CHƯƠNG 1 CƠ SỞ THIẾT KẾ TỔNG ĐỒ 1.1 Khái niệm Các công trình trên bề mặt của một xí nghiệp có thể được bố trí trên một hoặc vài sân công nghiệp. Bản đồ xí nghiệp mà trên đó bố trí toàn bộ công trình của một xí nghiệp, cùng với mạng lưới đường giao thông của chúng được gọi là tổng đồ mặt mỏ. Trên tổng đồ còn có đường đặc trưng của địa hình và độ cao của các công trình chính. Toàn bộ các công trình của xí nghiệp được chia thành các nhóm sau: 1) Phân xưởng sản xuất chính: làm nhiệm vụ tiếp nhận khoáng sản có ích như nhà trục, trạm quang lật, bể trữ … 2) Phân xưởng sản xuất phụ: phục vụ quá trình thải đất đá, cung cấp vật liệu cho mỏ và sửa chữa thiết bị xưởng chế tạo khung chống, xưởng cơ khí … 3) Kho bãi: gồm kho thành phẩm, kho vật liệu chống lò, kho thiết bị, kho thuốc nổ, kho vật liệu xây dựng và bãi thải.
Kho nên bố trí gần đường sắt và đường ôtô; 4) Nhóm vận tải: bao gồm các loại hình vận tải đường sắt, đường ôtô, băng tải, đường cáp treo; 5) Nhóm năng lượng: gồm năng lượng điện, hơi ép, nhiệt và không khí để thông gió; 6) Nhóm điện nước kỹ thuật: gồm mạng điện, nước, mạng lưới thông tin liên lạc; 7) Khu hành chính quản trị: bao gồm phòng Giám đốc, phó Giám đốc, phòng kỹ thuật, phòng kế toán, phòng kế hoạch … 8) Nhóm các công trình phúc lợi: gồm nhà điều dưỡng, nhà nghỉ, rạp hát, nhà trẻ, sân vận động.2 Nguyên tắc thiết kế tổng đồ 1.1 Phương hướng thiết kế tổng đồ - Cần bố trí gọn, hợp lý các công trình công nghiệp và dân dụng; - Quy khối các công trình có cùng một đặc tính sản xuất; 5 - Những xí nghiệp có sản lượng không lớn nên dùng một loại phương tiện vận tải; - Tăng cường cơ giới hoá trong xây dựng các công trình, công nghiệp hoá và tự động hoá trong vận hành thiết bị; - Thiết kế theo dây truyền sản xuất nhằm gọn tổng đồ, giảm thời gian và nâng cao năng xuất lao động; - Kết hợp chặt chẽ giữa xây dựng và lắp đặt thiết bị.2 Nguyên tắc thiết kế tổng đồ Khi thiết kế tổng đồ, cần xét tới những yếu tố có ảnh hưởng tới việc bố trí các công trình cho gọn và hợp lý như: Quy trình sản xuất của xí nghiệp; dạng vận tải giữa các phân xưởng; điều kiện cung cấp năng lượng; yêu cầu về kiến trúc; điều kiện tự nhiên của xí nghiệp. Thiết kế tổng đồ phải đảm bảo được các nguyên tắc: 1) Giảm diện tích sân công nghiệp đến mức tối thiểu; 2) Quy khối các công trình có cùng một đặc tính sản xuất; 3) Bố trí các phân xưởng và các thiết bị phải phù hợp với quy trình sản xuất, đảm bảo hướng dòng vận tải đã quy định; 4) Các phân xưởng phụ, nếu phục vụ các phân xưởng chính cần bố trí chúng gần nhau; 5) Các đường xe phải thẳng và hệ thống điện nước phải bố trí dọc đường xe; 6) Thiết bị năng lượng bố trí ở trung tâm các hộ tiêu thụ; 7) Khi bố trí các công trình phải chú ý tới độ sâu và tính chất nước ngầm, hiện tượng lún hiện tượng bùn loãng dưới ngầm… 8) Đảm bảo khoảng cách an toàn và đường đi giữa các công trình và các thiết bị vận tải hợp lý; 9) Đảm bảo an toàn về chống cháy và vệ sinh công nghiệp; 10) Đối với các xí nghiệp lớn cần xét tới việc đưa xí nghiệp vào sản xuất theo trình tự.3 Trình bày tổng đồ 1. Tỷ lệ bản vẽ Đối với các xí nghiệp nhỏ thường dùng tỷ lệ 1:500 hay 1:1000, đối với sơ đồ chi tiết khu vực dùng tỷ lệ 1:200. Sự sai số về khoảng cách không quá 6 0,5m trong khoảng 100m, sự sai số về độ cao không quá 0,01m trong khoảng 100m.
