CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI, DỊCH VỤ 1. Bán hàng, bản chất của bán hàng và ý nghĩa của bán hàng trong doanh nghiệp thương mại Khái quát đặc điểm nền Kinh tế Thị trường. Kinh tế Tự nhiên và Kinh tế Hàng hoá là những khái niệm mang tính lịch sử mà theo đó Kinh tế Hàng hoá ra đời sau Kinh tế Tự nhiên. Sự ra đời của nền Kinh tế Hàng hoá bắt đầu khi nền Kinh tế Tự nhiên phát triển đến trình độ làm xuất hiện những tiền đề của Kinh tế Hàng hoá.
Thoạt đầu hàng hoá là những sản phẩm của lao động đem trao đổi nhưng dần dần cùng với sự phát triển cuả sản xuất hàng hoá và lưu thông hàng hoá, người ta đem trao đổi cả những thứ không phải là sản phẩm của lao động do vậy nên hiểu hàng hoá là một vật hay một dịch vụ có giá trị sử dụng và có giá trị. Giá trị của một vật hay một dịch vụ chỉ biểu hiện trong trao đổi. Nếu sản phẩm làm ra không đem trao đổi thì không có giá trị nên không phải là hàng hoá. Trong trao đổi người bán cần giá trị còn người mua cần giá trị sử dụng, không ai mua vật vô dụng.I Lenin thì cơ sở của Kinh tế Hàng hoá là phân công lao động, tuy nhiên chỉ riêng phân công lao động thì chưa đủ cho sự tồn tại của sản xuất hàng hoá (trong các công xã cổ đại ở ấn độ đã từng có phân công lao động nhưng không có sản xuất hàng hoá).
Do vậy Bùi Thanh Hương – Lớp KT3 – LTTCĐH – K1 Chuyên đề tôt nghiệp Luan van Trường Đại học Công Nghiệp Hà Nội4 Khoa kinh tế sản xuất và lưu thông hàng hoá là những yếu tố chủ đạo hình thành nên nền Kinh tế Hàng hoá. Khi Kinh tế Hàng hoá phát triển ở trình độ cao thì Kinh tế Thị trường ra đời và cùng với nó là tất cả các quan hệ kinh tế trong quá trình tái sản xuất xã hội đều được tiền tệ hoá, các yếu tố của sản xuất như đất đai, tài nguyên,vốn bằng tiền, vốn vật chất, sức lao động, công nghệ, quản lý, các sản phẩm, dịch vụ tạo ra, chất xám đều là đối tượng mua - bán, là hàng hoá. Hàng hoá không chỉ đơn thuần là những sản phẩm đầu ra của sản xuất mà còn là các yếu tố đầu vào của sản xuất. Ở Việt Nam, việc chuyển nền kinh tế sang Kinh tế Thị trường theo định hướng XHCN là yêu cầu khách quan nhằm phát triển lực lượng sản xuất Xã hội.
Quá trình đó phù hợp với xu thế của thời đại và phù hợp với nguyện vọng của nhân dân. Mỗi doanh nghiệp muốn tồn tại và đứng vững được phải biết thích nghi với sự thay đổi và điều tiết của thị trường, khai thác triệt để những gì mà thị trường cần. Điều này hết sức quan trọng đối với các doanh nghiệp Thương mại, những doanh nghiệp chuyên tìm kiếm lợi nhuận thông qua việc mua đi bán lại hàng hoá. Để có thể hoà nhập tốt với thị trường, các doanh nghiệp cần nắm bắt được các đặc trưng cơ bản của thị trường.
