Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Thị trường nước giải khát tại Việt Nam là một phân khúc có quy mô lớn và tốc độ phát triển nhanh trong nhóm ngành hàng tiêu dùng nhanh (FMCG). Mức tiêu thụ nước giải khát bình quân của người Việt Nam đạt trên 23 lít/người/năm. Các doanh nghiệp sản xuất nước giải khát chiếm tới 85% tỷ lệ sản xuất trong toàn bộ ngành hàng bia rượu và nước giải khát. Nhóm đồ uống không cồn ghi nhận mức tăng trưởng 7% so với cùng kỳ, đóng góp 19,7% vào toàn ngành tiêu dùng nhanh. Sau giai đoạn bùng phát của đại dịch Covid-19, hơn 91% doanh nghiệp trong ngành chịu tác động tiêu cực, song nhu cầu tiêu dùng phục hồi đã mở ra nhiều cơ hội cạnh tranh mới giữa các tập đoàn đa quốc gia và doanh nghiệp nội địa.

Trong phân khúc nước ngọt có gas, sự cạnh tranh diễn ra gay gắt giữa hai doanh nghiệp lớn là Coca-Cola và Suntory PepsiCo cùng nhiều thương hiệu nước giải khát khác. Nhãn hàng Mirinda thuộc Suntory PepsiCo từng ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu 55,4% vào năm 2019, kéo theo mức tăng trưởng 12% toàn ngành hàng nước ngọt có gas của công ty. Để duy trì đà tăng trưởng và mở rộng thị phần tại khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam, nhóm tác giả đã xây dựng đề tài kế hoạch truyền thông marketing cho sản phẩm Mirinda.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài bao gồm:

  1. Phân tích bối cảnh tổng quan thị trường nước giải khát Việt Nam, xu hướng tiêu dùng và tiềm năng phát triển ngành.
  2. Khảo sát thực trạng thương hiệu, sản phẩm Mirinda, phân tích phân khúc, thị trường mục tiêu, đối thủ cạnh tranh và ma trận SWOT.
  3. Đánh giá các chiến dịch truyền thông tiền nhiệm của nhãn hàng Mirinda trong giai đoạn 2021–2022.
  4. Xây dựng định hướng sáng tạo và thiết lập kế hoạch truyền thông chi tiết cho chiến dịch "Cùng Mirinda - Năm mới mát 'dạ'".
  5. Lập kế hoạch phân bổ ngân sách, tiến độ thực hiện (timeline), chỉ số đo lường hiệu quả (KPI) và phương án quản trị rủi ro.
  • Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động truyền thông Marketing tích hợp (IMC) cho dòng sản phẩm nước giải khát có gas Mirinda của Suntory PepsiCo.
  • Phạm vi không gian: Thị trường Thành phố Hồ Chí Minh.
  • Phạm vi thời gian: Kế hoạch thực hiện trong giai đoạn từ tháng 10/2022 đến tháng 03/2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đề tài áp dụng các khung lý thuyết quản trị marketing và truyền thông thương hiệu để phân tích môi trường kinh doanh và xây dựng chiến lược:

  • Mô hình 5 áp lực cạnh tranh của Michael Porter: Phân tích các áp lực từ đối thủ cạnh tranh cùng ngành (trực tiếp là thương hiệu Fanta), quyền lực thương lượng của khách hàng, quyền lực của nhà cung ứng, nguy cơ từ đối thủ tiềm năng và mối đe dọa từ các sản phẩm thay thế (trà đóng chai, nước trái cây, nước khoáng).
  • Mô hình Ma trận SWOT: Xác định điểm mạnh (S), điểm yếu (W), cơ hội (O), thách thức (T) và phát triển các chiến lược kết hợp SO, ST, WO, WT nhằm tận dụng nguồn lực doanh nghiệp.
  • Khung phân khúc thị trường: Tiếp cận theo 4 tiêu chí cốt lõi gồm địa lý, nhân khẩu học, tâm lý và hành vi tiêu dùng.
  • Mô hình xác định chân dung khách hàng 5W1H: Làm rõ các đặc điểm của khách hàng mục tiêu và khán giả mục tiêu.
  • Quy trình truyền thông đa giai đoạn: Phân chia cấu trúc chiến dịch theo phễu chuyển đổi: Nhận biết (Awareness) $\rightarrow$ Thấu hiểu/Giáo dục (Education) $\rightarrow$ Hành động/Trải nghiệm (Performance).

