CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 1. Một số vấn đề cơ bản về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp Trong nền kinh tế thị trường mở cửa hội nhập, mỗi doanh nghiệp phải lựa chọn cho mình một chính sách kinh doanh đúng đắn, đáp ứng yêu cầu đa dạng của thị trường để tăng hiệu quả kinh doanh. Công tác kế toán tập hợp chi phí, doanh thu và xác định kết quả kinh doanh là điều kiện cần thiết, để doanh nghiệp hoạt động lâu dài và ngày càng phát triển.
Kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng có nhiệm vụ tính toán, tập hợp chi phí có liên quan trực tiếp hay gián tiếp đến quá trình kinh doanh, cũng như việc xác định chính xác doanh thu thực tế phát sinh, làm cơ sở để xác định được kết quả của hoạt động kinh doanh, bán hàng. Xác định chính xác kết quả bán hàng góp phần cung cấp thông tin, giúp doanh nghiệp nghiên cứu, xây dựng mức giá phù hợp cho từng sản phẩm. Khái niệm về bán hàng và xác định kết quả bán hàng 1.Khái niệm bán hàng: Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh tạo ra các loại sản phẩm và cung cấp dịch vụ nhằm thoả mãn nhu cầu của thị trường (nhu cầu sản xuất và nhu cầu tiêu dùng) thông qua quá trình bán hàng (trao đổi) với mục tiêu lợi nhuận. + Bán hàng: là khâu cuối cùng của quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại.
Nó là quá trình chuyển giao quyền sở hữu về hàng hóa từ tay người bán sang tay người mua để nhận quyền sở hữu về tiền tệ hay một hàng hóa khác hoặc quyền được đòi tiền ở người mua. Đây là quá trình các doanh nghiệp thực hiện việc chuyển hoá vốn kinh doanh của mình từ hình thái hàng hoá sang hình thái tiền tệ và hình thành kết quả tiêu thụ. Đây là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh tại đơn vị. Khái niệm về xác định kết quả bán hàng Nguyễn Thị Hồng Minh – LT CĐ-ĐH K15 Luận văn tốt nghiệp Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội 14 Khoa Kế toán - Kiểm toán Kết quả bán hàng là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của Doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định, biểu hiện bằng số tiền lãi hay lỗ.
Xác định kết quả bán hàng là việc tìm ra kết quả chênh lệch giữa chi phí thực tế DN bỏ ra trong kỳ so với doanh thu thuần mà DN thu được trong kỳ. Nếu doanh thu thuần lớn hơn chi phí thực tế thì kết quả bán hàng của DN là lãi, ngược lại nếu doanh thu thuần mà nhỏ hơn chi phí thực tế thì kết quả bán hàng của DN là lỗ. Việc xác định kết quả bán hàng thường được tiến hành vào cuối kỳ kinh doanh thường là cuối tháng, cuối kỳ, cuối năm, tuỳ thuộc vào từng đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp 1. Yêu cầu, nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp 1.
Yêu cầu của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp Yêu cầu về kế toán doanh thu bán hàng - Doanh thu trong kỳ phải được kế toán hạch toán theo đúng chuẩn mực và chế độ kế toán quy định hiện hành. - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ phải được hạch toán chi tiết theo từng hoạt động. - Kế toán phải lập bảng kê chi tiết về tình hình tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ. - Kế toán phải nắm được tình hình tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ và tình hình thanh toán với ngân sách nhà nước các khoản thuế tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ phải nộp.
Yêu cầu về kế toán giá vốn và chi phí bán hàng - Kế toán cần phân loại, sắp xếp chi phí theo từng nhóm, theo đặc trưng nhất định. - Chi phí trong kỳ phải được kế toán hạch toán theo đúng chuẩn mực và chế độ kế toán quy định hiện hành. Yêu cầu về kế toán xác định kết quả bán hàng: - Có tinh thần trách nhiệm, cẩn thận, nhanh nhẹn, nhiệt tình Nguyễn Thị Hồng Minh – LT CĐ-ĐH K15 Luận văn tốt nghiệp Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội 15 Khoa Kế toán - Kiểm toán - Đức tính thật thà - Biết tổng hợp và phân tích báo cáo. Thi hành nhiệm vụ chính xác và đúng quy định 1.
Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp - Phản ánh, ghi chép đầy đủ tình hình hiện có và sự biến động về mặt số lượng, chủng loại, quy cách, mẫu mã,. đối với từng loại hàng hóa, dịch vụ bán ra. - Phản ánh, ghi chép đầy đủ, kịp thời các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và toàn bộ chi phí phát sinh trong kỳ để cuối kỳ tập hợp doanh thu, cho phí, từ đó xác định được kết quả bán hàng. - Theo dõi thường xuyên, liên tục biến động tăng, giảm các khoản doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập khác.
