CHƯƠNG I : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Hoạt động bán hàng trong Doanh Nghiệp thương mại 1. Nội dung hoạt động bán hàng trong các Doanh Nghiệp thương mại 1. Khái niệm về bán hàng Để đi sâu nghiên cứu và hiểu thêm bản chất của kế toán bán hàng thì trước hết phải hiểu thuật ngữ “bán hàng” trong kế toán.
Bán hàng là khâu cuối cùng trong hoạt động kinh doanh của DN thương mại, nó chính là quá trình chuyển giao quyền sở hữu về hàng hóa từ tay người bán sang tay người mua để nhận quyền sở hữu về tiền tệ hoặc quyền được đòi tiền ở người mua. Trong giáo trình kế toán tài chính học viện ngân hàng thì bán hàng thường là giai đoạn kế tiếp khâu cung ứng. Ở giai đoạn này, những hàng hóa đã mua được đem bán cho khách hàng nhằm thu hồi vốn bằng tiền và thu lợi nhuận, qua đó giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa được thực hiện. Trong quá trình quản lý và hạch toán nghiệp vụ bán hàng cần chú ý những đặc điểm cơ bản sau: Thứ nhất: Đối tượng khách hàng đa dạng, có thể là người tiêu dùng cuối cùng hoặc các đơn vị trung gian như doanh nghiệp sản xuất, thương mại sử dụng hàng hóa vào sản xuất hoặc bán tiếp cho người sử dụng.
Thứ hai: Phương thức bán hàng đa dạng, trong mỗi phương thức bán lại có nhiều hình thức bán khác nhau. Đây cũng chính là quá trình vận động của vốn kinh doanh từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị, hình thành nên kết quả SXKD giúp cho DN thu hồi vốn để thực hiện quá trình kinh doanh ở chu kỳ tiếp theo. Vai trò của bán hàng trong Doanh Nghiệp thương mại Vai trò của hoạt động bán hàng được thể hiện trên các mặt sau: Thứ nhất: Trong kinh doanh thương mại các DN còn có mục tiêu nữa là không ngừng tăng thế lực của mình. Với nền kinh tế nhiều thành phần, trên thị trường có nhiều người cung ứng hàng hoá.
Cạnh tranh trên thị trường đòi hỏi các DN thu hút ngày càng nhiều khách hàng, phải không ngừng tăng doanh số bán hàng và dịch vụ cùng với sự phát triển và mở rộng thị trường. Mục tiêu phát triển cả về quy mô kinh Sinh viên: Đặng Thị Ngoan Lớp: KTDNG – K16 5 Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân Hàng doanh và cả về thị phần trên thị trường. Điều này chỉ có thể thực hiện được khi DN tổ chức có hiệu quả hoạt động bán hàng. Thứ hai: Kinh doanh thương mại trong thời buổi ngày nay thì có rất nhiều cơ hội nhưng cũng có rất nhiều rủi ro.
Vì vậy dù hoạt động như thế nào thì các DN cũng phải đảm bảo an toàn trong kinh doanh. Để đảm bảo an toàn thì DN phải giữ được mức ổn định trong việc tăng DT qua các năm, do vậy cần thúc đẩy hoạt động bán hàng. Thứ ba: Trong nền kinh tế thị trường, hoạt động bán hàng phản chiếu tình hình kinh doanh, là thước đo phản chiếu hiệu quả hoạt động kinh doanh của DN. Hiệu quả hoạt động kinh doanh của DN được đánh giá thông qua khối lượng hàng hoá bán ra trên thị trường và lợi nhuận DN thu được qua bán hàng, hàng hoá được chuyển hoá từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị và vòng chu chuyển vốn của DN được hoàn thành.
Đối với DN thương mại hoạt động bán hàng có vị trí quan trọng quyết định các nghiệp vụ khác trong quá trình kinh doanh như: Nghiên cứu thị trường, tạo nguồn mua hàng, dịch vụ, dự trữ. sau khi bán hàng, không những DN thu được toàn bộ chi phí bỏ ra mà còn thu được lợi nhuận để phát triển hoạt động kinh doanh. Trong điều kiện cạnh tranh gay gắt, nâng cao được khối lượng bán ra tức là DN đã nâng cao được khả năng cạnh tranh trên thị trường và tỏ rõ thế lực của DN trên thị trường. Thị trường luôn luôn biến động, thay đổi không ngừng vì thế bán hàng không còn là vấn đề mới mẻ nhưng nó luôn mang tính thời sự cấp bách, và là mối quan tâm hàng đầu của các DN.
Vậy các DN phải tổ chức và thực hiện bán hàng như thế nào để đem lại lợi nhuận cao đáp ứng tốt nhu cầu và không gây ách tắc trong lưu thông. Thực tế đã chứng minh DN nào có hệ thống bán hàng hợp lý khoa học sẽ giảm đến mức thấp nhất giá cả hàng hoá vì nó giảm đáng kể chi phí lưu thông và sẽ góp phần đẩy nhanh tốc độ chu chuyển hàng hoá, tăng nhanh vòng quay của vốn. Yêu cầu quản lý và nhiệm vụ kế toán bán hàng 1. Yêu cầu quản lý kế toán bán hàng Việc tổ chức, sắp xếp hợp lý giữa các khâu trong quá trình bán hàng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kế toán bán hàng, đồng thời tạo nên sự thống nhất trong hệ thống kế toán chung của DN.