Phương pháp nghiên cứu:

  • Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo ngành uy tín: BMI (2019), Bộ Công Thương, Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam, Vietnam Report (10/2021), MarketIntello (2016), Statista (2019), Food Navigator (2018).
  • Phương pháp phân tích tình huống (Case study): Đánh giá các chiến dịch truyền thông Tết tiền nhiệm của nhãn hàng Mirinda (như "Chuyện cũ bỏ qua", "Tết Hà Há Ha" năm 2022) để rút ra bài học kinh nghiệm.
  • Phương pháp lập kế hoạch thực thi: Thiết lập hệ thống bảng biểu phân công công việc, dự toán ngân sách, timeline chi tiết và kịch bản quản trị rủi ro.

Nội dung chính theo từng chương

1. Phân tích tổng quan thị trường

Theo báo cáo của BMI, thị trường thực phẩm và đồ uống Việt Nam xếp thứ 10 tại châu Á về mức độ hấp dẫn vào năm 2019. Năm 2020, Việt Nam đứng thứ 24 trên thế giới về lượng tiêu thụ nước giải khát của các thương hiệu Mỹ với doanh thu hơn 5 tỷ USD. Doanh số đồ uống có gas được dự báo tăng trưởng bình quân 11,9%/năm trong trung hạn.

Cơ cấu thị phần ngành nước giải khát Việt Nam được phân chia cụ thể:

Phân khúc sản phẩm Tỷ trọng thị phần
Trà uống liền 36,97%
Nước ngọt có gas 23,74%
Nước tăng lực 18,28%
Nước ép hoa quả 10,91%
Nước khoáng 5,45%
Các loại khác Chiếm phần còn lại trong tổng 85% đồ uống chế biến

Thị trường có khoảng 1.800 cơ sở sản xuất với mức tăng trưởng hàng năm đạt 6–7% (cao hơn so với mức 2% tại Pháp hay Nhật Bản). Về xu hướng tiêu dùng, sau đại dịch Covid-19, 83% người tiêu dùng hướng tới chế độ ăn uống lành mạnh; nhu cầu thực phẩm tăng cường đề kháng tăng 54% trong giai đoạn bình thường mới (theo Vietnam Report 10/2021). Nhóm dân số trong độ tuổi từ 15 đến 50 chiếm 63% nhu cầu tiêu thụ nước giải khát, trong đó 57% dân số Việt Nam dưới 26 tuổi, tạo nền tảng khách hàng trẻ tiềm năng.

2. Giới thiệu về sản phẩm Mirinda và phân tích môi trường kinh doanh

Mirinda là thương hiệu nước giải khát được thành lập năm 1959 tại Tây Ban Nha, được tập đoàn PepsiCo mua lại vào năm 1970. Tại Việt Nam, sản phẩm thuộc quản lý của liên minh chiến lược Suntory PepsiCo Việt Nam (thành lập tháng 04/2013 với tỷ lệ góp vốn Suntory 51% và PepsiCo 49%).

Đặc điểm sản phẩm và phân khúc thị trường:

  • Thành phần & Hương vị: Sản phẩm gồm nước bão hòa $CO_2$, đường mía, đường HFCS, hương liệu tự nhiên và phụ gia thực phẩm. Mirinda lưu hành 4 hương vị chính: Cam, Xá Xị, Đá Me, Soda Kem.
  • Phân khúc thị trường:
    • Địa lý: Tập trung trọng điểm vào thị trường miền Nam do khí hậu nắng nóng quanh năm và thói quen chuộng vị ngọt của người tiêu dùng.
    • Nhân khẩu học: Hướng vào độ tuổi 15–35 (đặc biệt dưới 30 tuổi); nhóm học sinh, sinh viên, công nhân, nhân viên văn phòng có mức thu nhập thấp đến trung bình; nam giới có tỷ lệ sử dụng thường xuyên cao hơn nữ giới (60% so với 40%).
    • Tâm lý & Hành vi: Nhóm khách hàng trẻ có lối sống năng động, tìm kiếm cảm giác sảng khoái, giải tỏa căng thẳng và giải ngấy khi dùng các món ăn cay nóng, dầu mỡ.