- Theo dõi chi tiết, riêng biệt từng loại doanh thu, nhằm phản ánh kịp thời, chi tiết, đầy đủ kết quả kinh doanh làm căn cứ lập các báo cáo tài chính. - Theo dõi chi tiết các khoản giảm trừ doanh thu, các khoản phải thu, chi phí của từng hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu khách hàng. - Xác định chính xác kết quả bán hàng, theo dõi tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước. - Xác định được quá trình luân chuyển chứng từ về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng.
- Đưa ra những kiến nghị, biện pháp nhằm hoàn thiện việc tiêu thụ và xác định kết quả bán hàng, cung cấp cho ban lãnh đạo những thông tin cần thiết để xây dựng những kế hoạch cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả bán hàng của doanh nghiệp. Ý nghĩa và vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Ý nghĩa của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Đối với các doanh nghiệp thương mại, kế toán bán hàng và xác định kết Nguyễn Thị Hồng Minh – LT CĐ-ĐH K15 Luận văn tốt nghiệp Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội 16 Khoa Kế toán - Kiểm toán kinh doanh có ý nghĩa rất to lớn. Khi tăng nhanh quá trình bán hàng tức là tăng vòng quay của vốn, tiết kiệm nguồn vốn và trực tiếp làm tăng lợi nhuận của công ty. Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là công cụ đánh giá được mức độ hoàn thành của công ty về bán hàng và lợi nhuận của bán hàng.
Không những thế thế nó cũng phản ánh năng lực kinh doanh và vị thế của doanh nghiệp trên thị trường. Vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng - Đối với nền kinh tế quốc dân: Bán hàng đóng vai trò rất quan trọng không chỉ đối với danh nghiệp mà còn cả với sự phát triển chung của toàn bộ nền kinh tế xã hội. Nó vừa là điều kiện để tiến hành tái sản xuất xã hội, góp phần điều hòa giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa khả năng thanh toán và nhu cầu hàng hóa của khách hàng, từ đó giúp nền kinh tế xã hội tránh khủng hoảng thừa hay thiếu hàng hóa. - Đối với doanh nghiệp: Kế toán bán hàng là công cụ điều hành và quản lý các hoạt động, tính toán kinh tế và kiểm tra tình hình bảo vệ tài sản, vật tư, tiền vốn nhằm đảm bảo quyền chủ động kinh doanh và tự chủ tài chính của doanh nghiệp.
Các phương thức bán hàng và phương thức thanh toán Trong các doanh nghiệp thương mại, bán hàng có thể được thực hiện theo các phương thức sau: - Phương thức bán buôn hàng hóa - Phương thức bán lẻ hàng hóa - Phương thức bán hàng đại lý - Phương thức bán hàng trả góp, trả chậm 1.1 Phương thức bán buôn hàng hóa Bán buôn hàng hoá là phương thức bán hàng cho các doanh nghiệp thương mại, các doanh nghiệp sản xuất. để thực hiện bán ra hoặc để gia công chế biến rồi bán ra. Nguyễn Thị Hồng Minh – LT CĐ-ĐH K15 Luận văn tốt nghiệp Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội 17 Khoa Kế toán - Kiểm toán Phương thức bán buôn hàng hóa có đặc điểm khác biệt cơ bản với các phương thức khác, đó là khi kết thúc nghiệp vụ bán buôn, hàng hoá vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng, do vậy giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá chưa được thực hiện. Hàng thường được bán theo lô hoặc bán với số lượng lớn.
Giá bán biến động tuỳ thuộc vào số lượng hàng bán và phương thức thanh toán. Trong bán buôn thường bao gồm hai phương thức sau đây: 1.1 Phương thức bán buôn hàng hóa qua kho + Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp tại kho: Theo hình thức này, khách hàng cử cán bộ nghiệp vụ mang giấy ủy nhiệm đến kho của doanh nghiệp trực tiếp nhận hàng và áp tải hàng về. Sau khi giao nhận hàng hóa, đại diện bên mua ký nhận đã đủ hàng vào chứng từ bên bán, đồng thời trả tiền ngay hoặc ký nhận nợ. + Bán buôn qua kho theo hình thức gửi hàng: Bên bán căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã ký kết hoặc theo đơn đặt hàng của người mua, xuất kho gửi hàng hoá cho người mua.
Chi phí vận chuyển hàng gửi bán có thể do bên bán chịu hoặc có thể do bên mua chịu tùy theo hợp đòng kinh tế đã ký kết. Hàng gửi đi bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp đến khi nào bên mua nhận được hàng, ký xác nhận vào chứng từ, thanh toán tiền hoặc chấp nhận thanh toán, khi đó quyền sở hữu hoặc quyền kiểm soát hàng hóa mới được chuyển giao từ người bán sang người mua.2 Phương thức bán buôn hàng hóa vận chuyển thẳng + Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp (hình thức giao tay ba): sau khi nhận hàng từ nhà cung cấp, doanhư nghiệp thương mại sẽ bán buôn trực tiếp hàng hóa cho khách hàng của doanh nghiệp tại địa điểm do hai bên thỏa thuận.