Hướng dẫn chi tiết về tài chính doanh nghiệp cho người ngoài ngành từ Lưu Thị Hương và Vũ Duy Hào

Bài viết "Tài chính doanh nghiệp dùng cho ngoài ngành chủ biên Lưu Thị Hương Vũ Duy Hào" cung cấp kiến thức chuyên sâu về quản lý tài chính doanh nghiệp, phù hợp với nhiều lĩnh ...

• Tác giả: Lưu Thị Hương
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Tài Chính Doanh Nghiệp
• Đề tài: Hướng Dẫn Tài Chính Doanh Nghiệp Dành Cho Người Ngoài Ngành
• Loại tài liệu: sách
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP
• 1.1. Khái niệm và phân loại
• 1.1.1. Kinh doanh cá thể
• 1.1.2. Kinh doanh góp vốn
• 1.1.3. Công ty
• 1.2. Môi trường hoạt động của doanh nghiệp
• 1.3. Khái niệm tài chính doanh nghiệp
• 1.3.1. Quan hệ giữa doanh nghiệp với Nhà nước
• 1.3.2. Quan hệ giữa doanh nghiệp với thị trường tài chính
• 1.3.3. Quan hệ giữa doanh nghiệp với các thị trường khác
• 1.3.4. Quan hệ trong nội bộ doanh nghiệp
• 1.4. Cơ sở tài chính doanh nghiệp và các dòng tiền
• 1.4.1. Dòng tiền đối trọng
• 1.4.1.1. Dòng tiền đối trọng trực tiếp
• 1.4.1.2. Dòng tiền đối trọng có kỳ hạn
• 1.4.1.3. Dòng tiền đối trọng đa dạng
• 1.4.2. Dòng tiền độc lập
• 1.5. Các nội dung cơ bản về quản lý tài chính doanh nghiệp

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tài chính doanh nghiệp

Tài chính doanh nghiệp là một lĩnh vực quan trọng trong quản lý doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Tài chính doanh nghiệp không chỉ là vấn đề của các chuyên gia tài chính mà còn là mối quan tâm của những người ngoài ngành. Cuốn sách 'Hướng dẫn tài chính doanh nghiệp dành cho người ngoài ngành' của Lưu Thị Hương và Vũ Duy Hào cung cấp cái nhìn tổng quan về các khái niệm cơ bản trong quản lý tài chính. Nội dung cuốn sách giúp người đọc hiểu rõ hơn về chiến lược tài chính, phân tích tài chính, và các nguyên tắc cơ bản trong quản lý tài chính doanh nghiệp.

1.1. Khái niệm tài chính doanh nghiệp

Khái niệm tài chính doanh nghiệp được hiểu là các hoạt động tài chính liên quan đến việc huy động, sử dụng và quản lý nguồn vốn trong doanh nghiệp. Điều này bao gồm việc phân tích các nguồn vốn, chi phí và lợi nhuận. Cuốn sách nhấn mạnh rằng việc hiểu rõ các khái niệm này là rất cần thiết cho những người không chuyên về tài chính, giúp họ có thể tham gia vào các quyết định tài chính trong doanh nghiệp một cách hiệu quả hơn.

II. Các nguyên tắc cơ bản trong quản lý tài chính

Quản lý tài chính doanh nghiệp bao gồm nhiều nguyên tắc cơ bản mà mọi doanh nghiệp cần tuân thủ để đảm bảo hoạt động hiệu quả. Các nguyên tắc này bao gồm: nguyên tắc tối ưu hóa lợi nhuận, nguyên tắc cân bằng giữa rủi ro và lợi nhuận, và nguyên tắc minh bạch trong báo cáo tài chính. Cuốn sách cung cấp những ví dụ thực tiễn để minh họa cho các nguyên tắc này, giúp người đọc dễ dàng áp dụng vào thực tế. Việc nắm vững các nguyên tắc này không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chiến lược tài chính mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

2.1. Nguyên tắc tối ưu hóa lợi nhuận

Nguyên tắc tối ưu hóa lợi nhuận yêu cầu doanh nghiệp phải tìm cách tối đa hóa lợi nhuận từ các hoạt động kinh doanh của mình. Điều này có thể đạt được thông qua việc giảm chi phí, tăng doanh thu và cải thiện hiệu quả hoạt động. Cuốn sách nhấn mạnh rằng việc áp dụng nguyên tắc này cần phải cân nhắc đến các yếu tố rủi ro có thể xảy ra, từ đó đưa ra các quyết định tài chính hợp lý.