Phân tích cạnh tranh và ma trận SWOT:

  • Đối thủ cạnh tranh trực tiếp: Fanta thuộc Coca-Cola với mức độ tương đồng lớn về định vị hương vị trái cây và phân khúc khách hàng trẻ.
  • Sản phẩm thay thế: Trà xanh (Trà xanh Không Độ, C2), nước ép trái cây (Vfresh, TH True Juice), nước khoáng (Lavie, Vĩnh Hảo).
  • Chiến lược kết hợp SWOT: Đề xuất tận dụng nguồn vốn và mạng lưới phân phối dày đặc để đẩy mạnh thâm nhập thị trường (SO1); đầu tư quảng cáo số trên nền tảng Facebook, YouTube, TikTok nhằm kích thích sức mua (SO3); tăng chiết khấu và khuyến mãi cho kênh phân phối trung gian để giữ vững sự trung thành (WT1).

3. Chiến lược thương hiệu

Thương hiệu Mirinda kế thừa sứ mệnh cung cấp sản phẩm nước giải khát mang lại niềm vui cho người tiêu dùng. Theo nghiên cứu của MarketIntello (2016), trong nhóm tuổi 15–30, có 57% người tiêu dùng uống nước ngọt 3–4 lần/tuần. Các lý do tiêu dùng chính gồm: giải tỏa cơn khát (86%), tìm kiếm cảm giác sảng khoái (59%), tăng cảm giác ngon miệng khi ăn (49%).

Mirinda xây dựng cấu trúc lợi ích thương hiệu:

  • Lợi ích lý tính: Đập tan cơn khát tức thì, giải ngấy cho các món ăn nhiều dầu mỡ nhờ hương vị chua ngọt và độ gas cao; quy trình sản xuất đạt tiêu chuẩn an toàn quốc tế.
  • Lợi ích cảm tính: Mang lại tiếng cười, cảm xúc vui tươi, xua tan áp lực và gắn kết tình bạn, gia đình trong các dịp lễ tết và hội họp.
  • Định vị thương hiệu: Là biểu tượng của sự tích cực, tiếng cười và niềm vui bùng nổ, gắn liền với các thông điệp xã hội mang tính kết nối.

4. Đánh giá chiến dịch truyền thông của thương hiệu (Tết 2022)

Chiến dịch Tết 2022 của Mirinda với thông điệp "Tết cười thả ga, là nhà có Phúc" đã triển khai tích hợp trên nhiều kênh truyền thông:

  • MV "Tết Hà Há Ha": Phát hành ngày 18/12/2021 với sự tham gia của Ninh Dương Lan Ngọc và Trúc Nhân, đạt hơn 31 triệu lượt xem sau 1 tháng trên YouTube.
  • TVC Tết 2022: Kết hợp chương trình khuyến mãi "Đón An, Lộc, Phúc - Đón Pepsi Vàng", thu hút hơn 6 triệu lượt xem sau 2 tháng.
  • Truyền thông OOH & TV: Triển khai biển quảng cáo tấm lớn (Billboard 2 mặt) và phát sóng TVC trên các đài truyền hình HTV7, HTV9.
  • KOLs & Hoạt động tương tác: Hợp tác cùng BB Trần, Hải Triều thực hiện parody video; các nghệ sĩ Thúy Ngân, Duy Khánh, Thanh Trần chia sẻ nội dung; tổ chức cuộc thi trực tuyến "Văn mẫu challenge" và triển khai chương trình khuyến mãi giảm giá 24% tại hệ thống siêu thị BigC.

5. Định hướng sáng tạo và chi tiết kế hoạch hành động 2022–2023

Chiến dịch mới được xây dựng với tên gọi: "Cùng Mirinda - Năm mới mát 'dạ'".

  • Vấn đề truyền thông: Tăng cường mức độ nhận thức thương hiệu, củng cố thuộc tính thương hiệu gắn liền với thông điệp ý nghĩa mùa Tết.
  • Mục tiêu: Tiếp cận 4.000 khách hàng mục tiêu tại TP.HCM trong 6 tháng, gia tăng lượng tiêu thụ sản phẩm.
  • Big Idea & Thông điệp: Khai thác hiện tượng ngôn ngữ của giới trẻ miền Nam khi sử dụng từ cảm thán "dạ" ("vừa lòng hả dạ", "hay quá dạ", "vui quá dạ") để làm chất xúc tác cho niềm vui sum vầy, xua tan mệt mỏi sau một năm biến động.

