FE)PULSESMi TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC ĐÂN KHOA NGAN HANG - TÀI CHỈNH Đồng chú biên: P@S. VŨ DUY HẢO (DŨNG CHO NGOÀI NGÀNH) Tái bắn lần thứ ba có sửa đối, bổ sung NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN HÀ NỘI - 2019 LỚI GIỚI THIỆU liệu qua quan lý tài chính doanh nghiệp là một uấn đề trọng tâm quyết định hiệu quả hình doanh của doanh nghiệp Dù cho doanh nghiệp được tổ chức theo bốt kỳ hùừnh thúc nòo, hình doanh trong bất cú lĩnh uực nào, các hoạt động tài chính của doanh nghiệp cũng như nguyên tắc quản lý tài chính doanh nghiệp, uê cơ bản, là như nhơu. Bởi Uậy, môn học "Tài chính doanh nghiệp" luôn được chú trọng trong chương trình đèo tạo đại học 0ò trên đại học thuộc chuyên ngành Tòi chính - Ngôn hàng. Tuy nhiên, quản lý tài chính doanh nghiệp không chỉ là uấn đề của các chuyên gia tài chính mồ còn là sự quan tém của các nhà bình tế thuộc nhiều lĩnh uực.
Vì lẽ đó, Bộ môn. Tài chính doanh nghiệp biên soạn uà giới thiệu cuốn "Tai chỉnh doanh nghiệp” nhục uụ học tập của học uiên ngoài chuyên ngành Tòi chính - Ngân hang. Trong gido trinh nay, cdc tée gid dé cap téi nhitng uấn đề cần thiết uò cơ bản nhất uễ quản lý tài chính doanh nghiệp trong nên bình tế thị trường. Trên cơ sở đó giúp người đọc có được những hiểu biết có tính "lý thuyết" uê quản jý tài chữnh doanh nghiệp uò "đối chiếu" uới thực tế quản lý tài chính doanh nghiệp ở Việt Nam hién nay, ứng dụng hính nghiệm quản lý tài chính doanh nghiệp trong nên kinh tế thị trường 0ào một doanh nghiện cụ thể mà người đọc quan tâm.
Cuốn giáo trình được biên soạn trên cơ sở kế thừa các giáo trình của Bộ môn 0à sách tham khảo uễ Tài chính doanh nghiệp đã xuất bản. Trong lần tái bản này, các tác giả đã chỉnh sửa, bổ sung một số chỉ tiết để nội dung cuốn sách mững tính cập nhật. Chúng tôi chân thành cẳm ơn uò mong tiếp tục nhộn được nhữngý hiến đồng góp của bạn đọc để lên tái bẳn sưu cuốn sách được hoàn chỉnh hơn. Xin trân trọng giới thiệu cùng ban đọc.
BỘ MÔN TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆD Chuong I TONG QUAN VE TAI CHINH DOANH NGHIEP “Tài chính doanh nghiệp là gì và vai trò của quản lý tài chính trong doanh nghiệp quan trọng như thế nào? Mục tiêu của quản lý tài chính là gì? Hoạt động tài chính doanh nghiệp không thể tách rời các quan hệ trao đổi tồn tại giữa các doanh nghiệp, các đơn vị kinh tế, do đó, không thể xem xét tài chính của các doanh nghiệp nếu không đặt chúng trong mội môi trường nhất định. Đó là những vấn để trọng tàm cần được làm rõ trước khi nghiên cứu tài chính doanh nghiệp và quản lý tài chính doanh nghiệp. Đây cũng chính là những nội dung chủ yếu được để cập trong chương này. Khái niệm và phân loại Đoanh nghiệp là chủ thể kinh tế độc lập, có tư cách pháp thân, hoạt động kinh doanh trên thị trường nhằm làm tăng giá trị của chủ sở hữu.
