Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Trong bối cảnh công nghệ thông tin và mạng Internet phát triển nhanh chóng, thương mại điện tử và các phương tiện truyền thông trực tuyến đã trở thành công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp quảng bá hình ảnh, tiếp cận công chúng và phục vụ nhu cầu tra cứu thông tin, giải trí ngày càng cao của xã hội. Đối với các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật, việc thiết lập một cổng thông tin trực tuyến có vai trò thiết yếu nhằm lưu trữ tư liệu, giới thiệu các sản phẩm nghe nhìn và duy trì sự kết nối giữa doanh nghiệp, nghệ sĩ với khán giả.
Đồ án tốt nghiệp "Xây dựng website cho công ty truyền thông Tinh Hoa Đất Việt" được thực hiện bởi sinh viên Nguyễn Thanh Tùng (Lớp CT1301, Khoa Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Dân lập Hải Phòng) dưới sự hướng dẫn của TS. Hồ Thị Hương Thơm vào năm 2013. Đề tài xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của Công ty Cổ phần Truyền thông Tinh Hoa Đất Việt trong việc xây dựng một trang tin điện tử phục vụ hai mục đích: quảng bá thương hiệu của công ty trong lĩnh vực sản xuất điện ảnh và giới thiệu chân dung, các tác phẩm điện ảnh đạt giải của Nghệ sĩ Ưu tú, Kỷ lục gia Châu Á Văn Lượng.
Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của đồ án bao gồm:
- Nắm vững cơ sở lý thuyết về phân tích thiết kế hệ thống thông tin theo phương pháp hướng cấu trúc.
- Khảo sát bài toán thực tế, làm rõ quy trình nghiệp vụ quảng bá thương hiệu của công ty và chân dung NSƯT Văn Lượng.
- Thiết kế mô hình dữ liệu và cơ sở dữ liệu quan hệ hoàn chỉnh trên hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL Server.
- Lập trình và cài đặt hoàn thiện hệ thống website động bằng ngôn ngữ PHP kết hợp giao thức truyền thông mạng.
- Thử nghiệm các chức năng quản trị nội dung và phân quyền người dùng trên hệ thống.
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hệ thống thông tin quản lý và xuất bản nội dung số trực tuyến cho Công ty Truyền thông Tinh Hoa Đất Việt. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào phân tích, thiết kế và cài đặt hệ thống trên môi trường máy chủ cục bộ và hệ điều hành họ Windows, quản lý các thực thể dữ liệu gồm tin tức điện ảnh, phim ảnh, tài khoản thành viên, quyền hạn quản trị và thông tin nội bộ của công ty.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Đồ án ứng dụng phương pháp luận phân tích thiết kế hệ thống hướng cấu trúc (Structured System Analysis and Design) kết hợp với mô hình kiến trúc Web Client - Server.
Về mặt lý thuyết, tác giả tổng kết các khái niệm nền tảng:
- Hệ thống thông tin (IS): Khái niệm hệ thống, các tính chất cơ bản (tính nhất thể, tính tổ chức có thứ bậc, tính cấu trúc) và phân loại hệ thống thông tin theo chức năng nghiệp vụ (tự động hóa văn phòng, hệ thống xử lý giao dịch TPS, hệ thống thông tin quản lý MIS, hệ chuyên gia ES, hệ trợ giúp quyết định DSS) cùng phân loại theo quy mô và kỹ thuật.
- Tiếp cận phát triển hệ thống hướng cấu trúc: Phương pháp phân rã từ trên xuống (top-down), module hóa hệ thống nhằm giảm độ phức tạp, chuẩn hóa mô hình và bảo đảm tính linh hoạt trong bảo trì, vận hành.
- Mô hình kiến trúc Client - Server trên nền Web: Cơ chế gửi yêu cầu (request) từ trình duyệt phía máy khách và xử lý trả lời (response) từ máy chủ thông qua giao thức truyền thông TCP/IP và HTTP.
- Công nghệ nền tảng: Ngôn ngữ kịch bản máy chủ PHP (Hypertext Preprocessor) sử dụng Zend Engine và hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ mã nguồn mở MySQL Server.