Kế hoạch triển khai theo 3 giai đoạn:

Giai đoạn Thời gian Mục tiêu trọng tâm Hoạt động triển khai chính
Giai đoạn 1: Awareness 01/10/2022 – 30/11/2022 Tạo thảo luận, gây tò mò về keyword "Dạ", tăng nhận diện. - Xây dựng Microsite thông tin tích hợp tương tác.
- Đăng bài trên các Comic Strip Fanpage (Thỏ Bảy Màu, Điều Nhỏ Xíu Xiu, Én, Chị Chị Em Em, Chuyện Vặt Của Múc).
- Hợp tác cùng KOLs (Lâm Vỹ Dạ, Diệu Nhi, Linh Ngọc Đàm, B3212) và TikToker (Thủng Long Family, Lê Thụy, Tina Thảo Thi, Trang Hý, Việt Phương Thoa).
- Đăng 8 bài PR trên Kênh 14, Yan.vn, VnExpress, Zing.vn.
Giai đoạn 2: Education 01/12/2022 – 15/01/2023 Lan tỏa thông điệp chính "Biết đủ trong lòng, là Tết mát dạ". - Ra mắt Viral Clip "Ngày Tết Động Khẩu, Không Được Ẩu!" (Ngọc Phước, Lâm Vỹ Dạ).
- Phát hành MV chính thức "Tết Mát 'Dạ'" (Tóc Tiên, Hoa hậu Nguyễn Thúc Thùy Tiên).
- Chạy TVC trên HTV2, HTV7, HTV9, VTV6 và YouTube.
- Hoạt động PR của Rapper (Seechains, Mai Âm Nhạc, HIEUTHUHAI), Fashionista (Châu Bùi, Cô Em Trendy, Quỳnh Anh Shyn), Video parody của Huỳnh Lập.
- Đăng 6 bài PR trên VnExpress, Kênh 14, Zing News, Yeah1.
Giai đoạn 3: Performance 16/01/2023 – 31/03/2023 Kích thích hành động, tương tác trực tiếp và trải nghiệm. - Tổ chức sự kiện trực tiếp "Năm mới mát 'dạ'" vào ngày 16/01/2023 tại Khu di tích Lăng Tả quân Lê Văn Duyệt (MC Khánh Vy, ca sĩ Tóc Tiên, Thùy Tiên, Trúc Nhân, đại diện Suntory PepsiCo, nghệ nhân Hiền Minh; hoạt động gói bánh chưng từ thiện, trò chơi dân gian).
- Minigame online "Nụ cười trong những ngày mùa xuân" trên Fanpage Mirinda Vietnam (16/01 – 25/01/2023).

Kết quả và đóng góp

Đề tài đã hoàn thành các mục tiêu hoạch định truyền thông cho thương hiệu Mirinda:

  • Thiết lập một bản kế hoạch truyền thông tích hợp (IMC) hoàn chỉnh kéo dài 6 tháng tại thị trường TP.HCM, kết hợp chặt chẽ giữa các nền tảng kỹ thuật số (Social Media, Microsite, Báo điện tử) và sự kiện trải nghiệm thực tế (Event, OOH, TVC).
  • Khai thác thành công insight văn hóa và ngôn ngữ địa phương thông qua Big Idea "Cùng Mirinda - Năm mới mát 'dạ'", tạo sự liên kết tự nhiên giữa thuộc tính sản phẩm giải khát thanh mát và cảm xúc tâm lý nhẹ nhõm, thỏa mãn của khách hàng dịp Tết.
  • Xây dựng hệ thống bảng biểu đo lường cụ thể cho từng giai đoạn, bao gồm bảng phân công nhân sự, lịch trình chi tiết (timeline), bảng dự toán ngân sách và bảng quản trị rủi ro từ khâu sản xuất nội dung đến tổ chức sự kiện.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Bản kế hoạch được thiết kế tập trung chủ yếu vào phạm vi địa lý TP.HCM và nhóm khách hàng trẻ tuổi, chưa bao quát sâu hành vi tiêu dùng tại các tỉnh thành nông thôn hoặc khu vực phía Bắc. Các số liệu thị trường và khảo sát hành vi phụ thuộc chủ yếu vào nguồn dữ liệu thứ cấp từ các giai đoạn trước (như báo cáo năm 2016, 2019, 2021).
  • Hướng mở rộng: Mở rộng nghiên cứu hành vi khách hàng đối với các dòng sản phẩm nước ngọt ít đường, không calo của Mirinda nhằm bắt kịp xu hướng tiêu dùng lành mạnh; thử nghiệm kế hoạch truyền thông trên quy mô toàn quốc và bổ sung các phương pháp thu thập dữ liệu định lượng sơ cấp quy mô lớn tại điểm bán.