Trước hết, Kinh tế Thị trường mang tính tự do (tự do sở hữu, tự do kinh doanh, tự do giao dịch thương mại, tự do hành nghề.), mọi người được quyền tự do mua bán trên thị trường và việc mua bán diễn ra khi họ thống nhất được về giá cả. Đặc điểm thứ hai đó là, trong Kinh tế Thị trường mỗi chủ thể kinh tế theo đuổi lợi ích của chính mình trong hoạt động kinh doanh. Trong các lợi ích của doanh nghiệp thì lợi nhuận là lợi ích hàng đầu, nó là động cơ và mục đích hướng tới của các doanh nghiệp Bùi Thanh Hương – Lớp KT3 – LTTCĐH – K1 Chuyên đề tôt nghiệp Luan van Trường Đại học Công Nghiệp Hà Nội5 Khoa kinh tế Trong Kinh tế Thị trường, khách hàng là thượng đế, khi mà trên thị trường hàng hoá rất phong phú, đa dạng, các doanh nghiệp phải cạnh tranh nhau để bán được hàng thì họ phải đặt khách hàng làm trung tâm, kinh doanh mà tách khỏi khách hàng thì chắc chắn sẽ thất bại. Thị trường và cơ chế thị trường là những yếu tố khách quan, từng doanh nghiệp riêng lẻ không có khả năng làm thay đổi thị trường, do vậy sản xuất và bán hàng phải theo nhu cầu của thị trường.
Thị trường hướng dẫn các đơn vị, doanh nghiệp lựa chọn lĩnh vực hoạt động, hoạch định các dự án tổ chức sản suất kinh doanh có hiệu quả hơn. Cạnh tranh là quy luật chi phối mọi hoạt động sản xuất kinh doanh trong nền Kinh tế Thị trường. Trong kinh doanh, cạnh tranh diễn ra giữa những người trao đổi hàng hoá để tìm đến lợi nhuận cho mình. Trong Kinh tế Thị trường các quan hệ kinh tế được tiền tệ hoá.
Tiền là thước đo giá trị và biểu hiện bằng giá cả của hàng hoá. Giá cả hình thành ngay trên thị trường, chịu sự tác động của quy luật cạnh tranh và quy luật cung cầu. Khái niệm thành phẩm: Trong doanh nghiệp sản xuất công nghiệp: Thành phẩm là những sản phẩm đã kết thúc toàn bộ quy trình công nghệ sản xuất do doanh nghiệp tiến hành hoặc thuê ngoài gia công chế biến và đã được kiểm nghiệm phù hợp với tiêu chuẩn kỹ thuật quy định và đã nhập kho thành phẩm. Phân biệt thành phẩm với sản phẩm.
Thành phẩm Sản phẩm Xét về mặt Thành phẩm là kết quả cuối Sản phẩm là kết quả của giới hạn cùng của quá trình sản xuất và quá trình sản xuất, cung gắn với một quy trình công cấp dịch vụ. Bùi Thanh Hương – Lớp KT3 – LTTCĐH – K1 Chuyên đề tôt nghiệp Luan van Trường Đại học Công Nghiệp Hà Nội6 Khoa kinh tế nghệ sản xuất nhất định trong phạm vi một doanh nghiệp. Xét về mặt Thành phẩm chỉ là sản phẩm Sản phẩm gồm thành phạm vi hoàn thành ở giai đoạn cuối phẩm và nửa thành phẩm. cùng của quy trình công nghệ sản xuất Thành phẩm là bộ phận chủ yếu của hàng hoá trong doanh nghiệp sản xuất.
Hàng hoá trong doanh nghiệp sản xuất kinh doanh gồm: Thành phẩm, nửa thành phẩm, vật tư và dịch vụ cung cấp cho khách hàng.1 Khái niệm về bán hàng Bán hàng là quá trình bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra và bán hàng hoá mua vào. Cung cấp dịch vụ là thực hiện công việc đã thoả thuận theo hợp đồng trong một hoặc nhiều kỳ kế toán. Yêu cầu quản lý bán hàng Quá trình bán hàng là quá trình hoạt động kinh tế bao gồm 2 mặt: Doanh nghiệp đem bán sản phẩm, hàng hoá, cung cấp dịch vụ đồng thời đã thu được tiền hoặc có quyền thu tiền của người mua. Đối với doanh nghiệp XDCB, giá trị của sản phẩm xây lắp được thực hiện thông qua công tác bàn giao công trình XDCB hoàn thành.