III. Phân tích tài chính doanh nghiệp

Phân tích tài chính là một công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp đánh giá tình hình tài chính của mình. Cuốn sách hướng dẫn cách sử dụng các chỉ số tài chính để phân tích hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Các chỉ số như tỷ lệ lợi nhuận, tỷ lệ nợ, và tỷ lệ thanh khoản được giải thích chi tiết, giúp người đọc hiểu rõ hơn về cách thức hoạt động của doanh nghiệp. Việc phân tích tài chính không chỉ giúp doanh nghiệp nhận diện được điểm mạnh và điểm yếu mà còn hỗ trợ trong việc lập kế hoạch tài chính cho tương lai.

3.1. Các chỉ số tài chính cơ bản

Các chỉ số tài chính cơ bản như tỷ lệ lợi nhuận gộp, tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu, và tỷ lệ thanh khoản là những công cụ hữu ích trong việc đánh giá sức khỏe tài chính của doanh nghiệp. Cuốn sách cung cấp hướng dẫn chi tiết về cách tính toán và phân tích các chỉ số này, từ đó giúp người đọc có cái nhìn tổng quan về tình hình tài chính của doanh nghiệp. Việc hiểu rõ các chỉ số này sẽ giúp người ngoài ngành có thể tham gia vào các quyết định tài chính một cách tự tin hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của tài chính doanh nghiệp

Cuốn sách không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn cung cấp nhiều ví dụ thực tiễn về việc áp dụng các khái niệm tài chính vào hoạt động kinh doanh hàng ngày. Những trường hợp cụ thể được phân tích giúp người đọc thấy rõ hơn về cách thức mà quản lý tài chính có thể ảnh hưởng đến sự thành công của doanh nghiệp. Việc áp dụng lý thuyết vào thực tiễn là rất quan trọng, đặc biệt đối với những người không chuyên về tài chính, giúp họ có thể đưa ra các quyết định đúng đắn trong công việc.

4.1. Các tình huống thực tế

Cuốn sách đưa ra nhiều tình huống thực tế mà doanh nghiệp có thể gặp phải trong quá trình hoạt động. Những tình huống này được phân tích kỹ lưỡng, từ đó rút ra bài học và kinh nghiệm cho người đọc. Việc hiểu rõ các tình huống thực tế sẽ giúp người ngoài ngành có thể áp dụng kiến thức tài chính vào công việc của mình một cách hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Tài chính doanh nghiệp (Dùng cho ngoài ngành) do Bộ môn Tài chính doanh nghiệp thuộc Khoa Ngân hàng - Tài chính, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân biên soạn, với sự đồng chủ biên của PGS. Vũ Duy Hào. Tác phẩm do Nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân ấn hành tại Hà Nội (tái bản lần thứ ba có sửa đổi, bổ sung vào năm 2019). Trong chương trình đào tạo bậc đại học và sau đại học, môn học Tài chính doanh nghiệp giữ vai trò là học phần kiến thức cơ sở và ứng dụng thiết yếu, được thiết kế riêng nhằm phục vụ nhu cầu học tập của sinh viên, học viên không thuộc chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng.

Mục tiêu học tập trọng tâm của giáo trình là trang bị cho người học hệ thống tri thức lý thuyết nền tảng và có hệ thống về quản trị tài chính trong điều kiện nền kinh tế thị trường. Giáo trình cung cấp khung khổ phân tích để người học có thể đối chiếu lý thuyết với thực tế quản lý tài chính doanh nghiệp tại Việt Nam hiện nay, từ đó hình thành năng lực vận dụng các công cụ, phương pháp quản lý vào một doanh nghiệp cụ thể.

Cấu trúc giáo trình tiếp cận hoạt động tài chính doanh nghiệp một cách toàn diện từ hai góc độ: góc nhìn của nhà quản trị bên trong doanh nghiệp (chịu trách nhiệm trực tiếp điều hành tài sản, cấu trúc nguồn vốn và ngân quỹ) và góc nhìn của các chủ thể bên ngoài (cổ đông, chủ nợ, khách hàng và cơ quan quản lý Nhà nước). Điểm đặc thù của cuốn sách là phương pháp diễn giải cô đọng, giản lược các mô hình toán học định lượng phức tạp để tập trung làm rõ bản chất kinh tế của các dòng tiền, mối quan hệ giữa các quyết định tài chính và quy trình lập kế hoạch thu chi thực tế trong môi trường kinh doanh cạnh tranh.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai theo tiến trình logic từ tổng quan lý luận đến các kỹ thuật quản trị tác nghiệp cụ thể:

• Chương I: Tổng quan về tài chính doanh nghiệp: Xác định bản chất tài chính doanh nghiệp là hệ thống các quan hệ giá trị giữa doanh nghiệp với Nhà nước, thị trường tài chính, thị trường hàng hóa/dịch vụ/lao động và các quan hệ nội bộ. Phân tích ba mô hình doanh nghiệp cơ bản trong nền kinh tế thị trường gồm: kinh doanh cá thể (sole proprietorship), kinh doanh góp vốn (partnership) và công ty (corporation) với các đặc trưng về tư cách pháp nhân, trách nhiệm tài sản và nghĩa vụ thuế. Chương này định hình ba quyết định tài chính then chốt: quyết định đầu tư dài hạn (dự toán vốn đầu tư), quyết định tài trợ dài hạn (cơ cấu vốn) và quyết định quản lý tài sản lưu động ngắn hạn.
• Chương: Quản lý thu chi trong doanh nghiệp: Tập trung vào các nghiệp vụ tài chính tác nghiệp:
  • Quản lý doanh thu: Phân loại theo nguồn hình thành (doanh thu hoạt động kinh doanh, doanh thu tài chính, doanh thu bất thường) và xác định doanh thu đặc thù trong các ngành sản xuất, xây dựng, vận tải, thương nghiệp, dịch vụ, tiền tệ, bảo hiểm, cho thuê tài sản.
  • Quản lý chi phí và giá thành sản phẩm: Phân loại chi phí sản xuất theo yếu tố (vật tư, nhân công trực tiếp, sản xuất chung), theo khoản mục giá thành, theo tính chất biến đổi (chi phí cố định và chi phí biến đổi); phân tích cơ cấu chi phí; phân biệt chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm; xây dựng công thức tính mức giảm giá thành ($\Delta z = \sum q_{1i} z_{1i} - \sum q_{1i} z_{0i}$) và tỷ lệ hạ giá thành; xác định chi phí lưu thông và chi phí quản lý doanh nghiệp.
  • Nghĩa vụ thuế: Hướng dẫn cơ chế xác định thuế Giá trị gia tăng (phương pháp khấu trừ đầu ra - đầu vào và phương pháp trực tiếp trên giá trị gia tăng), thuế Tiêu thụ đặc biệt và thuế Thu nhập doanh nghiệp dựa trên việc xác định thu nhập chịu thuế.
  • Phân phối lợi nhuận: Quy trình phân phối lợi nhuận sau thuế và cơ chế trích lập các quỹ doanh nghiệp theo quy định hiện hành (Nghị định 199/2004/NĐ-CP), bao gồm Quỹ dự phòng tài chính (trích 10% đến khi đạt 25% vốn điều lệ), Quỹ đầu tư phát triển (tối thiểu 30% phần chia theo vốn tự huy động), Quỹ khen thưởng, Quỹ phúc lợi và Quỹ thưởng ban quản lý điều hành.
  • Quản lý và cân đối ngân quỹ: Phương pháp lập bảng dự báo luồng tiền thu - chi định kỳ theo tháng/quý; phân tích độ lệch pha giữa luồng vật chất và luồng tiền; xử lý thâm hụt và thặng dư ngân quỹ, tính toán lãi vay ngắn hạn và liên kết dữ liệu thu chi với Bảng cân đối kế toán rút gọn cuối kỳ.

flowchart TD
    A["Bản chất Tài chính Doanh nghiệp (Quan hệ giá trị & Dòng tiền)"] --> B["3 Quyết định Tài chính Cốt lõi"]
    B --> B1["Dự toán Vốn Đầu tư Dài hạn (Bên Trái BCĐKT)"]
    B --> B2["Hoạch định Cơ cấu Vốn (Bên Phải BCĐKT)"]
    B --> B3["Quản lý Tài sản Lưu động & Vốn lưu động ròng"]
    B --> C["Tác nghiệp Quản lý Thu - Chi & Ngân quỹ"]
    C --> C1["Doanh thu & Cơ cấu Chi phí - Giá thành"]
    C --> C2["Nghĩa vụ Thuế (VAT, Tiêu thụ đặc biệt, TNDN)"]
    C --> C3["Phân phối Lợi nhuận & Trích lập các Quỹ"]
    C --> C4["Cân đối Luồng tiền Thu - Chi Ngắn hạn"]

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng hệ thống nguyên lý tài chính căn bản làm nền tảng cho việc ra quyết định:

• Lý thuyết chu chuyển dòng tiền và dự trữ: Phân tích sự tương tác giữa Bảng cân đối kế toán (phản ánh các khoản dự trữ tài sản và nguồn vốn tại một thời điểm) với Báo cáo kết quả kinh doanh (phản ánh các dòng vận động trong một thời kỳ). Phân loại dòng tiền đối trọng (trực tiếp, có kỳ hạn qua trái quyền/nợ, chiết khấu trái quyền) và dòng tiền độc lập phát sinh từ các nghiệp vụ tài chính thuần túy.
• Hệ thống 8 nguyên tắc quản lý tài chính:
  1. Nguyên tắc đánh đổi rủi ro và lợi nhuận: Mức lợi nhuận kỳ vọng gắn liền với mức độ rủi ro chấp nhận.
  2. Nguyên tắc giá trị thời gian của tiền: Quy đổi các dòng tiền tương lai về thời điểm hiện tại thông qua tỷ lệ chiết khấu (chi phí cơ hội của vốn).
  3. Nguyên tắc chi trả: Ra quyết định dựa trên dòng tiền thực tế và dòng tiền sau thuế tăng thêm thay vì chỉ dựa vào lợi nhuận kế toán.
  4. Nguyên tắc sinh lợi: Tạo lập dòng tiền thặng dư thông qua việc kiểm soát chi phí thấp hơn đối thủ cạnh tranh hoặc tạo sản phẩm khác biệt.
  5. Nguyên tắc thị trường có hiệu quả: Giá thị trường của chứng khoán phản ánh đầy đủ, kịp thời các thông tin công khai của doanh nghiệp.
  6. Nguyên tắc gắn kết lợi ích của nhà quản lý với cổ đông: Giải quyết vấn đề đại diện nhằm hướng mọi quyết định vào mục tiêu tối đa hóa giá trị thị trường của cổ phiếu.
  7. Tác động của thuế: Tận dụng lợi thế khấu trừ thuế của chi phí lãi vay (lá chắn thuế từ nợ).
  8. Hành vi đạo đức và trách nhiệm xã hội: Tuân thủ quy chuẩn pháp lý và chuẩn mực đạo đức trong quản trị ngân quỹ.

Kỹ năng phát triển

Sau khi tiếp thu các nội dung trong giáo trình, người học hình thành các nhóm kỹ năng cụ thể:

• Kỹ năng phân tích và tính toán kỹ thuật: Nhận diện các yếu tố chi phí, tính giá thành sản phẩm, tính toán các loại thuế phát sinh (VAT phương pháp khấu trừ và trực tiếp, thuế TNDN) và phân chia lợi nhuận vào các quỹ theo tỷ lệ luật định.
• Kỹ năng lập kế hoạch tài chính ngắn hạn: Lập biểu thu - chi tiền mặt định kỳ, dự báo các khoản phải thu, phải trả và cân đối ngân quỹ nhằm chủ động tìm kiếm nguồn tài trợ khi thiếu hụt hoặc lựa chọn phương án đầu tư ngắn hạn khi thặng dư vốn.
• Kỹ năng đọc hiểu và đối chiếu báo cáo tài chính: Đánh giá sự biến động của tài sản lưu động, tài sản cố định, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu trên Bảng cân đối kế toán thông qua kết quả hoạt động kinh doanh từng kỳ.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Phương pháp tiếp cận sư phạm của giáo trình được định hướng theo mô hình lý thuyết kết hợp với phân tích tình huống thực hành mẫu. Kiến thức lý thuyết được trình bày cô đọng, sau đó được minh họa trực quan thông qua các sơ đồ dòng tiền, công thức tính toán và bảng biểu dữ liệu chi tiết.

Giáo trình tích hợp các bài toán tình huống thực tế có số liệu cụ thể. Tiêu biểu là mô hình quản lý ngân quỹ của Cơ sở thương nghiệp Minh Hoa trong ba tháng đầu năm:

• Dữ liệu đầu vào: Doanh thu dự kiến 3 tháng (210, 200, 200 triệu đồng), phương thức thanh toán (50% thu ngay, 50% thu tháng sau), số dư phải thu đầu kỳ (80 triệu đồng), chi mua hàng (140, 150, 140 triệu đồng), nợ phải trả người bán đầu kỳ (50 triệu đồng), chi phí lương, khấu hao tài sản cố định và biến động tồn kho.
• Quy trình giải quyết: Từng bước lập Biểu thu bằng tiền (Biểu 2.2), Biểu chi mua hàng (Biểu 2.5), Biểu tổng hợp chi ngân quỹ (Biểu 2.6) với việc tính toán thuế VAT trực tiếp 15% trên lãi gộp và thuế TNDN.
• Kết quả đầu ra: Lập Bảng cân đối ngân quỹ (Biểu 2.8) để xử lý luồng tiền dư thừa/thiếu hụt, tính lãi vay ngắn hạn 2%/tháng, xác định nghĩa vụ hoàn trả gốc vay và kết chuyển số liệu lập Bảng cân đối kế toán rút gọn (Biểu 2.9) tại ngày 31/3.