Giá trị tham khảo

Đồ án là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

  • Sinh viên chuyên ngành Marketing, Quản trị Truyền thông, Quan hệ Công chúng (PR) trong việc học tập phương pháp lập kế hoạch IMC thực tế cho ngành hàng tiêu dùng nhanh (FMCG).
  • Những người nghiên cứu và thực thi chiến dịch truyền thông mùa Tết (Tet Holiday Campaign), đặc biệt là kỹ thuật khai thác chất liệu văn hóa, sáng tạo thông điệp từ ngôn ngữ giới trẻ và cách thức điều phối mạng lưới KOLs đa tầng (Comic page, TikToker, Rapper, Diễn viên hài, Đại sứ thương hiệu).

Câu hỏi thường gặp

1. Khách hàng mục tiêu của kế hoạch truyền thông Mirinda được xác định như thế nào?
Khách hàng mục tiêu là nhóm người trẻ trong độ tuổi từ 15 đến 35 tuổi tại khu vực thành thị (trọng tâm là TP.HCM), bao gồm học sinh, sinh viên, công nhân và nhân viên văn phòng có thu nhập từ thấp đến trung bình, có nhu cầu tìm kiếm thức uống giải khát nhanh chóng, vị ngọt tươi mát để giải tỏa căng thẳng và giải ngấy trong các bữa ăn.

2. Big Idea của chiến dịch "Cùng Mirinda - Năm mới mát 'dạ'" bắt nguồn từ đâu?
Ý tưởng bắt nguồn từ thói quen ngôn ngữ của giới trẻ khi sử dụng từ cảm thán "dạ" trong giao tiếp ("vui quá dạ", "vừa lòng hả dạ") và nhu cầu tâm lý muốn trút bỏ áp lực sau một năm nhiều khó khăn do ảnh hưởng của dịch bệnh, từ đó tìm kiếm sự thanh thản, "mát lòng mát dạ" bên người thân trong dịp Tết.

3. Chiến dịch Tết 2022 liền trước của Mirinda đã đạt được những kết quả nổi bật nào?
Chiến dịch Tết 2022 với MV "Tết Hà Há Ha" (do Ninh Dương Lan Ngọc và Trúc Nhân thể hiện) đã đạt hơn 31 triệu lượt xem sau hơn 1 tháng phát hành trên YouTube, cùng đoạn TVC Tết đạt hơn 6 triệu lượt xem sau 2 tháng.

4. Kế hoạch truyền thông năm 2022–2023 được chia thành những giai đoạn nào?
Kế hoạch gồm 3 giai đoạn: Giai đoạn 1 - Nhận biết/Awareness (01/10/2022 – 30/11/2022), Giai đoạn 2 - Thấu hiểu/Education (01/12/2022 – 15/01/2023), và Giai đoạn 3 - Trải nghiệm/Performance (16/01/2023 – 31/03/2023).

5. Hoạt động trải nghiệm trực tiếp trong giai đoạn 3 được tổ chức ở đâu và có nội dung gì?
Sự kiện diễn ra ngày 16/01/2023 tại Khu di tích Lịch sử – Văn hóa Lăng Đức Tả quân Lê Văn Duyệt (TP.HCM), bao gồm các hoạt động: giao lưu nghệ sĩ (Tóc Tiên, Thùy Tiên, Trúc Nhân), đại diện doanh nghiệp Suntory PepsiCo chia sẻ, nghệ nhân hướng dẫn gói bánh chưng từ thiện tặng sinh viên và công nhân khó khăn, cùng các gian hàng trò chơi dân gian ngày Tết.


Kết luận

Đồ án tốt nghiệp "Xây dựng kế hoạch truyền thông Marketing cho sản phẩm Mirinda của Suntory PepsiCo tại thị trường Thành phố Hồ Chí Minh" đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở thực tiễn của ngành nước giải khát và xây dựng một chiến dịch IMC bài bản, sáng tạo. Thông qua thông điệp "Cùng Mirinda - Năm mới mát 'dạ'", kế hoạch đã kết nối hiệu quả thuộc tính sản phẩm với giá trị tinh thần mùa lễ hội. Đây là bản đề xuất có cấu trúc logic, bám sát thực tiễn ngành hàng tiêu dùng nhanh và có giá trị tham khảo cao trong công tác hoạch định truyền thông tiếp thị.