ánh trung thực, ban giám đốc có cơ sở vững chắc để định đoạt chiến lược đấu thầu. Việc tổ chức kế toán khoa học giúp ngăn ngừa thất thoát nguồn lực và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Đơn vị cần duy trì sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban liên quan để ghi nhận chứng từ kịp thời.

1.1. Đặc điểm sản phẩm xây lắp ảnh hưởng đến công tác kế toán

Sản phẩm xây dựng mang tính chất đơn chiếc và cố định tại nơi sản xuất. Mỗi công trình có thiết kế kỹ thuật và dự toán ngân sách riêng biệt. Thời gian thi công thường kéo dài qua nhiều tháng hoặc nhiều năm tài chính. Yếu tố môi trường tự nhiên tác động trực tiếp đến tiến độ thi công ngoài hiện trường. Do đó, kế toán không thể áp dụng phương pháp sản xuất hàng loạt. Toàn bộ chi phí phải được tập hợp chi tiết theo từng hạng mục công trình. Kế toán viên phải theo dõi sát sao từng giai đoạn thi công thực tế. Khi có khối lượng nghiệm thu hoàn thành, kế toán mới thực hiện kết chuyển giá thành. Cách thức này bảo đảm ghi nhận đúng doanh thu và chi phí tương ứng theo từng kỳ kế toán.

1.2. Vai trò của việc tính giá thành đối với quản trị doanh nghiệp

Tính giá thành sản phẩm xây lắp là căn cứ xác định kết quả kinh doanh. Chỉ số này phản ánh năng lực quản lý của Công ty Thành Phát. Doanh nghiệp cần số liệu chi phí chuẩn xác để lập giá thầu cạnh tranh. Nếu tính sai giá thành, công ty có nguy cơ thua lỗ nặng nề. Ngoài ra, việc xác định giá thành giúp phát hiện lãng phí nguyên vật liệu. Cán bộ quản lý có thể đánh giá hiệu suất sử dụng máy móc thi công. Doanh nghiệp dễ dàng kiểm soát chi phí nhân công tại các công trường xa. Báo cáo giá thành chi tiết là cơ sở đàm phán hợp đồng với đối tác. Nhờ đó, ban lãnh đạo đưa ra các quyết sách tài chính kịp thời và bảo toàn nguồn vốn sản xuất.

II. Thực trạng kế toán chi phí và tính giá thành xây lắp Thành Phát

Bộ phận kế toán tại Công ty Thành Phát có cơ cấu tổ chức tinh gọn. Mô hình gồm kế toán tổng hợp kiêm nhiệm và một thủ quỹ. Quy mô nhân sự hạn chế tạo ra áp lực lớn trong mùa cao điểm. Số liệu kinh doanh cho thấy doanh thu năm 2023 tăng trưởng ấn tượng. Tuy nhiên, doanh thu năm 2024 sụt giảm hơn 15% do biến động thị trường xây dựng. Lợi nhuận sau thuế năm 2024 cũng giảm gần 11% so với cùng kỳ. Dù công ty tiết giảm chi phí quản lý, nguồn thu vẫn bị thu hẹp đáng kể. Điểm tích cực là doanh nghiệp không phát sinh khoản giảm trừ doanh thu. Chất lượng công trình được duy trì ổn định qua nhiều dự án. Dẫu vậy, khâu thu thập hóa đơn vật tư từ công trường còn chậm trễ. Việc phân bổ chi phí máy thi công và chi phí chung đôi lúc thiếu linh hoạt. Kế toán chủ yếu tổng hợp chi phí khi công trình hoàn thành toàn bộ. Điều này gây khó khăn cho việc giám sát tiến độ thực tế.

2.1. Thực tế phân bổ các khoản chi phí xây lắp tại công ty

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi phí. Kế toán mở sổ chi tiết theo dõi từng hợp đồng nhận thầu. Tuy nhiên, việc đối chiếu khối lượng vật tư xuất kho với định mức còn lỏng lẻo. Chứng từ luân chuyển từ hiện trường về phòng kế toán thường bị dồn ứ cuối tháng. Chi phí nhân công trực tiếp được chi trả dựa trên bảng chấm công đội thầu. Hồ sơ thanh toán nhân công đôi khi thiếu chữ ký xác nhận kịp thời. Đối với chi phí máy thi công, công ty chủ yếu thuê ngoài theo từng ca máy. Các khoản chi phí sản xuất chung được phân bổ theo tiêu thức tiền công thợ. Cách phân bổ này đơn giản nhưng chưa phản ánh đúng mức độ hao phí máy móc thực tế.

2.2. Những hạn chế còn tồn tại trong quy trình tính giá thành

Phương pháp tính giá thành đơn vị đang áp dụng là phương pháp đơn giản. Kế toán chỉ tính giá thành khi toàn bộ công trình bàn giao cho chủ đầu tư. Đối với công trình kéo dài, cách làm này bộc lộ nhiều nhược điểm. Doanh nghiệp không nắm được chi phí từng giai đoạn để điều chỉnh kịp thời. Việc đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ còn dựa nhiều vào ước tính cảm tính. Phòng kế toán chưa lập bảng tính giá thành chi tiết cho từng hạng mục nhỏ. Ngoài ra, việc ứng dụng phần mềm kế toán chuyên sâu còn nhiều giới hạn. Kế toán viên phải thao tác thủ công trên bảng tính bảng biểu rời rạc. Điều này làm tăng nguy cơ sai sót số liệu và kéo dài thời gian lập báo cáo tài chính.