Hàng hoá cung cấp nhằm để thoả mãn nhu cầu tiêu dùng và sản xuất của xã hội gọi là bán ra ngoài. Trường hợp, hàng hoá cung cấp giữa các đơn vị trong cùng một công ty, tổng công ty, được gọi là bán hàng trong nội bộ. Quá trình bán hàng thực chất là quá trình trao đổi quyền sở hữu giữa người bán và người mua trên thị trường hoạt động. Ý nghĩa của công tác bán hàng Bùi Thanh Hương – Lớp KT3 – LTTCĐH – K1 Chuyên đề tôt nghiệp Luan van Trường Đại học Công Nghiệp Hà Nội7 Khoa kinh tế Công tác bán hàng có ý nghĩa hết sức to lớn.
Nó là công đoạn cuối cùng của giai đoạn tái sản xuất. Doanh nghiệp khi thực hiện tốt công tác bán hàng sẽ tạo điều kiện thu hồi vốn, bù đắp chi phí, thực hiện nghĩa vụ với Ngân sách Nhà nước thông qua việc nộp thuế, đầu tư phát triển tiếp, nâng cao đời sống của người lao động trong doanh nghiệp. Đặc điểm, nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng 1.1 Đặc điểm bán hàng và xác định kết quả bán hàng Đối tượng khách hàng Hoạt động kinh doanh thương mại có phạm vi hoạt động rất rộng bao gồm cả buôn bán nội địa và buôn bán quốc tế do vậy đối tượng khách hàng rất đa dạng bao gồm những người tiêu dùng cá nhân, các đơn vị sản suất, kinh doanh khác, các cơ quan, tổ chức xã hội không những khách hàng ở trong nước mà còn từ các nước khác nhau trên thế giới. Mặt hàng bán Trong các doanh nghiệp Thương mại thì hàng hoá thuộc phạm vi hàng bán (được hạch toán vào doanh thu bán hàng) phải đảm bảo các điều kiện sau: - Phải thông qua mua, bán và thanh toán bằng tiền theo một phương thức nhất định.
- Doanh nghiệp Thương mại mất quyền sở hữu về hàng hoá, đã thu được tiền hoặc người mua chấp nhận nợ. - Hàng hoá bán ra thuộc diện kinh doanh của doanh nghiệp, do doanh nghiệp mua vào hoặc sản xuất, chế biến. Bùi Thanh Hương – Lớp KT3 – LTTCĐH – K1 Chuyên đề tôt nghiệp Luan van Trường Đại học Công Nghiệp Hà Nội8 Khoa kinh tế Bên cạnh đó có một số trường hợp đặc biệt có thể coi là bán hàng như: - Hàng hoá xuất để đổi lấy hàng hoá khác (đối lưu). - Hàng hoá xuất để thanh toán tiền lương, tiền thưởng cho công nhân viên, thanh toán thu nhập chia cho các bên tham gia liên doanh.
- Hàng hoá xuất làm quà biếu, tặng. - Hàng hoá xuất dùng trong nội bộ, phục vụ cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. - Hàng hoá hao hụt, tổn thất trong khâu bán mà theo hợp đồng bên mua chịu. - Doanh thu bán hàng là tổng giá trị được thực hiện do việc bán hàng cho khách hàng trong một kỳ kế toán của hoạt động sản xuất kinh doanh.
Tổng số doanh thu bán hàng là số tiền ghi trên hoá đơn bán hàng. - Tuỳ thuộc vào phương pháp tính thuế GTGT mà doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được thực hiện theo nguyên tắc sau: - Đối với hàng hoá, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là giá bán chưa có thuế GTGT. - Đối với hàng hoá, dịch vụ thuộc diện tích thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp hoặc không chịu thuế GTGT thì doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là tổng giá trị thanh toán. - Đối với hàng hoá, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, hoặc thuế xuất khẩu thì doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là tổng giá thanh toán (bao gồm cả thuế tiêu thụ đặc biệt hoặc thuế xuất khẩu).