Doanh nghiệp là một cách thức tổ chức hoạt động kinh tế của nhiều cá nhân. Có nhiều hoạt động kinh tế chỉ có thể thực hiện được bởi các doanh nghiệp chứ không phải các cá nhân. Ở Việt Nam, theo Luật doanh nghiệp: doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh - tức là thực hiện một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi. Các doanh nghiệp ở Việt Nam bao gồm: Doanh nghiệp Nhà nước, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu han, cong ty hợp danh, công ty liên doanh, doanh nghiệp tư nhân.
Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp bao gồm các chủ thể kinh doanh sau đây: - Kinh doanh cá thể (sole proprietorship) - Kinh doanh góp vốn (parnership) - Céng ty (corporation) Kinh doanh cá thể 1. Là loại hình được thành lập đơn giản nhất, không cần phải có điều lệ chính thức và ít chịu sự quân lý của Nhà nước. Không phải trả thuế thu nhập doanh nghiệp, tất cả lợi nhuận bị tính thuế thu nhập cá nhân. Chủ doanh nghiệp chịu trách nhiệm vô hạn đối với các nghĩa vụ và các khoản nợ, không có sự tách biệt giữa tài sản cá nhân và tài sản của doanh nghiệp.
Thời gian hoạt động của doanh nghiệp phụ thuộc vào tuổi thọ của người chủ. Khả năng thu Rút vốn bị hạn chế bởi khả năng của người 4 chu. Kinh doanh góp vốn 1. Việc thành lập doanh nghiệp này đễ dàng và chỉ phí thành lập thấp.
Đối với các hợp đồng phức tạp cần phải được viết tay. Một số trường hợp cần có giấy phép kinh doanh, 2. Các thành viên chính thức (general partners) có trách nhiệm vô hạn với các khoản nợ. Mỗi thành viên có trách nhiệm đối với phần tương ứng với phần vốn góp.
Nếu như một thành viên không hoàn thành trách nhiệm trả nợ của mình, phần còn lại sẽ do các thành viên khác hoàn trả. Doanh nghiệp tan vỡ khi một trong các thành viên chính thức chết hay rút vốn. Khả năng về vốn hạn chế. Lãi từ hoạt động kinh doanh của các thành viên phải chịu thuế thu nhập cá nhân.
Công ty Công ty là loại hình doanh nghiệp mà ở đó có sự kết hợp ba loại lợi ích: các cổ đông (chủ sở hữu), của hội đồng quản trị và của các nhà quản lý. Theo truyền thống, cổ đông kiểm soát toàn bộ phương hướng, chính sách và hoạt động của công ty. Cổ đông bầu nên hội đồng quần trị, sau đó hội đồng quần trị lựa chọn ban quản lý. Các nhà quần lý quản lý hoại động của công ty theo cách thúc mang lại lợi ích tốt nhất cho cổ đông.
Việc tách rời quyền sở hữu khối các nhà quản lý mang lại cho công 1y các ưu thế so với kinh doanh cá thể và góp vốn: 1. Quyền sở hữu có thể đễ dàng chuyển cho cổ đông mới. Sự tồn tại của công ty không phụ thuộc vào sự thay đối số lượng cổ đông. 3: Trách nhiệm của cổ đông chỉ giới hạn ở phần vốn mà cổ đông góp vào công ty (trách nhiệm hữu bạn).
Mỗi loại hình doanh nghiệp có những ưu, nhược điểm riêng và phù hợp với quy mô và trình độ phát triển nhất định. Hầu hết các doanh nghiệp lớn hoạt động với tư cách là các công ty. Đây là loại hình phái triển nhất của doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong phạm vi nghiên cứu, có thể coi tất cả các loại hình đó là doanh nghiệp.