III. Giải pháp kế toán chi phí và tính giá thành xây lắp Thành Phát

Hoàn thiện công tác kế toán là yêu cầu cấp thiết của Công ty Thành Phát. Doanh nghiệp cần đổi mới quy trình hạch toán chi phí để kiểm soát giá thành. Trước hết, công ty phải chuẩn hóa quy trình xuất nhập vật tư tại kho và công trường. Thủ kho cần lập biên bản giao nhận chi tiết kèm chữ ký xác nhận của kỹ sư hiện trường. Đối với chi phí nhân công, kế toán cần áp dụng hợp đồng giao khoán công việc rõ ràng. Cách làm này giúp minh bạch hóa quỹ lương và gắn trách nhiệm của đội thi công. Về phương pháp tính giá thành, doanh nghiệp nên chuyển đổi sang phương pháp theo đơn đặt hàng kết hợp tỷ lệ hoàn thành. Việc ghi nhận chi phí theo từng giai đoạn nghiệm thu sẽ phản ánh chính xác hiệu quả từng kỳ. Công ty cũng cần đầu tư phần mềm kế toán xây dựng chuyên dụng. Công cụ số hóa giúp tự động kết chuyển dữ liệu và giảm thiểu sai sót do con người. Ngoài ra, việc đào tạo nâng cao chuyên môn cho nhân sự kế toán cũng là giải pháp trọng tâm.

3.1. Hoàn thiện phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí

Công ty Thành Phát cần xây dựng hệ thống định mức tiêu hao nguyên vật liệu chặt chẽ. Kế toán kho phải kiểm tra hóa đơn xuất kho đối chiếu với định mức thiết kế. Khi xuất hiện chênh lệch vượt định mức, bộ phận thi công phải giải trình rõ nguyên nhân. Đối với chi phí máy thi công, kế toán nên phân bổ theo số giờ máy hoạt động thực tế. Phương pháp này bảo đảm sự công bằng hơn việc phân bổ theo chi phí nhân công. Với chi phí sản xuất chung, công ty nên tập hợp riêng theo từng công trình. Trường hợp chi phí phát sinh chung cho nhiều dự án, kế toán chọn tiêu thức phân bổ theo chi phí trực tiếp. Sự điều chỉnh này giúp phản ánh đúng bản chất chi phí và nâng cao độ chính xác của giá thành.

3.2. Ứng dụng phần mềm kế toán và chuẩn hóa quy trình báo cáo

Ứng dụng công nghệ thông tin là bước đi tất yếu để nâng cao năng suất kế toán. Công ty Thành Phát nên triển khai phần mềm quản lý thi công tích hợp kế toán. Phần mềm cho phép kỹ sư công trường cập nhật khối lượng trực tiếp lên hệ thống. Dữ liệu chứng từ được số hóa giúp kế toán viên kiểm soát tồn kho tức thì. Hệ thống tự động tổng hợp chi phí phát sinh và phân bổ giá thành theo tiến độ. Thời gian chốt số liệu tài chính được rút ngắn đáng kể so với phương pháp thủ công. Ban giám đốc có thể theo dõi báo cáo chi phí trực tuyến mọi lúc. Nhờ quy trình chuẩn hóa, sai sót số liệu được phát hiện và xử lý ngay lập tức. Doanh nghiệp sẽ củng cố năng lực cạnh tranh bền vững.

IV. Ý nghĩa ứng dụng kế toán chi phí và giá thành xây lắp Thành Phát

Tổ chức tốt kế toán chi phí và tính giá thành mang lại giá trị chiến lược to lớn. Đây là công cụ hữu hiệu để bảo đảm an toàn tài chính doanh nghiệp. Công ty Thành Phát có thể nâng cao năng lực dự thầu nhờ dữ liệu chi phí chính xác. Giá dự thầu hợp lý giúp công ty vừa trúng thầu vừa bảo đảm biên lợi nhuận kỳ vọng. Trong bối cảnh thị trường cạnh tranh gay gắt, quản trị chi phí là chìa khóa sinh tồn. Việc tính đúng giá thành ngăn ngừa tình trạng nghiệm thu khống hoặc thất thoát vật tư. Lãnh đạo doanh nghiệp có cái nhìn toàn diện về sức khỏe tài chính của từng dự án. Các quyết định phân bổ dòng tiền được thực hiện dựa trên cơ sở định lượng rõ ràng. Hơn nữa, minh bạch tài chính giúp công ty tạo dựng niềm tin vững chắc với ngân hàng và chủ đầu tư. Doanh nghiệp sẽ dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi để mở rộng quy mô. Thành công trong kế toán chi phí tạo tiền đề vững chắc cho sự phát triển lâu dài.

4.1. Tối ưu hóa hiệu quả tài chính và lợi nhuận doanh nghiệp

Quản lý chi phí chặt chẽ tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh cuối cùng. Công ty Thành Phát có thể hạ thấp giá thành thông qua việc kiểm soát lãng phí. Khi chi phí thi công được tiết giảm, biên lợi nhuận của doanh nghiệp sẽ tự động gia tăng. Doanh nghiệp chủ động điều tiết dòng tiền chi trả cho nhà cung cấp vật liệu. Các khoản công nợ được đối chiếu định kỳ giúp hạn chế tình trạng chiếm dụng vốn. Việc phân tích biến động giá thành chỉ ra những công trình đạt hiệu quả cao. Ban lãnh đạo dễ dàng đưa ra quyết định tái cơ cấu danh mục dự án trọng điểm. Nhờ tối ưu hóa chi phí sản xuất, công ty duy trì được sự ổn định tài chính ngay cả trong giai đoạn thị trường suy thoái.

