Mô Đun Tạo Hình Cơ Bản Cho Cây Cảnh Nghề Tạo Dáng và Chăm Sóc Cây Cảnh

Khám phá mô đun tạo hình cơ bản cho cây cảnh, nghệ thuật tạo dáng và chăm sóc cây cảnh hiệu quả, mang lại vẻ đẹp cho không gian sống.

• Tác giả: Lê Hoài Nam
• Trường học: Bộ Nông Nghiệp Và Phát Triển Nông Thôn
• Chuyên ngành: Tạo Dáng Và Chăm Sóc Cây Cảnh
• Đề tài: Hướng Dẫn Tạo Hình Cơ Bản Cho Cây Cảnh Nghệ Thuật
• Loại tài liệu: sách giáo trình

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• PHỤ LỤC ĐỀ MỤC TRANG
• 1. MÔ ĐUN: TẠO HÌNH CƠ BẢN CHO CÂY CẢNH
• 1.1. Khái quát chung về cây cảnh, cây cảnh nghệ thuật
• 1.1.1. Cây cảnh, Cây dáng thế, Cây bonsai
• 1.1.2. Triết lý – tinh thần của cây cảnh, cây dáng thế
• 1.1.3. Phân loại cây cảnh
• 1.1.3.1. Dựa vào tình trạng của cây
• 1.1.3.2. Dựa vào trọng lượng hay kích cỡ
• 1.1.3.3. Dựa vào dáng thế của cây
• 1.1.4. Các dáng thế cơ bản
• 1.1.4.1. Dáng trực (thế đứng)
• 1.1.4.2. Dáng xiên (xiêu)/ nghiêng hay dáng tà
• 1.1.4.3. Dáng hoành
• 1.1.4.4. Dáng huyền
• 1.1.5. Một số thế cơ bản
• 1.1.5.1. Thế từ cây một thân
• 1.1.5.1.1. Thế trượng phu
• 1.1.5.1.2. Thế nhất trụ kình thiên
• 1.1.5.1.3. Thế tam đa
• 1.1.5.1.4. Thế ngũ phúc
• 1.1.5.1.5. Thế bạt phong
• 1.1.5.1.6. Thế bạt phong hồi đầu
• 1.1.5.1.7. Thế long thăng
• 1.1.5.1.8. Thế thác đổ
• 1.1.5.1.9. Thế Hạc lập
• 1.1.5.1.10. Thế phượng vũ
• 1.1.5.2. Thế từ cây 2 thân một gốc
• 1.1.5.2.1. Cây thế phụ tử, mẫu tử
• 1.1.5.2.2. Cây thế huynh đệ
• 1.1.5.3. Những thế từ cây một gốc ba thân hoặc ba thân trồng ghép trở lên
• 1.1.5.3.1. Theo truyện dân gian TQ, Phúc – Lộc – Thọ
• 1.1.5.3.2. Thế rừng cây
• 1.1.5.4. Một số thế khác
• 1.1.5.4.1. Thế lưỡng long tranh châu
• 1.1.5.4.2. Thế long đàn phượng vũ
• 1.1.5.4.3. Thế bàn hổ phục
• 1.1.5.4.4. Thế long mã hồi đầu
• 1.1.6. Quy ước thẩm mỹ về cây cảnh nghệ thuật
• 1.2. Bài 2: Cắt tỉa tạo hình
• 1.2.1. Những cơ sở để uốn nắn, cắt tỉa cây
• 1.2.2. Tăng trưởng
• 1.2.3. Dụng cụ cắt tỉa cây cảnh
• 1.2.4. Cắt tỉa tạo hình cho cây
• 1.2.4.1. Nguyên tắc chung khi cắt tỉa tạo hình dáng
• 1.2.4.2. Kỹ thuật cắt thân, ngọn
• 1.2.4.3. Kỹ thuật cắt cành
• 1.2.4.4. Cắt tỉa giữ dáng - tu bổ
• 1.2.5. Uốn, nắn tạo hình cho cây
• 1.2.5.1. Dụng cụ vật tư dùng để uốn, nắn tạo hình cây cảnh
• 1.2.5.2. Uốn bằng dây đồng, dây kẽm
• 1.2.5.3. Sử dụng dây chằng xoắn
• 1.2.5.4. Sử dụng nẹp uốn
• 1.2.5.5. Khóa uốn cành
• 1.2.5.6. Nẹp ba chân
• 1.2.5.7. Kỹ thuật uốn nắn cây cảnh
• 1.2.5.7.1. Phương pháp buộc dây
• 1.2.5.7.2. Chằng buộc bằng dây kim loại
• 1.2.5.7.3. Phương pháp dùng kẽ sắt
• 1.2.5.7.4. Phương pháp kéo có gậy chống
• 1.2.5.7.5. Phương pháp xuyên thấu trợ cong
• 1.2.5.7.6. Phương pháp cắt răng cưa trợ cong
• 1.2.5.7.7. Phương pháp xẻ rãnh
• 1.3. HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY MÔ ĐUN/MÔN HỌC
• 1.3.1. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN
• 1.3.2. MỤC TIÊU CỦA MÔ ĐUN
• 1.3.3. NỘI DUNG CỦA MÔ ĐUN
• 1.3.4. HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN BÀI TẬP, THỰC HÀNH
• 1.3.5. YÊU CẦU VỀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
• 1.3.6. TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Hướng Dẫn Tạo Hình Cơ Bản Cho Cây Cảnh Nghệ Thuật

