Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty TNHH Anh Quốc

Khóa luận kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH Anh Quốc

• Tác giả: Phan Thị Thùy Trang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đình Chiến
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty TNHH Anh Quốc
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán chi phí và tính giá thành tại Công ty Anh Quốc

Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành giữ vị trí trung tâm trong doanh nghiệp xây lắp. Doanh nghiệp thực hiện sản xuất phân tán theo địa bàn thi công. Mỗi công trình có dự toán và thiết kế riêng biệt. Chu kỳ thi công kéo dài qua nhiều kỳ kế toán. Vì vậy, kế toán phải theo dõi chi phí liên tục và kịp thời. Công tác kế toán cung cấp thông tin tài chính đáng tin cậy. Số liệu chi phí phản ánh hiệu quả sử dụng vật tư, nhân lực và máy thi công. Doanh nghiệp dùng số liệu này để nghiệm thu công trình với chủ đầu tư. Số liệu giá thành cũng làm căn cứ thanh toán hợp đồng xây lắp. Ngoài ra, công tác tính giá thành giúp đánh giá mức độ tiết kiệm chi phí. Nhà quản trị so sánh giá thành thực tế với giá dự toán ban đầu. Mọi biến động chi phí đều được phát hiện sớm. Kế toán chi phí chính xác giúp ngăn chặn rủi ro thất thoát vốn. Doanh nghiệp nhờ đó bảo đảm quyền lợi tài chính hợp pháp.

1.1. Đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng tính giá thành

Đối tượng tập hợp chi phí trong xây lắp là các phân xưởng, tổ đội hoặc từng hạng mục công trình. Kế toán mở sổ chi tiết để ghi chép hao phí theo từng đối tượng. Đối tượng tính giá thành là công trình hoàn thành hoặc khối lượng xây lắp bàn giao. Doanh nghiệp phân định rõ hai khái niệm này để tránh nhầm lẫn. Việc xác định đúng đối tượng giúp kế toán không bỏ sót chi phí. Chi phí vật liệu và chi phí nhân công được tập hợp trực tiếp. Các chi phí phục vụ chung được phân bổ theo tiêu thức hợp lý. Doanh nghiệp kiểm soát tốt giá thành nhờ việc xác định đúng đối tượng ngay từ đầu kỳ sản xuất.

1.2. Nhiệm vụ cơ bản của kế toán tại Công ty TNHH Anh Quốc

Kế toán chi phí tại Công ty TNHH Anh Quốc thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng. Nhân viên kế toán kiểm tra tính hợp lệ của hóa đơn và chứng từ mua hàng. Mọi khoản chi mua vật liệu và thuê máy đều cần chứng từ hợp pháp. Kế toán ghi nhận chi phí kịp thời vào hệ thống tài khoản thích hợp. Nhiệm vụ tiếp theo là theo dõi sát sao tiến độ thi công thực tế. Kế toán đánh giá giá trị công trình dở dang cuối kỳ chính xác. Doanh nghiệp dùng kết quả này để tính giá thành sản phẩm hoàn thành. Cuối cùng, bộ phận kế toán lập báo cáo quản trị chi phí định kỳ. Ban giám đốc dựa vào báo cáo để chỉ đạo sản xuất và cân đối dòng tiền.

II. Thực trạng kế toán chi phí sản xuất tại Công ty TNHH Anh Quốc

Công ty TNHH Anh Quốc đối mặt với nhiều biến động tài chính lớn trong giai đoạn 2021-2023. Năm 2022, tổng nguồn vốn của công ty tăng trưởng mạnh do nợ phải trả tăng cao. Tỷ lệ nợ tăng đến hơn 73%. Tuy nhiên, sang năm 2023, quy mô vốn suy giảm đáng kể. Cả nợ phải trả và vốn chủ sở hữu đều sụt giảm. Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối giảm sút nghiêm trọng. Chỉ số này chuyển từ mức dương sang mức âm vào năm 2023. Áp lực thanh toán các khoản nợ đè nặng lên doanh nghiệp. Dòng tiền thiếu hụt gây cản trở tiến độ thi công. Công tác kế toán chi phí tại công ty bộc lộ nhiều điểm yếu. Kế toán chưa phân loại chi phí nguyên vật liệu thật chi tiết. Tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung còn mang tính chủ quan. Việc ước tính sản phẩm dở dang chưa bám sát thực tế hiện trường. Sai lệch số liệu dẫn tới giá thành tính toán chưa phản ánh đúng hao phí. Doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc thanh quyết toán hợp đồng xây lắp.