4.2. Nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động đấu thầu xây dựng

Năng lực lập dự toán và quản trị giá thành là lợi thế cạnh tranh sống còn. Khi tham gia đấu thầu xây lắp, giá bỏ thầu quyết định cơ hội chiến thắng. Hệ thống kế toán giá thành chuẩn xác cung cấp cơ sở định giá thầu tối ưu. Công ty Thành Phát có thể đưa ra mức giá hấp dẫn mà vẫn đảm bảo có lãi. Khả năng kiểm soát chi phí thực tế giúp đơn vị tránh được nguy cơ thua lỗ sau trúng thầu. Uy tín thi công đúng tiến độ và không đội vốn tạo dựng vị thế thương hiệu vững mạnh. Chủ đầu tư luôn ưu tiên lựa chọn các nhà thầu có năng lực tài chính minh bạch. Sự hoàn thiện này mở ra cơ hội hợp tác lâu dài với nhiều đối tác quy mô lớn trên thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Bước sang giai đoạn đầu năm 2025, ngành xây dựng tại Việt Nam ghi nhận sự phục hồi nhờ sự thúc đẩy của giải ngân vốn đầu tư công trong năm cuối thực hiện kế hoạch trung hạn 2021-2025, cùng với việc hoàn thiện các khung pháp lý liên quan đến đất đai, xây dựng và bất động sản. Theo số liệu thống kê được phản ánh trong nghiên cứu, sáu tháng đầu năm 2025, mức tăng giá trị tăng thêm của ngành xây dựng đạt 9,62%, mức cao nhất so với cùng kỳ các năm giai đoạn 2021-2025. Tuy nhiên, các nhà thầu thi công xây dựng vẫn đối mặt với áp lực chi phí khi giá nguyên vật liệu chủ lực như sắt, thép, xi măng biến động tăng cao kéo dài từ quý I sang quý II/2025; đồng thời số lượng hợp đồng mới suy giảm và việc quay vòng dòng vốn gặp trở ngại.

Đặc thù của sản phẩm xây lắp là có giá trị kinh tế lớn, thời gian thi công kéo dài qua nhiều kỳ kế toán, địa bàn sản xuất phân tán và phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên, thời tiết. Việc hạch toán chính xác chi phí sản xuất không chỉ đảm bảo tính minh bạch tài chính mà còn là công cụ giúp doanh nghiệp kiểm soát hao phí, hạ giá thành để nâng cao năng lực đấu thầu. Xuất phát từ bối cảnh đó, đề tài "Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty Cổ phần tư vấn và xây dựng Thành Phát" được thực hiện.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp.
2. Nghiên cứu và đánh giá thực trạng công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty Cổ phần tư vấn và xây dựng Thành Phát.
3. Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại doanh nghiệp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty Cổ phần tư vấn và xây dựng Thành Phát.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại bộ phận kế toán của Công ty Cổ phần tư vấn và xây dựng Thành Phát (địa chỉ trụ sở: Lô N03-9 GĐ5, Phường Kim Long, Thành phố Huế).
• Phạm vi thời gian: Quá trình nghiên cứu và thu thập dữ liệu diễn ra từ ngày 22/9/2025 đến ngày 28/12/2025. Dữ liệu trên báo cáo tài chính giai đoạn 2022-2024 được khai thác để phân tích tình hình tài chính và kết quả sản xuất kinh doanh; số liệu phát sinh trong năm 2025 được sử dụng để phân tích thực trạng công tác kế toán chi phí và tính giá thành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của khóa luận được xây dựng dựa trên chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính, kết hợp với hệ thống lý luận kế toán chi phí của nhóm tác giả Đoàn Ngọc Quế và cộng sự (2014). Các nội dung lý thuyết trọng tâm bao gồm:

• Khái niệm và bản chất của chi phí sản xuất: Định nghĩa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC coi chi phí là các khoản làm giảm lợi ích kinh tế phát sinh trong kỳ hoặc có khả năng chắc chắn phát sinh trong tương lai; phân loại chi phí theo nội dung kinh tế (nguyên vật liệu, nhân công, khấu hao tài sản cố định, dịch vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền khác), theo công dụng kinh tế (chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung), theo mối quan hệ với thời kỳ tính kết quả (chi phí thời kỳ, chi phí sản phẩm), và theo mức độ hoạt động (biến phí, định phí, chi phí hỗn hợp).
• Bản chất và phương pháp tính giá thành sản phẩm xây lắp: Phân loại giá thành theo thời điểm xác định (giá thành dự toán, giá thành kế hoạch, giá thành thực tế); mối quan hệ tương hỗ giữa chi phí sản xuất (yếu tố đầu vào) và giá thành sản phẩm (kết quả đầu ra); công thức tổng quát xác định giá thành thực tế dựa trên chi phí dở dang đầu kỳ, chi phí phát sinh trong kỳ, chi phí dở dang cuối kỳ và các khoản điều chỉnh giảm.
• Phương pháp hạch toán kế toán chi phí sản xuất: Mô hình tài khoản kế toán áp dụng theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC, trong đó doanh nghiệp không mở các tài khoản chi phí riêng biệt thuộc đầu 6 (như TK 621, TK 622, TK 623, TK 627) mà tập hợp trực tiếp toàn bộ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy thi công và chi phí sản xuất chung vào các tiểu khoản chi tiết của TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang.
• Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang và tính giá thành: Các kỹ thuật đánh giá chi phí dở dang cuối kỳ đối với công trình xây lắp hoàn thành bàn giao một lần (tính theo chi phí thực tế phát sinh hợp lý) và bàn giao nhiều lần (theo phương pháp sản lượng hoàn thành tương đương hoặc chi phí định mức); các phương pháp tính giá thành áp dụng phổ biến như phương pháp giản đơn (trực tiếp) và phương pháp tỷ lệ.

Phương pháp nghiên cứu thực tế đã sử dụng:

• Phương pháp thu thập tài liệu:
  • Nghiên cứu tài liệu: Thu thập cơ sở lý thuyết từ giáo trình kế toán chi phí, các thông tư, quy định pháp luật và các công trình khóa luận có liên quan trước đó (khóa luận của tác giả Nguyễn Thị Hà Trang tại Công ty TNHH MTV xây dựng nhà nhà đẹp và tác giả Phạm Thị Cẩm Sang tại Công ty TNHH xây dựng và thương mại Hoàng Ngọc).
  • Quan sát và phỏng vấn: Trực tiếp quan sát các bước xử lý chứng từ, ghi sổ tại bộ phận kế toán của công ty và tiến hành phỏng vấn trực tiếp nhân viên phụ trách để làm rõ luồng luân chuyển chứng từ thực tế.
• Phương pháp phân tích số liệu:
  • Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu: Phân tích chỉ tiêu quy mô tài sản, nguồn vốn và các chỉ tiêu doanh thu, chi phí, lợi nhuận trên báo cáo tài chính của công ty từ năm 2022 đến năm 2024 bằng phương pháp so sánh ngang, so sánh dọc.
  • Phương pháp mô tả: Mô tả chi tiết trình tự luân chuyển chứng từ gốc, phương pháp định khoản và vào sổ kế toán (Sổ Nhật ký chung, Sổ cái TK 154, Sổ chi tiết chi phí theo công trình) cho từng khoản mục chi phí tại đơn vị.