Cây cảnh nghệ thuật không chỉ là một phần của thiên nhiên mà còn là một tác phẩm nghệ thuật sống động. Việc tạo hình cho cây cảnh nghệ thuật đòi hỏi sự tỉ mỉ và kỹ thuật cao. Bài viết này sẽ cung cấp hướng dẫn chi tiết về cách tạo hình cơ bản cho cây cảnh, từ việc chọn cây đến các kỹ thuật cắt tỉa và uốn nắn.

1.1. Tổng Quan Về Cây Cảnh Nghệ Thuật

Cây cảnh nghệ thuật là những cây được trồng và chăm sóc để tạo ra những hình dáng độc đáo, mang tính thẩm mỹ cao. Các loại cây cảnh như bonsai, cây phong thủy thường được ưa chuộng trong trang trí nội thất và không gian sống.

1.2. Giá Trị Thẩm Mỹ Của Cây Cảnh

Cây cảnh không chỉ mang lại vẻ đẹp cho không gian sống mà còn có giá trị về mặt tâm linh và phong thủy. Việc chăm sóc và tạo hình cho cây cảnh nghệ thuật giúp người chơi cảm nhận được sự kết nối với thiên nhiên.

II. Những Thách Thức Khi Tạo Hình Cây Cảnh Nghệ Thuật

Việc tạo hình cho cây cảnh nghệ thuật không phải là điều dễ dàng. Nhiều người gặp khó khăn trong việc lựa chọn cây, kỹ thuật cắt tỉa và uốn nắn. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng của tác phẩm.

2.1. Lựa Chọn Cây Cảnh Phù Hợp

Việc chọn lựa cây cảnh phù hợp là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Cần xem xét các yếu tố như kích thước, hình dáng và loại cây để đảm bảo rằng cây có thể phát triển tốt trong điều kiện chăm sóc.

2.2. Kỹ Thuật Cắt Tỉa Đúng Cách

Cắt tỉa là một kỹ thuật quan trọng trong việc tạo hình cây cảnh. Cần nắm vững các nguyên tắc cắt tỉa để không làm tổn thương cây và đảm bảo cây phát triển theo hướng mong muốn.