Phương pháp nghiên cứu thực tế được triển khai qua các bước:
- Khảo sát và xác định nghiệp vụ: Lập bảng phân tích các tác vụ, chức năng, tác nhân và hồ sơ dữ liệu.
- Mô hình hóa chức năng và luồng dữ liệu: Xây dựng biểu đồ ngữ cảnh, sơ đồ phân rã chức năng (BFD), ma trận thực thể chức năng (CRUD) và biểu đồ luồng dữ liệu (DFD) mức 0 cùng DFD vật lý mức 1.
- Mô hình hóa dữ liệu: Xây dựng mô hình thực thể liên kết (ER), chuẩn hóa và chuyển đổi sang mô hình dữ liệu quan hệ, thiết kế chi tiết cấu trúc các bảng dữ liệu.
- Nguồn dữ liệu sử dụng: Hệ thống dữ liệu thực tế từ hồ sơ nghiệp vụ của Công ty Cổ phần Truyền thông Tinh Hoa Đất Việt và các tư liệu điện ảnh của NSƯT Văn Lượng.
| Danh mục hồ sơ dữ liệu |
Ký hiệu |
Chức năng lưu trữ |
| Danh sách tài khoản |
D1 |
Lưu trữ thông tin đăng nhập, phân quyền quản trị và trạng thái tài khoản |
| Danh sách bài viết |
D2 |
Lưu trữ tiêu đề, tóm tắt, nội dung, hình ảnh và thể loại bài viết |
| Danh sách phim |
D3 |
Lưu trữ tên phim, video liên kết, hình ảnh minh họa và thể loại phim |
| Danh sách thành viên |
D4 |
Lưu trữ thông tin cá nhân (họ tên, ngày sinh, CMND, nơi công tác, email) |
| Báo cáo thống kê |
D5 |
Lưu trữ dữ liệu thống kê tình trạng hệ thống theo định kỳ quý |
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Tổng quan cơ sở lý thuyết
Chương 1 trình bày hệ thống lý thuyết nền tảng cho việc phát triển phần mềm ứng dụng web. Tác giả làm rõ các khái niệm cơ bản về hệ thống, đặc trưng phân cấp cấu trúc và các mô hình thông tin quản lý. Về công nghệ web, chương này phân biệt rõ sự khác nhau giữa web tĩnh (HTML đơn thuần, nội dung cố định) và web động (chạy trên giao thức HTTP, có phần mềm xử lý phía máy chủ và CSDL, cho phép tương tác hai chiều).
Tác giả so sánh ưu nhược điểm của mô hình Client - Server trong việc phân tán dữ liệu, đồng thời điểm qua các ngôn ngữ lập trình web phổ biến như C#, ASP.NET, JavaScript, AJAX, Ruby on Rails, VB.Net và PHP. Phần cuối chương đi sâu vào lịch sử phát triển của PHP (từ phiên bản PHP/FI năm 1994, PHP3 do Zeev Suraski và Andi Gutmans viết lại) và nêu bật các ưu điểm của PHP như mã nguồn mở miễn phí, tốc độ biên dịch nhanh nhờ Zend Engine, tính khả chuyển đa nền tảng và khả năng tương thích cao với MySQL cùng nhiều hệ quản trị CSDL khác qua giao tiếp ODBC.