Nguồn dữ liệu sử dụng:

• Báo cáo tài chính (Bảng cân đối kế toán/Báo cáo tình hình tài chính, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh) của Công ty Cổ phần tư vấn và xây dựng Thành Phát giai đoạn 2022-2024.
• Hồ sơ chứng từ kế toán thực tế phát sinh trong năm 2025 tại công ty, bao gồm các phiếu xuất kho, phiếu yêu cầu vật tư, bảng chấm công, bảng thanh toán tiền lương, phiếu chi, hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu kế toán, sổ nhật ký chung và sổ chi tiết chi phí theo công trình (trọng tâm là hồ sơ công trình Nhà văn hóa Hương Sơ).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại doanh nghiệp

Chương này trình bày toàn diện hệ thống lý luận về chi phí và giá thành trong kế toán doanh nghiệp, nhấn mạnh các đặc điểm mang tính chất đặc thù của ngành xây dựng cơ bản. Sản phẩm xây lắp là các công trình, hạng mục công trình cố định tại nơi thi công, thời gian hoàn thành kéo dài, kết cấu phức tạp và sản xuất theo đơn đặt hàng (thông qua đấu thầu). Điều này chi phối trực tiếp đến cách xác định đối tượng tập hợp chi phí (theo từng công trình, hạng mục, hoặc hạng mục giai đoạn thi công) và đối tượng tính giá thành (công trình, hạng mục hoàn thành bàn giao toàn bộ hoặc từng phần).

Nội dung chương làm rõ quy trình kế toán 4 khoản mục chi phí cấu thành giá thành xây lắp theo Thông tư 133/2016/TT-BTC:

• Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Toàn bộ giá trị thực tế của vật liệu chính, vật liệu phụ, cấu kiện luân chuyển dùng trực tiếp cho thi công công trình, được phản ánh bên Nợ TK 154 (đối ứng Có TK 152, TK 111, TK 112, TK 331).
• Chi phí nhân công trực tiếp: Các khoản tiền lương, tiền công, phụ cấp mang tính chất lương trả cho công nhân trực tiếp thi công xây lắp (không bao gồm tiền lương của thợ điều khiển máy thi công và các khoản trích theo lương như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, kinh phí công đoàn), ghi Nợ TK 154 đối ứng Có TK 334.
• Chi phí sử dụng máy thi công: Chi phí phát sinh gắn liền với hoạt động của máy thi công chuyển động bằng động cơ, bao gồm chi phí thường xuyên (lương thợ lái máy, nhiên liệu, khấu hao, sửa chữa nhỏ) và chi phí tạm thời (lều lán trạm máy, sửa chữa lớn trích trước hoặc phân bổ qua TK 242/TK 352). Chi phí này được tập hợp vào Nợ TK 154 hoặc phân bổ theo ca máy quy đổi.
• Chi phí sản xuất chung: Chi phí phục vụ, tổ chức và quản lý tại công trường, bao gồm tiền lương quản lý đội, các khoản trích theo lương của toàn bộ công nhân trực tiếp, công nhân máy và nhân viên quản lý phân xưởng (Nợ TK 154 đối ứng Có TK 338), khấu hao máy móc dùng chung và chi phí dịch vụ mua ngoài.

Cuối kỳ, kế toán tổng hợp chi phí sản xuất dở dang trên TK 154, tiến hành kiểm kê, đánh giá khối lượng công việc dở dang và tính tổng giá thành cũng như giá thành đơn vị theo phương pháp giản đơn hoặc phương pháp tỷ lệ khi nghiệm thu bàn giao cho chủ đầu tư.

Chương 2: Thực trạng về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty Cổ phần tư vấn và xây dựng Thành Phát

Chương 2 cung cấp bức tranh chi tiết về doanh nghiệp và thực tế tổ chức công tác kế toán. Công ty Cổ phần tư vấn và xây dựng Thành Phát hoạt động theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 3301155690 do Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thừa Thiên Huế cấp ngày 28/01/2010 (đăng ký thay đổi ngày 13/05/2019). Ngành nghề kinh doanh gồm tư vấn quản lý dự án, thiết kế kiến trúc, xây dựng công trình dân dụng, công nghiệp, thủy lợi, giao thông và thương mại vật liệu xây dựng. Bộ máy quản lý gồm Giám đốc, Phó giám đốc, Bộ phận quản lý kỹ thuật thi công và Bộ phận kế toán (gồm Kế toán tổng hợp và Thủ quỹ). Nhân lực công ty gồm 14 cán bộ nhân viên, trong đó có 4 kỹ sư xây dựng, 1 kỹ sư điện - điện tử, 2 cử nhân kế toán tài chính, 3 trình độ cao đẳng - trung cấp và 4 nhân viên kho, bảo vệ, tài xế.