III. Phương Pháp Tạo Hình Cây Cảnh Nghệ Thuật Hiệu Quả

Có nhiều phương pháp để tạo hình cho cây cảnh nghệ thuật. Mỗi phương pháp đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp cây cảnh phát triển tốt hơn.

3.1. Kỹ Thuật Uốn Nắn Cây Cảnh

Uốn nắn là một kỹ thuật phổ biến trong việc tạo hình cây cảnh. Sử dụng dây đồng hoặc dây kim loại để uốn các nhánh cây theo ý muốn, tạo ra những hình dáng độc đáo và ấn tượng.

3.2. Cắt Tỉa Để Giữ Dáng Cây

Cắt tỉa không chỉ giúp cây giữ dáng mà còn kích thích sự phát triển của các nhánh mới. Cần thực hiện cắt tỉa định kỳ để đảm bảo cây luôn ở trạng thái tốt nhất.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Kỹ Thuật Tạo Hình Cây Cảnh

Kỹ thuật tạo hình cây cảnh nghệ thuật có thể được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ trang trí nội thất đến tổ chức sự kiện. Những tác phẩm cây cảnh nghệ thuật không chỉ mang lại giá trị thẩm mỹ mà còn tạo ra không gian sống gần gũi với thiên nhiên.

4.1. Tạo Không Gian Sống Xanh

Cây cảnh nghệ thuật giúp tạo ra không gian sống xanh, mang lại cảm giác thư giãn và thoải mái cho người sử dụng. Việc bố trí cây cảnh hợp lý có thể làm tăng giá trị thẩm mỹ cho ngôi nhà.

4.2. Sử Dụng Trong Các Sự Kiện

Cây cảnh nghệ thuật thường được sử dụng trong các sự kiện như tiệc cưới, hội nghị hay triển lãm. Những tác phẩm này không chỉ thu hút sự chú ý mà còn tạo ra không khí trang trọng và ấn tượng.

V. Kết Luận Về Nghệ Thuật Tạo Hình Cây Cảnh

Nghệ thuật tạo hình cây cảnh là một lĩnh vực thú vị và đầy sáng tạo. Việc nắm vững các kỹ thuật và phương pháp sẽ giúp người chơi có thể tạo ra những tác phẩm nghệ thuật độc đáo. Tương lai của nghệ thuật này hứa hẹn sẽ phát triển mạnh mẽ hơn nữa.

5.1. Tương Lai Của Nghệ Thuật Cây Cảnh

Nghệ thuật cây cảnh đang ngày càng được ưa chuộng và phát triển. Nhiều người trẻ đang tìm hiểu và tham gia vào lĩnh vực này, hứa hẹn sẽ mang đến những làn gió mới cho nghệ thuật tạo hình cây cảnh.

5.2. Khuyến Khích Sáng Tạo Trong Tạo Hình Cây Cảnh

Khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới trong việc tạo hình cây cảnh sẽ giúp nâng cao giá trị nghệ thuật của các tác phẩm. Mỗi người có thể tìm ra phong cách riêng của mình trong nghệ thuật này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN MÔ ĐUN TẠO HÌNH CƠ BẢN CHO CÂY CẢNH MÃ SỐ: MĐ 02 Nghề: Tạo dáng và chăm sóc cây cảnh TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dẫn dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. MÃ TÀI LIỆU: MĐ 02 1 LỜI GIỚI THIỆU Những năm gần đây tình hình dạy nghề của nước ta đã có những đổi mới, từ cách đào tạo theo truyền thống, hàn lâm chuyển sang đào tạo theo phương pháp mới dạng Môđun, giảng dạy công việc. Nhằm đáp ứng nhu cầu học tập, giảng dạy; nhóm biên sọan chúng tôi đã bám sát theo yêu cầu đào tạo, sản xuất, nhu cầu của người học và bản chất công việc để biên soạn tập tài liệu bài giảng tích hợp làm tài liệu giảng dạy cho giáo viên và tài liệu học tập cho học sinh trong quá trình đào tạo nghề.