2.1. Biến động nguồn vốn và kết quả kinh doanh giai đoạn 2021 2023

Giai đoạn 2021-2023 ghi nhận biến động tiêu cực về cơ cấu vốn tại Công ty TNHH Anh Quốc. Vốn chủ sở hữu giữ nguyên mức năm tỷ đồng trong suốt ba năm. Tuy vậy, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối lao dốc mạnh. Doanh nghiệp ghi nhận mức lỗ trong năm 2023. Tỷ lệ nợ trên tổng nguồn vốn duy trì ở mức cao. Nợ vay lớn gây sức ép nặng nề về chi phí lãi vay. Khả năng thanh toán nhanh của doanh nghiệp suy giảm đáng kể. Tình trạng này làm giảm uy tín của công ty khi đấu thầu. Nguồn vốn kinh doanh bị thu hẹp ảnh hưởng tiêu cực đến năng lực mua sắm vật tư xây dựng.

2.2. Bất cập trong phân bổ và kiểm soát chi phí thi công

Thực tế hạch toán chi phí tại doanh nghiệp còn tồn tại nhiều bất cập. Kế toán thường ghi nhận chứng từ vật tư chậm so với ngày xuất kho. Hao hụt vật tư tại công trường chưa được kiểm kê chặt chẽ. Chi phí nhân công trực tiếp thiếu căn cứ theo dõi ngày công chi tiết. Doanh nghiệp phân bổ chi phí máy thi công theo tỷ lệ ước tính. Cách làm này gây sai lệch giá thành từng hạng mục công trình. Chi phí quản lý chung chưa được kiểm soát theo định mức khoán. Hậu quả là giá thành xây lắp thực tế thường vượt dự toán duyệt ban đầu. Lợi nhuận của từng hợp đồng vì thế bị xói mòn nghiêm trọng.

III. Giải pháp kế toán chi phí và tính giá thành tại Công ty Anh Quốc

Doanh nghiệp cần áp dụng đồng bộ các giải pháp kế toán chi phí. Trước hết, quy trình luân chuyển chứng từ phải được chuẩn hóa hoàn toàn. Kế toán vật tư cần phối hợp chặt chẽ với ban chỉ huy công trường. Mọi phiếu xuất kho phải ghi rõ mã công trình sử dụng. Thứ hai, doanh nghiệp cần lựa chọn phương pháp phân bổ chi phí khoa học. Chi phí máy thi công nên phân bổ dựa trên số ca máy làm việc thực tế. Chi phí sản xuất chung cần phân bổ theo tỷ lệ chi phí trực tiếp phát sinh. Cách làm này giảm thiểu sai lệch trong xác định giá thành. Thứ ba, công ty cần xây dựng hệ thống định mức kinh tế kỹ thuật rõ ràng. Ban lãnh đạo giao chỉ tiêu khoán chi phí cho từng đội trưởng thi công. Kế toán so sánh chi phí thực tế với định mức theo từng tuần. Khoản chi vượt định mức phải có giải trình cụ thể. Cuối cùng, doanh nghiệp cần ứng dụng phần mềm kế toán chuyên sâu cho ngành xây dựng. Dữ liệu công trường được đồng bộ nhanh chóng về phòng kế toán. Ban giám đốc nhờ đó nắm bắt biến động giá thành để điều hành dự án kịp thời.

3.1. Chuẩn hóa chứng từ và quy trình hạch toán chi phí vật tư

Doanh nghiệp cần ban hành quy trình kiểm soát vật tư nghiêm ngặt. Bộ phận mua hàng phải ký hợp đồng nguyên tắc với nhà cung cấp uy tín. Vật tư chuyển đến công trường phải qua thủ tục nghiệm thu phẩm chất. Kế toán vật tư lập phiếu nhập kho ngay khi kiểm nhận hàng hóa. Phiếu xuất kho phải có chữ ký của cán bộ kỹ thuật phụ trách thi công. Kế toán đối chiếu khối lượng vật tư xuất dùng với thiết kế dự toán. Định mức tiêu hao vật liệu được kiểm tra theo từng mác bê tông và mét khối xây thô. Biện pháp này ngăn chặn hành vi bòn rút hoặc sử dụng lãng phí vật tư xây lắp.

3.2. Cải tiến phương pháp tính giá thành và quản trị dòng tiền

Công ty nên áp dụng phương pháp tính giá thành theo đơn đặt hàng kết hợp hệ số tỷ lệ. Kế toán mở thẻ tính giá thành riêng cho từng hạng mục công trình hoàn thành. Đánh giá sản phẩm dở dang phải dựa trên tỷ lệ phần trăm khối lượng thực tế tại hiện trường. Bên cạnh việc tính toán giá thành, công ty cần tái cơ cấu nguồn vốn. Doanh nghiệp cần chủ động đàm phán kéo dài thời hạn nợ với nhà cung cấp. Doanh nghiệp đẩy nhanh tiến độ lập hồ sơ quyết toán để thu hồi công nợ tồn đọng. Dòng tiền thu về giúp thanh toán nợ vay và giảm bớt gánh nặng lãi suất.