Chương 2: Mô tả bài toán
Chương 2 mô tả chi tiết bài toán thực tế tại Công ty Truyền thông Tinh Hoa Đất Việt. Yêu cầu hệ thống được chia thành hai mảng lớn: truyền thông đại chúng và quản lý nội bộ. Hệ thống phục vụ 3 nhóm đối tượng sử dụng chính với các quyền hạn cụ thể:
| Đối tượng |
Hoạt động và quyền hạn trong hệ thống |
| Khách (Vãng lai) |
- Truy cập website, xem tin tức ngành điện ảnh và hoạt động của công ty. - Xem các bộ phim, tác phẩm điện ảnh do công ty và NSƯT Văn Lượng sản xuất. - Tìm kiếm tư liệu, bài viết, phim ảnh; đăng ký tài khoản thành viên. |
| Thành viên |
- Đăng nhập, đăng xuất, lấy lại mật khẩu qua email cá nhân. - Bình luận dưới các bài viết và tác phẩm điện ảnh. - Thành viên là nhân viên công ty: Được cấp quyền theo dõi lịch phân công công tác tuần, xem chi tiết dự án, hợp đồng và đăng tin nội bộ. |
| Quản trị viên |
- Toàn quyền kiểm soát và quản trị hệ thống website. - Quản lý tài khoản, xác thực thành viên, xử lý vi phạm, khóa/xóa tài khoản. - Thêm, sửa, xóa, tìm kiếm danh mục và nội dung bài viết, phim ảnh. - Lập báo cáo, thống kê tình trạng hoạt động của website theo định kỳ hàng quý. |
Chương này cũng cụ thể hóa quy trình vận hành thông qua hai sơ đồ tiến trình nghiệp vụ: Quản lý hệ thống (Hình 2.1) và Quản lý tài khoản (Hình 2.2).
Chương 3: Phân tích thiết kế hệ thống
Chương 3 là phần trọng tâm về kỹ thuật của đồ án, chuyển hóa các mô tả nghiệp vụ thành các mô hình kỹ thuật chi tiết:
- Bảng phân tích tác vụ, chức năng, tác nhân, hồ sơ: Liệt kê các hành động (truy cập, xem tin, xem phim, tạo tài khoản, xóa/khóa tài khoản, đăng bài, đăng phim, cập nhật, thống kê) tương ứng với các tác nhân và hồ sơ dữ liệu D1–D5.
- Biểu đồ ngữ cảnh và Sơ đồ phân rã chức năng (BFD): Hệ thống quản lý website được phân rã thành 4 phân hệ chức năng chính:
- Quản lý tài khoản: Tạo tài khoản, sửa tài khoản, xóa tài khoản, khóa tài khoản, cập nhật thành viên.
- Quản lý bài viết: Đăng bài viết, sửa bài viết, xóa bài viết, xem bài viết.
- Quản lý phim: Đăng phim, sửa phim, xóa phim, xem phim.
- Báo cáo thống kê: Báo cáo danh sách thành viên, báo cáo bài viết, báo cáo phim.
- Ma trận thực thể chức năng (CRUD): Xác định sự tương tác giữa các chức năng nghiệp vụ với các hồ sơ dữ liệu:
- Quản lý tài khoản: Update (U) dữ liệu trên D1 (Tài khoản) và Read (R) dữ liệu trên D4 (Thành viên).
- Quản lý bài viết: Read (R) trên D1, Update (U) trên D2 (Bài viết), Read (R) trên D4.
- Báo cáo thống kê: Read (R) trên D1, D2, D3 và Create/Khởi tạo (C) trên D5 (Báo cáo thống kê).
- Biểu đồ luồng dữ liệu (DFD): Xây dựng DFD mức 0 và chi tiết DFD vật lý mức 1 cho 4 tiến trình: Tiến trình 1.0 (Quản lý tài khoản), Tiến trình 2.0 (Quản lý bài viết), Tiến trình 3.0 (Quản lý phim), Tiến trình 4.0 (Báo cáo thống kê).
- Thiết kế cơ sở dữ liệu: Xác định các thực thể và thuộc tính thông qua mô hình ER, sau đó chuẩn hóa thành mô hình quan hệ gồm 6 bảng dữ liệu có liên kết khóa ngoại.
Chương 4: Cài đặt và thử nghiệm hệ thống
Chương 4 thuyết minh về môi trường triển khai thực tế và trình bày các kết quả thử nghiệm giao diện chương trình. Hệ thống được thiết lập chạy trên nền máy chủ cục bộ với các phân hệ giao diện:
- Phân hệ quản trị (Back-end): Giao diện trang chủ quản lý; giao diện quản lý thành viên (cho phép chỉnh sửa thông tin thành viên bằng cách nhấp chọn mã thành viên); giao diện quản lý bài viết (danh sách bài, giao diện thêm bài viết, thêm thể loại bài viết, tính năng sửa và xóa qua biểu tượng); giao diện quản lý phim (danh sách phim, biểu mẫu đăng phim, thêm thể loại phim, tính năng sửa và xóa).