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                 QUY TRÌNH THỰC HÀNH CÂN ĐỐI NGÂN QUỸ                               |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|  1. Xác định luồng Thu:                                                                            |
|     Thu tiền trong kỳ = Phải thu đầu kỳ + Doanh thu bán hàng trong kỳ - Phải thu cuối kỳ           |
|                                                                                                    |
|  2. Xác định luồng Chi:                                                                            |
|     Chi mua hàng = Phải trả người bán đầu kỳ + Chi mua hàng trong kỳ - Phải trả người bán cuối kỳ  |
|     Chi khác bằng tiền = Tiền lương + Chi khác ngoài thuế + Thuế VAT + Thuế TNDN + Thuế khác       |
|     (Lưu ý: Khấu hao TSCĐ là chi phí phi tiền tệ, không đưa vào dòng chi ngân quỹ)                 |
|                                                                                                    |
|  3. Cân đối Ngân quỹ & Lập Báo cáo:                                                                |
|     Chênh lệch Thu - Chi + Dư tiền đầu kỳ -> Trả lãi vay -> Trả gốc vay -> Dư tiền cuối kỳ         |
|     -> Kết chuyển lập Bảng Cân đối Kế toán rút gọn cuối kỳ                                         |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+

Phương pháp tự học và đánh giá được thiết kế thông qua hệ thống câu hỏi ôn tập cuối mỗi chương. Các câu hỏi tập trung vào việc yêu cầu người học giải thích vị trí của tài chính doanh nghiệp, phân tích các nguyên tắc quản trị và liên hệ trực tiếp với cơ chế tài chính thực tế tại các doanh nghiệp Việt Nam.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Cuốn giáo trình ấn bản lần thứ ba (năm 2019) thể hiện các nội dung cập nhật và bổ sung quan trọng:

• Kế thừa và chuẩn hóa học liệu: Biên soạn trên cơ sở kế thừa có chọn lọc từ các giáo trình và tài liệu tham khảo chuyên ngành Tài chính doanh nghiệp đã xuất bản của Bộ môn, tinh chỉnh dung lượng để phù hợp với thời lượng giảng dạy dành cho khối ngành không chuyên.
• Cập nhật khung pháp lý và chính sách tài chính: Dẫn chiếu trực tiếp các quy định của Luật Doanh nghiệp tại Việt Nam về các loại hình doanh nghiệp (doanh nghiệp nhà nước, công ty cổ phần, công ty TNHH, công ty hợp danh, doanh nghiệp tư nhân). Đưa vào nội dung chi tiết về cơ chế quản lý vốn nhà nước và phân phối lợi nhuận theo Nghị định 199/2004/NĐ-CP (quy định trình tự bù đắp lỗ, chia lãi liên kết, trích lập Quỹ dự phòng tài chính 10% vốn điều lệ, phân chia theo tỷ lệ vốn tự huy động và mức trần trích lập Quỹ thưởng ban quản lý điều hành).
• Phản ánh bối cảnh kinh tế thị trường hiện đại: Phân tích sự chuyển dịch từ chiến lược quản trị "trọng cung" cổ điển sang chiến lược "trọng cầu" hiện đại; tích hợp các yếu tố về đổi mới công nghệ, nhận diện rủi ro tài chính và cơ chế thị trường có hiệu quả tác động đến thị giá cổ phiếu.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình Tài chính doanh nghiệp (Dùng cho ngoài ngành) phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể:

• Sinh viên và học viên cao học: Người học thuộc các chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Kinh tế quốc tế, Luật kinh tế, Kế toán, Thương mại, Marketing, Hệ thống thông tin quản lý hoặc các khối ngành kỹ thuật, công nghệ có học phần tài chính doanh nghiệp trong chương trình đào tạo.
• Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần trang bị kiến thức cơ sở về Kinh tế học đại cương (kinh tế vi mô, vĩ mô) và Nguyên lý kế toán để có thể đọc hiểu các thuật ngữ về tài sản, nguồn vốn, doanh thu và chi phí.
• Giảng viên: Sử dụng làm giáo trình giảng dạy chính, tài liệu khung để thiết kế đề cương môn học, biên soạn bài giảng và xây dựng hệ thống bài tập thực hành lập kế hoạch ngân quỹ.
• Nhà quản lý và người tự học: Tài liệu tham khảo hệ thống cho các giám đốc điều hành, chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ, trưởng bộ phận kinh tế - kỹ thuật cần nắm vững cơ chế quản lý tài sản, kiểm soát chi phí, nghĩa vụ thuế và điều hành luồng tiền tại đơn vị.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên, học viên cao học ngoài chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng và các nhà quản lý doanh nghiệp cần nắm bắt kiến thức tài chính nền tảng mà không yêu cầu kỹ năng giải tích định lượng chuyên sâu.

2. Cần chuẩn bị những kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Người học cần có hiểu biết cơ bản về nguyên lý kế toán (nhận diện Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả kinh doanh) và các khái niệm kinh tế học đại cương để tiếp thu thuận lợi các nội dung về dòng tiền và chi phí.