Một số ký hiệu thường sử dụng trên tổng đồ Một số các ký hiểu thường sử dụng trên tổng đồ được thể hiện trong bảng 1.1 Một số ký hiệu thường sử dụng trên tổng đồ Tªn ký hiÖu Ký hiÖu Tªn ký hiÖu Ký hiÖu Hµng rµo Cæng Ghi ®èi xøng Nhµ ®ang x©y dùng Nhµ hiÖn cã §- êng côt Ghi mét chiÒu C©n toa Nhµ trong thiÕt kÕ R·nh tho¸t n- íc m- a Chú ý: dấu (.) thể hiện số tầng trong tòa nhà.3 Nguyên tắc chung về chọn vị trí sân công nghiệp Chọn vị trí sân công nghiệp phải đảm bảo các yêu cầu sau: a) Kích thước và hình dạng sân công nghiệp phải đảm bảo bố trí hết các công trình của xí nghiệp và phải có khả năng mở rộng xí nghiệp; b) Sân công nghiệp phải gần đường giao thông, gần nguồn điện, nguồn nước… c) Địa hình sân công nghiệp phải tương đối bằng phẳng và có độ dốc về biên giới không quá 1%, nếu có đường sắt trong xí nghiệp thì độ dốc không quá 0,05%; d) Sân công nghiệp không nên bố trí ở khu vực nằm trên vỉa khoáng sản có ích, trường hợp không thể phải bố trí sao cho trụ bảo vệ là nhỏ nhất; e) Sân công nghiệp phải bố trí ở nơi mặt đất cao hơn mực nước ngầm ít nhất 7m; f) Sân công nghiệp phải cao hơn mực nước lũ lớn nhất trong lịch sử ít nhất là 0,5m; g) Sân công nghiệp phải bố trí sao cho khói từ xí nghiệp tỏa ra không bay vào khu dân cư. Đường giao thông trên sân công nghiệp phải nối với đường giao thông chính một cách dễ dàng; k) Sân công nghiệp bố trí trên nền đất phải ổn định và đảm bảo cho xây dựng công trình bằng nền móng bình thường.4 Nguyên tắc chung về chọn vị trí mặt mỏ 1.1 Chọn mặt mỏ hầm lò Khi chọn mặt mỏ hầm lò cần chú ý những điểm sau: a) Vị trí giếng chính cần thoả mãn những điều kiện sau: - Thuận lợi cho tầng khai thác thứ nhất và các tầng tiếp theo; - Thuận lợi cho việc bố trí sân ga và các đường lò vận chuyển chính; - Chiều dài vận chuyển ngắn nhất để giảm chi phí vận tải; - Giếng và các đường lò cơ bản nằm trong đất đá ổn định nhưng dễ đào, không đi qua khu vực tầng chứa nước hoặc các khu vực đã khai thác; - Xung quanh giếng phải có sân tiếp nhận thuận lợi về mặt địa hình và địa chất; - Chi phí truyền năng lượng nhỏ nhất; - Giá thành xây dựng và sử dụng giếng trên một tấn than khai thác là nhỏ nhất; - Đảm bảo môi trường sinh thái. b) Vị trí giếng phụ: - Vị trí giếng phụ được xác định phụ thuộc vào địa hình, địa chất và vị trí của giếng chính; - Đáp ứng được yêu cầu thông gió an toàn và rút ngắn được thời gian xây dựng; c) Bãi thải: Phải đặt ở những nơi có địa hình thuận lợi và đủ kích thước để chứa thải; d) Vị trí kho thuốc nổ: Phải