Về nguyên tắc, nội dung quản lý tài chính doanh nghiệp là như nhau. Môi trường hoạt động của doanh nghiệp Để đạt được mức doanh lợi mong muến, doanh nghiệp cần phải có những quyết định về tổ chức hoạt động sản xuất và vận hành quá trình trao đổi. Mọi quyết định đều phải gắn kết với môi 7 trường xung quanh. Bao quanh doanh nghiệp là một môi trường kinh tế - xã hội phức tạp và luôn biến động, Có thé kể đến một số yếu tố khách quan tác động trực tiếp tới hoại động của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp luôn phải đối đầu với công nghệ. Sự phát triển của công nghệ là một yếu tố góp phần thay đổi phương thức sản xuất, tạo ra nhiều kỹ thuật mới dẫn đến những thay đổi mạnh mẽ trong quản lý tài chính doanh nghiệp. Doanh nghiệp là đối tượng quản lý của Nhà nước. Sự thất chặt hay nới lỏng hoạt động của đoanh nghiệp được điều chỉnh bằng luật và các văn bản quy phạm pháp luật, bằng cơ chế quản lý tài chính.
Đoanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường phải dự tính được kha nang xây ra rủi ro, đặc biệt là rủi ro tài chính để có cách ứng phó kịp thời và đúng đắn. Doanh nghiệp, với sức ép của thị trường cạnh tranh, phải chuyển dần từ chiến lược trọng cung cổ điển sang chiến lược trọng câu hiện đại. Những đòi hỏi về chất lượng, mẫu mã, giá cả hàng hoá, vẻ chất lượng dịch vụ ngày cảng cao hơn, tỉnh tế Hơn của khách hàng buộc các doanh nghiệp phải thường xuyên thay đổi chính sách sản phẩm, đảm bảo sản xuất - kinh doanh có hiệu quả và chất lượng cao. Doanh nghiệp thường phải đáp ứng được đòi hỏi của các đối tác về mức vốn chủ sở hữu trong cơ cấu vốn.
Sự tăng, giảm vốn chủ sở hữu có tác động đáng kể tới hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt trong các điều kiện kinh tế khác nhau. Muốn phát triển bên vững, các doanh nghiệp phải làm chủ và dự đoán trước được sự thay đổi của môi trường để sẵn sàng thích nghi với nó. Trong môi trường đó, quan hệ tài chính của doanh nghiệp được thể hiện rất phong phú và đa dang. KHÁI NIỆM TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP Tài chính đoanh nghiệp được hiểu là những quan hệ giá trị giữa doanh nghiệp với các chủ thể trong nền kinh tế: Các quan 8 hệ tài chính doanh nghiệp chủ yếu bao gồm: Quan hệ gữa doanh nghiệp với Nhà nước Day là mối quan hệ phát sinh khi doanh nghiệp thực biện ngiĩữa vụ thuế đối với Nhà nước, khí Nhà nước góp vốn vào doanh nghiệp.
Quan hệ giữa doanh nghiệp với thị trường tài chính Quan hệ này được thể hiện thông qua việc doanh nghiệp tìm kiếm các nguồn tài trợ. Trên thị trường tài chính, doanh nghiệp có thể vay ngắn hạn để đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn, có thể phát hành cổ phiếu và trái phiếu để đáp ứng nhu cầu vốn dài hạn. Ngược lại, doanh nghiệp phải trả lãi vay và vốn vay, trả lãi cổ phần cho các nhà tài trợ. Doanh nghiệp cũng có thể gửi tiền vào ngân hàng, đầu tư chứng khoán bằng số tiền tạm thời chưa sử dụng.
Quan hệ giữa doanh nghiệp với các thị trường khác “Trong nền kinh tế, doanh nghiệp có quan hệ chặt chẽ với các đoanh nghiệp khác trên thị trường hàng hoá, dịch vụ, thị trường sức lao động. Đây là những thị trường mà tại đó doanh nghiệp tiến hành mua sắm máy móc thiết bị, nhà xưởng, fìm kiếm lao động. Điều quan trọng là thông qua thị trường, doanh nghiệp có thể xác định được nhu cầu hàng hoá và dịch vụ cần thiết cung ứng. Trên cơ sở đó, đoanh nghiệp hoạch định ngân sách đầu tu, kế hoạch sản xuất, tiếp thị nhằm thoả mãn nhu cầu thị trường.