3. Giáo trình này có điểm gì khác biệt so với các giáo trình Tài chính doanh nghiệp chuyên ngành?

Khác với giáo trình chuyên sâu tập trung vào mô hình toán định giá chứng khoán phức tạp hay kỹ thuật phòng ngừa rủi ro tài chính phái sinh, cuốn sách này tập trung làm rõ 3 quyết định quản trị nền tảng (đầu tư dài hạn, cơ cấu vốn, quản lý vốn lưu động) và hướng dẫn chi tiết quy trình tính thuế, lập biểu cân đối ngân quỹ theo các ví dụ thực hành cụ thể.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Người học nên nắm chắc 8 nguyên tắc quản lý tài chính và mô hình chu chuyển dòng tiền tại Chương I, sau đó thực hành giải từng bước bài toán mẫu về dự báo thu chi và cân đối ngân quỹ (mô hình Cơ sở Minh Hoa) tại chương Quản lý thu chi trước khi làm các câu hỏi thảo luận cuối bài.

5. Giáo trình có đề cập đến các quy định pháp luật Việt Nam không?

Có. Giáo trình tích hợp các nội dung đối chiếu thực tế với Luật Doanh nghiệp, Luật thuế Giá trị gia tăng, Luật thuế Thu nhập doanh nghiệp và các quy chế phân phối lợi nhuận, trích lập quỹ theo Nghị định của Chính phủ Việt Nam.

---

Kết luận

Giáo trình Tài chính doanh nghiệp (Dùng cho ngoài ngành) của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân là tài liệu học thuật chuẩn hóa, cung cấp nền tảng lý luận vững chắc và công cụ thực hành quản trị tài chính thiết thực cho người học không chuyên ngành tài chính.

Lộ trình học tập khuyến nghị cho môn học:

1. Nghiên cứu Chương I để nắm vững khái niệm, mục tiêu tối đa hóa giá trị doanh nghiệp, 8 nguyên tắc quản lý và bộ máy tài chính.
2. Nghiên cứu các chương quản lý tác nghiệp để thực hành phân loại chi phí, tính thuế VAT/TNDN, phân phối lợi nhuận và lập bảng cân đối ngân quỹ.
3. Vận dụng khung phân tích vào việc đánh giá báo cáo tài chính và tình hình chu chuyển luồng tiền của các doanh nghiệp thực tế tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

FE)PULSESMi TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC ĐÂN KHOA NGAN HANG - TÀI CHỈNH Đồng chú biên: P@S. VŨ DUY HẢO (DŨNG CHO NGOÀI NGÀNH) Tái bắn lần thứ ba có sửa đối, bổ sung NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN HÀ NỘI - 2019 LỚI GIỚI THIỆU liệu qua quan lý tài chính doanh nghiệp là một uấn đề trọng tâm quyết định hiệu quả hình doanh của doanh nghiệp Dù cho doanh nghiệp được tổ chức theo bốt kỳ hùừnh thúc nòo, hình doanh trong bất cú lĩnh uực nào, các hoạt động tài chính của doanh nghiệp cũng như nguyên tắc quản lý tài chính doanh nghiệp, uê cơ bản, là như nhơu. Bởi Uậy, môn học "Tài chính doanh nghiệp" luôn được chú trọng trong chương trình đèo tạo đại học 0ò trên đại học thuộc chuyên ngành Tòi chính - Ngôn hàng. Tuy nhiên, quản lý tài chính doanh nghiệp không chỉ là uấn đề của các chuyên gia tài chính mồ còn là sự quan tém của các nhà bình tế thuộc nhiều lĩnh uực.

Vì lẽ đó, Bộ môn. Tài chính doanh nghiệp biên soạn uà giới thiệu cuốn "Tai chỉnh doanh nghiệp” nhục uụ học tập của học uiên ngoài chuyên ngành Tòi chính - Ngân hang. Trong gido trinh nay, cdc tée gid dé cap téi nhitng uấn đề cần thiết uò cơ bản nhất uễ quản lý tài chính doanh nghiệp trong nên bình tế thị trường. Trên cơ sở đó giúp người đọc có được những hiểu biết có tính "lý thuyết" uê quản jý tài chữnh doanh nghiệp uò "đối chiếu" uới thực tế quản lý tài chính doanh nghiệp ở Việt Nam hién nay, ứng dụng hính nghiệm quản lý tài chính doanh nghiệp trong nên kinh tế thị trường 0ào một doanh nghiện cụ thể mà người đọc quan tâm.