Phân tích số liệu tài chính giai đoạn 2022-2024 của công ty được tổng hợp trong hai bảng dưới đây:

Bảng tổng hợp tình hình tài sản và nguồn vốn giai đoạn 2022-2024:

Chỉ tiêu tài chính	Biến động 2023/2022 (Giá trị)	Biến động 2023/2022 (Tỷ lệ %)	Biến động 2024/2023 (Giá trị)	Biến động 2024/2023 (Tỷ lệ %)
Tiền và các khoản tương đương tiền	Tăng 605.295	+23,21%	Tăng 586.082	+18,24%
Các khoản phải thu	Tăng 2.482	+115,75%	Giảm 799.200	-16,71%
Hàng tồn kho	Giảm 2.714	-37,17%	Tăng 823.985	+18,40%
Tài sản cố định	Tăng 320.353	+41,03%	Giảm 363.021	-32,95%
Nợ phải trả	Tăng 814.637	+8,59%	Tăng 359.827	+3,49%
Vốn chủ sở hữu	Tăng 28.779	+0,89%	Giảm 112.981	-3,43%
Tổng tài sản / Tổng nguồn vốn	Tăng 843.416	+6,63%	Tăng 246.846	+1,82%

Bảng tổng hợp kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2022-2024:

Chỉ tiêu kinh doanh	Biến động 2023/2022 (Giá trị)	Biến động 2023/2022 (Tỷ lệ %)	Biến động 2024/2023 (Giá trị)	Biến động 2024/2023 (Tỷ lệ %)
Doanh thu thuần về bán hàng & CCDV	Tăng 6.827	+33,27%	Giảm 3.996	-15,29%
Các khoản giảm trừ doanh thu	0	-	0	-
Giá vốn hàng bán	-	-	Giảm 16.594	-15,69%
Lợi nhuận gộp	-	-	Giảm 1.402	-11,32%
Doanh thu hoạt động tài chính	-	-	Giảm 267.899	-47,85%
Chi phí tài chính	-	-	Giảm 541.693	-16,82%
Chi phí quản lý kinh doanh	-	-	Giảm 902.899	-7,09%
Lợi nhuận trước thuế	-	-	Giảm 508.709	-10,88%
Chi phí thuế TNDN	-	-	Giảm 101.934	-10,73%
Lợi nhuận sau thuế TNDN	Tăng 81.634	+20,11%	Giảm 53.775	-10,91%

Về thực trạng công tác kế toán chi phí và giá thành tại đơn vị:

• Chế độ kế toán áp dụng: Thông tư số 133/2016/TT-BTC, áp dụng hình thức sổ Nhật ký chung.
• Đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng tính giá thành: Xác định theo từng công trình, hạng mục công trình độc lập.
• Phương pháp tập hợp: Áp dụng phương pháp trực tiếp là chủ yếu, chi phí phát sinh cho công trình nào được ghi nhận trực tiếp vào tài khoản theo dõi của công trình đó.
• Kỳ tính giá thành: Xác định khi công trình hoàn thành, nghiệm thu bàn giao toàn bộ cho khách hàng.
• Vận dụng hạch toán thực tế: Khóa luận minh họa chi tiết qua hồ sơ kế toán của công trình "Nhà văn hóa Hương Sơ" phát sinh trong năm 2025. Chi phí nguyên vật liệu được theo dõi qua Phiếu yêu cầu vật tư, Biên bản giao nhận, Phiếu xuất kho số 204 và Phiếu kế toán số 258. Chi phí nhân công trực tiếp được lập qua Bảng chấm công tháng 8/2025, Bảng thanh toán tiền lương tháng 8/2025, Phiếu kế toán số 267 và Phiếu chi số 368. Chi phí máy thi công và chi phí sản xuất chung được theo dõi qua các phiếu chi (Phiếu chi 338) và phiếu kế toán (Phiếu kế toán số 253, 254). Toàn bộ chi phí được kết chuyển vào Sổ chi tiết chi phí theo công trình (Biểu 2.28 cho công trình Nhà văn hóa Hương Sơ) và Bảng tính giá thành (Biểu 2.29).

Chương 3: Một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty Cổ phần tư vấn và xây dựng Thành Phát

Trên cơ sở đánh giá thực trạng, tác giả chỉ ra các ưu điểm và hạn chế tồn tại trong hệ thống kế toán chi phí của công ty:

• Ưu điểm: Bộ máy kế toán được tổ chức gọn nhẹ, tuân thủ đúng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, hệ thống chứng từ và sổ sách kế toán (sổ Nhật ký chung, sổ cái và sổ chi tiết TK 154) phản ánh tương đối rõ ràng chi phí phát sinh cho từng công trình, đáp ứng yêu cầu quản lý nội bộ.
• Hạn chế và các giải pháp đề xuất:
  • Công tác chấm công tại công trường: Cần nâng cao tính khách quan và kiểm soát chặt chẽ quy trình chấm công của lao động trực tiếp nhằm tránh ghi nhận sai lệch chi phí nhân công.
  • Quy trình luân chuyển chứng từ: Cần phân công trách nhiệm cụ thể cho các cá nhân phụ trách tại công trường trong việc lập, thu thập và chuyển giao chứng từ về bộ phận kế toán đúng hạn, hạn chế việc dồn chứng từ làm chậm trễ tiến độ hạch toán.
  • Kiểm soát chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Do chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng giá thành sản phẩm xây lắp, doanh nghiệp cần ưu tiên kiểm soát định mức tiêu hao vật tư tại từng hạng mục, đối chiếu chặt chẽ giữa khối lượng xuất kho thực tế và dự toán kỹ thuật được phê duyệt.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính của nghiên cứu:

• Khóa luận đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, phù hợp với mô hình doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa.
• Phản ánh trung thực tình hình tài chính của Công ty Cổ phần tư vấn và xây dựng Thành Phát qua 3 năm (2022-2024): Tổng tài sản tăng từ năm 2022 sang năm 2023 (tăng 6,63%) và tiếp tục tăng chậm lại trong năm 2024 (tăng 1,82%); doanh thu thuần năm 2023 tăng trưởng 33,27% nhưng sang năm 2024 sụt giảm 15,29%; lợi nhuận sau thuế năm 2023 tăng 20,11% đạt đỉnh trong chu kỳ khảo sát, sau đó giảm 10,91% vào năm 2024 do suy giảm sản lượng thi công.
• Trình bày chi tiết thực trạng luân chuyển chứng từ và sổ kế toán hạch toán chi phí qua một công trình cụ thể (Nhà văn hóa Hương Sơ), đưa ra số liệu trích xuất từ 29 biểu mẫu kế toán thực tế (bảng chấm công, phiếu xuất kho, sổ cái TK 154, sổ chi tiết chi phí theo công trình và bảng tính giá thành).