Tập bài giảng tích hợp và bộ phiếu phân tích công việc sẽ là cẩm nang của người học nghề. Chúng tôi tin rằng tập bài giảng tích hợp sẽ góp phần đáp ứng công tác dạy nghề cho chương trình nghề Ta ̣o dáng và chăm sóc cây cảnh. Mô đun này giúp các học viên có được những kiến thức, kỹ năng cơ bản về Các dáng thế cơ bản của cây cảnh, kỹ thuật cắt tỉa, uốn nắn tạo hình cho cây cảnh nghệ thuật. Mô đun được chia làm 3 bài: Bài 1.

Xây dựng ý tưởng ta ̣o hiǹ h cây cảnh Bài 2. Cắt tỉa tạo hình cho cây Bài 3. Uốn nắn tạo hình cho cây Phương pháp biên soạn bài giảng theo phương pháp tích hợp là một phương pháp mới đối với giáo viên nhà trường, quá trình biên soạn vẫn bị ảnh hưởng của phương pháp truyền thống đồng thời biên soạn trong một thời gian ngắn nên không thể tránh khỏi những thiếu sót, mong được sự góp ý của các đồng nghiệp, bạn đọc để tập giáo trình được hoàn chỉnh hơn. Chúng tôi xin chân thành cảm ơn.

Nhóm biên soạn Lê Hoài Nam Nguyễn Đức Ngo ̣c 2 PHỤ LỤC ĐỀ MỤC TRANG LỜI GIỚI THIỆU. Xây dựng ý tưởng ta ̣o hình cây. Khái quát chung về cây cảnh, cây cảnh nghệ thuật. Cây cảnh, Cây dáng thế, Cây bonsai.

Triết lý – tinh thần của cây cảnh, cây dáng thế. Phân loại cây cảnh. Dựa vào tình trạng của cây. Dựa vào trọng lượng hay kích cỡ.

Dựa vào dáng thế của cây. Các dáng thế cơ bản. Dáng xiên (xiêu)/ nghiêng hay dáng tà (Hình 2. Dáng hoành (hình 2.

Một số thế cơ bản .1 Thế từ cây một thân .2 Thế từ cây 2 thân một gốc .3 Những thế từ cây một gố c ba thân hoặc ba thân trồ ng ghép trở lên. Một số thế khác. Quy ước thẩm mỹ về cây cảnh nghệ thuật. Những quy ước cơ sở.

Một số quy ước cụ thể. Ý nghĩa một số con số dùng trong nghệ thuật cây cảnh. 27 Bài 2: Cắt tỉa tạo hình. Những cơ sở để uốn nắn, cắt tỉa cây.

Tăng trưởng. Dụng cụ cắt tỉa cây cảnh. Cắt tỉa tạo hình cho cây. Nguyên tắ c chung khi cắ t tạo hình dáng.

Kỹ thuật cắt thân, ngọn. Kỹ thuật cắt cành. Cắt tỉa giữ dáng - tu bổ. Uốn, nắn tạo hình cho cây.

Dụng cụ vật tư dùng đề uốn, nắn tạo hình cây cảnh. Uố n bằ ng dây đồ ng, dây kem ̃. Sử dụng dây chằng xoắn. Sử dụng nẹp uốn.

Khóa uốn cành. Nẹp ba chân. Kỹ thuật uốn nắn cây cảnh. Phương pháp buộc dây.

Chằ ng buộc bằ ng dây kim loa ̣i. Phương pháp dùng ke sắ t. Phương pháp kéo có gậy chố ng. Phương pháp xuyên thấ u trợ cong.

Phương pháp cắ t răng cưa trợ cong. Phương pháp xẻ rãnh. 51 HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY MÔ ĐUN/MÔN HỌC. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN.