đảm bảo khoảng cách an toàn tới khu dân cư và các công trình khác. Chọn mặt mỏ lộ thiên Khi chọn mặt mỏ lộ thiên cần chú ý độ dốc chỉ đạo và kích thước của thiết bị vận tải: - Nếu vận tải bằng đường sắt phải chú đến độ dốc của đường sắt 5‰ và kích thước của ga; - Nếu vận tải bằng ôtô phải chú ý đến độ dốc chỉ đạo của đường ôtô 10% và bán kính quay của ôtô ở bến; 8 - Nếu vận tải bằng băng tải phải chú ý đến độ dốc chỉ đạo của tuyến băng và kích thước nhà đập xay; - Bãi thải phải được đặt ở những nơi có địa hình thuận lợi và có đủ kích thước để chứa thải; - Vị trí kho thuốc nổ phải đảm bảo khoảng cách an toàn tới khu dân cư và các công trình khác.
Hệ thống điện nước kỹ thuật và mạng lưới thông tin liên lạc Để đảm bảo sản xuất và sinh hoạt bình thường, các xí nghiệp đều phải có hệ thống điện nước, hệ thống điện nước của xí nghiệp phải được nối với hệ thống điện nước của khu vực hay với thành phố theo đường ngắn nhất hoặc kết hợp với các xí nghiệp khác, hệ thống điện nước chỉ được xây dựng độc lập khi không thực hiện được các yếu tố trên hoặc có lợi về mặt kinh tế.1 Cấp, thoát nước 1. Cấp nước Việc cung cấp nước phải đảm bảo được các yêu cầu về sản xuất, sinh hoạt và chống cháy, ta có sơ đồ cấp nước chung sau: 7 10 8 2 5' 5 6 3 4 9 Nguån n- íc 10 1 Trong ®ã: 1 - C«ng tr×nh thu n- íc 4 - BÓ läc 7 - Th¸p n- íc 2 - Tr¹m b¬m n- íc cÊp I 5' - BÓ khö trïng 8 - èng chÝnh 3 - BÓ l¾ng 5 - BÓ chøa n- íc s¹ch 9 - èng nh¸nh 6 - Tr¹m b¬m cÊp II 10 - C¸c hé tiªu thô Hình 1 - 1: Sơ đồ cấp nước chung sử dụng nguồn nước mặt Sơ đồ này, nước từ nguồn nước tự chảy vào công trình thu nước (1), Máy bơm nước từ trạm bơm cấp I (2) bơm nước từ công trình thu nước vào bể lắng (3), sau đó qua bể lọc (4), qua bể khử trùng 5’ rồi chảy vào bể chứa nước sạch (5). Máy bơm của trạm bơm cấp II (6) bơm nước từ bể chứa nước sạch theo ống chính (8) lên tháp nước (7) từ đó nước theo đường ống nhánh (9) tự chảy tới các hộ tiêu thụ (10). 9 Phân loại hệ thống và sơ đồ cấp nước: + Căn cứ vào công dụng của hệ thống ống chính từ nguồn nước tới hộ tiêu thụ người ta chia ra hệ thống cấp nước đơn, hệ thống cấp nước kép và hỗn hợp; + Phụ thuộc vào dạng đường đi của hệ thống nước thải người ta chia ra sơ đồ cấp nước thẳng và sơ đồ cấp nước vòng; + Phụ thuộc vào mạng đường ống từ hệ thống ống nhánh tới nơi tiêu thụ người ta chia ra sơ đồ mạng kín và sơ đồ mạng cụt.
Nước chống cháy phải dùng mạng kín, mạng cụt dùng chống cháy khi công trình cách ống chính < 200m hoặc phải có bể nước cứu hỏa.