Cuốn giáo trình được biên soạn trên cơ sở kế thừa các giáo trình của Bộ môn 0à sách tham khảo uễ Tài chính doanh nghiệp đã xuất bản. Trong lần tái bản này, các tác giả đã chỉnh sửa, bổ sung một số chỉ tiết để nội dung cuốn sách mững tính cập nhật. Chúng tôi chân thành cẳm ơn uò mong tiếp tục nhộn được nhữngý hiến đồng góp của bạn đọc để lên tái bẳn sưu cuốn sách được hoàn chỉnh hơn. Xin trân trọng giới thiệu cùng ban đọc.

BỘ MÔN TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆD Chuong I TONG QUAN VE TAI CHINH DOANH NGHIEP “Tài chính doanh nghiệp là gì và vai trò của quản lý tài chính trong doanh nghiệp quan trọng như thế nào? Mục tiêu của quản lý tài chính là gì? Hoạt động tài chính doanh nghiệp không thể tách rời các quan hệ trao đổi tồn tại giữa các doanh nghiệp, các đơn vị kinh tế, do đó, không thể xem xét tài chính của các doanh nghiệp nếu không đặt chúng trong mội môi trường nhất định. Đó là những vấn để trọng tàm cần được làm rõ trước khi nghiên cứu tài chính doanh nghiệp và quản lý tài chính doanh nghiệp. Đây cũng chính là những nội dung chủ yếu được để cập trong chương này. Khái niệm và phân loại Đoanh nghiệp là chủ thể kinh tế độc lập, có tư cách pháp thân, hoạt động kinh doanh trên thị trường nhằm làm tăng giá trị của chủ sở hữu.

Doanh nghiệp là một cách thức tổ chức hoạt động kinh tế của nhiều cá nhân. Có nhiều hoạt động kinh tế chỉ có thể thực hiện được bởi các doanh nghiệp chứ không phải các cá nhân. Ở Việt Nam, theo Luật doanh nghiệp: doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh - tức là thực hiện một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi. Các doanh nghiệp ở Việt Nam bao gồm: Doanh nghiệp Nhà nước, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu han, cong ty hợp danh, công ty liên doanh, doanh nghiệp tư nhân.

Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp bao gồm các chủ thể kinh doanh sau đây: - Kinh doanh cá thể (sole proprietorship) - Kinh doanh góp vốn (parnership) - Céng ty (corporation) Kinh doanh cá thể 1. Là loại hình được thành lập đơn giản nhất, không cần phải có điều lệ chính thức và ít chịu sự quân lý của Nhà nước. Không phải trả thuế thu nhập doanh nghiệp, tất cả lợi nhuận bị tính thuế thu nhập cá nhân. Chủ doanh nghiệp chịu trách nhiệm vô hạn đối với các nghĩa vụ và các khoản nợ, không có sự tách biệt giữa tài sản cá nhân và tài sản của doanh nghiệp.

Thời gian hoạt động của doanh nghiệp phụ thuộc vào tuổi thọ của người chủ. Khả năng thu Rút vốn bị hạn chế bởi khả năng của người 4 chu. Kinh doanh góp vốn 1. Việc thành lập doanh nghiệp này đễ dàng và chỉ phí thành lập thấp.

Đối với các hợp đồng phức tạp cần phải được viết tay. Một số trường hợp cần có giấy phép kinh doanh, 2. Các thành viên chính thức (general partners) có trách nhiệm vô hạn với các khoản nợ. Mỗi thành viên có trách nhiệm đối với phần tương ứng với phần vốn góp.

Nếu như một thành viên không hoàn thành trách nhiệm trả nợ của mình, phần còn lại sẽ do các thành viên khác hoàn trả. Doanh nghiệp tan vỡ khi một trong các thành viên chính thức chết hay rút vốn. Khả năng về vốn hạn chế. Lãi từ hoạt động kinh doanh của các thành viên phải chịu thuế thu nhập cá nhân.

Công ty Công ty là loại hình doanh nghiệp mà ở đó có sự kết hợp ba loại lợi ích: các cổ đông (chủ sở hữu), của hội đồng quản trị và của các nhà quản lý. Theo truyền thống, cổ đông kiểm soát toàn bộ phương hướng, chính sách và hoạt động của công ty. Cổ đông bầu nên hội đồng quần trị, sau đó hội đồng quần trị lựa chọn ban quản lý. Các nhà quần lý quản lý hoại động của công ty theo cách thúc mang lại lợi ích tốt nhất cho cổ đông.

Việc tách rời quyền sở hữu khối các nhà quản lý mang lại cho công 1y các ưu thế so với kinh doanh cá thể và góp vốn: 1. Quyền sở hữu có thể đễ dàng chuyển cho cổ đông mới. Sự tồn tại của công ty không phụ thuộc vào sự thay đối số lượng cổ đông. 3: Trách nhiệm của cổ đông chỉ giới hạn ở phần vốn mà cổ đông góp vào công ty (trách nhiệm hữu bạn).