IV. Kết luận về kế toán chi phí sản xuất tại Công ty TNHH Anh Quốc

Hoàn thiện kế toán chi phí và tính giá thành là yêu cầu sống còn đối với Công ty TNHH Anh Quốc. Trong bối cảnh ngành xây dựng chịu sự cạnh tranh gay gắt, việc quản lý hao phí quyết định trực tiếp khả năng tồn tại của doanh nghiệp. Mọi khoản chi phí từ công trường đều phải được giám sát nghiêm ngặt. Hệ thống kế toán chi phí hoàn chỉnh mang lại bức tranh tài chính trung thực. Ban giám đốc dựa vào dữ liệu kế toán để đưa ra chiến lược dự thầu phù hợp. Giá dự thầu được tính toán sát thực tế giúp tăng tỷ lệ trúng thầu mà vẫn bảo đảm biên lợi nhuận mục tiêu. Ngoài ra, sự gắn kết giữa bộ phận kế toán và ban điều hành công trường cần được củng cố liên tục. Thông tin trao đổi thông suốt giúp doanh nghiệp xử lý kịp thời các phát sinh bất thường. Doanh nghiệp từng bước vượt qua áp lực tài chính và củng cố vị thế trên thị trường xây dựng khu vực.

4.1. Bài học kinh nghiệm về kiểm soát định mức trong thi công

Quản lý chi phí xây lắp đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các định mức kinh tế kỹ thuật. Doanh nghiệp cần phân định trách nhiệm rõ ràng giữa kế toán và cán bộ hiện trường. Đội ngũ thi công phải chịu trách nhiệm vật chất đối với các khoản hao hụt bất thường. Kế toán tổng hợp cần lập báo cáo phân tích chênh lệch chi phí theo từng giai đoạn nghiệm thu. Mọi phát sinh ngoài dự toán phải được phát hiện và xử lý ngay tại công trường. Bài học thực tiễn cho thấy sự lỏng lẻo trong giám sát hóa đơn vật liệu dẫn đến thất thoát lớn. Doanh nghiệp chỉ có thể đạt hiệu quả kinh tế cao khi xây dựng được cơ chế giám sát đa tầng và minh bạch.

4.2. Định hướng tái cấu trúc tài chính và nâng cao hiệu quả vốn

Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược tài chính dài hạn để phục hồi khả năng sinh lời. Việc kiểm soát chi phí sản xuất phải gắn liền với kế hoạch giảm nợ vay. Công ty nên ưu tiên lựa chọn các dự án có khả năng thanh toán nhanh và rõ ràng về pháp lý. Doanh nghiệp cần hạn chế nhận các công trình có nguy cơ nợ đọng kéo dài. Ban giám đốc đẩy mạnh việc thanh toán công nợ nhà thầu phụ bằng nguồn thu hồi từ chủ đầu tư. Đồng thời, doanh nghiệp cần tích lũy lợi nhuận giữ lại để bổ sung vốn chủ sở hữu. Cơ cấu tài chính an toàn sẽ giúp công ty nâng cao sức cạnh tranh trong các gói thầu xây lắp quy mô lớn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, ngành xây dựng cơ bản giữ vai trò trọng yếu đối với sự phát triển kinh tế - xã hội. Hoạt động xây lắp mang những đặc thù riêng biệt: quy trình kỹ thuật phức tạp, thời gian thi công kéo dài qua nhiều kỳ kế toán, địa điểm thi công phân tán ngoài trời và phụ thuộc chặt chẽ vào các yếu tố ngoại cảnh như thời tiết, địa hình. Điểm đặc thù mang tính quyết định của ngành là giá bán sản phẩm xây lắp thường được xác định trước khi phát sinh chi phí thực tế, thông qua quá trình lập dự toán và đấu thầu hợp đồng. Sự biến động liên tục của giá nguyên vật liệu, đơn giá nhân công cùng chi phí vận hành máy móc thi công tạo áp lực lớn lên việc kiểm soát chi phí của doanh nghiệp.

Tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Anh Quốc, doanh nghiệp đảm nhận đồng thời nhiều công trình, hạng mục công trình có quy mô lớn với thời gian thi công kéo dài nhiều năm tại các địa bàn khác nhau. Thực tiễn này làm nảy sinh bất cập trong công tác luân chuyển chứng từ kế toán từ công trường về phòng kế toán trung tâm: quy trình mất nhiều thời gian, tiềm ẩn nguy cơ thất lạc chứng từ gốc ngoài công trường, gây chậm trễ trong việc cập nhật nghiệp vụ và tạo áp lực dồn ứ công việc vào các thời điểm cuối tháng, cuối quý và cuối năm tài chính. Việc hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí và tính giá thành trở thành nhiệm vụ cấp thiết nhằm cung cấp thông tin tài chính minh bạch cho công tác điều hành.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận:

• Mục tiêu chung: Đánh giá thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty TNHH Anh Quốc, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí và tính giá thành tại đơn vị.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp trong doanh nghiệp.
  2. Đánh giá thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty TNHH Anh Quốc.
  3. Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty TNHH Anh Quốc.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty TNHH Anh Quốc, đi sâu vào công trình cụ thể: “Hệ thống tiêu thoát lũ Phổ Lợi - Mộc Hàn - Phú Khê” (thời gian thực hiện từ tháng 01/2022 đến hết tháng 12/2023).
• Phạm vi không gian: Công ty TNHH Anh Quốc (địa chỉ: 235 Xuân 68, phường Thuận Lộc, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế).
• Phạm vi thời gian: Phân tích số liệu báo cáo tài chính của công ty giai đoạn 2021-2023; nghiên cứu chi tiết dữ liệu kế toán chi phí và giá thành xây lắp trong năm 2022 và năm 2023 (trọng tâm là năm 2023).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên hệ thống văn bản pháp lý và các tài liệu chuyên khảo kế toán:

• Khung pháp lý và chuẩn mực: Áp dụng Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 (VAS 01 – Chuẩn mực chung) về định nghĩa và ghi nhận chi phí; Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính.
• Khung lý thuyết kế toán xây lắp: Sử dụng hệ thống lý luận từ các giáo trình chuyên ngành: Giáo trình nguyên lý kế toán (Nghiêm Văn Lợi, 2018), Giáo trình kế toán tài chính (Nghiêm Văn Lợi, 2017), Giáo trình kế toán doanh nghiệp xây lắp, đơn vị chủ đầu tư (Võ Văn Nhị, 2010), Kế toán chi phí giá thành (Nguyễn Văn Công, 2018) và Giáo trình Kế toán xây dựng cơ bản (Phạm Văn Dược, 2019).
• Khái niệm và phân loại chi phí: Chi phí sản xuất xây lắp được phân loại theo ba tiêu chí:
  • Theo nội dung kinh tế: Chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền khác.
  • Theo công dụng kinh tế: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy thi công, chi phí sản xuất chung.
  • Theo phương pháp quy nạp: Chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp.
• Phương pháp tính giá thành: Nghiên cứu phân tích các phương pháp: phương pháp giản đơn (trực tiếp), phương pháp tổng cộng chi phí và phương pháp tỷ lệ.
• Phương pháp nghiên cứu thực tế:
  • Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập và phân tích các văn bản quy phạm pháp luật, giáo trình, báo cáo chuyên ngành.
  • Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Trích xuất số liệu từ Báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán năm 2021-2023, chứng từ gốc và hệ thống sổ kế toán chi tiết, sổ cái năm 2023 tại công ty.
  • Phương pháp quan sát, phỏng vấn chuyên sâu: Trực tiếp quan sát quy trình luân chuyển chứng từ tại hiện trường và phòng kế toán; phỏng vấn kế toán viên về cách phân loại và hạch toán nghiệp vụ.
  • Phương pháp so sánh, tổng hợp và phân tích số liệu: Đánh giá biến động tài chính, cơ cấu nguồn vốn và tài sản qua 3 năm (2021-2023).
  • Hệ thống phương pháp kế toán: Sử dụng phương pháp chứng từ kế toán, phương pháp tài khoản và đối ứng ghi sổ kép, phương pháp tính giá.
• Nguồn dữ liệu: Cung cấp bởi Phòng Tài chính - Kế toán Công ty TNHH Anh Quốc, trích xuất qua phần mềm kế toán ACsoft và hồ sơ quyết toán công trình.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận của kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty TNHH Anh Quốc

Chương 1 hệ thống hóa toàn bộ lý luận về kế toán chi phí và giá thành xây lắp. Tác giả phân định rõ mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm: chi phí sản xuất phản ánh hao phí phát sinh trong một kỳ nhất định, còn giá thành thể hiện toàn bộ chi phí kết tinh trong khối lượng công trình hoặc hạng mục hoàn thành.