- Phân hệ người dùng (Front-end): Giao diện trang chủ dành cho khách và thành viên; giao diện danh sách bài viết theo thể loại; giao diện xem chi tiết nội dung bài viết; giao diện danh sách phim và giao diện phát/chi tiết phim.
Thiết kế và triển khai
Hệ thống được thiết kế theo kiến trúc ứng dụng web nhiều tầng trên mô hình Client - Server, sử dụng ngôn ngữ PHP để xử lý logic phía máy chủ và MySQL Server để quản lý cơ sở dữ liệu.
1. Môi trường cài đặt và công nghệ
- Hệ điều hành tương thích: Windows XP, Windows Vista, Windows 7, Windows 8.
- Hệ quản trị cơ sở dữ liệu: MySQL Server.
- Ngôn ngữ lập trình chính: PHP (thực thi mã kịch bản phía máy chủ tạo mã HTML trả về trình duyệt).
2. Cấu trúc chi tiết các bảng dữ liệu trong CSDL
Cơ sở dữ liệu của hệ thống bao gồm 6 bảng chính được chuẩn hóa như sau:
| Bảng dữ liệu |
Tên thuộc tính |
Mô tả ý nghĩa |
Kiểu dữ liệu |
| ThanhVien |
MaThanhVien
TenDangNhap
MatKhau
HoTen
NgaySinh
SoDienThoai
DiaChi
GioiTinh
NoiCongTac
CMND
Email |
Mã thành viên (Khóa chính) Tên đăng nhập hệ thống Mật khẩu đăng nhập Họ và tên thành viên Ngày tháng năm sinh Số điện thoại liên hệ Địa chỉ cư trú Giới tính Cơ quan / Nơi công tác Số chứng minh nhân dân Địa chỉ thư điện tử |
varchar(50) varchar(50) varchar(50) varchar(50) date int varchar(255) varchar(50) varchar(100) int varchar(255) |
| TaiKhoan |
MaTK
MoTaQuyen
Quyen
TrangThai
MaThanhVien |
Mã quản trị viên / tài khoản (Khóa chính) Mô tả chi tiết chức năng quyền Các quyền được phân cấp Trạng thái hoạt động tài khoản Mã thành viên liên kết (Khóa ngoại) |
varchar(50) varchar(255) varchar(50) varchar(50) varchar(50) |
| BaiViet |
MaBaiViet
TieuDe
TheLoai
TomTat
HinhAnh
NgayDang
NoiDung
TrangThai
MaThanhVien
MaTLBaiViet |
Mã bài viết (Khóa chính) Tiêu đề bài viết Thể loại bài viết Nội dung tóm tắt Đường dẫn hình ảnh minh họa Thời gian đăng bài Toàn văn nội dung bài viết Trạng thái hiển thị bài viết Mã tác giả / thành viên đăng (Khóa ngoại) Mã thể loại bài viết (Khóa ngoại) |
varchar(50) varchar(100) varchar(50) varchar(255) varchar(255) datetime longtext varchar(50) varchar(50) varchar(50) |
| Phim |
MaPhim
TheLoai
TenPhim
LoiGioiThieu
HinhAnh
Video
NgayDang
TrangThai
MaThanhVien
MaTLPhim |
Mã phim (Khóa chính) Thể loại phim Tên tác phẩm điện ảnh Lời giới thiệu tóm tắt phim Đường dẫn hình ảnh áp phích Đường dẫn liên kết video phim Thời gian đăng tải Trạng thái phát hành Mã người đăng (Khóa ngoại) Mã thể loại phim (Khóa ngoại) |
varchar(50) varchar(50) varchar(50) ntext varchar(255) varchar(255) datetime varchar(50) varchar(50) varchar(50) |
| TheLoaiPhim |
MaTLPhim
TenTLPhim
MoTaTheLoai |
Mã thể loại phim (Khóa chính) Tên thể loại phim Mô tả chi tiết thể loại |
varchar(50) varchar(50) varchar(50) |
| TheLoaiBV |
MaTLBaiViet
TenTLBaiViet
MoTaTheLoai |
Mã thể loại bài viết (Khóa chính) Tên thể loại bài viết Mô tả chi tiết thể loại |
varchar(50) varchar(50) varchar(50) |
3. Quy trình xử lý và giao diện chức năng
- Quản lý nội dung: Cho phép người quản trị cập nhật bài viết, phim ảnh qua các biểu mẫu (form) nhập liệu trực quan, liên kết dữ liệu đa phương tiện (ảnh, đường dẫn video) và tự động ghi nhận thời gian thực qua trường
datetime.