MỤC TIÊU CỦA MÔ ĐUN. NỘI DUNG CỦA MÔ ĐUN. HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN BÀI TẬP, THỰC HÀNH. YÊU CẦU VỀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP.

TÀI LIỆU THAM KHẢO. 57 4 MÔ ĐUN: TẠO HÌNH CƠ BẢN CHO CÂY CẢNH Mã mô đun: MĐ 02 Giới thiệu mô đun Mô đun Tạo hình cơ bản cho cây cảnh là mô đun là một trong số các mô đun kỹ năng quan trọng của nghề tạo dáng và chăm só c cây cảnh. Sau khi học xong mô đun này, sinh viên sẽ được trang bị những kiến thức và kỹ năng cơ bản của kỹ thuật Cắt tỉa tạo hình cho cây cảnh. Xây dƣ̣ng ý tƣởng ta ̣o hin ̀ h cây Mục tiêu: - Nhận thức được giá trị thẩm mỹ và giá trị kinh tế của cây cảnh nghệ thuật trong đời sống và trong sản xuất kinh doanh - Trình bày được đặc điểm của các dáng thế cơ bản của cây cảnh nghệ thuật - Phân biệt được các dáng thế cây A.

Nội dung của bài 1. Khái quát chung về cây cảnh, cây cảnh nghệ thuật 1. Cây cảnh, Cây dáng thế, Cây bonsai - Cây cảnh: Cây cảnh là những cây trồng để trang trí, thưởng thức vẻ đẹp của hoa, lá, dáng. - Cây dáng thế: Là cây cảnh nghệ thuật với sự tác động của con người tạo thành tác phẩm thể hiện ý nghĩa văn hoá phù hợp với thời đại.

- Cây Bonsai: Là cây được trồng trong chậu, khay, được cắt tỉa tạo dáng theo một phương pháp đặc biệt, mang đầy đủ những yếu tố thẩm mỹ và ấn tượng thiên nhiên sẵn có, hay nói một cách khác, Bonsai là một cây hay một nhóm cây trong thiên nhiên được thu nhỏ lại trong gang tấc nhưng vẫn mang nét cổ thụ, 5 được trồng trong chậu, khay hay trên đá bằng một kỹ thuật, và nghệ thuật riêng biệt. Vì thế người ta nói Bonsai là một nghệ thuật, là một tác phẩm sống, hay là một tác phẩm điêu khắc sống. Cái đẹp ở Bonsai là đơn giản, vừa đủ, hóa cách, mà quan trọng nhất là gợi ý, gợi ý về một điều gì đó hơn là khẳng định. Cũng có quan niệm cho rằng Bonsai là một hình thái nghệ thuật đơn nhất vì nó là sự hòa hợp giữa nghệ thuật và nghề làm vườn.

Cũng có người cho Bonsai là nghệ thuật của cái đẹp, có người thì nói Bonsai là một hình thức đặc trưng của nghề làm vườn. Tóm lại tùy theo quan niệm, trong khi người này xem Bonsai như là một trong những lẽ sống đầy ý nghĩa thiêng liêng cao cả của tư tưởng, triết học, tôn giáo, thì người khác lại xem đó chỉ là một thú vui lúc nhàn rỗi. Bon: cái khay, cái chậu. Sai: cây, trồng cây.

Triết lý – tinh thần của cây cảnh, cây dáng thế Cây cảnh không chỉ thuần tuý là bức tranh phác thảo thiên nhiên, mà là sự kết hợp tài tình giữa thiên nhiên và nghệ thuật. Tính triết lý của cây cảnh nghệ thuật có thể là: - Hoà hợp với thiên nhiên, thiên nhiên là bà mẹ nuôi dưỡng chúng ta chứ thiên nhiên không phải là kho vô tận của con người. - Con người là một phần trong thiên nhiên, sống hài hoà với thiên nhiên chứ con người không phải là trung tâm của vũ trụ. - Khi làm và chơi cây dáng thế nghĩa là rèn luyện đức tính khiêm nhường, giản dị, kiên nhẫn tin tưởng vào cuộc sống vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống hiện tại.