Khóa luận trình bày chi tiết hạch toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Doanh nghiệp nhỏ và vừa không sử dụng các tài khoản chi phí loại 6 (621, 622, 623, 627) mà tập hợp trực tiếp vào Tài khoản 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang, chi tiết theo từng đối tượng công trình và từng khoản mục:

• Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Hạch toán vào bên Nợ TK 154 đối ứng với TK 152, 111, 112, 331; phần vượt định mức kết chuyển vào TK 632.
• Chi phí nhân công trực tiếp: Hạch toán vào Nợ TK 154 đối ứng với TK 334, 338; các khoản vượt mức đưa vào TK 632.
• Chi phí sử dụng máy thi công: Hạch toán Nợ TK 154 đối ứng với TK 152, 153, 214, 334, 111, 112.
• Chi phí sản xuất chung: Hạch toán Nợ TK 154 đối ứng với TK 153, 214, 242, 334, 338, 111, 112.
• Đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ: Trình bày các kỹ thuật đánh giá theo chi phí thực tế phát sinh (đối với công trình bàn giao một lần), đánh giá theo tỷ lệ hoàn thành tương đương và đánh giá theo chi phí định mức dự toán.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty TNHH Anh Quốc

Chương 2 phân tích chi tiết môi trường hoạt động và thực tiễn hạch toán tại doanh nghiệp:

• Khái quát đơn vị: Công ty TNHH Anh Quốc thành lập ngày 08/03/2006; mã số thuế 3300387508; người đại diện pháp luật là ông Lê Văn Hùng; cơ quan quản lý thuế là Cục Thuế Thành phố Huế. Cơ cấu tổ chức gồm Hội đồng quản trị, Ban Giám đốc, Ban Kiểm soát và ba phòng ban: Phòng Tổ chức Hành chính, Phòng Kế hoạch Đầu tư, Phòng Tài chính Kế toán. Bộ máy kế toán tổ chức theo mô hình tập trung gồm Kế toán trưởng, Kế toán tổng hợp, Kế toán bán hàng, Kế toán thuế và Thủ quỹ.
• Chính sách kế toán áp dụng: Niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12; kỳ kế toán tháng, quý, năm; đơn vị tiền tệ VND; hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên; khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng; nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; hình thức sổ kế toán Nhật ký chung thực hiện trên phần mềm ACsoft; phương pháp tính giá thành giản đơn.
• Tình hình nguồn lực lao động:

Chỉ tiêu	Năm 2021 (Người)	Cơ cấu 2021 (%)	Năm 2022 (Người)	Cơ cấu 2022 (%)	Năm 2023 (Người)	Cơ cấu 2023 (%)	So sánh 2022/2021 (%)	So sánh 2023/2022 (%)
Tổng số lao động	30	100,00	32	100,00	35	100,00	+6,67	+9,38
1. Theo giới tính
- Nam	17	56,67	18	56,25	19	54,29	+5,88	+5,56
- Nữ	13	43,33	14	43,75	16	45,71	+7,69	+14,29
2. Theo trình độ
- Đại học, Cao đẳng	15	50,00	16	50,00	16	45,71	+6,67	0,00
- Trung cấp	8	26,67	9	28,13	9	25,71	+12,50	0,00
- Lao động phổ thông	7	23,33	7	21,87	10	28,58	0,00	+42,86

(Nguồn: Phòng Kế toán Công ty TNHH Anh Quốc)

