CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. SỰ CẦN THIẾT CỦA VIỆC TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Đặc điểm và vai trò của Bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại Kinh doanh thương mại khác với hoạt động sản xuất, nó là giai đoạn sau cùng của chu trình tái sản xuất nhằm đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng , phục vụ nhu cầu sản xuất cũng như tiêu dùng của họ. Hoạt động kinh doanh thương mại là hoạt động lưu thông, phân phối hàng hóa trên thị trường buôn bán của từng quốc gia riêng biệt hay giữa các quốc gia với nhau; nó làm cho nền kinh tế sôi động hơn, tốc độ lưu chuyển hàng hóa, tiền tệ nhanh hơn và đáp ứng nhu cầu của con người cũng kịp thời hơn.
Hoạt động thương mại có ảnh hưởng trực tiếp tới sản xuất và trên thực tế nó ảnh hưởng tới tất cả các chỉ tiêu kinh tế chủ yếu của một doanh nghiệp. Sở dĩ như vậy là vì hàng hoá của doanh nghiệp sản xuất ra nếu không được lưu thông trao đổi trên thị trường thì doanh nghiệp đó không thể có doanh thu, có lợi nhuận, không thể tồn tại và phát triển được. Khác với hoạt động sản xuất, kinh doanh thương mại thực hiện lưu chuyển hàng hóa qua hai giai đoạn: Mua hàng và bán hàng không qua khâu chế biến làm thay đổi hình thái vật chất của hàng. Trong đó, bán hàng là hoạt động chủ yếu quyết định đến kết quả kinh doanh của một doanh nghiệp thương mại.
SV: Nguyễn Thị Ánh Ngọc 4 Lớp: CQ48/21.14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp 1. Bán hàng * Khái niệm: Theo chuẩn mực số 14 (Quyết định số 149/2001 QĐ/BTC ban hành ngày 31/12/2001) – Bán hàng là bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra và bán hàng hóa mua vào. Như vậy, bán hàng ( BH ) là việc chuyển quyền sở hữu sản phầm, hàng hóa gắn với phần lớn lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Quá trình bán hàng có thể chia thành 2 giai đoạn: Giai đoạn 1: Căn cứ vào các hợp đồng kinh tế đã ký kết để xuất giao sản phẩm, hàng hóa cho khách.
Giai đoạn 2: Khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán ( thông qua các giấy tờ hóa đơn…). DN đã hoặc sẽ thu được tiền, đủ bù đắp các khoản chi phí bỏ ra và có một phần lợi nhuận. Quá trình bán hàng được coi là hoàn thành khi thỏa mãn 2 điều kiện: ● Doanh nghiệp xuất giao hàng hóa cho khách hàng. ● Được khách hàng thanh toán hay chấp nhận thanh toán.
⃰ Đặc điểm + Về mặt kinh tế: bản chất của BH chính là sự thay đổi hình thái giá trị của hàng hóa, hàng hóa của DN chuyển từ hình thái hiện vật sang hình thái tiền tệ. Lúc này, DN kết thúc một chu kỳ kinh doanh, tức là vòng chu chuyển vốn của DN được hoàn thành. + Về mặt tổ chức kỹ thuật: BH là quá trình kinh tế, bao gồm từ việc tổ chức đến thực hiện trao đổi mua bán thông qua các khâu nghiệp vụ kinh tế kỹ thuật, các hành vi mua bán cụ thể nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ của doanh nghiệp thương mại ( DNTM ), thể hiện khả năng và trình độ của DN trong SV: Nguyễn Thị Ánh Ngọc 5 Lớp: CQ48/21.14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp việc thực hiện mục tiêu của mình cũng như đáp ứng nhu cầu sản xuất và tiêu dùng của xã hội. ⃰ Vai trò Ngày nay, khi mức sống của xã hội ngày càng nâng cao, cơ cấu ngành trong nền kinh tế cũng đang nghiêng về khu vực thương mại - dịch vụ thì BH là một khâu hết sức quan trọng và có ý nghĩa sống còn không chỉ đối với sự tồn tại của DN mà còn cả sự phát triển chung của toàn bộ nền kinh tế xã hội.
+Đối với DN: Hoạt động BH là điều kiện tiên quyết giúp DN tồn tại và phát triển. Thông qua BH, DN vừa có thể khẳng định được vị thế của mình trên thị trường vừa có doanh thu ( DT) để bù đắp các chi phí (CP) và mang lại lợi nhuận. Đồng thời, DN có điều kiện để thực hiện phân phối lợi ích vật chất giữa DN với Nhà nước thông qua các khoản thuế, giữa DN với người lao động thông qua tiền lương, các khoản ưu đãi và giữa DN với chủ DN thông qua lợi nhuận. +Đối với nền Kinh tế Quốc dân: Việc thực hiện tốt khâu BH là điều kiện để kết hợp chặt chẽ giữa lưu thông hàng hóa và lưu thông tiền tệ, giúp cho quá trình chu chuyển tiền mặt, ổn định và củng cố giá trị đồng tiền.
BH còn là điều kiện để ổn định và nâng cao đời sống của người lao động nói riêng và của toàn xã hội nói chung. Xác định kết quả kinh doanh Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng về các hoạt động kinh tế đã được thực hiện một thời kỳ nhất định, được xác định trên cơ sở tổng hợp tất cả các kết quả của mọi hoạt động sản xuất kinh doanh trong DN. Kết quả kinh doanh của DN được xác định theo từng kỳ kế toán (tháng, quý, năm) là phần chênh lệch giữa tổng DT và tổng CP của các hoạt động sản SV: Nguyễn Thị Ánh Ngọc 6 Lớp: CQ48/21.14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp xuất kinh doanh trong kỳ kế toán đó. Trong một DN thuần về hoạt động thương mại thì kết quả kinh doanh cũng đồng thời là kết quả bán hàng của DN đó.