6 Cây dáng thế, Bonsai là kết quả của một quá trình lao động chuyên môn và nghệ thuật vất vả từ cắt tỉa, uốn nắn, chăm sóc với các nguyên tắc tạo hình, thẩm mỹ phù hợp để tạo nên một tác phẩm mang tính nghệ thuật cao. Cây dáng thế Bonsai với nghệ thuật thể hiện ở mức đơn giản vừa đủ song rất tinh tế, gợi ý về một điều gì đó hơn là khẳng định. Việc tạo cho cây nhỏ, lùn lại không phải là bỏ đói hành hạ cây, mà chúng ta có biện pháp kỹ thuật tạo cho cây dáng vẻ cổ thụ với sức sống khoẻ mạnh thể hiện sự từng trải phong sương của cây. Thiên nhiên liên tục vận động biến đổi và tiến hoá hoàn thiện, nghệ thuật cây cảnh Bonsai luôn hướng tới sự sang tạo hoàn thiện.

Sự sâu xa nhất của nghệ thuật cây cảnh “Con người chỉ có thể góp phần hoàn thiện thiên nhiên chứ không thể tạo ra thiên nhiên”. Phân loại cây cảnh Hiện nay ở Thế giới và Việt Nam có nhiều cách phân loại cây dáng thế. Tuỳ theo từng mục đích có cách phân loại khác nhau: 1. Dựa vào tình trạng của cây - Cây nguyên liệu: Chưa được uốn tỉa - Cây sơ chế: Mới uốn tỉa sơ bộ - Cây thành phẩm: Là cây đã định hình có thể trưng bày 1.

Dựa vào trọng lượng hay kích cỡ - Bonsai 1 tay: Loại bonsai mini - Bonsai 2 tay : Dễ di chuyển, cao 15 – 70cm thịnh hành nhất - Bonsai 4 tay : Hai người khiêng, còn gọi là bonsai sân vườn, cao 70 – 180 cm. Ở Việt Nam rất thịnh hành loại Bonsai này. Dựa vào dáng thế của cây Để phân loại dnág thế, trước hết chúng ta cùng nhau phân biệt và làm rõ dáng, thế là gì ? - Dáng cây : là phương của cây (chiều dọc của thân cây) so với mặt phẳng nằm ngang hay so với mặt chậu. VDeo : Dáng thẳng, dáng nghiêng.

- Thế/kiểu : Thế cây là nghệ thuật biểu đạt sự ẩn dụ ý nghĩa, tinh thần, tư tưởng th truyền thống văn hoá và được thể hiện qua một tên nào đó hay thế mà tác giả muốn gửi gắm tâm tư, tình cảm của mình vào tác phẩm. VD : Thế nhân văn, thế ngũ phúc. Các dáng thế cơ bản Phân loại cây dáng thế dựa vào dáng thế cây và số lượng cây trên gốc mà người ta chia thành các loại như sau : 1. Dáng trực (thế đứng) α = 0o Là cây có trục thân cây thẳng góc với mặt đất (hình 2.

* Ý nghĩa : Dáng trực trong nghệ thuật cây cảnh nó được nghệ thuật hoá để ẩn dụ thế hiên ngang, bất khuất.1a: Cây thông dáng trực thế trươ ̣ng phu 8 Hình 2.1b: Si dáng trực Hình 2.1c: Sanh dáng trực 1. Dáng xiên (xiêu)/ nghiêng hay dáng tà (Hình 2.2) Là dáng mà trục của thân cây hơi nghiêng so với phương nằm ngang khoảng α = 200 – 70o. * Ý nghĩa : Ngoài thiên nhiên những cây này gặp trắc trở, thiên tai làm đổ nghiêng nhưng cây vẫn sống và vươn lên.