• Tình hình tài sản và nguồn vốn giai đoạn 2021-2023:
  • Năm 2022, tổng tài sản tăng 12.467 nghìn đồng (+54,37%) so với năm 2021 nhờ tài sản ngắn hạn tăng 76,45% (đạt 28.858 nghìn đồng). Nợ phải trả tăng mạnh 73,13%.
  • Năm 2023, tổng tài sản sụt giảm 11.326 nghìn đồng (-34,66%) so với năm 2022. Tài sản ngắn hạn giảm 14.283 nghìn đồng (-51,77%).
  • Tiền và các khoản tương đương tiền năm 2022 tăng 9.722 nghìn đồng lên mức trên 12 triệu nghìn đồng, nhưng sang năm 2023 giảm mạnh 10.456 nghìn đồng (-83,99%), chỉ còn 2.360 nghìn đồng (chiếm 9,23% tổng tài sản), làm suy giảm khả năng thanh toán.
  • Các khoản phải thu ngắn hạn năm 2023 giảm 5.406 nghìn đồng (-39,46%), cho thấy nỗ lực thu hồi công nợ. Hàng tồn kho duy trì đà tăng qua các năm (năm 2022 tăng 1.883 nghìn đồng tức +150,35%; năm 2023 tiếp tục tăng 1.579 nghìn đồng tức +60,66%).
  • Vốn góp chủ sở hữu ổn định ở mức 5.000 nghìn đồng. Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối giảm sút nghiêm trọng từ mức dương 112.377 nghìn đồng năm 2021 xuống mức âm 746 nghìn đồng vào năm 2023.
• Thực tế hạch toán chi phí tại công trình “Hệ thống tiêu thoát lũ Phổ Lợi - Mộc Hàn - Phú Khê”:
  • Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Sử dụng Phiếu yêu cầu vật tư, Hóa đơn GTGT, Phiếu kế toán khác số 01269, hạch toán vào TK 1541 trên phần mềm ACsoft; theo dõi qua Sổ chi tiết, Sổ tổng hợp và Sổ cái TK 1541 các năm 2022, 2023.
  • Chi phí nhân công trực tiếp: Căn cứ Bảng chấm công, Bảng thanh toán lương tháng 6/2023, Phiếu chi số 00043, Phiếu kế toán khác số 01824; ghi nhận vào TK 1542, theo dõi qua Sổ chi tiết và Sổ tổng hợp TK 1542.
  • Chi phí máy thi công: Tập hợp chi phí nhiên liệu, lương thợ máy, khấu hao và thuê ngoài qua Phiếu chi số 01021, Phiếu kế toán khác số 00092; hạch toán vào TK 1543.
  • Chi phí sản xuất chung: Phản ánh chi phí quản lý đội, khấu hao, phân bổ chi phí trả trước (TK 242) qua Bảng lương bộ phận quản lý tháng 6, Phiếu chi số 00829, 01551 và các Phiếu kế toán khác số 00014, 00055, 00057, 00068, 00087, 00106, 00110; hạch toán qua TK 1544.
  • Tổng hợp chi phí và tính giá thành: Sử dụng TK 1545, các Phiếu kế toán khác số 01835, 00058, 00059, 00060, 00061, 00134 và Bảng tính giá thành để kết chuyển giá thành khối lượng xây lắp hoàn thành sang TK 632 theo phương pháp giản đơn.

Chương 3: Một số đánh giá và giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty TNHH Anh Quốc

Chương 3 đưa ra các nhận xét khách quan về công tác kế toán tại doanh nghiệp:

• Ưu điểm: Doanh nghiệp vận dụng đúng Chế độ kế toán Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC; tổ chức mở chi tiết tài khoản 154 theo từng công trình; ứng dụng phần mềm ACsoft hỗ trợ tính toán, lập báo cáo kịp thời; bộ máy kế toán tập trung phân công công việc rõ ràng.
• Hạn chế: Quy trình thu nhận và luân chuyển chứng từ từ công trường về phòng kế toán còn chậm trễ; rủi ro thất lạc chứng từ ngoài hiện trường cao; khối lượng công việc dồn ứ lớn vào cuối tháng, cuối quý và cuối năm; tiêu thức phân bổ chi phí sử dụng máy thi công và chi phí sản xuất chung còn mang tính tạm tính, chưa thực sự bám sát biến động thực tế tại công trường.
• Đề xuất giải pháp: Hoàn thiện quy chế luân chuyển chứng từ giữa ban chỉ huy công trường và phòng kế toán; quy định rõ thời hạn nộp hóa đơn vật tư và bảng chấm công; khai thác tối đa tính năng phân bổ tự động trên phần mềm ACsoft; chuẩn hóa tiêu thức phân bổ chi phí chung nhằm đảm bảo giá thành phản ánh chính xác chi phí của từng hạng mục công trình.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã phản ánh trung thực quy trình hạch toán chi phí và tính giá thành tại doanh nghiệp xây lắp vừa và nhỏ:

• Kết quả hạch toán thực tế: Khóa luận chứng minh tính phù hợp của việc vận dụng hệ thống tài khoản TK 154 (chi tiết từ 1541 đến 1545) theo Thông tư 133/2016/TT-BTC tại Công ty TNHH Anh Quốc, thay thế hoàn toàn hệ thống tài khoản loại 6. Toàn bộ chu trình từ lập chứng từ gốc (Phiếu kế toán khác, Phiếu chi, Bảng lương, Bảng phân bổ khấu hao) đến ghi sổ kế toán máy ACsoft được mô tả chi tiết qua trường hợp công trình “Hệ thống tiêu thoát lũ Phổ Lợi - Mộc Hàn - Phú Khê”.
• Kết quả phân tích tài chính giai đoạn 2021-2023:

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023	Tăng/giảm 2022/2021	Tăng/giảm 2023/2022
Tổng tài sản (nghìn đồng)	22.xxx	34.xxx	23.xxx	+12.467 (+54,37%)	-11.326 (-34,66%)
Tài sản ngắn hạn (nghìn đồng)	16.xxx	28.858	14.575	+76,45%	-14.283 (-51,77%)
Tiền & tương đương tiền (nghìn đồng)	3.094	12.816	2.360	+9.722 (+323,77%)	-10.456 (-83,99%)
Các khoản phải thu (nghìn đồng)	14.xxx	15.xxx	10.xxx	+1.251 (+8,56%)	-5.406 (-39,46%)
Hàng tồn kho (nghìn đồng)	1.xxx	3.xxx	4.xxx	+1.883 (+150,35%)	+1.579 (+60,66%)
Vốn góp chủ sở hữu (nghìn đồng)	5.000	5.000	5.000	0,00%	0,00%
LNST chưa phân phối (nghìn đồng)	112.377	-	-746	Giảm	Âm

(Nguồn: Báo cáo tài chính Công ty TNHH Anh Quốc)

• Đóng góp của khóa luận: Cung cấp tài liệu thực chứng về phương pháp kế toán chi phí xây lắp trên phần mềm chuyên dụng; làm rõ thực trạng quản lý tài chính và những rào cản luân chuyển chứng từ trong môi trường thi công thực tế; đề xuất các giải pháp khả thi giúp doanh nghiệp hoàn thiện công tác kế toán quản trị.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài: Khóa luận giới hạn phạm vi khảo sát chuyên sâu vào một công trình xây dựng cụ thể (“Hệ thống tiêu thoát lũ Phổ Lợi - Mộc Hàn - Phú Khê”) trong giai đoạn 2022-2023; số liệu phân tích tài chính tổng thể dừng lại ở năm 2023. Khóa luận chưa mở rộng phân tích chi phí ở các mảng hoạt động kinh doanh phụ trợ của công ty như dịch vụ ăn uống lưu động hay cho thuê máy móc thiết bị.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Tác giả đề xuất mở rộng nghiên cứu công tác kế toán quản trị chi phí cho nhiều công trình thi công đồng thời; nghiên cứu giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin và số hóa việc ký duyệt chứng từ tại hiện trường thi công; đánh giá tác động của cơ cấu nợ phải trả và vòng quay vốn lưu động đến hiệu quả quản lý giá thành trong các năm tài chính tiếp theo.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp: Nắm bắt quy trình thực hành kế toán chi phí và tính giá thành tại doanh nghiệp xây dựng cơ bản; tham khảo cách xây dựng đồ án tốt nghiệp gắn với việc hạch toán trên tài khoản 154 theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Người làm công tác kế toán tại các doanh nghiệp xây lắp vừa và nhỏ: Tham khảo phương thức thiết lập hệ thống chứng từ (phiếu yêu cầu vật tư, bảng lương nhân công công trường, nhật ký máy), hệ thống sổ chi tiết chi phí và kỹ thuật phân bổ chi phí chung trên phần mềm kế toán ACsoft.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu thực tế tại đơn vị nào và tập trung vào đối tượng cụ thể nào?
Khóa luận thực hiện tại Công ty TNHH Anh Quốc (thành phố Huế). Đối tượng nghiên cứu cụ thể là công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại công trình “Hệ thống tiêu thoát lũ Phổ Lợi - Mộc Hàn - Phú Khê” trong giai đoạn từ tháng 01/2022 đến hết tháng 12/2023 (trọng tâm là năm 2023).

2. Công ty TNHH Anh Quốc áp dụng chế độ kế toán và phần mềm kế toán nào?
Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính; hình thức sổ kế toán áp dụng là Nhật ký chung; phương pháp hạch toán hàng tồn kho là kê khai thường xuyên; tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng; phần mềm kế toán sử dụng là ACsoft.

3. Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, doanh nghiệp sử dụng tài khoản nào để tập hợp chi phí sản xuất xây lắp?
Doanh nghiệp không dùng các tài khoản chi phí riêng biệt loại 6 (621, 622, 623, 627) mà tập hợp toàn bộ chi phí sản xuất trực tiếp và gián tiếp vào Tài khoản 154 (Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang), mở chi tiết theo các tiểu khoản: TK 1541 (Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp), TK 1542 (Chi phí nhân công trực tiếp), TK 1543 (Chi phí sử dụng máy thi công), TK 1544 (Chi phí sản xuất chung) và TK 1545 (Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất).