Đóng góp so với các nghiên cứu trước:

• Kế thừa phương pháp tiếp cận của các nghiên cứu tiền nhiệm tại các doanh nghiệp xây lắp (như nghiên cứu của Nguyễn Thị Hà Trang và Phạm Thị Cẩm Sang), đề tài đã đi sâu phản ánh tính đặc thù của công tác kế toán trong bối cảnh phục hồi kinh tế năm 2025 của ngành xây dựng tại Thừa Thiên Huế.
• Đề xuất các nhóm giải pháp mang tính thực tế cao gắn liền với 3 điểm nghẽn chính tại doanh nghiệp: nâng cao tính khách quan trong việc chấm công tại công trường, quy định rõ trách nhiệm luân chuyển chứng từ giữa bộ phận kỹ thuật thi công và kế toán, và ưu tiên quản lý định mức chi phí nguyên vật liệu trực tiếp để hạ giá thành sản phẩm.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn dựa trên phạm vi nghiên cứu được công bố trong văn bản:

• Dữ liệu nghiên cứu thực tế về công tác kế toán chi phí chỉ tập trung khảo sát tại một đơn vị duy nhất là Công ty Cổ phần tư vấn và xây dựng Thành Phát, với mẫu chứng từ minh họa chủ yếu là công trình Nhà văn hóa Hương Sơ phát sinh trong năm 2025.
• Số liệu tài chính tổng hợp chỉ giới hạn trong chuỗi thời gian 3 năm từ 2022 đến 2024, chưa bao quát được toàn bộ biến động tài chính dài hạn của ngành xây lắp địa phương.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo mà tác giả định hướng là tiếp tục đi sâu vào đặc điểm tổ chức sản xuất và cách thức quản lý chi phí thực tế tại doanh nghiệp, mở rộng phân tích so sánh giữa chi phí dự toán và chi phí thực tế phát sinh trên nhiều công trình khác nhau nhằm nâng cao độ chính xác trong việc lập dự toán và quản trị chi phí xây lắp.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện đồ án, khóa luận tốt nghiệp về đề tài kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong lĩnh vực xây lắp, đặc biệt là các đề tài áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Kế toán viên và cán bộ quản lý tại các doanh nghiệp tư vấn xây dựng, nhà thầu thi công xây lắp quy mô vừa và nhỏ: Cung cấp quy trình tổ chức chứng từ thực tế (phiếu yêu cầu vật tư, phiếu xuất kho, bảng chấm công, phiếu thanh toán lương, sổ chi tiết TK 154) và bảng tính giá thành cho từng công trình đơn lẻ.
• Các nhà nghiên cứu quan tâm đến thực trạng biến động tài chính và hiệu quả kiểm soát chi phí thi công của doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế trong giai đoạn 2022-2025.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần tư vấn và xây dựng Thành Phát áp dụng chế độ kế toán nào và hạch toán chi phí sản xuất qua những tài khoản nào? Công ty áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC, sử dụng hình thức sổ Nhật ký chung. Công ty không mở các tài khoản chi phí đầu 6 (như TK 621, 622, 623, 627) mà tập hợp trực tiếp toàn bộ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, máy thi công và chi phí sản xuất chung vào tài khoản TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang và theo dõi chi tiết theo từng công trình.

2. Tình hình doanh thu và lợi nhuận của công ty biến động ra sao trong giai đoạn 2022-2024? Năm 2023, doanh thu thuần tăng 33,27% (tăng 6.827 nghìn đồng/đơn vị tính theo bảng) và lợi nhuận sau thuế tăng 20,11% (tăng 81.634 nghìn đồng/đơn vị tính) so với năm 2022 nhờ đẩy mạnh thi công và nghiệm thu nhiều công trình. Đến năm 2024, do khối lượng công trình sụt giảm, doanh thu thuần giảm 15,29% (giảm 3.996) và lợi nhuận sau thuế giảm 10,91% (giảm 53.775) so với năm 2023. Trong cả 3 năm, công ty không phát sinh các khoản giảm trừ doanh thu.

3. Đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng tính giá thành tại Công ty Thành Phát được xác định như thế nào? Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất và đối tượng tính giá thành của công ty đều được xác định thống nhất là từng công trình hoặc hạng mục công trình xây dựng cụ thể. Phương pháp tập hợp chi phí chủ yếu là phương pháp trực tiếp; kỳ tính giá thành gắn liền với thời điểm công trình hoặc hạng mục công trình được hoàn thành, nghiệm thu và bàn giao cho chủ đầu tư.

4. Khóa luận sử dụng công trình thực tế nào để minh họa quy trình hạch toán chi phí và tính giá thành tại doanh nghiệp? Khóa luận sử dụng hồ sơ chứng từ và số liệu thực tế phát sinh trong năm 2025 của công trình "Nhà văn hóa Hương Sơ", được phản ánh qua các chứng từ như Phiếu xuất kho số 204, Phiếu chi số 338, Phiếu chi số 368, Phiếu kế toán số 253, 254, 258, 267, trích sổ Nhật ký chung, sổ cái TK 154, Sổ chi tiết chi phí theo công trình (Biểu 2.28) và Bảng tính giá thành (Biểu 2.29).

5. Tác giả đã đề xuất những giải pháp hoàn thiện nào cho công tác kế toán chi phí tại công ty? Tác giả đề xuất ba giải pháp chính: thứ nhất, nâng cao tính khách quan và tính chính xác trong công tác chấm công cho lao động tại công trường; thứ hai, phân công rõ trách nhiệm của các cá nhân tại công trường trong việc tập hợp và luân chuyển chứng từ kịp thời về phòng kế toán; thứ ba, tăng cường kiểm soát chi phí nguyên vật liệu trực tiếp do khoản mục này chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng giá thành sản phẩm xây lắp.