Mỗi loại hình doanh nghiệp có những ưu, nhược điểm riêng và phù hợp với quy mô và trình độ phát triển nhất định. Hầu hết các doanh nghiệp lớn hoạt động với tư cách là các công ty. Đây là loại hình phái triển nhất của doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong phạm vi nghiên cứu, có thể coi tất cả các loại hình đó là doanh nghiệp.

Về nguyên tắc, nội dung quản lý tài chính doanh nghiệp là như nhau. Môi trường hoạt động của doanh nghiệp Để đạt được mức doanh lợi mong muến, doanh nghiệp cần phải có những quyết định về tổ chức hoạt động sản xuất và vận hành quá trình trao đổi. Mọi quyết định đều phải gắn kết với môi 7 trường xung quanh. Bao quanh doanh nghiệp là một môi trường kinh tế - xã hội phức tạp và luôn biến động, Có thé kể đến một số yếu tố khách quan tác động trực tiếp tới hoại động của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp luôn phải đối đầu với công nghệ. Sự phát triển của công nghệ là một yếu tố góp phần thay đổi phương thức sản xuất, tạo ra nhiều kỹ thuật mới dẫn đến những thay đổi mạnh mẽ trong quản lý tài chính doanh nghiệp. Doanh nghiệp là đối tượng quản lý của Nhà nước. Sự thất chặt hay nới lỏng hoạt động của đoanh nghiệp được điều chỉnh bằng luật và các văn bản quy phạm pháp luật, bằng cơ chế quản lý tài chính.

Đoanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường phải dự tính được kha nang xây ra rủi ro, đặc biệt là rủi ro tài chính để có cách ứng phó kịp thời và đúng đắn. Doanh nghiệp, với sức ép của thị trường cạnh tranh, phải chuyển dần từ chiến lược trọng cung cổ điển sang chiến lược trọng câu hiện đại. Những đòi hỏi về chất lượng, mẫu mã, giá cả hàng hoá, vẻ chất lượng dịch vụ ngày cảng cao hơn, tỉnh tế Hơn của khách hàng buộc các doanh nghiệp phải thường xuyên thay đổi chính sách sản phẩm, đảm bảo sản xuất - kinh doanh có hiệu quả và chất lượng cao. Doanh nghiệp thường phải đáp ứng được đòi hỏi của các đối tác về mức vốn chủ sở hữu trong cơ cấu vốn.

Sự tăng, giảm vốn chủ sở hữu có tác động đáng kể tới hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt trong các điều kiện kinh tế khác nhau. Muốn phát triển bên vững, các doanh nghiệp phải làm chủ và dự đoán trước được sự thay đổi của môi trường để sẵn sàng thích nghi với nó. Trong môi trường đó, quan hệ tài chính của doanh nghiệp được thể hiện rất phong phú và đa dang. KHÁI NIỆM TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP Tài chính đoanh nghiệp được hiểu là những quan hệ giá trị giữa doanh nghiệp với các chủ thể trong nền kinh tế: Các quan 8 hệ tài chính doanh nghiệp chủ yếu bao gồm: Quan hệ gữa doanh nghiệp với Nhà nước Day là mối quan hệ phát sinh khi doanh nghiệp thực biện ngiĩữa vụ thuế đối với Nhà nước, khí Nhà nước góp vốn vào doanh nghiệp.

Quan hệ giữa doanh nghiệp với thị trường tài chính Quan hệ này được thể hiện thông qua việc doanh nghiệp tìm kiếm các nguồn tài trợ. Trên thị trường tài chính, doanh nghiệp có thể vay ngắn hạn để đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn, có thể phát hành cổ phiếu và trái phiếu để đáp ứng nhu cầu vốn dài hạn. Ngược lại, doanh nghiệp phải trả lãi vay và vốn vay, trả lãi cổ phần cho các nhà tài trợ. Doanh nghiệp cũng có thể gửi tiền vào ngân hàng, đầu tư chứng khoán bằng số tiền tạm thời chưa sử dụng.

Quan hệ giữa doanh nghiệp với các thị trường khác “Trong nền kinh tế, doanh nghiệp có quan hệ chặt chẽ với các đoanh nghiệp khác trên thị trường hàng hoá, dịch vụ, thị trường sức lao động. Đây là những thị trường mà tại đó doanh nghiệp tiến hành mua sắm máy móc thiết bị, nhà xưởng, fìm kiếm lao động. Điều quan trọng là thông qua thị trường, doanh nghiệp có thể xác định được nhu cầu hàng hoá và dịch vụ cần thiết cung ứng. Trên cơ sở đó, đoanh nghiệp hoạch định ngân sách đầu tu, kế hoạch sản xuất, tiếp thị nhằm thoả mãn nhu cầu thị trường.