- Tương tác dữ liệu: Các thao tác sửa đổi được kích hoạt bằng cách chọn trực tiếp mã định danh hoặc tiêu đề bản ghi; thao tác xóa dữ liệu được tích hợp qua biểu tượng thùng rác trên danh sách quản trị.
Kết quả và đóng góp
Đồ án đã đạt được các kết quả kỹ thuật cụ thể theo đúng nhiệm vụ thiết kế ban đầu:
- Hoàn thiện hệ thống tài liệu phân tích thiết kế: Xây dựng đầy đủ hệ thống biểu đồ mô hình hóa nghiệp vụ bao gồm biểu đồ ngữ cảnh, sơ đồ phân rã chức năng (BFD), ma trận thực thể chức năng (CRUD) trên 5 tập hồ sơ dữ liệu, hệ thống DFD mức 0 và DFD mức 1 cho 4 tiến trình nghiệp vụ cốt lõi.
- Xây dựng CSDL chuẩn hóa: Thiết lập lược đồ cơ sở dữ liệu quan hệ hoàn chỉnh gồm 6 bảng dữ liệu trên MySQL Server, đáp ứng đầy đủ các mối liên kết thực thể (1-n) giữa thành viên, tài khoản, thể loại với bài viết và phim ảnh.
- Triển khai ứng dụng web thực tế: Lập trình và cài đặt hoàn chỉnh website với đầy đủ 2 phân hệ chức năng:
- Phân hệ Front-end cho khách và thành viên (tra cứu tin tức điện ảnh, xem phim, tìm kiếm tư liệu về NSƯT Văn Lượng, bình luận bài viết, theo dõi thông tin nội bộ).
- Phân hệ Back-end cho quản trị viên (quản lý phân quyền, duyệt/khóa thành viên, xuất bản và chỉnh sửa bài viết, đăng tải video phim, trích xuất báo cáo định kỳ).
- Đóng góp ứng dụng: Cung cấp giải pháp phần mềm đóng gói đáp ứng trực tiếp nhu cầu quảng bá thương hiệu cho Công ty Cổ phần Truyền thông Tinh Hoa Đất Việt và lưu trữ có hệ thống các tác phẩm điện ảnh của NSƯT Văn Lượng.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Dựa trên nội dung tự nhận xét và phạm vi nghiên cứu được tác giả trình bày trong văn bản:
- Hạn chế: Do giới hạn về thời gian thực hiện và kinh nghiệm thực tế của sinh viên, hệ thống mới chỉ được cài đặt và thử nghiệm trên môi trường máy chủ nội bộ (hệ điều hành Windows), các cơ chế bảo mật dữ liệu và kiểm thử hiệu năng diện rộng trên môi trường mạng Internet chưa được mô tả chi tiết.
- Hướng phát triển: Tiếp tục hoàn thiện các module nghiệp vụ nâng cao, tối ưu hóa giao diện người dùng, nâng cao cơ chế bảo mật đường truyền và an toàn cơ sở dữ liệu khi đưa website vào vận hành chính thức trên môi trường mạng diện rộng.
Giá trị tham khảo
Đồ án là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên ngành Công nghệ Thông tin, Kỹ thuật Phần mềm và Hệ thống Thông tin đang thực hiện đồ án tốt nghiệp hoặc các bài tập lớn về xây dựng website hướng cấu trúc. Các nội dung có giá trị tham khảo cụ thể bao gồm:
- Quy trình mô hình hóa bài toán quản lý và xuất bản nội dung từ mô tả nghiệp vụ thực tế sang hệ thống biểu đồ BFD, DFD và ma trận CRUD.