Kết luận

Khóa luận của sinh viên Lê Thị Uyên Nhi đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC, đồng thời phản ánh chân thực thực trạng công tác hạch toán tại Công ty Cổ phần tư vấn và xây dựng Thành Phát qua hồ sơ công trình thực tế Nhà văn hóa Hương Sơ. Nghiên cứu cũng đánh giá sâu sắc tình hình biến động tài chính, doanh thu, lợi nhuận của doanh nghiệp trong giai đoạn 2022-2024 và chỉ ra các hạn chế trong khâu chấm công, luân chuyển chứng từ và quản lý vật tư. Các giải pháp do tác giả đề xuất bám sát đặc điểm tổ chức thi công của doanh nghiệp, mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho công tác quản trị chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI DOANH NGHIỆP 1.1 Tổng quan các nội dung liên quan đến chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm 1.1 Chi phí sản xuất 1.1 Khái niệm - Theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC: Chi phí là những khoản làm giảm lợi ích kinh tế, được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh hoặc khi có khả năng tương đối chắc chắn sẽ phát sinh trong tương lai không phân biệt đã chi tiền hay chưa.2 Phân loại Nhóm tác giả Đoàn Ngọc Quế và cộng sự, trong cuốn Kế toán chi phí, khẳng định có nhiều cách phân loại giá thành, phổ biến là việc sử dụng những tiêu chí sau: - Theo tính chất, nội dung kinh tế của chi phí Chi phí nguyên vật liệu: Trong kỳ kế toán, việc sử dụng các loại vật liệu chính, vật liệu phụ và nhiên liệu cho hoạt động sản xuất kinh doanh làm phát sinh phần giá trị tương ứng; phần giá trị này được xác định và ghi nhận là chi phí nguyên vật liệu. Chi phí nhân công: Khi doanh nghiệp phát sinh nghĩa vụ chi trả đối với người lao động, bao gồm tiền lương chính, lương bổ sung và các khoản trích theo lương như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, kinh phí công đoàn cùng các khoản chi liên quan khác trong kỳ, toàn bộ các khoản này được tập hợp vào chi phí nhân công. Chi phí khấu hao tài sản cố định: Gắn liền với quá trình khai thác và sử dụng tài sản cố định, phần giá trị hao mòn được phân bổ dần theo thời gian và được tính vào chi phí của kỳ phát sinh được gọi là chi phí khấu hao tài sản cố định.

Chi phí dịch vụ mua ngoài: Phát sinh trong trường hợp doanh nghiệp sử dụng các dịch vụ do bên ngoài cung cấp nhằm phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh, các khoản chi trả như tiền điện, nước, điện thoại, chi phí thuê mặt bằng cùng các dịch vụ liên quan khác được ghi nhận vào chi phí dịch vụ mua ngoài. 5 Chi phí bằng tiền khác: Không thuộc các nhóm chi phí nêu trên, những khoản chi đã được thực hiện bằng tiền nhằm phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh như chi phí tiếp khách, chi phí hội nghị và các khoản chi có tính chất tương tự được xếp vào chi phí bằng tiền khác. - Theo công dụng kinh tế Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Trong quá trình hình thành sản phẩm, phần giá trị cấu thành chủ yếu xuất phát từ các loại vật liệu chính và phụ được sử dụng trực tiếp cho sản xuất, đây chính là chi phí nguyên vật liệu trực tiếp của doanh nghiệp. Chi phí nhân công trực tiếp: Đối với lực lượng lao động trực tiếp tạo ra sản phẩm, doanh nghiệp phải phát sinh các khoản chi trả bao gồm tiền lương, các khoản lương bổ sung cùng những khoản trích theo lương như bảo hiểm và kinh phí công đoàn; toàn bộ các khoản này được xếp vào chi phí nhân công trực tiếp.

Chi phí sản xuất chung: Nhằm duy trì và tổ chức hoạt động sản xuất tại các phân xưởng hoặc bộ phận sản xuất, doanh nghiệp phát sinh nhiều khoản chi khác nhau như chi phí vật liệu dùng chung, lao động gián tiếp, khấu hao tài sản cố định phục vụ sản xuất, chi phí sửa chữa – bảo dưỡng, chi phí quản lý phân xưởng và các khoản liên quan khác; các khoản chi này được tổng hợp vào chi phí sản xuất chung. Chi phí bán hàng: Trong quá trình tiêu thụ sản phẩm và hàng hóa, các khoản chi như vận chuyển, bốc xếp, đóng gói, tiền lương và hoa hồng của nhân viên bán hàng, cũng như chi phí bảo quản và lưu kho phát sinh; toàn bộ những khoản này được xác định là chi phí bán hàng. Chi phí quản lý doanh nghiệp: bao gồm toàn bộ các khoản chi phục vụ cho việc tổ chức và quản lý trong toàn doanh nghiệp như chi phí hành chính, chi phí nhân viên quản lý, chi phí vật liệu và công cụ dụng cụ sử dụng cho bộ phận quản lý doanh nghiệp - Theo mối quan hệ với thời kỳ tính kết quả Chi phí thời kỳ: Gắn liền trực tiếp với kết quả hoạt động của một kỳ kế toán nhất định, các khoản chi phát sinh trong kỳ được ghi nhận ngay vào chi phí của kỳ đó và được gọi là chi phí thời kỳ. 6 Chi phí sản phẩm: Trong quá trình tạo ra sản phẩm hoặc mua hàng hóa, doanh nghiệp phát sinh những khoản chi hình thành nên giá trị của sản phẩm; có thể phát sinh trong một kỳ, các chi phí này thường được phân bổ và ảnh hưởng đến kết quả của nhiều kỳ kế toán.