Khi nền kinh tế thị trường đang ngày một phát triển, ngoại trừ một số DN hoạt động vì mục đích chính trị như: tổ chức từ thiện, công tác xã hội… thì hầu hết DN đều có mục tiêu lợi nhuận. Lợi nhuận là chỉ tiêu chất lượng để đánh giá kết quả hoạt động và mức độ tích cực trên các mặt của DN. Có thể nói, lợi nhuận là yếu tố mang tính chất quyết định đến sự tồn tại và phát triển của DN ở hiện tại cũng như trong tương lai. Bởi lẽ: + Lợi nhuận là nguồn tích lũy nhằm đảm bảo cho DN tái sản xuất mở rộng, cải thiện và từng bước nâng cao đời sống của người lao động cũng như các cá nhân tham gia góp vốn cổ phần, góp vốn liên doanh liên kết.
+ Lợi nhuận cũng là nguồn để DN thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước thông qua việc đóng thuế và các khoản đóng góp khác. Việc xác định kết quả kinh doanh nói chung và kết quả bán hàng nói riêng là việc làm vô cùng cần thiết, giúp DN có những nhìn nhận chính xác hơn về năng lực của mình để có kế hoạch cụ thể đưa DN không những ngày càng đứng vững mà còn vươn xa hơn trên thị trường trong nước và quốc tế. Yêu cầu quản lý đối với quá trình bán hàng và xác định kết quả kinh doanh. Trong quá trình bán hàng, tài sản của DN chuyển từ hình thái hàng hóa sang hình thái tiền tệ.
Do đó, để quản lý nghiệp vụ bán hàng các DNTM cần phải quản lý cả hai mặt: tiền và hàng. Công tác quản lý nghiệp vụ bán hàng đòi hỏi người quản lý phải thực hiện theo các nguyên tắc nhất định nhằm đảm bảo tính toàn diện và chặt chẽ. Nhà lãnh đạo phải thường xuyên theo dõi, chỉ đạo quá trình bán ra theo kế hoạch đã định, kịp thời phát hiện những biến động của thị SV: Nguyễn Thị Ánh Ngọc 7 Lớp: CQ48/21.14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp trường để điều chỉnh việc kinh doanh để có thế mang lại hiệu quả cao nhất. Quản lý nghiệp vụ bán hàng trong doanh nghiệp thương mại chính là quá trình quản lý các mặt sau chủ yếu sau: - Quản lý về giá cả hàng hóa: đây là một công tác quan trọng trong nghiệp vụ bán hàng.
Doanh nghiệp phải xây dưng một bảng giá thích hợp cho từng mặt hàng, phương thức bán hàng và từng đối tác kinh doanh, nhanh chóng thúc đẩy hàng hóa bán ra, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Mặt khác, doanh nghiệp cũng phải theo dõi, kiểm tra giá bán các doanh nghiệp cùng ngành để đưa ra mức giá hợp lý nhằm thu hút khách hàng đồng thời đảm bảo được doanh thu. Trong công tác quản lý giá cả thì sổ sách là công cụ đắc lực phản ánh chính xác tình hình biến động của hàng hóa, việc phản ánh giá cả hàng hóa vào sổ sách kế toán phải căn cứ vào các chứng từ, hóa đơn thanh toán và các chứng từ này phải có chữ ký của hai bên mua và bán và đảm bảo tính hợp lệ, hợp pháp. - Quản lý về số lượng, chất lượng, giá trị hàng bán ra: bao gồm việc quản lý khách hàng, từng nhóm hàng.
Theo dõi tình hình thực hiện kế hoạch bán ra của từng bộ phận. Người quản lý phải nắm được bộ phận kinh doanh nào kinh doanh có hiệu quả nhất, từ đó đưa ra quyết định quản lý. - Quản lý về việc thu hồi tiền hàng và xác định kết quả kinh doanh, xem xét số tiền thu được sau khi bán hàng hay cung cấp dịch vụ cho khách hàng. Quản lý bắt đầu từ khi doanh nghiệp ký kết hợp đồng đến khi nhận được tiền.
Nó bao gồm các phát sinh trong quá trình bán hàng, nhận trước tiền hàng của khách hàng và giảm giá. Quản lý việc thanh toán giúp cho doanh nghiệp tránh được rủi ro, thất thoát, tăng hiệu quả kinh doanh. Khi quá trình tiêu thụ kết thúc cần phải quản lý việc xác định kết quả kinh doanh nhằm đảm bảo tính đúng, tính đủ. SV: Nguyễn Thị Ánh Ngọc 8 Lớp: CQ48/21.14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp 1.
Nhiệm vụ công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Kế toán bán hàng và xác định kết quả có vai trò vô cùng quan trọng đối với công tác quản lý của doanh nghiệp nói riêng và của Nhà nước nói chung. Từ những số liệu của kế toán bán hàng cung cấp, chủ doanh nghiệp có thể đánh gía được mức độ hoàn thành kế hoạch sản xuất, giá thành tiêu thụ và lợi nhuận. Dựa vào đó chủ doanh nghiệp có thể tìm ra các biện pháp tối ưu để duy trì sự cân đối thường xuyên giữa các yếu tố đầu vào và đầu ra.