4. Biến động tài chính nổi bật nhất của Công ty TNHH Anh Quốc giai đoạn 2021-2023 là gì?
Quy mô tài sản của công ty biến động không ổn định: tổng tài sản tăng 54,37% trong năm 2022 nhưng sụt giảm 34,66% trong năm 2023. Khoản mục tiền và tương đương tiền giảm mạnh 83,99% trong năm 2023 làm suy giảm khả năng thanh toán. Đáng chú ý, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối giảm nghiêm trọng từ mức dương 112.377 nghìn đồng năm 2021 xuống mức âm 746 nghìn đồng vào năm 2023.

5. Hạn chế chủ yếu trong công tác luân chuyển chứng từ tại công ty được tác giả chỉ ra là gì?
Do đặc thù các công trình xây lắp diễn ra phân tán ngoài trời và kéo dài, việc thu thập, chuyển giao chứng từ gốc từ công trường về phòng kế toán trung tâm gặp nhiều chậm trễ và dễ thất lạc. Điều này dẫn đến tình trạng các nghiệp vụ kế toán không được ghi nhận kịp thời, gây ứ đọng khối lượng công việc hạch toán lớn vào các thời điểm cuối tháng, cuối quý và cuối năm.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Phan Thị Thùy Trang đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và phản ánh thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty TNHH Anh Quốc theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Thông qua số liệu minh chứng thực tế từ công trình “Hệ thống tiêu thoát lũ Phổ Lợi - Mộc Hàn - Phú Khê” và báo cáo tài chính giai đoạn 2021-2023, nghiên cứu đã làm rõ quy trình hạch toán trên phần mềm ACsoft đồng thời chỉ ra những điểm nghẽn trong khâu luân chuyển chứng từ ngoài công trường. Các giải pháp đề xuất bám sát thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp xây lắp vừa và nhỏ, mang lại giá trị tham khảo cho công tác quản trị chi phí và thực hành kế toán chuyên ngành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP TẠI CÔNG TY TNHH ANH QUỐC 1. Tổng quan về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm 1. Chi phí sản xuất 1. Khái niệm Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường cạnh tranh ngày càng gay gắt như hiện nay, các doanh nghiệp xây lắp đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc tối ưu hóa hoạt động sản xuất kinh doanh.

Một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự thành công và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp xây lắp chính là việc quản lý và kiểm soát chi phí một cách hiệu quả. Chi phí không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm, dịch vụ mà còn tác động đến lợi nhuận và khả năng tồn tại, phát triển của doanh nghiệp. Do đó, việc nghiên cứu và nắm vững các khái niệm về chi phí và chi phí sản xuất trong lĩnh vực xây lắp là vô cùng cần thiết, tạo nền tảng cho việc xây dựng hệ thống quản lý chi phí khoa học và hiệu quả. Và dưới đây là một số định nghĩa: Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 – VAS 01 quy định: “Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu.” Theo Nghiêm Văn Lợi (2018), Giáo trình nguyên lý kế toán chỉ ra rằng: “Chi phí sản xuất là toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp đã bỏ ra để sản xuất và tiêu thụ sản phẩm trong một thời kỳ nhất định.” Theo Nghiêm Văn Lợi (2017), Giáo trình kế toán tài chính cho rằng: “Chi phí sản xuất của doanh nghiệp xây lắp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về vật tư, TSCD, nhân công, dịch vụ phát sinh,.

mà doanh nghiệp đã chi ra để tiến hành các hoạt động xây lắp trong một thời kì nhất định.” Theo Võ Văn Nhị (2010), Giáo trình kế toán doanh nghiệp xây lắp, đơn vị chủ đầu tư đã chỉ ra rằng: “Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp là toàn bộ các khoản hao phí vật chất mà doanh nghiệp chi ra để thực hiện công tác xây lắp, nhằm tạo ra các sản phẩm khác nhau theo mục đích kinh doanh cũng như theo hợp đồng giao nhận thầu đã ký kết.” 6 Từ các khái niệm trên có thể khái quát lại chi phí sản xuất trong hoạt động xây lắp như sau: Chi phí sản xuất trong hoạt động xây lắp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các khoản hao phí về vật tư, tài sản cố định, nhân công, máy móc và các dịch vụ mà doanh nghiệp đã chi ra để thực hiện các công trình xây lắp theo hợp đồng trong một kỳ nhất định, dẫn đến làm giảm lợi ích kinh tế và vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. Phân loại Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp đa dạng về tính chất, mục đích sử dụng và yêu cầu quản lý. Để theo dõi và kiểm soát hiệu quả, cần phân loại chi phí theo các tiêu chí phù hợp, giúp việc tập hợp và phân tích từng khoản mục được chính xác và có hệ thống hơn. Và có nhiều cách để phân loại chi phí như: phân loại chi theo nội dung kinh tế ban đầu, phân loại theo công dụng kinh tế, phân loại theo phương pháp quy nạp.