- Theo phương pháp quy nạp Chi phí trực tiếp: Có thể xác định rõ ràng cho từng đối tượng chịu chi phí cụ thể, các khoản chi như vật liệu trực tiếp và tiền lương lao động trực tiếp được tập hợp thẳng cho đối tượng đó và được xếp vào nhóm chi phí trực tiếp. Chi phí gián tiếp: Do có mối liên hệ đồng thời với nhiều đối tượng chịu chi phí, các khoản chi này không thể quy nạp ngay cho từng đối tượng riêng lẻ mà phải tập hợp chung, sau đó phân bổ theo tiêu thức phù hợp. - Theo mối quan hệ với mức độ hoạt động Chi phí biến đổi: khi mức độ hoạt động thay đổi thì tổng biến phí sẽ thay đổi theo, trong khi đó biến phí tính cho một đơn vị sản phẩm vẫn giữ nguyên không đổi. Chi phí cố định: là khoản chi không thay đổi khi mức độ hoạt động của doanh nghiệp biến động.

Tuy nhiên, nếu tính trên từng đơn vị sản phẩm, chi phí cố định đơn vị sẽ giảm khi mức độ hoạt động tăng lên. Chi phí hỗn hợp: kết hợp cả biến phí và định phí - Các nhận diện khác về chi phí Chi phí chênh lệch: là những khoản chi phí phát sinh có sự khác nhau giữa các phương án, tồn tại ở phương án này nhưng không xuất hiện hoặc chỉ xuất hiện một phần trong phương án khác. Chi phí chìm: là các khoản chi phí đã phát sinh trong quá khứ và tồn tại ở tất cả các phương án sản xuất kinh doanh đang được xem xét và lựa chọn. Chi phí cơ hội: là phần lợi ích mà doanh nghiệp phải từ bỏ khi quyết định lựa chọn phương án này thay vì một phương án khác Chi phí kiểm soát được: là những chi phí mà tại một cấp quản lý nhất định, nhà quản lý có khả năng ước tính, theo dõi và có quyền quyết định đối với việc phát sinh trong kỳ 7 Chi phí không kiểm soát được: là những chi phí mà nhà quản lý không thể ước tính chính xác mức phát sinh hoặc không đủ thẩm quyền để can thiệp, ra quyết định về loại chi phí này trong kỳ kế toán 1.3 Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất - Theo Đoàn Ngọc Quế và cộng sự (2014, trang 61): Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất được hiểu là phạm vi, giới hạn nhất định để tập hợp chi phí sản xuất.

Thực chất, việc xác định đối tượng này là xác định nơi phát sinh chi phí cũng như thời kỳ chi phí phát sinh để ghi nhận vào nơi chịu chi phí. - Trên thực tế, việc xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất thường căn cứ vào đặc điểm và tính chất quy trình sản xuất, cơ cấu tổ chức và địa bàn sản xuất, loại hình và đặc điểm sản phẩm cũng như yêu cầu quản lý và trình độ tổ chức công tác kế toán của doanh nghiệp. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất có thể là phân xưởng sản xuất, công trường thi công, hạng mục công trình, đơn đặt hàng, sản phẩm hay nhóm sảm phẩm.4 Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất - Phương pháp trực tiếp: khi một khoản chi phí phát sinh có thể xác định chính xác đối tượng sử dụng, kế toán sẽ hạch toán ngay khoản chi đó cho đối tượng chịu chi phí tương ứng. Cách thức này chủ yếu được áp dụng đối với các khoản chi mang tính trực tiếp, điển hình là chi phí nguyên vật liệu sử dụng cho sản xuất và chi phí tiền lương của lao động trực tiếp.

- Phương pháp gián tiếp: trong trường hợp chi phí phát sinh có phạm vi ảnh hưởng đến nhiều đối tượng khác nhau, chi phí không được ghi nhận riêng lẻ mà trước hết được tập hợp chung. Sau đó, trên cơ sở lựa chọn tiêu thức phân bổ phù hợp, kế toán tiến hành phân bổ chi phí cho từng đối tượng chịu chi phí theo công thức xác định: Hệ số phân Tổng chi phí cần phân bổ = bổ chi phí Tổng tiêu thức phân bổ Chi phí phân bổ Tiêu thức phân bổ Hệ số phân = X cho đối tượng i của đối tương i bổ chi phí 8 1.2 Giá thành sản phẩm 1.1 Khái niệm - Giá thành sản phẩm là chi phí sản xuất tính cho một khối lượng sản phẩm, dịch vụ hoàn thành nhất định Giá thành thực Chi phí sản Chi phí sản Chi phí sản Khoản điều = + - - tế sản phẩm xuất dở dang xuất phát sinh xuất dở dang chỉnh giảm đầu kỳ trong kỳ cuối kỳ giá thành Tổng giá thành sản phẩm Giá thành đơn vị = sản phẩm Số lượng sản phẩm hoàn thành 1.2 Phân loại Nhóm tác giả Đoàn Ngọc Quế và cộng sự, trong cuốn Kế toán chi phí, khẳng định có nhiều cách phân loại giá thành, phổ biến là việc sử dụng những tiêu chí sau: - Theo thời điểm xác định giá thành Đối với doanh nghiệp sản xuất được chia thành các loại sau đây: + Giá thành định mức: là chỉ tiêu phản ánh mức chi phí sản xuất được thiết lập trước khi quá trình sản xuất diễn ra, dựa trên hệ thống định mức chi phí đã được xây dựng. Đây là căn cứ quan trọng để doanh nghiệp xây dựng các chỉ tiêu chi phí kế hoạch, dự toán cũng như hệ thống chi phí tiêu chuẩn phục vụ công tác kiểm soát. + Giá thành kế hoạch: là mức giá thành được xây dựng trong kỳ kế hoạch, hình thành từ giá thành định mức và có điều chỉnh nhằm thích ứng với điều kiện sản xuất, năng lực tổ chức cũng như mục tiêu hoạt động cụ thể của doanh nghiệp trong từng giai đoạn.

+ Giá thành thực tế: là mức giá thành được xác định sau khi quá trình sản xuất kết thúc, phản ánh đầy đủ tất cả các chi phí thực tế mà doanh nghiệp đã phát sinh trong suốt quá trình tạo ra sản phẩm.