Để đạt được điều đó, kế toán cần đáp ứng những yêu cầu sau: Sinh viên: Đặng Thị Ngoan Lớp: KTDNG – K16 6 Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân Hàng + Xác định thời điểm hàng hóa được coi là tiêu thụ để kịp thời lập báo cáo bán hàng và xác định kết quả bán hàng. Báo cáo thường xuyên, kịp thời tình hình bán hàng và thanh toán với khác hàng nhằm giám sát chặt chẽ hàng hóa bán ra về số lượng và chủng loại. + Tổ chức hệ thống chứng từ ban đầu và tình hình luân chuyển chứng từ khoa học hợp lý, tránh trùng lặp hay bỏ sót, không quá phức tạp mà vẫn đảm bảo yêu cầu quản lý, nâng cao hiệu quả công tác kế toán. Đơn vị lựa chọn hình thức sổ sách kế toán để phát huy được ưu điểm và phù hợp với đặc điểm kinh doanh của mình.
+ Xác định và tập hợp đầy đủ chi phí phát sinh ở các khâu. Nhiệm vụ kế toán bán hàng Để tạo điều kiện cung cấp thông tin kịp thời, chính xác và đầy đủ cho nhà quản lý có những quyết định đúng đắn hữu hiệu và đánh giá được chất lượng kinh doanh của DN, thì kế toán bán hàng phải thực hiện nhiệm vụ cơ bản sau: + Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác tình hình hiện có và tình hình biến động của từng loại sản phẩm, hàng hóa theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị. + Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác các khoản DT, các khoản giảm trừ DT và chi phí của từng hoạt động trong DN. Đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu khách hàng.
+ Phản ánh và tính toán chính xác kết quả của từng hoạt động, giám sát các tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với nhà nước và tình hình phân phối kết quả hoạt động. + Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng. + Cung cấp thông tin cần thiết về tình hình bán hàng phục vụ cho việc chỉ đạo, điều hành hoạt động kinh doanh của DN. + Tham mưu cho lãnh đạo về các giải pháp để thúc đẩy quá trình bán hàng.
Phương thức bán hàng ở Doanh Nghiệp thương mại Các DN kinh doanh hiện nay thường áp dụng các phương thức bán hàng sau: 1. Phương thức bán buôn hàng hóa Khái niệm: Bán buôn là phương thức bán mà kết thúc quá trình bán hàng, hàng hóa vẫn còn trong lưu thông. Sinh viên: Đặng Thị Ngoan Lớp: KTDNG – K16 7 Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân Hàng Đặc điểm: Dựa vào khái niệm trên thì đặc điểm nổi bật của phương thức bán này là giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá chưa được thực hiện. Hàng bán buôn thường được bán theo lô hàng hoặc bán với số lượng lớn.
Giá bán biến động tùy thuộc vào số lượng hàng bán và phương thức thanh toán. Phân loại: Căn cứ vào địa điểm giao nhận hàng hóa thì bán buôn thường bao gồm 2 phương thức: + Bán buôn hàng hóa qua kho Bán buôn hàng hoá qua kho là phương thức bán buôn hàng hoá mà trong đó hàng bán phải được xuất từ kho bảo quản của DN. Có 2 hình thức bán buôn hàng hoá qua kho: - Bán buôn hàng hoá qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Theo hình thức này, bên mua cử đại diện đến kho của bên bán để nhận hàng. DN thương mại xuất kho hàng hoá, giao trực tiếp cho đại diện bên mua.
Khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ thì hàng hoá được xác định là tiêu thụ. - Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, căn cứ vào hợp đồng đã ký kết hoặc theo đơn đặt hàng, DN thương mại xuất kho hàng hoá, dùng phương tiện của mình hoặc đi thuê ngoài, chuyển hàng đến kho của bên mua hoặc một địa điểm mà bên mua quy định trong hợp đồng. Khi bên mua nhận hàng và thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì số hàng chuyển giao mới được coi là tiêu thụ, người bán mất quyền sở hữu với số hàng đó. Chi phí vận chuyển do DN thương mại hay bên mua chịu là do sự thỏa thuận thống nhất giữa hai bên trước khi vận chuyển hàng.
+ Bán buôn hàng hóa vận chuyển thẳng DN thương mại sau khi mua hàng, nhận hàng mua không đưa về nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua. Phương thức này thực hiện theo hai hình thức: - Bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp (hình thức giao tay ba): DN thương mại sau khi mua hàng, giao trực tiếp cho đại diện của bên mua tại kho người bán. Sau khi giao nhận, đại diện bên mua ký nhận đủ hàng bên mua đã thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ, hàng hoá được xác nhận là tiêu thụ. - Bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng: DN sau khi mua hàng nhận hàng mua, sử dụng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài vận chuyển hàng đến giao cho bên mua ở địa điểm đã được thoả thuận.
Sinh viên: Đặng Thị Ngoan Lớp: KTDNG – K16 8 Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân Hàng Hàng hoá chuyển bán trong trường hợp này vẫn thuộc quyền sở hữu của DN thương mại. Khi nhận tiền của bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận được hàng và chấp nhận thanh toán thì hàng hoá chuyển đi mới được xác định là tiêu thụ.