- Phương pháp thiết kế cơ sở dữ liệu quan hệ cho các website tin tức và truyền thông đa phương tiện sử dụng MySQL.
- Cấu trúc tổ chức phân quyền và phân tách giao diện giữa quản trị (Back-end) và người dùng (Front-end) trong các ứng dụng web viết bằng ngôn ngữ PHP.
Câu hỏi thường gặp
1. Mục đích chính của việc xây dựng website trong đồ án này là gì?
Website được xây dựng nhằm phục vụ hai nhiệm vụ chính của Công ty Cổ phần Truyền thông Tinh Hoa Đất Việt: quảng bá thương hiệu của công ty trong lĩnh vực sản xuất điện ảnh và giới thiệu chân dung, tư liệu cùng các tác phẩm điện ảnh đạt giải của Nghệ sĩ Ưu tú, Kỷ lục gia Châu Á Văn Lượng.
2. Hệ thống phân chia người dùng thành những nhóm đối tượng nào và có quyền hạn ra sao?
Hệ thống phân chia thành 3 nhóm đối tượng:
- Khách: Xem tin tức điện ảnh, xem phim, tìm kiếm thông tin và đăng ký tài khoản.
- Thành viên: Đăng nhập, bình luận bài viết/phim; riêng thành viên là nhân viên công ty được cấp quyền xem lịch công tác tuần, thông tin dự án, hợp đồng và đăng tin nội bộ.
- Quản trị viên: Toàn quyền quản trị hệ thống, quản lý tài khoản, xuất bản/chỉnh sửa nội dung bài viết và phim, lập báo cáo thống kê hàng quý.
3. Cơ sở dữ liệu của hệ thống gồm những bảng nào?
Hệ thống sử dụng cơ sở dữ liệu MySQL gồm 6 bảng: ThanhVien (thông tin cá nhân người dùng), TaiKhoan (thông tin tài khoản và phân quyền), BaiViet (nội dung bài viết), TheLoaiBV (thể loại bài viết), Phim (thông tin và liên kết video phim), TheLoaiPhim (thể loại phim).
4. Đồ án sử dụng những công nghệ và môi trường nào để phát triển website?
Website được phát triển bằng ngôn ngữ kịch bản máy chủ PHP, hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL Server và được thiết lập cài đặt, thử nghiệm trên các hệ điều hành Windows XP, Windows Vista, Windows 7, Windows 8.
5. Các chức năng cốt lõi được phân rã trong sơ đồ BFD của hệ thống là gì?
Sơ đồ phân rã chức năng (BFD) chia hệ thống thành 4 nhánh chính: Quản lý tài khoản (tạo, sửa, xóa, khóa tài khoản, cập nhật thành viên), Quản lý bài viết (đăng, sửa, xóa, xem bài viết), Quản lý phim (đăng, sửa, xóa, xem phim) và Báo cáo thống kê (báo cáo danh sách thành viên, báo cáo bài viết, báo cáo phim).
Kết luận
Đồ án tốt nghiệp "Xây dựng website cho công ty truyền thông Tinh Hoa Đất Việt" của sinh viên Nguyễn Thanh Tùng đã hoàn thành đầy đủ quy trình phân tích, thiết kế và cài đặt một hệ thống thông tin trên nền tảng web. Đề tài áp dụng nhất quán phương pháp luận hướng cấu trúc từ khâu mô hình hóa nghiệp vụ, thiết kế luồng dữ liệu đến xây dựng cơ sở dữ liệu quan hệ chuẩn hóa trên MySQL và lập trình giao diện bằng PHP. Hệ thống đã đáp ứng tốt các yêu cầu chức năng về quảng bá thương hiệu điện ảnh, lưu trữ tác phẩm của NSƯT Văn Lượng và phân quyền quản trị nội bộ cho doanh nghiệp.